آمریکا و بیش از ۵۰ کشور دیگر در بیانیه‌ای مشترک به مناسبت نخستین سالگرد بازگشت تحریم‌های سازمان ملل علیه حکومت ایران، بر جلوگیری از انتقال تجهیزات و فناوری‌های مرتبط با اشاعه سلاح‌های کشتار جمعی و اجرای محدودیت‌های تسلیحاتی تاکید کردند.
آنها همچنین از تهران خواستند به تعهدات خود در زمینه عدم اشاعه پایبند شود و با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی همکاری کامل داشته باشد.
این بیانیه که دفتر سخنگوی وزارت خارجه آمریکا جمعه ۱۰ مهر ماه منتشر کرد، از سوی گروهی از کشورهای حامی «ابتکار امنیت مقابله با اشاعه» صادر شده است. بریتانیا، فرانسه، آلمان، کانادا، استرالیا، ژاپن، کره جنوبی، اسرائیل، بحرین، مراکش و یمن از جمله کشورهای همراه این بیانیه‌اند.
امضاکنندگان اعلام کردند که به اجرای تمامی تعهدات مرتبط با قطعنامه‌های احیا‌شده شورای امنیت ادامه خواهند داد و برای مقابله با فعالیت‌های حکومت ایران در زمینه اشاعه، تبادل اطلاعات و هماهنگی اقدامات خود را تقویت خواهند کرد.
تعهد به جلوگیری از انتقال تجهیزات حساس و تسلیحات
کشورهای صادرکننده بیانیه متعهد شدند، در چارچوب اختیارات قانونی داخلی و بین‌المللی و تعهدات مرتبط، از تامین، فروش یا انتقال مواد، تجهیزات، کالاها و فناوری‌هایی به ایران جلوگیری کنند که می‌توانند به فعالیت‌های هسته‌ای حساس از نظر اشاعه یا توسعه سامانه‌های حمل و پرتاب سلاح هسته‌ای کمک کنند.
آنها همچنین بر اجرای محدودیت‌های مربوط به تامین، فروش یا انتقال تسلیحات و اقلام مرتبط به ایران یا از این کشور تاکید کردند.
در بخش دیگری از بیانیه، چهار محور برای اجرای این تعهدات مشخص شده است: جلوگیری از انتقال مستقیم یا غیرمستقیم اقلام مشمول محدودیت‌ها از مبدا یا از طریق قلمرو کشورهای امضا‌کننده؛ تسهیل تبادل سریع اطلاعات؛ بازبینی اختیارات قانونی ملی در صورت نیاز؛ و انجام اقدامات مشخص برای پشتیبانی از تلاش‌های رهگیری و جلوگیری از انتقال محموله‌های مرتبط با اشاعه.
دامنه اقلام مورد اشاره، تجهیزات و موادی را در بر می‌گیرد که می‌توانند به سلاح‌های کشتار جمعی و وسایل حمل و پرتاب آنها، از جمله پهپادها، کمک کنند؛ همچنین اقلام مشمول محدودیت‌های تسلیحاتی احیا‌شده سازمان ملل را شامل می‌شود.
امضاکنندگان تاکید کردند که باید از اختیارات قانونی و توانمندی‌های کافی در داخل کشورهای خود برای اجرای این اقدامات برخوردار باشند. آنها همچنین با اشاره به «بیانیه اصول رهگیری و ممانعت» مصوب سال ۲۰۰۳، بار دیگر پایبندی خود را به قوانین و چارچوب‌های بین‌المللی مرتبط، از جمله قطعنامه‌های شورای امنیت، اعلام کردند.
حمایت از تلاش‌ها برای جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هسته‌ای
این کشورها از اقدامات ملی برای اجرای قطعنامه‌های شورای امنیت و فعالیت‌هایی که به گفته آنها به جلوگیری از دستیابی حکومت ایران به سلاح هسته‌ای کمک می‌کند، استقبال کردند. در همین چارچوب، بیانیه از فعالیت‌های مرتبط با عملیات «طرد اقتصادی» که آمریکا در هفته‌های اخیر علیه جمهوری اسلامی به اجرا درآورده نام برده شده است.
