ایراناینترنشنال
نگاهی به سوابق رضا سراج، سخنگو و معاون ارتباطات دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی نشان میدهد او از حدود سه دهه پیش تا لحظه مرگ، در سمتهای گوناگون امنیتی از جمله در سازمان اطلاعات سپاه پاسداران، حقوق مردم را نقض کرد. خبر مرگ سراج در ۳۱ شهریور پس از یک عمل جراحی تومور مغزی منتشر شد.
روز ۱۲ شهریور امسال و به دنبال انتشار گزارشهایی درباره وخیم بودن حال این ناقض حقوق بشر، خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، در گزارشی با رد این خبرها به نقل از نزدیکان او اعلام کرد تحت درمان است و وضعیتش تثبیت شده است.
نام سراج به دلیل مشارکت او در طرح ترورهای خارج از کشور در لیست تحریمهای وزارت خزانهداری ایالات متحده آمریکا قرار داشت.
سراج که به عنوان یکی از ناقضان جدی حقوق بشر در ایران شناخته میشد، دارای درجه «سرتیپ دوم» و یکی از فرماندهان سپاه پاسداران بود.
او در سالهای آخر زندگیاش به عنوان سخنگو و معاون ارتباطات دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی فعالیت داشت.
سراج فعالیتهای خود را از دهه ۷۰ و با عنوان بازجو آغاز کرد و مدتی بعد سربازجوی (بازجوی ارشد) اطلاعات سپاه شد.
او با نام مستعار «علوی»، سربازجوی سازمان اطلاعات سپاه و مسئول پرونده بسیاری از فعالان سیاسی و دانشجویی در ایران بود و در «اخذ اعترافات اجباری از دانشجویان و توابسازی از آنها با اعمال فشار و شکنجه»، نقش پررنگی داشت.
پس از انتصاب سراج به عنوان سخنگو و معاون فرهنگ و ارتباطات دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی در دی ماه ۱۴۰۲، علی افشاری، فعال سیاسی، در مصاحبهای با ایراناینترنشنال در خصوص بازداشت خود در آذر ماه ۱۳۷۹، سراج را سربازجوی پرونده خود معرفی کرد.
به گفته افشاری، سراج که در آن زمان با نام مستعار سربازجو علوی فعالیت میکرد، ناظر بر اعمال فشار و شکنجه او به دست بازجویان بود.
سراج مدتی بعد به عنوان رییس بسیج دانشجویی منصوب شد و پس از آن به عنوان تحلیلگر و عضو هیات علمی دانشگاه، در رسانههای حکومتی حضور داشت.
به نوشته سایت دادگستر که با عنوان بانک اطلاعاتی «ناقضان حقوق بشر در ایران» شناخته میشود، سراج به عنوان رییس بسیج دانشجویی در نقض حقوق بشر صورت گرفته در زمینه سرکوب دانشجویان در جریان اعتراضات سال ۱۳۸۸ مشارکت داشته است.
این ناقض حقوق بشر، در خرداد ۱۴۰۲ به دلیل مشارکت در طرح ترورهای خارج از کشور، در لیست تحریمهای وزارت خزانهداری ایالات متحده آمریکا قرار گرفت.
بیشتر بخوانید: معاون وزارت اطلاعات و رییس واحد ۴۰۰۰ سپاه در لیست تحریمهای تازه آمریکا
سراج رییس پیشین واحد «۴۰۰۰» یا معاونت ویژه اطلاعات سپاه بود که در سال ۲۰۱۹ تشکیل شد.
او پس از افشای توطئه ترور یک اسرائیلی در قبرس برکنار شد و جواد غفاری که از سوریه اخراج شده بود، ریاست این واحد را برعهده گرفت.
بیشتر بخوانید: اختصاصی؛ افشای نقش سه معاون اطلاعات سپاه در عملیاتهای ترور جمهوری اسلامی در خارج از کشور
معاونت سیاسی قرارگاه ثارالله در تهران، ریاست سازمان بسیج دانشجویی، معاونت سازمان اطلاعات سپاه پاسداران، ریاست دانشکده «پیامبر اعظم» و دانشگاه جامع «امام حسین»، برخی دیگر از مسئولیتهای او در سپاه پاسداران انقلابی اسلامی بود.
از سراج به عنوان یکی از بازجوهای حاضر در فیلم بازجویی و شکنجه فهیمه دری نوگورانی، همسر سعید امامی و یکی از فرماندهان حمله به زندانیان سیاسی بند ۳۵۰ زندان اوین در ۲۸ فروردین ۱۳۹۳ و رقم خوردن «پنجشنبه سیاه اوین»، یاد میشود.
