سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی اعلام کرد وزیر خارجه قطر روز شنبه به تهران آمد و با عباس عراقچی و علی لاریجانی درباره تحولات منطقه دیدار و گفتوگو کرد.
پیشتر وزارت خارجه قطر اعلام کرد که محمد بن عبد الرحمن آلثانی، نخستوزیر و وزیر خارجه این کشور، در سفر شنبه ۱۱ بهمن به تهران، با لاریجانی دیدار کرده است.
بر اساس بیانیه مطبوعاتی این وزارتخانه، این دو تلاشهای جاری برای تنشزدایی در منطقه را مورد بحث قرار دادند.
بر اساس این گزارش، نخستوزیر و وزیر خارجه قطر بر حمایت دوحه از تمامی تلاشها برای کاهش تنشها و نیز دستیابی به راهحلهای صلحآمیز برای افزایش امنیت و ثبات در منطقه تاکید کرده است.
او همچنین بر لزوم نیاز به تلاشهای هماهنگ برای مصون نگه داشتن مردم منطقه از پیامدهای تشدید تنش و نیز ادامه هماهنگی با کشورهای برادر و دوست برای حل اختلافات از طریق ابزارهای دیپلماتیک تاکید کرده است.
سایت عصر ایران نوشت: «گمان میرود او حامل پیامی از سوی کاخ سفید برای تهران بوده است.»
در همین حال، جیسون برادسکی، رئیس شورای سیاستگذاری گروه اتحاد علیه ایران هستهای، در مورد سفروزیر خارجه قطر در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «قطر کاری را انجام میدهد که همیشه به دنبال آن است: ارسال پیام و تلاش برای نجات جمهوری اسلامی. اما اوضاع روبراه نیست.»
پیش از آن، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «برخلاف فضاسازی جنگ رسانهای تصنعی، شکلگیری ساختاری برای مذاکرات در حال پیشرفت است.»
او در مورد این «شکلگیری ساختار برای مذاکرت» توضیح نداد.
دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا، میگوید ایران «بهطور جدی» با واشنگتن در حال گفتوگوست و او امیدوار است تهران توافقی را بپذیرد که بر اساس آن از دستیابی به سلاح هستهای صرفنظر کند.
ترامپ در پاسخ به پرسش خبرنگاران در هواپیمای ایرفورس وان درباره آخرین ارزیابیاش درباره مساله ایران، ابتدا از پاسخ خودداری کرد، اما سپس تأکید کرد که او تجهیزات و نیروهای نظامی قابل توجهی را به منطقه اعزام کرده است.
او گفت: «امیدوارم آنها به توافقی برسند که قابل قبول باشد.»
در واکنش به اظهارنظر منتسب به وزیر دفاع عربستان سعودی مبنی بر اینکه خودداری ترامپ از حمله میتواند موجب جسورتر شدن ایران شود، رییسجمهور آمریکا گفت: «بعضیها اینطور فکر میکنند، بعضیها نه.»
ترامپ در ادامه افزود: «میشود به یک توافق مذاکرهشده و رضایتبخش رسید، بدون سلاح هستهای… آنها باید این کار را بکنند، اما نمیدانم انجامش بدهند یا نه. آنها با ما در حال گفتوگو هستند ـ گفتوگویی جدی.»
او همچنین اعلام کرد که هند به جای خرید نفت از ایران، نفت ونزوئلا را خریداری خواهد کرد. به گفته او، چین هم از توافق با آمریکا برای خرید نفت از ونزوئلا استقبال کرده است.
وزارت خارجه قطر اعلام کرد که محمد بن عبد الرحمن آلثانی، نخستوزیر و وزیر خارجه این کشور، در سفر شنبه ۱۱ بهمن به تهران، با علی لاریجانی، دبیر شورای امنیت ملی جمهوری اسلامی، دیدار کرده است.
بر اساس بیانیه مطبوعاتی این وزارتخانه، این دو تلاشهای جاری برای تنشزدایی در منطقه را مورد بحث قرار دادند.
