ترامپ همزمان با آخرین تلاش‌ها برای جلوگیری از جنگ: باید کار را تمام کنیم
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، ادامه مذاکرات با جمهوری اسلامی از طریق میانجیگران را تایید کرد اما در عین حال گفت که نمی‌داند این گفت‌وگوها به نتیجه خواهد رسید یا خیر.
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، ادامه مذاکرات با جمهوری اسلامی از طریق میانجیگران را تایید کرد اما در عین حال گفت که نمی‌داند این گفت‌وگوها به نتیجه خواهد رسید یا خیر.
او چهارشنبه شش آبان در گفت‌وگویی کوتاه با اکسیوس گفت: «ما باید کار را تمام کنیم؛ یا از طریق توافق یا به شیوه‌ای دیگر. خواهیم دید که آیا مذاکرات می‌تواند موفق شود یا نه.»
در همین حال عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی نیز چهارشنبه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت تهران در تماس مداوم با میانجی‌ها است تا ایده‌های اجرای طرح هفت‌روزه خود را بررسی کند.
او افزود در حالی که نیروهای مسلح جمهوری اسلامی برای دفاع آماده‌اند، تهران همچنان به دیپلماسی فرصت موفقیت می‌دهد.
جمهوری اسلامی در حالی همچنان بر ضرورت اجرای طرح هفت روزه خود اصرار می‌کند که دونالد ترامپ آن را به صراحت رد کرده است. عباس عراقچی این طرح را ۳۱ شهریور در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد به استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ ارائه کرد اما رییس‌جمهوری آمریکا، چهارم مهر این پیشنهاد را رد کرد.
آخرین تلاش‌های دیپلماتیک
اکسیوس به‌نقل از سه منبع آمریکایی، اسرائیلی و منطقه‌ای، گزارش داد که میانجیگران منطقه‌ای به رهبری قطر همچنان در تلاش‌اند به توافقی دیپلماتیک برای ازسرگیری مذاکرات میان آمریکا و جمهوری اسلامی دست یابند و از آغاز دوباره جنگ پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا جلوگیری کنند.
به‌نوشته اکسیوس مقام‌های قطری می‌کوشند تهران را متقاعد کنند که در ازای کاهش بخشی از تحریم‌های آمریکا، به بازرسان سازمان ملل اجازه بازدید از تاسیسات هسته‌ای بمباران‌شده خود را بدهد.
به گفته منابع، قطر هدایت تلاش‌های میانجیگرانه را بر عهده دارد و پاکستان، عربستان سعودی، مصر و ترکیه نیز از این تلاش‌ها حمایت می‌کنند.
علی الثوادی، مذاکره‌کننده قطری، اوایل این هفته برای گفت‌وگو با مقام‌های جمهوری اسلامی درباره توافق احتمالی با دولت ترامپ به تهران سفر کرد.
یک منبع منطقه‌ای که از محتوای این گفت‌وگوها مطلع شده است، به اکسیوس گفت مقام‌های قطری پیشنهادهایی برای پر کردن شکاف میان خواسته آمریکا مبنی بر واگذاری ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران و اصرار تهران بر لغو محاصره دریایی آمریکا و آزادسازی دارایی‌های مسدودشده ایران پیش از هر اقدام دیگری ارائه کردند.
با این حال خبرگزاری رویترز به نقل از یک مقام ارشد جمهوری اسلامی گزارش داد تهران ایده‌های مطرح‌شده از سوی قطر برای پایان دادن به درگیری با آمریکا را «غیرقابل قبول» می‌داند و همچنان بر مواضع خود در پرونده هسته‌ای پافشاری می‌کند.
این مقام که نام او فاش نشده است، چهارشنبه ششم آبان به رویترز گفت دوحه هیچ پیشنهاد جدیدی به تهران ارائه نداده و تنها ایده‌هایی را مطرح کرده است که از نظر جمهوری اسلامی پذیرفتنی نیستند.
او افزود: «سیاست تهران در خودداری از هرگونه انعطاف در موضوع هسته‌ای همچنان پابرجاست.»
همزمان یک منبع منطقه‌ای و یک مقام آمریکایی به اکسیوس گفتند میانجیگران به حکومت ایران هشدار داده‌اند که پذیرش این پیشنهادها ممکن است تنها راه جلوگیری از حملات گسترده پس از انتخابات میان‌دوره‌ای باشد.
به‌نوشته اکسیوس مقام‌های امنیتی عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان نیز در جریان سفر چند روز پیش خود به تهران، همین هشدار را داده‌اند اما طرف ایرانی در پاسخ اعلام کرده است که طی چند روز آینده برای دریافت موافقت مجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، با این پیشنهادها اقدام خواهد کرد.
به‌گفته یک مقام آمریکایی، مقام‌های سعودی پس از سفر به تهران به کاخ سفید اطلاع دادند که حکومت ایران نگران عملیات احتمالی بمباران آمریکا و اسرائیل پس از انتخابات میان‌دوره‌ای هستند.
به‌نوشته اکسیوس سعودی‌ها از ترامپ خواسته‌اند برای آغاز جنگ شتاب نکند و فرصت بیشتری به مذاکرات بدهد.
براساس این گزارش یکی از پیشنهادهای مورد بحث، بازگشت به توافقی است که جمهوری اسلامی سال گذشته در قاهره با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به دست آورد.