امضاکنندگان از تمامی اعضای سازمان ملل خواستند قطعنامه‌های احیا‌شده را اجرا کنند. آنها همچنین اعلام کردند هماهنگی تلاش‌های خود را برای مقابله با هرگونه اقدام حکومت ایران در مسیر ازسرگیری توسعه برنامه‌های هسته‌ای یا موشک‌های بالستیک که بر اساس قطعنامه‌های شورای امنیت ممنوع است، ادامه خواهند داد.
بیانیه در پایان از تهران می‌خواهد به اجرای تعهدات خود در زمینه عدم اشاعه بازگردد، با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی همکاری کامل داشته باشد و نگرانی‌های جامعه بین‌المللی درباره اشاعه را برطرف کند.
بازگشت تحریم‌ها همچنان محل اختلاف است
بر اساس بیانیه، شش قطعنامه شورای امنیت شامل قطعنامه‌های ۱۶۹۶، ۱۷۳۷، ۱۷۴۷، ۱۸۰۳، ۱۸۳۵ و ۱۹۲۹، روز ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۵، برابر با پنجم مهر ۱۴۰۴، ساعت هشت شب به وقت تابستانی شرق آمریکا، با تکمیل فرایند «مکانیسم ماشه» بار دیگر لازم‌الاجرا شدند. فرانسه، آلمان و بریتانیا این فرایند را با استناد به آنچه «عدم اجرای مستمر و قابل‌توجه» تعهدات هسته‌ای حکومت ایران در چارچوب برجام خواندند، آغاز کردند.
مکانیسم ماشه در چارچوب توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ پیش‌بینی شده بود و امکان بازگرداندن تحریم‌های پیشین سازمان ملل را فراهم می‌کرد. با این حال، حکومت ایران، روسیه و چین اعتبار حقوقی اقدام سه کشور اروپایی را رد کرده‌اند؛ موضعی که بریتانیا، فرانسه و آلمان نیز در مکاتبات رسمی خود با شورای امنیت به آن اعتراض کرده‌اند.
این اختلاف در هفته‌های اخیر نیز ادامه داشته است. به گزارش رویترز در ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۶، برابر با ۲۶ شهریور، روسیه و چین با وتوی پیش‌نویس قطعنامه‌ای، مانع تمدید ماموریت هیات کارشناسان ناظر بر تحریم‌های ایران شدند. مسکو و پکن بار دیگر استدلال کردند که محدودیت‌های سازمان ملل علیه تهران بر اساس توافق هسته‌ای پایان یافته است.
در پرونده نظارت هسته‌ای نیز، آسوشیتدپرس روز ۹ سپتامبر، برابر با ۱۸ شهریور، گزارش داد که شورای حکام آژانس، با اشاره به همکاری نکردن حکومت ایران در تحقیقات مربوط به آثار اورانیوم در مکان‌های اعلام‌نشده، موضوع را به شورای امنیت گزارش کرده است. جمهوری اسلامی می‌گوید به دنبال سلاح هسته‌ای نیست و برنامه هسته‌ای‌اش کاملاً صلح‌آمیز است.
رحمان صالحی، ۳۵ ساله، و سلام احمدیان، ۳۶ ساله، به تدارک برای ارتکاب اقدام تروریستی یا کمک به فردی دیگر برای انجام چنین اقدامی متهم‌اند. آنها روز ۲۰ سپتامبر، برابر با ۲۹ شهریور، در آستانه یوم کیپور، مقدس‌ترین روز تقویم یهودیان، در خیابان «نیوتن» در محله «نوردرن کوارترِ» مرکز منچستر بازداشت شدند.