غلامرضا خسروی سوادجانی، زندانی سیاسی، یکی از کسانی بود که در جریان رخداد «پنجشنبه سیاه اوین» زخمی شد.
خسروی پس از این حمله، در جریان یکی از ملاقاتهای خود با خانوادهاش به آنها خبر داد سربازجو علوی (سراج) به او گفته خودش حکمش را از سه سال حبس به اعدام کشانده است.
این زندانی سیاسی همان زمان اعلام کرد سراج او را تهدید کرده که حکم اعدامش به زودی اجرا میشود.
او در نهایت کمتر از دو ماه بعد، در تاریخ ۱۱ خرداد ۱۳۹۳ در زندان رجاییشهر کرج به دار آویخته شد.
برخی فعالان مدنی و مدافعان حقوق بشر با انتشار مطالبی در شبکههای اجتماعی با بیان اینکه سراج با مرگش از محاکمه گریخت، یادآور شدند که مرگ او به معنای بسته شدن پرونده جنایتهایش نیست.
یک دیپلمات اروپایی، یک مقام اطلاعاتی اروپایی و یک مقام آمریکایی، در گزارشی که رویترز روز شنبه ۳۱ شهریور منتشر کرد، گفتند مشخص نیست چرا ایران پرتابگرها را همراه موشکهای فتح-۳۶۰ ارائه نکرده است.
مقام آمریکایی که به شرط فاش نشدن نامش با رویترز صحبت کرده است، گفت که ایران در زمان اعلام آمریکا درباره ارسال تسلیحات به روسیه، پرتابگرها را تحویل نداده بود.
رویترز در ادامه گزارش خود نوشت مقام اطلاعاتی اروپا بدون اشاره به جزییات، گفت که انتظار نمیرود ایران پرتابگرها را تحویل دهد.
موشکهای بالستیک برای شلیک به پرتابگرهایی با طراحی خاص نیاز دارند.
روزنامه آمریکایی وال استریت ژورنال روز ۱۶ شهریور گزارش داد با وجود هشدارهای غرب، جمهوری اسلامی محمولهای از موشکهای بالستیک کوتاهبرد را در اختیار روسیه قرار داده است.
به گفته مقامهای غربی، این محموله شامل بیش از ۲۰۰ موشک بالستیک است.
وبسایت بیزنس اینسایدر روز ۲۴ شهریور در گزارشی هشدار داد موشکهای بالستیک کوتاهبرد ساخت ایران میتوانند مواضع مستحکم یا شهرهای نزدیک خطوط مقدم اوکراین را هدف قرار دهند و بدین ترتیب، پدافند هوایی این کشور را تحت فشار بگذارند.
دو کارشناس به رویترز گفتند دلایل متعددی برای ارسال نشدن پرتابگرها وجود دارد: یکی این که روسیه ممکن است بخواهد با تغییر دادن کامیونها از آنها برای حمل موشک استفاده کند.
به گفته آنان، دلیل دیگر ممکن است این باشد که ایران با تحویل ندادن پرتابگرها بخواهد فضا را برای گفتوگوهای جدید با قدرتهای غربی به منظور کاهش تنشها، فراهم کند.
به نوشته رویترز، وزارت دفاع روسیه از اظهار نظر درباره این گزارش خودداری کرده و نمایندگی ایران در سازمان ملل هم به درخواست اظهار نظر پاسخ نداده است.
تهران ارسال موشک و پهپاد را که به گفته کییف و مقامهای غربی، روسیه از آنها علیه اهداف نظامی و تخریب زیرساختهای غیرنظامی از جمله شبکه برق اوکراین استفاده میکند، رد کرده است.
ایالات متحده، فرانسه، آلمان و بریتانیا، روز ۲۰ شهریور از اعمال تحریمهای جدید علیه جمهوری اسلامی بهدلیل ارسال موشکهای بالستیک به روسیه خبر دادند.
بریتانیا، فرانسه، آلمان و هلند، نمایندگان دیپلماتیک جمهوری اسلامی در کشورهایشان را در اعتراض به اقدام تهران در ارسال موشک بالستیک برای مسکو احضار کردند.
جو بایدن، رییسجمهوری آمریکا و کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا نیز با تاکید بر حمایت این دو کشور از اوکراین در مقابل تهاجم روسیه، درباره اقدام جمهوری اسلامی و کره شمالی در ارائه سلاحهای مرگبار به مسکو و اقدام چین در حمایت از صنایع نظامی روسیه به شدت ابراز نگرانی کردند.
جمهوری اسلامی صحت گزارشها درباره این موضوع را را رد میکند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، روز ۲۱ شهریور گفت: «بار دیگر آمریکا و سه کشور اروپایی بر اساس اطلاعات نادرست و منطق معیوب عمل کردهاند.»