توافق سپتامبر ۲۰۲۵ به بازرسان سازمان ملل اجازه می‌داد بازدید از تاسیسات هسته‌ای ایران را از سر بگیرند. این توافق یک ماه بعد، در پی اعمال مجدد تحریم‌های «مکانیسم ماشه» علیه جمهوری اسلامی از سوی شورای امنیت سازمان ملل، به حالت تعلیق درآمد.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، سه‌شنبه به شورای امنیت سازمان ملل گفت احیای توافق قاهره می‌تواند چارچوبی برای ازسرگیری بازرسی از تاسیسات هسته‌ای ایران فراهم کند که در حملات آمریکا و اسرائیل آسیب دیده‌اند.
اکسیوس به‌نقل از منبع منطقه‌ای خود نوشت اگر جمهوری اسلامی با بازدید بازرسان سازمان ملل از تاسیسات هسته‌ای خود موافقت کند، ممکن است معافیت‌هایی برای فروش نفت دریافت کند و بخشی از دارایی‌های مسدودشده‌اش نیز برای خرید مواد غذایی و سایر کالاهای بشردوستانه آزاد شود.
این منبع گفت: «تحرکاتی در جریان است. ما منتظر پاسخ تهران هستیم. ایده این است که ایرانی‌ها بتوانند بگویند از همان ابتدا اورانیوم غنی‌شده خود را واگذار نکرده‌اند و آمریکا نیز بتواند بگوید که امتیازاتی هسته‌ای از ایران گرفته است.»
او افزود کاخ سفید به میانجیگران اطلاع داده است که پس از مشخص شدن پاسخ تهران و اینکه آیا جمهوری اسلامی پیشنهاد را می‌پذیرد یا نه، درباره توافق پیشنهادی اظهارنظر خواهد کرد.
افزایش احتمال حملات نظامی فشرده
براساس گزارش‌های منتشرشده در صورت دست نیافتن به توافقی در آخرین لحظات، احتمال آغاز دور تازه‌ای از بمباران‌ها اندکی پس از انتخابات میان‌دوره‌ای بیش از پیش افزایش یافته است.
ژنرال ایال زامیر، رییس ستاد کل ارتش اسرائیل، دوشنبه چهار آبان با دریاسالار برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، گفت‌وگو کرد تا اقدامات دو طرف را پیش از حملات احتمالی هماهنگ کند.
اکسیوس چهارشنبه به‌نقل از مقام‌های آمریکایی و اسرائیلی نوشت انتظار می‌رود چنین عملیاتی شامل یک هفته حملات گسترده علیه رهبران جمهوری اسلامی، تاسیسات انرژی، اهداف هسته‌ای و زیرساخت‌های این کشور باشد.
روزنامه وال‌استریت ژورنال نیز سه‌شنبه پنج آبان به‌نقل از مقام‌های آگاه گزارش داد که آمریکا به چند کشور عربی حوزه خلیج فارس اطلاع داده است که خود را برای یک عملیات نظامی کوتاه اما شدید پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا آماده کنند.
به‌نوشته این روزنامه، نشانه‌های تازه‌ای حاکی از آن است که ارتش‌های آمریکا و اسرائیل خود را برای موج احتمالی حملاتی آماده می‌کنند که هدف آن وادار کردن تهران به حضور پشت میز مذاکره است.
وال‌استریت ژورنال در گزارش خود نوشت پیام‌‌های آمریکا به کشورهای عربی حوزه خلیج فارس که از طریق مجاری دیپلماتیک و نظامی منتقل شده‌اند، از جمله نشانه‌های فزاینده‌ای هستند که حاکی از آمادگی آمریکا و اسرائیل برای آغاز دور تازه‌ای از عملیات رزمی سنگین علیه جمهوری اسلامی است؛ اقدامی که با هدف تضعیف قدرت تهران و سوق دادن آن به سمت مذاکره صورت می‌گیرد، اما خطر تشدید عمده درگیری‌ها را به همراه دارد.
به گفته مقام‌های آگاه از این اقدامات، ارتش آمریکا در حال انتقال یک سامانه پدافند موشکی پاتریوت از تگزاس برای تقویت توان دفاع موشکی خود است و در چارچوب آمادگی برای تشدید درگیری‌ها، نیروهایش را از پایگاه‌هایی که در معرض آسیب‌پذیری قرار داشتند، خارج کرده است.
برخی از این مقام‌ها به وال‌استریت ژورنال گفتند نیروهای آمریکایی در منطقه در حال تجدید ذخایر مهمات خود هستند و بمب‌افکن‌ها و جنگنده‌ها نیز برای انجام حملات آماده می‌شوند.
به‌گفته مقام‌های آمریکایی، ترامپ سه‌شنبه در جریان سفر به تگزاس با هواپیمای ویژه ریاست‌جمهوری، درباره ایران با مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه خود، گفت‌وگو کرد. او چهارشنبه نیز در چارچوب جلسه توجیهی اطلاعاتی خود، موضوع ایران را با اعضای تیم امنیت ملی‌اش بررسی کرد.
یک مقام کاخ سفید پس از این جلسه به اکسیوس گفت: «همان‌طور که رییس‌جمهوری گفته است، آنها چه از نظر نظامی و چه از نظر مالی، به‌صورت نظام‌مند نابود شده‌اند و اگر به‌سرعت رفتار خود را تغییر ندهند، به‌زودی کار را تمام خواهیم کرد.»
این مقام افزود: «ایالات متحده با کنترل تنگه هرمز و در شرایطی که اقتصاد ایران در حال فروپاشی است، در موقعیتی بسیار قدرتمند قرار دارد. ایران به‌شدت درهم کوبیده شده است و به هر شکلی که باشد، درگیری در ایران به‌زودی پایان خواهد یافت.»