این دو پس از بازداشت به یک کلانتری در لندن منتقل شدند و قرار است شنبه، ۱۱ مهر، در دادگاه بدوی «وست‌مینستر» حاضر شوند. آنها تا آن زمان در بازداشت می‌مانند.
بر اساس جزئیات اتهام‌ها که اسکای‌نیوز گزارش کرده است، صالحی و احمدیان متهم‌اند که در روز ۲۰ سپتامبر یا پیش از آن، برای تهیه مواد، قطعات و تجهیزات لازم برای ساخت یک وسیله انفجاری دست‌ساز تلاش کرده‌اند و در این زمینه از طریق پیام‌رسان‌های رمزگذاری‌شده با دیگران در ارتباط بوده‌اند.
در شرح اتهام‌ها همچنین به تلاش برای دستیابی به راهنمای مکتوب و ویدئوهای آموزش ساخت وسیله انفجاری، از جمله سندی درباره ساخت بمب با کلر و روغن ترمز، اشاره شده است. به گفته پلیس، این دو نفر با استفاده از اینترنت اهداف احتمالی حمله را شناسایی و بررسی کرده‌اند، تصاویر و نقشه‌های آنها را به دست آورده‌اند و مکان‌های احتمالی حمله را از نزدیک زیر نظر گرفته‌اند.
ویکی ایوانز، هماهنگ‌کننده ارشد ملی پلیس مبارزه با تروریسم بریتانیا، این اتهام‌ها را «بسیار جدی» توصیف کرد و گفت تحقیقات مشترک پلیس و سرویس‌های امنیتی به خنثی شدن آنچه مقام‌ها طرحی برای هدف قرار دادن جامعه یهودیان منچستر می‌دانند، انجامیده است.
او تاکید کرد که به باور پلیس، در ارتباط با این پرونده تهدیدی همچنان متوجه مردم نیست، اما از شهروندان خواست هوشیار باشند و هرگونه نگرانی را به پلیس اطلاع دهند.
پلیس متروپولیتن لندن، که هدایت تحقیقات را بر عهده دارد، اعلام کرد در چارچوب این پرونده املاکی در خیابان «اپورث» در لیورپول و جاده «لنکستر» در «سالفورد» نیز بازرسی شده‌اند. پلیس پیش‌تر برای بازجویی از این دو مظنون، که بر اساس ماده ۴۱ قانون مبارزه با تروریسم مصوب سال ۲۰۰۰ بازداشت شده بودند، مهلت بیشتری گرفته بود.
پلیس ارتباط با پرونده پایگاه فرفورد را رد کرد
اعلام این اتهام‌ها یک روز پس از بازداشت فردی دوتابعیتی بریتانیایی‌ـ‌ایرانی در ارتباط با طرح مشکوک دیگری درباره پایگاه هوایی فرفوردِ نیروی هوایی سلطنتی صورت گرفت. به گزارش رویترز، آمریکا از این پایگاه برای حمله به ایران استفاده کرده است.
کارآگاهان مبارزه با تروریسم تاکید کردند که این دو پرونده هیچ ارتباطی با یکدیگر ندارند.
ایوانز با اشاره به تهدیدهایی که به گفته او از جانب حکومت ایران متوجه بریتانیاست، گفت پلیس مبارزه با تروریسم و نهادهای امنیت ملی از تمام ظرفیت‌های خود برای محافظت از کشور در برابر اقدامات خصمانه استفاده می‌کنند.
اعلام اتهام‌ها با سالگرد حمله به کنیسه منچستر هم‌زمان شد
اعلام اتهام‌ها در روز جمعه با نخستین سالگرد حمله مرگبار به کنیسه «هیتون پارک» منچستر هم‌زمان بود. در آن حمله که هنگام یوم کیپور رخ داد، آدریان دالبی، ۵۳ ساله، و ملوین کراویتز، ۶۶ ساله، کشته و سه نفر دیگر زخمی شدند. جهاد الشامی، عامل ۳۵ ساله حمله، نیز با شلیک پلیس مسلح کشته شد.