همزمان متیو ویتاکر، سفیر آمریکا در ناتو گفت صبر رییس جمهوری ترامپ برای موافقت جمهوری اسلامی با خواستههای آمریکا نامحدود نیست.
او شنبه شب ۱۱ بهمن در گفت و گو با فاکس نیوز گفت: «رییس جمهوری ترامپ خیلی روشن به جمهوری اسلامی گفت که شما نمیتوانید سلاح هستهای داشته باشید و نمیتوانید معترضان را بکشید. او یک ناوگان جنگی را به نزدیکی ایران آورده و پشتوانه این شروط و خواستههای خود قرار داده است.»
متیو ویتاکر در پاسخ به این سوال که واکنش متحدان آمریکا درباره تهدید نظامی و احتمالا حمله به ایران چه خواهد بود، گفت: «با توجه به اقداماتی که ایالات متحده در حمله به تاسیسات هستهای ایران قبلا انجام داد و در ونزوئلا انجام داد، متحدان ما کاملا میدانند که آمریکا چه اقداماتی میتواند انجام دهد. آنها میدانند که ایالات متحده خود را در موقعیت منحصر به فردی برای اجرای چنین عملیاتی قرار داده است.»
او تاکید کرد: «همزمان، مقامهای ایرانی به سادگی و آسانی میتوانند تنش را کاهش دهند. توپ در زمین آنهاست اما دونالد ترامپ تا ابد برای پاسخ آنها صبر نخواهد کرد.»
روزنامه معاریو اسرائیل در تحلیلی با اشاره به اینکه کشورهای اروپایی که ناتوانی آنها در مهار هیتلر به جنگ جهانی دوم انجامید، امروز نیز مسئولیت واقعی در مهار تهاجم جمهوری اسلامی را برعهده نمیگیرند، نوشت: «اروپا هیچچیز از تاریخ نیاموخته است: سیاست مماشات در برابر ایران برای اروپا بهای خون خواهد داشت.»
معاریو افزود: «کشورهای اروپایی نه از جهان دفاع میکنند و نه حتی از خودشان، و این خلاء را ترامپ با قدرت پر کرده است.»
این روزنامه اسرائیلی نوشت: «تهدید هستهای جمهوری اسلامی علیه اروپا و کشورهای خاورمیانه، کشورهای اروپایی را به اقدام پیشگیرانه موثر وادار نکرد و واکنشهای آنها عمدتا به اعمال تحریمهای اقتصادی علیه تهران محدود شد. حتی ایجاد شبکه جهانی ترور جمهوری اسلامی نیز نگرانی جدی در اروپا برنیانگیخت.»
معاریو ادامه داد: «امروز هم کشورهای اروپایی در برابر کشتار گستردهای که حکومت افراطی آیتاللهها علیه شهروندان ایران انجام میدهد، سکوتی شرمآور اختیار کردهاند و این در حالی است که طبق حقوق بینالملل آشکارا با جنایت علیه بشریت روبهرو هستیم.»
معاریو نوشت: «اروپا موجودیت و یکپارچگی خود را مدیون آمریکا است و با توجه به سیاستهای کنونی رهبرانش، به نظر میرسد بدون مداخله آمریکا به مسیر افول خود ادامه خواهد داد.»
در سیوپنجمین روز انقلاب ملی، ایرانیان در نقاط مختلف جهان در حمایت از هموطنان خود به خیابانها آمدند. همزمان با حضور گسترده نیروهای نظامی آمریکا در منطقه، چندین انفجار مشکوک در ایران گزارش شد.
شماری از ایرانیان ساکن استرالیا شنبه ۱۱ بهمن در حمایت از انقلاب ملی و شاهزاده رضا پهلوی در شهر بریزبن راهپیمایی کردند و شعارهایی چون «این آخرین نبرده، پهلوی برمیگرده» و «مرگ بر خامنهای» سردادند.
گروهی از فیزیکپزشکان ایرانی شاغل در آلمان با انتشار نامهای سرگشاده، نسبت به سرکوب خشونتآمیز مردم ایران هشدار دادند و خواستار بررسی مستقل و جامع اقدامات نیروهای امنیتی و نظامی جمهوری اسلامی شدند.