دیوید بارنیا، رییس پیشین موساد، می‌گوید این سازمان با علنی کردن حضور مامورانش در ایران، به دنبال بازداشت‌های گسترده و دشوار کردن شناسایی آنها بود. او همچنین جزئیات تازه‌ای از طراحی و اجرای عملیات انفجار پیجرهای حزب‌الله بیان کرد.
به گزارش وب‌سایت وای‌نت، بارنیا پنج‌شنبه ۳۰ مهر در نشست «پرایوریتی» گفت انتشار ویدئوی رسمی موساد در صبح آغاز عملیات «طلوع شیران» در ژوئن ۲۰۲۵، برابر با خرداد ۱۴۰۴، بخشی از برنامه حفاظت از ماموران این سازمان در داخل ایران بود. این عملیات اهداف هسته‌ای و نظامی حکومت ایران را هدف قرار داد.
به گفته او، موساد با انتشار تصاویری از فعالیت مامورانش همراه با نشان این سازمان، می‌خواست دستگاه‌های امنیتی حکومت ایران را با شمار زیادی از مظنونان روبه‌رو کند تا تشخیص ماموران واقعی دشوار شود.
بارنیا گفت: «می‌خواستیم مطمئن شویم آن‌قدر آدم در ایران بازداشت می‌کنند که دیگر نتوانند سره را از ناسره تشخیص دهند و در نهایت همه را آزاد کنند.»
بارنیا مدعی شد بازداشت‌های گسترده به پنهان ماندن ماموران کمک کرد
رییس پیشین موساد مدعی شد مقام‌های ایرانی در دومین روز درگیری‌ها ۲۱ هزار نفر را بازداشت کردند و سرانجام همه آنها آزاد شدند. او استدلال کرد که در میان چنین جمعیتی، حتی اگر یک یا دو مامور نیز بازداشت شده باشند، تشخیص آنها از دیگران دشوار خواهد بود.
وای‌نت تصریح کرده است که این آمار و روایت مربوط به آزادی بازداشت‌شدگان به‌طور مستقل قابل تایید نیست.
بارنیا همچنین گفت برخی از افرادی که در ایران به اتهام همکاری با موساد بازداشت یا اعدام شده‌اند، هیچ ارتباطی با این سازمان نداشته‌اند. او افزود که هنگام پرس‌وجو درباره هویت بعضی از اعدام‌شدگان، همکارانش نیز گفته‌اند آنها را نمی‌شناسند.
او این افراد را بی‌گناه توصیف کرد و گفت مقام‌های حکومت ایران به‌اشتباه آنها را مامور اسرائیل دانسته‌اند.
بارنیا در ادامه گفت هویت ۹۹.۹ درصد از ماموران موساد هرگز افشا نشده است و ماموران مشارکت‌کننده در عملیات علیه حکومت ایران همچنان در تهران زندگی می‌کنند.
ماموران موساد پیش از خلبانان از عملیات خبر داشتند
بارنیا گفت تدارکات عملیات طلوع شیران چنان محرمانه بود که حتی خلبانان اسرائیلی هنگام فراخوانده شدن به اسکادران‌هایشان نمی‌دانستند قرار است به ایران حمله کنند.
در مقابل، به گفته او، ده‌ها مامور موساد از هفته‌ها پیش با اطلاع از ماموریت خود و حمله قریب‌الوقوع به داخل ایران اعزام شده بودند.
بارنیا گفت شخصا صلاحیت تک‌تک این ماموران را تایید کرده و مسئولیت قابل اعتماد بودن و توانایی آنها در حفظ محرمانگی را پذیرفته بود. او افزود: «وقتی می‌گویم تک‌تک آنها را تایید می‌کنم، یعنی سر خودم را گرو می‌گذارم.»
نتانیاهو ۱۰ دقیقه پیش از انفجار پیجرها درباره شکست عملیات پرسید
بارنیا در بخش دیگری از سخنانش، دقایق پایانی پیش از عملیات انفجار پیجرهای حزب‌الله در سپتامبر ۲۰۲۴ را شرح داد؛ عملیاتی که طی آن هزاران پیجر تقریبا همزمان منفجر شدند و یک روز بعد، انفجار بی‌سیم‌های این گروه را در پی داشت.
این حملات در نقاط مختلف لبنان کشته و زخمی بر جا گذاشت و شبکه ارتباطی حزب‌الله را به‌شدت مختل کرد.
بارنیا گفت ساعت ۳:۲۰ بعدازظهر، همراه با بنیامین نتانیاهو، وزیر دفاع، رییس ستاد ارتش و رییس اطلاعات نظامی اسرائیل در مرکز فرماندهی زیرزمینی حضور داشت. قرار بود عملیات ۱۰ دقیقه بعد آغاز شود.
به گفته او، نتانیاهو پرسید: «اگر عمل نکند چه می‌شود؟»
بارنیا گفت با وجود تپش قلب، پاسخ داده بود: «چنین احتمالی وجود ندارد. همه‌چیز روبه‌راه است.» او افزود که پس از این پاسخ، تا زمان آغاز عملیات با خود فکر می‌کرد چه حرف نسنجیده‌ای زده است.
با رسیدن زمان تعیین‌شده، حاضران منتظر تایید فوری انفجارها بودند، اما به گفته بارنیا، چنین امکانی وجود نداشت. نخستین گزارش‌ها سرانجام از منابع اطلاعاتی موساد رسید و سپس پوشش رسانه‌ای آغاز شد؛ تنها در آن زمان بود که او از موفقیت عملیات مطمئن شد.