شبانه محمود، وزیر کشور بریتانیا، گفت خبر این پرونده با فاصله‌ای کوتاه پس از روش هشانا، سال نو یهودیان، و یوم کیپور، برای جوامع یهودی کشور بسیار نگران‌کننده خواهد بود؛ به‌ویژه در منچستر که سالگرد حمله به کنیسه هیتون پارک را پشت سر می‌گذارد.
او رویدادهای اخیر را یادآور تهدیدهای ناشی از تروریسم و عوامل دولت‌های خارجی خواند. محمود همچنین گفت هر دو مظنون چند سال پیش با قایق‌های کوچک وارد بریتانیا شده‌اند و این موضوع را نشانه اهمیت ادامه تلاش‌ها برای مقابله با مهاجرت غیرقانونی دانست. او افزود با وجود کاهش آمار، اقدامات بیشتری لازم است.
پلیس اعلام کرده است نیروهای مبارزه با تروریسم و پلیس محلی برای ارائه پشتیبانی و مشاوره امنیتی به مناطق محل سکونت جوامع یهودی، به‌ویژه در ایام اعیاد مقدس، با یکدیگر همکاری می‌کنند.
فرانک فرگوسن، رییس بخش جرایم ویژه و مبارزه با تروریسم دادستانی سلطنتی بریتانیا، گفت دادستان‌ها پس از بررسی تحقیقات پلیس به این نتیجه رسیده‌اند که شواهد کافی برای ارجاع پرونده به دادگاه وجود دارد. او با تاکید بر اینکه رسیدگی قضایی در جریان است و متهمان حق برخورداری از محاکمه عادلانه دارند، افزود امنیت جامعه یهودیان و عموم مردم بالاترین اولویت دادستانی و پلیس است.
مصطفایی گفت صفحه اینستاگرامش به‌دلیل حمایت از زندانیان سیاسی و شاهزاده رضا پهلوی از دسترس خارج شده است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، او همچنین به اتهام «تبلیغ علیه نظام» از سوی قوه قضاییه با تشکیل پرونده مواجه و احضار شده است.
برخورد قضایی با معترضان به مشکلات معیشتی پیش‌تر نیز گزارش شده است.
ایران‌اینترنشنال سوم شهریور گزارش داد برای شماری از پرستاران بیمارستان فیاض‌بخش تهران، پس از تجمع در اعتراض به دستمزد، اضافه‌کاری اجباری و کمبود نیرو، پرونده قضایی تشکیل شد و تعدادی نیز با لغو قرارداد و احضار انضباطی روبه‌رو شدند.
قطع مستمری و ماه‌ها انتظار
شماری از افراد دارای معلولیت در پیام‌هایی به ایران‌اینترنشنال از قطع یا تاخیر در پرداخت مستمری، حق پرستاری و کمک‌هزینه لوازم بهداشتی خبر دادند و گفتند افزایش هزینه‌های زندگی و تجهیزات توان‌بخشی، تامین نیازهای روزمره را برای آنان دشوارتر کرده است.
این روایت‌ها در شرایطی مطرح می‌شود که مقام‌های سازمان بهزیستی کمبود بودجه را از عوامل ایجاد صف‌های طولانی برای دریافت حمایت‌های مالی اعلام کرده‌اند.
یکی از مخاطبان ایران‌اینترنشنال گفت نزدیک به ۱۰ ماه است مستمری بهزیستی او قطع شده و با وجود مراجعه‌های مکرر، هنوز پرداخت آن از سر گرفته نشده است.
او افزود: «مددجویان زیادی هستند که مانند من مستمری‌شان بدون هیچ دلیلی قطع شده و هیچ‌کس پاسخگو نیست.»