مشروح آنچه را در روز شنبه ۱۱ بهمن گذشت اینجا بخوانید
روزنامه معاریو در تحلیلی نوشت کشورهای اروپایی که ناتوانی آنها در مهار هیتلر به جنگ جهانی دوم انجامید، امروز نیز مسئولیت واقعی در مهار تهاجم جمهوری اسلامی را برعهده نمیگیرند و سیاست مماشات در برابر ایران برای اروپا بهای خون خواهد داشت.
این روزنامه با اشاره به اینکه اروپا هیچچیز از تاریخ نیاموخته است تاکید کرد کشورهای اروپایی نه از جهان دفاع میکنند و نه حتی از خودشان و این خلاء را دونالد ترامپ با قدرت پر کرده است. معاریو افزود تهدید هستهای جمهوری اسلامی علیه اروپا و خاورمیانه، کشورهای اروپایی را به اقدام پیشگیرانه موثر وادار نکرد و واکنشها عمدتا به تحریمهای اقتصادی محدود شد؛ حتی شبکه جهانی ترور جمهوری اسلامی نیز نگرانی جدی در اروپا ایجاد نکرد.
به نوشته معاریو، امروز نیز اروپا در برابر کشتار گستردهای که حکومت آیتاللهها علیه شهروندان ایران انجام میدهد، سکوتی شرمآور اختیار کرده است؛ در حالی که طبق حقوق بینالملل با جنایت علیه بشریت روبهرو هستیم. این روزنامه در پایان نوشت اروپا موجودیت و یکپارچگی خود را مدیون آمریکا است و با سیاستهای کنونی رهبرانش، بدون مداخله آمریکا به مسیر افول ادامه خواهد داد.
در پی گزارشها درباره انفجارهایی در بندرعباس و دیگر نقاط ایران، همزمان با تشدید فشارهای نظامی آمریکا و تلاشهای میانجیگرانه ترکیه، روزنامه هاآرتص مینویسد تهران و واشینگتن در فضایی از «ابهام راهبردی» گرفتار شدهاند و مسیر دیپلماسی همچنان نامشخص است.
روزنامه هاآرتص در تحلیلی مینویسد همزمانی این گزارشها فضایی را ایجاد کرده که هنوز مشخص نیست نشانه آغاز مرحلهای تازه از اعتراضات داخلی، عملیات خرابکارانه یا مقدمهای برای درگیری نظامی خارجی باشد.
بر اساس این گزارش، در روزهای اخیر خبر انفجار در بندرعباس و گزارشهایی از حوادث مشابه در نقاط مختلف ایران موجی از گمانهزنیها را برانگیخته است. دولت ایران اغلب این حوادث را به نقصهای فنی نسبت داده، اما تداوم، گستره جغرافیایی و همزمانی آنها با تحولات پس از جنگ ۱۲روزه با اسرائیل، باعث تردید افکار عمومی شده است. هاآرتص یادآوری میکند که ایران پیشتر نیز شاهد حملات تروریستی از سوی گروههایی مانند مجاهدین خلق، جریانهای جداییطلب بلوچ و کرد و شاخه افغانستان داعش بوده است.
نویسنده گزارش تاکید میکند که نسبت دادن انفجارهای اخیر به «نخستین نشانه» آغاز حمله آمریکا باید با احتیاط همراه باشد؛ چرا که واشینگتن هنوز بهطور رسمی مسیر دیپلماسی را کنار نگذاشته است. با این حال، تنها نشانه ملموس از نیت آمریکا، افزایش قابلتوجه حضور نظامی در منطقه است؛ اقدامی که به گفته هاآرتص، حلقه فشار بالقوه پیرامون ایران را تنگتر کرده است.
در همین حال، هنوز روشن نیست اگر این فشار نظامی به اقدام عملی منجر شود، اهداف آمریکا چه خواهد بود: تاسیسات هستهای، برنامه موشکی، یا حتی تغییر ساختار قدرت در ایران. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، اخیراا در سنای این کشور گفته است فروپاشی احتمالی نظام ایران سناریویی پیچیده است که «به بررسی بسیار دقیق نیاز دارد».