بارنیا گفت برای کاهش آسیب به اطرافیان، مواد منفجره کمتر شد
به گفته بارنیا، موساد پیش از اجرای عملیات پیجرها صدها آزمایش با آدمک‌هایی انجام داد که با مواد شبیه‌ساز بدن انسان پر شده بودند.
او گفت بارها خواسته بود مقدار مواد منفجره داخل دستگاه‌ها کاهش یابد تا احتمال آسیب دیدن افراد نزدیک به هدف، از جمله همسر و فرزندان اعضای حزب‌الله، کمتر شود.
بارنیا افزود که طراحان عملیات هشدار می‌دادند این محدودیت‌ها اثربخشی دستگاه‌ها را کاهش می‌دهد، اما پاسخ او این بود: «ما خط قرمز داریم.»
او شمار بالای زخمی‌ها در مقایسه با کشته‌شدگان را با اهداف عملیات همخوان دانست و گفت: «درست است که همه آنها نمی‌میرند و این مزیت بسیار مهمی دارد.»
بارنیا همچنین گفت اکنون ۴۵۰۰ نفر با قطع عضو در ضاحیه، پایگاه اصلی حزب‌الله در حومه جنوبی بیروت، زندگی می‌کنند. او این افراد را یادآوری مداوم پیامدهای حمله به شهروندان اسرائیل توصیف کرد. در گزارش، شواهد مستقلی برای تایید این رقم ارائه نشده است.
انفجار بی‌سیم‌ها به ترس از عملیات بعدی دامن زد
بارنیا سه پیامد اصلی عملیات را آسیب جسمی به نیروهای حزب‌الله، تضعیف روحیه و توان رزمی این گروه، و ایجاد ترس و بلاتکلیفی دانست.
به گفته او، انفجار بی‌سیم‌ها در روز دوم این نگرانی را تشدید کرد که شاید دستگاه‌های دیگری نیز دستکاری شده باشند. او از پاسخ به این پرسش که آیا عملیات سومی آماده شده بود، خودداری کرد و گفت همین ابهام ارزش راهبردی دارد.
بارنیا گفت: «همین پرسشی که الان در ذهن شما می‌گذرد، هنوز در ذهن آنها هم می‌گذرد.»
او این تاثیر روانی را با نگرانی رهبران ژاپن از احتمال وجود بمب‌های اتمی بیشتر پس از بمباران هیروشیما و ناگازاکی مقایسه کرد و گفت پس از حمله دوم، دیگر نمی‌توان مطمئن بود که حمله سومی در کار نیست.
بارنیا اذعان کرد توان نظامی حکومت ایران برای اسرائیل بازدارنده بود
رییس پیشین موساد همچنین گفت پیش از حملات مستقیم حکومت ایران به اسرائیل در آوریل و اکتبر ۲۰۲۴، توان نظامی تهران بر محاسبات اسرائیل اثر بازدارنده داشت.
او توضیح داد که مقام‌های اسرائیلی درباره کارایی موشک‌های دوربرد و دقیق جمهوری اسلامی و توان سامانه‌های پدافندی اسرائیل و آمریکا برای مقابله با یک حمله گسترده اطمینان نداشتند.
بارنیا دو حمله جمهوری اسلامی را «دو اشتباه راهبردی تاریخی» خواند و استدلال کرد که این حملات بخشی از ابهام‌ها درباره توان نظامی تهران را برطرف کرد و ارزیابی اسرائیل از تهدید حکومت ایران را تغییر داد.
مهرداد اخلاقی کتابچی با ۲۳۷ رای موافق مجلس شورای اسلامی، وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی شد. او در جلسه بررسی صلاحیت خود گفت جمهوری اسلامی «دست روی ماشه» آماده مقابله با اسرائیل است و برای آنچه «جنگ چهارم» خواند، آمادگی دارد.
نمایندگان مجلس یکشنبه ۲۶ مهر، در جلسه‌ای که به‌صورت مجازی برگزار شد، با ۲۳۷ رای موافق و ۱۵ رای مخالف از مجموع ۲۷۷ نماینده حاضر، به اخلاقی رای اعتماد دادند.
اخلاقی جانشین عزیز نصیرزاده می‌شود که در حملات آمریکا و اسرائیل در اسفند سال گذشته کشته شد. در این فاصله، مجید ابن‌الرضا سرپرستی وزارت دفاع را بر عهده داشت.
اخلاقی آمریکا و اسرائیل را به پاسخ «گسترده» تهدید کرد
به گزارش رسانه‌ها در ایران، اخلاقی در دفاع از برنامه‌های خود با تاکید بر اینکه «ما دست روی ماشه» آماده مبارزه با اسرائیل هستیم، از آمادگی برای «جنگ چهارم» سخن گفت.
او مدعی شد توانمندی‌های دفاعی جمهوری اسلامی پس از جنگ ۱۲روزه تکمیل شده و محاسبات طرف مقابل را تغییر داده است.
اخلاقی هشدار داد در صورت آنچه «خطای محاسباتی» دوباره آمریکا و اسرائیل خواند، پاسخ جمهوری اسلامی «غافلگیرکننده و گسترده» خواهد بود و مسئولیت پیامدهای منطقه‌ای و جهانی آن را متوجه واشینگتن و متحدانش دانست.
او همچنین نبرد کنونی را جنگی ترکیبی توصیف کرد که عملیات نظامی، فشار اقتصادی، حملات سایبری، اختلال در زنجیره تامین و محدودیت دسترسی به فناوری را دربر می‌گیرد.
وزیر دفاع حکومت ایران افزایش برون‌سپاری تولیدات نظامی را ضروری دانست
اخلاقی گفت برنامه‌هایش را برای ۲۰ ماه باقی‌مانده از دوره وزارت، در دو بازه کوتاه‌مدت و میان‌مدت تنظیم کرده است.