پیش‌تر فاطمه عباسی، معاون توان‌بخشی سازمان بهزیستی، اعلام کرده بود بیش از ۱۵۲ هزار فرد دارای معلولیت به‌دلیل کمبود بودجه در نوبت دریافت حق پرستاری هستند.
او «کمبود اعتبار» را عامل اصلی طولانی شدن این صف دانست.
یک فرد دارای ضایعه نخاعی به ایران‌اینترنشنال گفت: «چند ماه است چیزی از سوی بهزیستی برای ما واریز نشده و واقعا زندگی خیلی سخت شده است.»
مادر یک کودک دارای اوتیسم شدید نیز گفت حق پرستاری و کمک‌هزینه معیشتی با تاخیر پرداخت می‌شود و افزود که سرپرست فرزندش است و درآمدی ندارد.
ویلچری که ۱۸ سال است تعویض نشده
بخشی دیگر از پیام‌های رسیده به ایران‌اینترنشنال به هزینه تجهیزات مورد نیاز افراد دارای معلولیت مربوط است.
یکی از مخاطبان گفت: «یک ویلچر را ۱۸ سال است دارم. تمام قطعاتش را با طناب و تسمه پلاستیکی بسته‌ام و دو سال است در نوبت بهزیستی هستم.»
فردی با معلولیت شدید نیز گفت با وجود گذشت نیمی از ماه، کمک‌هزینه لوازم بهداشتی او پرداخت نشده است.
او افزود پدرش را ۲۰ سال پیش از دست داده و سرپرستی ندارد.
ایران‌اینترنشنال ۲۲ تیر گزارش داده بود کمک‌هزینه معیشتی بسیاری از افراد دارای معلولیت به‌دلیل آنچه «فقدان بودجه» عنوان شد، از خرداد قطع شده و حق پرستاری و کمک‌هزینه لوازم بهداشتی نیز با تاخیر پرداخت شده است.
یک زن دارای آسیب نخاعی گفت کمک‌هزینه ماهانه لوازم بهداشتی تنها هزینه یک هفته تا ۱۰ روز او را پوشش می‌دهد.
معاون سازمان بهزیستی هشتم خرداد گفته بود بیش از ۸۰ درصد افراد مشمول حمایت‌های این سازمان، در دهک‌های پایین درآمدی قرار دارند.
یک دانشجوی ۲۸ ساله نابینا در پیامی به ایران‌اینترنشنال، از هزینه بالای دسترسی به منابع دانشگاهی گفت: «برای ضبط کتاب‌ها و منابع پژوهشی هزینه‌های زیادی پرداخت می‌کنم. با وجود تعهد سازمان بهزیستی، هیچ کمکی نمی‌شود و من و امثال من برای ضبط منابع صوتی تحت فشار شدیدی هستیم.»
مشکلات مالی افراد دارای معلولیت تنها به پرداخت‌های بهزیستی محدود نیست.
ایران‌اینترنشنال ۲۷ شهریور روایت فردی دارای معلولیت شدید و بیماری صعب‌العلاج را منتشر کرد که گفت بیمه و یارانه‌اش به‌دلیل بالا بودن تراکنش‌های بانکی مرتبط با خرید دارو قطع شده است.
دفتر نخست‌وزیری عراق جمعه ۱۰ مهر با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد این توافق با هدف «تسهیل رفت‌وآمد مسافران و زائران» و «حمایت از سفرهای بشردوستانه، درمانی، گردشگری و تحصیلی» حاصل شده است.
بر اساس این بیانیه، نخست‌وزیر عراق از پاسخ مثبت دولت دونالد ترامپ به درخواست بغداد برای صدور معافیت لازم به‌منظور ازسرگیری پرواز شرکت‌های هواپیمایی ایرانی به نجف قدردانی کرد.
دفتر نخست‌وزیری عراق همچنین تاکید کرد این کشور «منافع مردم خود» را مبنای روابط خارجی قرار می‌دهد و در پی برقراری «روابطی متوازن و مثبت» با سایر کشورهاست.