هاآرتص مینویسد حتی متحدان منطقهای آمریکا نیز درباره برنامههای واشینگتن دچار ابهام هستند. این روزنامه به گزارشی از اکسیوس اشاره میکند که در آن خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان، گفته است اگر ترامپ تهدیدهایش علیه ایران را عملی نکند، این امر به تقویت حکومت ایران میانجامد. این موضع اما با مواضع علنی محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، که مخالف حمله نظامی و حامی راهحل دیپلماتیک است، در تضاد به نظر میرسد.
در کنار این اختلاف سیگنالها، تلاشهای میانجیگرانه منطقهای شدت گرفته است. به نوشته هاآرتص، ائتلافی غیررسمی از عربستان سعودی، قطر، عمان و مصر در حال فشار بر تهران و واشینگتن برای بازگشت به میز مذاکره است و ترکیه در این میان نقش محوریتری یافته است. رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه، بهطور مستمر با ترامپ و مسعود پزشکیان در تماس است و هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، به صراحت با هرگونه اقدام نظامی علیه ایران مخالفت کرده است.
بر اساس گزارش هاآرتص، ترکیه پیشنهاد داده است مذاکرات احتمالی ایران و آمریکا بهصورت «گامبهگام» و در قالب فصلهای جداگانه پیش برود. با این حال، به باور تحلیلگران ترک، تهران بهسختی حاضر خواهد شد درباره برنامه موشکی خود امتیاز بدهد؛ موضوعی که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه حکومت ایران، نیز آن را «غیرقابل مذاکره» خوانده است.
در حوزه هستهای، هاآرتص از پیشنهاد احتمالی ترکیه برای انتقال اورانیوم غنیشده ایران—از جمله صدها کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا—به خاک ترکیه خبر میدهد؛ پیشنهادی که سابقهای در توافق نافرجام سال ۲۰۱۰ میان ایران، ترکیه و برزیل دارد. با این حال، هنوز مشخص نیست چنین ابتکاری تا چه اندازه شانس موفقیت دارد.
در پایان، این روزنامه اسرائیلی تاکید میکند که با فروکش نسبی اعتراضها در ایران و نبود یک تحول فوری که مداخله نظامی را اجتنابناپذیر کند، «خودِ فشار» به ابزار اصلی تبدیل شده است. اما به نوشته هاآرتص، بدون یک بدهبستان مشخص از سوی ایران، حتی فعالترین میانجیها نیز قادر نخواهند بود مسیر دیپلماسی را به نتیجهای ملموس برسانند.
این تحلیل در حالی منتشر شده است که پیش از این اورشلیمپست گزارش داده بود که همزمان با افزایش گمانهزنیها درباره احتمال اقدام نظامی علیه جمهوری اسلامی، شهروندان ایرانی از گسترش ترس، اضطراب دائمی و احساس ناامنی در زندگی روزمره خود خبر میدهند؛ فضایی که به گفته آنان با ناامیدی و خشم فزاینده همراه شده است.
اورشلیمپست به نقل از گفتوگوی شبکه N12 با چند شهروند ایرانی گزارش داده بود که یک ساکن کرج گفته است مردم «هیچ احساس امنیتی ندارند» و اضطراب از لحظه خروج از خانه آغاز میشود و تا بازگشت ادامه دارد. او تاکید کرده است که خیابانها دیگر امن به نظر نمیرسند.
به گفته «دلارا»، ساکن کرج، اضطراب کنونی از جهاتی با فضای جنگ ۱۲روزه متفاوت است؛ زیرا در آن مقطع مردم تصور میکردند حملات «هدفمند و محدود» است و خطر برای مناطق غیرنظامی کمتر. او افزوده است: «امروز بسیاری احساس میکنند چیزی برای از دست دادن ندارند و حتی منتظرند جنگ هرچه زودتر آغاز شود، چون هر روز تأخیر به معنای کشتهها و بازداشتهای بیشتر است.»