یکی از محورهای اصلی برنامه او افزایش سهم برون‌سپاری در تولیدات دفاعی بود. به گفته اخلاقی، سهم هدف‌گذاری‌شده برای برون‌سپاری از حدود ۵۵ درصد در سال ۱۴۰۴ به ۷۵ درصد در سال ۱۴۰۵ و بیش از ۸۵ درصد در سال ۱۴۰۶ می‌رسد.
او تاکید کرد برون‌سپاری برای وزارت دفاع «یک انتخاب نیست»، بلکه ضرورتی برای عمل به تعهدات است و بر اساس ابلاغیه‌های ستاد کل نیروهای مسلح دنبال می‌شود.
اخلاقی همچنین گفت ستاد کل، با جمع‌بندی گزارش‌های عملیاتی سپاه، ارتش و فرماندهی انتظامی، از میان چند هزار محصول وزارت دفاع، چند صد محصول را به‌عنوان اقلام کارآمد در نبردهای «۱۲روزه و ۴۰روزه» شناسایی و ابلاغ کرده است.
او ارائه جزئیات برخی برنامه‌ها در جلسه علنی را مغایر ملاحظات امنیتی دانست و اعلام کرد آماده است آنها را همراه با زمان‌بندی در جلسات غیرعلنی تشریح کند.
پزشکیان خواستار حفاظت از جان وزیر جدید شد
مسعود پزشکیان در دفاع از گزینه پیشنهادی خود، به سابقه همکاری اخلاقی با حسن تهرانی‌مقدم، محسن فخری‌زاده و امیرعلی حاجی‌زاده اشاره کرد و گفت ارتش، سپاه، وزارت دفاع و دستگاه‌های امنیتی از او حمایت می‌کنند.
رییس دولت جمهوری اسلامی همچنین گفت اخلاقی از مدت‌ها پیش در «فهرست تحریم و ترور» طرف مقابل قرار داشته و بر ضرورت حفاظت از جان او و دیگر متخصصان و فرماندهان تاکید کرد.
پزشکیان گفت: «موشک تنها وسیله دفاعی ما نیست؛ مردم مهم‌ترین ابزار دفاعی ما هستند.» او با اشاره به وجود «برخی نارضایتی‌ها»، بر نقش همراهی مردم و انسجام داخلی تاکید کرد.
او همچنین تامین مسکن و بهبود معیشت نیروهای نظامی، انتظامی و امنیتی را از اولویت‌های دولت و برنامه وزیر جدید دفاع برشمرد.
نماینده مخالف به آسیب‌های جنگ و نیاز به حمایت از نیروهای منطقه‌ای اشاره کرد
حامد یزدیان، نماینده اصفهان، در مخالفت با برنامه‌های اخلاقی گفت پس از جنگ و با توجه به آسیب‌های وارد‌شده، وزارت دفاع باید استفاده از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان را گسترش دهد و آنها را صرفاً پیمانکار نبیند.
او خواستار توجه بیشتر به حوزه‌های راداری، پهپادی، موشکی، اپتیک و لیزر شد و تمرکز عمده برنامه پیشنهادی بر مباحث نظامی را برای مواجهه با جنگ ترکیبی کافی ندانست.
یزدیان همچنین ادعایی درباره تاثیر رادارهای طرف مقابل در کشورهای منطقه بر اقلیم و بارش‌های ایران مطرح کرد، بی‌آنکه در سخنان منتشرشده شواهدی برای آن ارائه کند.
این نماینده مجلس خواستار تقویت انگیزه‌های اعتقادی نیروهای مسلح و بهبود معیشت آنان شد. او همچنین از اخلاقی خواست حمایت صریح خود را از نیروهای موسوم به «جبهه مقاومت» در لبنان، عراق و یمن اعلام کند و گفت این نیروها در شرایط کنونی به حمایت جمهوری اسلامی نیاز دارند.
موافقان نیز خواستار اصلاح زمان‌بندی برنامه‌ها شدند
علیرضا سلیمی، عضو هیات‌رییسه مجلس، در حمایت از اخلاقی، برنامه او را منسجم و دارای آینده‌نگری توصیف کرد، اما گفت زمان‌بندی اجرای آن نیازمند بازبینی است.
به گفته سلیمی، در ارزیابی معاونت نظارت مجلس، ۷۰ درصد برنامه با اسناد بالادستی «منطبق» و ۲۲ درصد «همسو» تشخیص داده شده و هشت درصد باقی‌مانده نیازمند توضیح و شفاف‌سازی است.
زهرا سعیدی، سخنگوی کمیسیون صنایع و معادن، نیز برنامه اخلاقی را از نظر سنجش‌پذیری و اولویت‌بندی قابل قبول دانست، اما بر ضرورت هماهنگی زمان‌بندی آن با برنامه هفتم توسعه تاکید کرد. افزایش مشارکت بخش خصوصی و دانشگاه‌ها در صنایع دفاعی و توسعه صادرات محصولات دفاعی از دیگر محورهای گزارش این کمیسیون بود.
همزمان با برگزاری نشست مجلس برای رای اعتماد به وزیر جدید دفاع، محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، در شبکه ایکس نوشت که «هذیان‌گویی و تهدیدهای مکرر» این روزهای مقامات آمریکایی و اسرائیلی، واقعیت میدان را تغییر نمی‌دهد و نیروهای مسلح جمهوری اسلامی برای ماجراجویی جدید، طرحی ویرانگرتر از جنگ‌های ۱۲ و ۴۰ روزه آماده کرده‌اند.