در این بیانیه آمده است بغداد به تلاش‌های خود برای رفع موانع پروازها در راستای «منافع عراق، حفظ حقوق و منافع مسافران و تقویت همکاری و ارتباطات انسانی میان ملت‌ها» ادامه خواهد داد.
پیش‌تر در ۹ مهر، وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی در بیانیه‌ای اقدامات آمریکا برای ایجاد محدودیت در مبادلات تجاری و حمل‌ونقل هوایی ایران را «دسیسه‌ای خطرناک در جهت خدشه وارد کردن به روابط دوستانه میان کشورها، خصوصا همسایگان» توصیف کرده بود.
این وزارتخانه محدودیت‌های اعمال‌شده بر پروازها میان ایران و عراق را مغایر منافع مشترک دو کشور دانسته و از بغداد خواسته بود در برابر «فتنه‌انگیزی» واشینگتن «تصمیم‌های مقتضی» اتخاذ کند.
توقف پروازهای ایران به نجف در پی تحریم‌های آمریکا
مدیریت فرودگاه بین‌المللی نجف سوم مهر اعلام کرد تمامی پروازهای ورودی از ایران و خروجی به مقصد ایران تا اطلاع ثانوی متوقف شده‌اند.
یک روز بعد، دولت عراق از آغاز مذاکرات مستقیم با آمریکا برای معاف کردن برخی فرودگاه‌های این کشور از محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها علیه شرکت‌های هواپیمایی ایرانی خبر داد.
وزارت خزانه‌داری آمریکا ۱۷ شهریور نام ۳۵ شرکت و یک فرد مرتبط با صنعت هوانوردی ایران را به فهرست تحریم‌های خود افزود. این فهرست شامل ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی و هشت شرکت مستقر در خارج از ایران است.
آمریکا هشتم مرداد نیز شبکه بین‌المللی پشتیبان شرکت هواپیمایی ماهان‌ایر را تحریم کرده بود.
به‌دنبال تحریم‌های تازه وزارت خزانه‌داری آمریکا، شماری از پروازهای بین‌المللی از ایران به مقصدهایی از جمله امارات متحده عربی، جمهوری آذربایجان و گرجستان لغو شده‌اند.
انتقاد رسانه‌ها و چهره‌های حکومتی از نخست‌وزیر عراق
در روزهای اخیر، مواضع دولت عراق در قبال محدودیت‌های اعمال‌شده بر شرکت‌های هواپیمایی ایرانی، انتقاد شماری از رسانه‌ها و چهره‌های نزدیک به حکومت ایران را برانگیخته است.
حسین شریعتمداری، مدیرمسئول روزنامه کیهان، هفتم مهر با انتقاد از «همراهی» الزیدی با تحریم‌های آمریکا علیه شرکت‌های هواپیمایی ایرانی، نخست‌وزیر عراق را به «همسویی با یزید زمان» متهم کرد.
او اضافه کرد: «ملت عراق هرگز اجازه نخواهند داد که نخست‌وزیر این کشور در این آوردگاه به اردوی یزید کوچ کند.»
رسانه خبرآنلاین نیز به نقل از علیرضا مجیدی که او را «کارشناس مسائل خاورمیانه» معرفی کرد، نوشت دولت الزیدی «دولتی کاملا آمریکایی» است.
مجیدی گفت دولت کنونی عراق با حمایت واشینگتن شکل گرفته و ادامه حیات آن هم به حمایت کاخ سفید وابسته است.
او با اشاره به مخالفت ترامپ با نخست‌وزیری نوری المالکی، از چهره‌های نزدیک به جمهوری اسلامی، الزیدی را «وامدار» ایالات متحده دانست و افزود: «اگر آن وتوی آمریکا اتفاق نمی‌افتاد، قطعا این فرد هرگز به نخست‌وزیری نمی‌رسید.»
هم‌زمان با شدت گرفتن کارزار فشار اقتصادی دولت ترامپ علیه جمهوری اسلامی، از جمله از طریق محاصره دریایی و اعمال محدودیت‌های هوایی، اهمیت مسیرهای ارتباطی با کشورهای همسایه، به‌ویژه عراق، برای حکومت ایران افزایش یافته است.
شیروان دوبردانی، عضو کمیسیون امنیت و دفاع پارلمان عراق، ۳۰ شهریور در گفت‌وگویی اختصاصی با ایران‌اینترنشنال اعلام کرد تشدید فشارهای اقتصادی آمریکا، عراق را به تنها مسیر باقی‌مانده ایران برای دسترسی به دلار تبدیل کرده است.
ادامه پروازها از ایران به ترکیه
شبکه فاکس‌نیوز ۱۰ مهر به نقل از پژوهشگران بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها گزارش داد با وجود تحریم‌های آمریکا، دست‌کم ۸۳ پرواز متعلق به شرکت‌های هواپیمایی ایرانی از اول تا پنجم مهر در فرودگاه‌های ترکیه به زمین نشسته‌اند.
این آمار بر اساس بررسی داده‌های ثبت‌شده در وب‌سایت ردیابی پرواز فلایت‌رادار۲۴ به دست آمده و شامل پروازهایی است که در فرودگاه‌های استانبول، آنکارا و ازمیر فرود آمده‌اند.
پژوهشگران این بنیاد در مجموع ۱۲ شرکت هواپیمایی ایرانی تحت تحریم آمریکا را شناسایی کردند که از میان آنها، ایران‌ایرتور و کاسپین هرکدام با ۱۲ پرواز، ایران‌ایر با ۱۰ پرواز و آتا و آوا هرکدام با ۹ پرواز، بیشترین سهم را داشتند.
وزارت خزانه‌داری آمریکا در واکنش به ادامه این پروازها به فاکس‌نیوز اعلام کرد موضوع را مستقیما با مقام‌های ارشد ترکیه مطرح کرده و به شرکت‌ها و موسسات مالی این کشور درباره خطر تحریم شدن در صورت همکاری با شرکت‌های هواپیمایی ایرانی هشدار داده است.
سخنگوی این وزارتخانه گفت مذاکرات ماه گذشته با مقام‌های ارشد ترکیه به نتایج ملموسی، از جمله لغو پروازهای ماهان‌ایر و لغو مجوز فعالیت بانک ملت، منجر شده است.
او افزود واشینگتن همچنان در حال مذاکره با آنکارا درباره ادامه پروازهای ایران به ترکیه است و درباره خطرات ناشی از همکاری با شرکت‌های هواپیمایی تحریم‌شده با مقام‌های این کشور گفت‌وگو می‌کند.
علی فرهادی، سخنگوی وزارت آموزش و پرورش، جمعه ۱۰ مهر در گفت‌وگو با خبرگزاری تسنیم گفت: «استعفای معلمان شایعه است و چنین موضوعی صحت ندارد.»
او بدون اشاره به ویدیوهای منتشرشده از استعفای معلمان و دلایل اعلام‌شده از سوی آنان، گفت با بازگشایی مدارس، معلمان و دانش‌آموزان از آموزش حضوری استقبال کرده‌اند و این وضعیت حتی در استان‌های جنوبی، از جمله هرمزگان، نیز مشاهده می‌شود.
فرهادی همچنین گفت در شرایط فعلی «فضاسازی‌هایی» درباره مدارس شکل گرفته که به دنبال «تحت‌الشعاع قرار دادن جریان آموزش حضوری و تعطیلی این روند» است، اما توضیح نداد چه افراد یا گروه‌هایی را مسئول این اقدامات می‌داند.
علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش، نیز هشتم مهر استعفای معلمان را «شایعه» خواند و گفت این موضوع را چهار نفر منتشر کرده‌اند که «معلم نیستند و در جامعه معلمان نیز حضور ندارند».