دبیر شورای عالی امنیت ملی حکومت ایران، ادامه داد: «طرح عملیاتی جدید تهران، با قواعدی که آنها می‌شناسند، پیش نخواهد رفت.»
این مواضع در حالی از سوی مقامات جمهوری اسلامی مطرح شده که حملات سپاه به کشتی‌ها در تنگه هرمز و خلیج فارس در روزهای اخیر همچنان ادامه داشته است.
اکونومیست نوشت سه سال جنگ، شبکه نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی را از ائتلافی هماهنگ به مجموعه‌ای ناهمگون تبدیل کرده است. حزب‌الله زیر کنترل بیشتر تهران قرار گرفته، حوثی‌ها مستقل‌تر عمل می‌کنند و گروه‌های عراقی و حماس بر اساس منافع خود تصمیم می‌گیرند.
این نشریه پنج‌شنبه ۱۲ شهریور نوشت دو بار حمله به ایران در ۱۵ ماه گذشته، ماهیت تازه این شبکه را آشکار کرد: هر یک از گروه‌هایی که تهران سال‌ها آنها را اعضای «محور مقاومت» می‌خواند، جداگانه تصمیم گرفت وارد جنگ شود یا کنار بماند.
«محور مقاومت» عنوانی است که مقام‌ها و رسانه‌های جمهوری اسلامی برای گروه‌های مسلح مورد حمایت تهران در منطقه، نظیر حزب‌الله، حشد شعبی، حماس و حوثی‌های یمن، استفاده می‌کنند.
اکونومیست نوشت که راهبرد حمایت از گروه‌های مسلح عرب به دهه ۱۹۸۰ و آموزش نیروهای حزب‌الله به دست سپاه پاسداران بازمی‌گردد. هدف، جبران ضعف ارتش متعارف ایران و ایجاد خط دفاعی در بیرون مرزها بود.
این نشریه جنگ‌های پس از حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳ را نشانه شکست این راهبرد دانست: «ایران خود هدف حمله قرار گرفت، حزب‌الله و حماس به‌شدت تضعیف شدند، حکومت بشار اسد سقوط کرد و دولت عراق نیز به شبه‌نظامیان دستور داد تا آغاز اکتبر خلع سلاح شوند.»
با این حال، این گزارش فروپاشی کامل شبکه «محور مقاومت» را بعید خواند: «گروه‌ها همچنان پابرجا هستند و تهران به بازدارندگی بیرون از مرزهایش نیاز دارد، اما منابع لازم برای بازسازی همه آنها را ندارد.»
نتیجه محتمل، بقای گروه‌ها در مسیرهایی جداگانه است: برخی زیر کنترل مستقیم‌تر تهران قرار می‌گیرند و برخی به سوی حامیان دیگر می‌روند.
حزب‌الله؛ کنترل بیشتر، توان کمتر
حزب‌الله تا پیش از سال ۲۰۲۳ بیش از ۱۰۰ هزار راکت و موشک در اختیار داشت.
به نوشته اکونومیست، حسن نصرالله خود را هم‌پایه تهران می‌دید، اما پس از کشته شدن او و شماری از فرماندهان حزب‌الله در حملات اسرائیل، موازنه تغییر کرد: «نعیم قاسم (دبیرکل جدید) استقلال سلف خود را ندارد و سپاه پاسداران برای کنترل مستقیم‌تر گروه، نیروهایی به لبنان فرستاده است.
دولت لبنان نیز خواستار خلع سلاح حزب‌الله است.
در همین زمینه، رویترز گزارش داد بیش از ۱۲ عضو سپاه پاسداران، از جمله دست‌کم دو افسر ارشد، همراه نیروهای حزب‌الله در ارتفاعات علی‌الطاهر در جنوب لبنان حضور دارند.
حزب‌الله حضور نیروهای سپاه پاسداران را تایید نکرده و یک مقام کاخ سفید نیز اطلاعات رویترز را دقیق ندانسته است.
اکونومیست نتیجه گرفته است که تهران اکنون حزب‌الله را بیش از توان عملیاتی‌اش، به‌دلیل اهمیت نمادین حفظ قدیمی‌ترین متحد خود، پشتیبانی می‌کند.
حوثی‌ها؛ هم‌پیمان، نه فرمان‌بردار
در سوی دیگر، حوثی‌ها مستقل‌ترین متحد تهران معرفی شده‌اند. این گروه در دهه ۱۹۹۰ به‌عنوان شورشی محلی در شمال یمن شکل گرفت و چند دهه بعد، کمک گسترده جمهوری اسلامی را دریافت کرد.
اکونومیست تاکید کرد که حوثی‌ها اکنون بخشی از جنگ‌افزار خود را تولید می‌کنند، با الشباب سومالی همکاری دارند و با روسیه و چین نیز ارتباط گرفته‌اند. مشارکتشان در جنگ‌های اخیر هم تابع محاسبات خود ایشان بوده است.
در بحران جاری، تهران برای حوثی‌ها نقشی کلیدی در تهدید مسیرهای تجاری و بالا نگه داشتن بهای نفت قائل است؛ اما اکونومیست تاکید کرد هم‌سویی منافع به معنای فرمان‌برداری نیست.
شبه‌نظامیان شیعه عراق نیز میان این دو سر طیف قرار دارند.
دولت عراق بیش از ۲۰۰ هزار نیروی شبه‌نظامی را در فهرست حقوق‌بگیران خود دارد و گروه‌های بزرگ نگران از دست دادن موقعیتشان در صورت جنگ با بغداد هستند.