هشدار تشکل‌های صنفی درباره موج استعفای معلمان
در مقابل، شورای هماهنگی تشکل‌های صنفی فرهنگیان ایران با اشاره به انتشار ویدیوها و گزارش‌های متعدد از استعفای معلمان در نقاط مختلف کشور، با انتشار بیانیه‌ای درباره موج استعفای معلمان هشدار داده است.
در این بیانیه آمده است معلمان «اکنون در مواجهه با شرایط نامناسب، بی‌توجهی سیستماتیک حاکمیت به نهاد آموزش و معیشت و فشارهای طاقت‌فرسا، راهی جز تسلیم استعفا و ترک کلاسی که جانشان به آن بسته بود، پیش روی خود نمی‌بینند».
این تشکل صنفی حقوق و دستمزدهای زیر خط فقر و مشکلات معیشتی، کالایی‌سازی و تبعیض آموزشی، بوروکراسی و فرم‌بازی‌های اداری و همچنین برخوردهای امنیتی، پرونده‌سازی، اخراج، تعلیق و بازداشت معلمان و فعالان صنفی را از عوامل این استعفاها برشمرد.
شورای هماهنگی همچنین اعلام کرد برخلاف اظهارات مقام‌های وزارت آموزش و پرورش، بحران موجود ناشی از «تحریک دشمن» نیست.
این ارگان صنفی، «خالی شدن کلاس‌ها از معلمان باتجربه و دلسوز» را نتیجه مستقیم سیاست‌هایی خواند که آموزش و پرورش را «به زوال کشانده» است.
در روزهای اخیر ویدیوهایی از معلمان در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که در آنها از استعفای خود خبر می‌دهند و مشکلات اقتصادی، فشار کاری و بی‌توجهی به ارزش کارشان را از دلایل این تصمیم می‌دانند.
از سوی دیگر، نهم مهر، دانش‌آموزان و والدین از حضور نیروهای مسلح در مدارس، فشار برای عضویت در بسیج و شرکت در برنامه‌های حکومتی و برخورد بر سر حجاب خبر دادند.
چهارم مهر نیز در روایت‌هایی از فشار امنیتی بر معلمان، به ایران‌اینترنشنال گفته شد از آموزگاران یک مدرسه در بوشهر خواسته شده سخنان سیاسی یا انتقادی دانش‌آموزان را گزارش کنند و در غیر این صورت با خطر بازداشت روبه‌رو خواهند شد.
نگرانی از کمبود معلم و بحران آموزش
این استعفاها در شرایطی مطرح شده است که نظام آموزشی با کمبود نیروی انسانی و مشکلات معیشتی فرهنگیان روبه‌روست.
اسماعیل عبدی، فعال صنفی معلمان، ۳۰ شهریور در گفت‌وگو با ایران‌اینترنشنال درباره کمبود معلم، افزایش شمار بازماندگان از تحصیل و فشارهای اقتصادی هشدار داد و گفت پرونده‌سازی برای معلمان، کمبود نیروی آموزشی و اشتغال چندشیفته فرهنگیان، بر کیفیت آموزش تاثیر گذاشته است.
۱۵ شهریور، گروهی از معلمان مقابل سازمان برنامه و بودجه در تهران تجمع کردند و خواستار پرداخت عادلانه دستمزدها و اجرای طرح همسان‌سازی حقوق و مزایا شدند.
فعالان و تشکل‌های صنفی معلمان در سال‌های گذشته بارها با احضار، بازداشت، صدور احکام زندان، اخراج، انفصال از خدمت و محرومیت از حقوق صنفی روبه‌رو شده‌اند.
کمپین حقوق بشر ایران هشتم مرداد اعلام کرد پس از اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴، دست‌کم ۶۰ معلم بازداشت، زندانی یا با احکام قضایی روبه‌رو شده‌اند.