سپاه پاسداران برای تشکیل هسته‌های کوچک‌تر عملیاتی، مستشارانی به عراق فرستاده است.
پیش‌تر نیز بحث ادغام گروه‌ها یا انحلال آنها در عراق مطرح شده بود.
حماس هم همواره عضوی نامتجانس در شبکه‌ای عمدتا شیعی بوده است.
به نوشته اکونومیست، خلیل الحیه، رهبر تازه حماس، به تهران نزدیک است، اما برخی دیگر از مقام‌های این گروه خواهان چرخش به سوی ترکیه و کشورهای خلیج فارس هستند.
حماس در ماه مارس نیز از جمهوری اسلامی خواست حمله به کشورهای همسایه را متوقف کند.
بازسازی همه بازوها ناممکن است
اکونومیست خسارت‌های جنگ را صدها میلیارد دلار برآورد کرد و نوشت که تحریم‌ها و محاصره بنادر ایران از سوی آمریکا، منابع مالی تهران را محدود کرده و سقوط حکومت اسد نیز مسیر زمینی به لبنان را قطع کرده است.
بحران تنگه هرمز نشان داده است فشار بر مسیرهای تجاری می‌تواند به اقتصاد و معیشت در ایران آسیب بزند.
بر این اساس، تهران ناچار به اولویت‌بندی است.
اکونومیست این وضعیت را تا اندازه‌ای با متحدان شوروی در دهه ۱۹۸۰ مقایسه کرد؛ زمانی که مسکو دیگر توان تامین همه آنها را نداشت.
«محور مقاومت» از میان نرفته است، اما دیگر مجموعه‌ای با فرماندهی و مقصد واحد نیست.
یک منبع انتظامی آمریکا گفت اطلاعات اسرائیل در فاصله آذر تا اوایل دی ۱۴۰۴ از طرح جمهوری اسلامی برای ترور یائیر نتانیاهو در فلوریدا آگاه شد. به گفته او، عوامل منتسب به تهران، خانه و رفت‌وآمد پسر نخست‌وزیر اسرائیل را زیر نظر داشتند و او فورا آمریکا را ترک کرد.
وب‌سایت نیوزمکس سه‌شنبه سوم شهریور به نقل از یک منبع در نهادهای انتظامی آمریکا که با موضوع آشناست، گزارش داد یائیر نتانیاهو، پسر ۳۵ ساله بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، هدف طرحی برای ترور در جنوب فلوریدا بوده است.
بر اساس این گزارش، دستگاه اطلاعاتی اسرائیل در همان مقطع به اطلاعاتی دست یافت که نشان می‌داد عوامل جمهوری اسلامی در منطقه میامی حضور دارند و محل اقامت و رفت‌وآمد یائیر را زیر نظر گرفته‌اند.
این منبع گفت یائیر که از تیم حفاظت اسرائیلی برخوردار بود، دستور گرفت بی‌درنگ فلوریدا را ترک کند. او بدون جمع‌آوری وسایلش به اسرائیل بازگشت و از آن زمان در این کشور زندگی می‌کند.
نیوزمکس نام منبع خود را منتشر نکرده و جزییاتی درباره هویت عوامل، شیوه شناسایی آنان یا مرحله‌ای که طرح به آن رسیده بود، ارائه نداده است.
افشای نام پسر هدف قرار گرفته
انتشار این جزییات دو روز پس از آن صورت گرفت که نتانیاهو در گفت‌وگو با کانال ۱۴ اسرائیل اعلام کرد جمهوری اسلامی تلاش کرده است یکی از دو پسرش را به قتل برساند. او در آن زمان نگفت یائیر یا آونر هدف بوده و درباره زمان، مکان و چگونگی طرح نیز توضیحی نداد.
نخست‌وزیر اسرائیل این موضوع را در پاسخ به پرسشی درباره تدابیر حفاظتی خانواده‌اش مطرح کرد و گفت حفاظت از پسرانش «اقدامی تجملی» نیست و بدون آن، عاملان حمله ممکن است موفق شوند.
رسانه‌های اسرائیلی گزارش داده بودند اطلاعات مربوط به این پرونده چند ماه زیر محدودیت‌های سانسور قرار داشته است.
این افشاگری در شرایطی مطرح شد که رسانه‌ها و مقام‌های جمهوری اسلامی تهدید علیه خانواده‌های رهبران آمریکا و اسرائیل را افزایش داده‌اند.
سرویس مخفی آمریکا سوم شهریور اعلام کرد از ویدیوی صداوسیمای جمهوری اسلامی درباره تهدید بارون، پسر دونالد ترامپ، آگاه است و هر تهدید احتمالی علیه افراد تحت حفاظت خود را بررسی می‌کند.
در آن ویدیو، اطلاعاتی درباره رفت‌وآمد بارون ترامپ و محل‌هایی که می‌توان او را هدف قرار داد نمایش داده شد و از جایزه‌ای ۱۰ میلیون دلاری سخن به میان آمد.
سرویس مخفی به‌دلیل ملاحظات عملیاتی، درباره ارزیابی خود توضیح بیشتری نداد.
در همین حال، گزارش نیویورکر درباره عملیات برون‌مرزی جمهوری اسلامی نشان داده است تهران در سال‌های اخیر برای هدف قرار دادن مخالفان و روزنامه‌نگاران در کشورهای غربی، بیش از گذشته از تبهکاران محلی و واسطه‌های چندلایه استفاده کرده است.
بر اساس این گزارش، طی پنج سال بیش از ۲۰۰ طرح یا توطئه ترور مورد حمایت جمهوری اسلامی در خارج از ایران ثبت شده است.
نیروی هوایی اسرائیل می‌گوید صدها هواگرد آمریکایی و اسرائیلی را همزمان با موج حملات به اهداف نظامی امنیتی جمهوری اسلامی در ایران و شلیک موشک‌های رهگیر مدیریت کرده است؛ عملیاتی که مقام‌های نظامی آن را پیچیده‌ترین ماموریت کنترل هوایی اسرائیل می‌خوانند.
به گزارش وب‌سایت اسرائیلی «والا»، نیروی هوایی اسرائیل جزئیات تازه‌ای از فعالیت واحدهای کنترل ترافیک هوایی در جریان جنگ مشترک آمریکا و اسرائیل با حکومت ایران منتشر کرده است.
بر اساس این گزارش، در نخستین روز عملیات موسوم به «شیر غران»، صدها جنگنده، هواپیمای ترابری، هواپیمای هشدار زودهنگام، سوخت‌رسان، بالگرد و پهپاد پس از حمله به اهدافی در عمق خاک ایران، به‌طور همزمان در حال بازگشت بودند.
در همان زمان، ده‌ها هواگرد دیگر برای اجرای موج دوم حملات به ایران به پرواز درمی‌آمدند و سامانه‌های پدافندی اسرائیل و آمریکا نیز برای رهگیری موشک‌ها و پهپادهای پرتاب‌شده از ایران و لبنان آماده می‌شدند.
یکی از افسران ارشد نیروی هوایی اسرائیل این وضعیت را «پرتراکم‌ترین حریم هوایی تاریخ» توصیف کرده است. به گفته او، حضور هواگردهای آمریکایی باعث شد ارتباطات عملیاتی به‌طور همزمان به زبان‌های عبری و انگلیسی انجام شود.
سامانه‌های تاد، پیکان، فلاخن داوود و گنبد آهنین نیز در کنار نیروهای دریایی در حالت آماده‌باش قرار داشتند. مقام‌های اسرائیلی می‌گویند فاصله زمانی میان شناسایی برخی تهدیدها و رهگیری آنها در اوج عملیات به ۱۴ ثانیه کاهش یافته بود.
سرلشکر تومر بار، فرمانده وقت نیروی هوایی اسرائیل، پیش از آغاز عملیات بر حفظ غافلگیری و آمادگی برای حملات همزمان از چند جبهه تاکید کرده بود. واحدهای کنترل هوایی تنها ۱۲ ساعت برای آماده‌سازی نهایی فرصت داشتند.
موج نخست حملات در حالی آغاز شد که پروازهای غیرنظامی در اسرائیل همچنان به‌طور عادی ادامه داشت. هواپیماهای مسافربری در فرودگاه بن‌گوریون نشست‌وبرخاست می‌کردند و هواپیماهای سبک نیز در آسمان بودند.
به گفته مقام‌های نظامی اسرائیل، ادامه پروازهای عادی بخشی از تلاش برای جلوگیری از افشای عملیات و حفظ غافلگیری حکومت ایران بود. پس از شنیده شدن انفجارها در ایران، به هواپیماهای غیرنظامی دستور داده شد در فرودگاه‌های اسرائیل فرود بیایند.
کنترل‌کنندگان هوایی همچنین وظیفه داشتند مسیر پرواز جنگنده‌های اسرائیلی و آمریکایی، عملیات سوخت‌گیری در آسمان و ارتفاع هواگردها بر فراز ایران را هماهنگ کنند تا از برخورد یا هدف قرار گرفتن اشتباهی آنها جلوگیری شود.
عواملی مانند تغییرات آب‌وهوایی، نقص فنی، حجم زیاد سوخت و حمل میزان بالاتر تسلیحات نیز می‌توانستند برنامه پروازی را در آخرین لحظه تغییر دهند.
چند روز پس از آغاز عملیات، ورود حزب‌الله به درگیری و استفاده از راکت‌ها، موشک‌ها، پهپادها و موشک‌های ضدتانک، فشار بیشتری بر شبکه کنترل هوایی وارد کرد. این واحد همزمان باید پوشش هوایی نیروهای زمینی در لبنان و مقابله با تهدیدهای دوربرد را مدیریت می‌کرد.
صدور هشدار زودهنگام برای غیرنظامیان و نیروهای نظامی نیز در جریان جنگ به وظایف این واحد افزوده شد. مقام‌های اسرائیلی می‌گویند هدف از این تغییر، کاهش زمان واکنش و افزایش دقت در شناسایی و رهگیری تهدیدها بود.
نیروی هوایی اسرائیل پس از عملیات، برنامه‌های آموزشی کنترل‌کنندگان را بازنگری کرده و تمرکز بیشتری بر تصمیم‌گیری سریع زیر فشار، مدیریت همزمان چند ماموریت و استفاده از سامانه‌های پیشرفته شناسایی و رهگیری قرار داده است.
یکی از افسران ارشد اسرائیلی گفت این واحد در آینده نیز توانایی هماهنگی عملیات در هر منطقه‌ای را که ماموریت به آن واگذار شود، خواهد داشت. جزئیات مطرح‌شده در این گزارش عمدتا بر روایت مقام‌های نظامی اسرائیل استوار است.
این گزارش در حالی منتشر شده است که در ساعات گذشته در حالی که گزارش‌ها از تلاش مقام‌های آمریکایی برای یافتن راهی به‌منظور پایان جنگ با ایران حکایت دارد، کانال ۱۳ اسرائیل نوشت که این کشور خود را برای احتمال حمله مستقل به جمهوری اسلامی آماده می‌کند.
