یک مقام ارشد اسرائیلی گفت بنیامین نتانیاهو یکشنبه پنجم مهر در ابوظبی با شیخ محمد بن زاید آل نهیان، رییس امارات متحده عربی دیدار کرد. این دیدار در میانه جنجال بر سر گزارشهایی انجام شد که میگویند امارات پیش از حمله هفتم اکتبر درباره برنامه حماس به او هشدار داده بود.
به نوشته رویترز، دفتر نتانیاهو و وزارت خارجه امارات متحده عربی درباره این دیدار تا لحظه تنظیم این گزارش اظهارنظر نکردند و جزئیاتی از موضوع گفتوگوها منتشر نشده است.
روزنامه هاآرتص در ماه جاری گزارش داد که رییس امارات متحده عربی حدود یک هفته و نیم پیش از حمله هفتم اکتبر به نتانیاهو هشدار داده بود حماس در حال برنامهریزی برای عملیاتی بزرگ علیه اسرائیل است. به نوشته این روزنامه، هشدار به نهادهای اطلاعاتی یا ارتش اسرائیل منتقل نشد.
نتانیاهو این گزارش را رد کرده و هاآرتص را به پیگرد قانونی تهدید کرده است. امارات متحده عربی نیز از اظهارنظر درباره گزارش خودداری کرده، اما گفته است دو کشور از زمان برقراری روابط دیپلماتیک در سال ۲۰۲۰، کانالهای ارتباطی «باز و مستقیم» داشتهاند.
همزمان با خبر سفر نتانیاهو، یوآو گالانت، وزیر دفاع پیشین اسرائیل، گفت پیش از هفتم اکتبر از هشدارهای گزارششده امارات متحده عربی و مصر اطلاعی نداشته و نخستین بار از طریق رسانهها درباره آنها شنیده است.
گالانت در گفتوگو با رادیو ارتش اسرائیل گفت اگر این گزارشها درست باشد و اطلاعات به دستگاه امنیتی منتقل نشده باشد، این امر «نقصی بسیار جدی در ارزیابی کلی» بوده است. او افزود هشدار یک رهبر خارجی به نخستوزیر، اطلاعاتی متعلق به دستگاه امنیتی است و میتوانست بر ارزیابی فرماندهان از نشانههای پیش از حمله تاثیر بگذارد.
وزیر دفاع پیشین اسرائیل همچنین گفت شینبت، سازمان امنیت داخلی اسرائیل، در سپتامبر ۲۰۲۳ پیامی از منابعی در حماس دریافت کرده بود که بر اساس آن، یحیی سنوار «زندانها را به لرزه درخواهد آورد». به گفته گالانت، مقامهای امنیتی این پیام را به احتمال تبادل زندانیان و آزادی الیزابت تسورکوف، پژوهشگر اسرائیلیـروسی ربودهشده در عراق، مرتبط دانستند و آن را نشانه تدارک حمله تلقی نکردند.
شبکه ۱۲ اسرائیل نیز در گزارشی جداگانه گفته است سرویس اطلاعاتی امارات متحده عربی در همان ماه به شینبت هشدار داده بود که حماس ممکن است تا پایان سپتامبر دست به اقدامی خشونتآمیز بزند. این گزارش درباره ارتباط میان نهادهای اطلاعاتی، جدا از گزارش هاآرتص درباره هشدار مستقیم رییس امارات متحده عربی به نتانیاهو است.
مناقشه بر سر این هشدارها در شرایطی ادامه دارد که نتانیاهو برای انتخاب دوباره با رقابتی دشوار روبهروست. رهبران مخالفان، او را مسئول ناکامیهای امنیتی پیش از حمله هفتم اکتبر میدانند.
دیدارهای نتانیاهو با رییس امارات متحده عربی پیشتر نیز موضوع روایتهای متناقض بوده است. دفتر نخستوزیر اسرائیل در ماه مه از سفری مخفیانه و دیدار او با شیخ محمد خبر داده بود، اما ابوظبی آن دیدار را تکذیب کرد. یک منبع آگاه در آن زمان به رویترز گفته بود این ملاقات روز ۲۶ مارس [۶ فروردین] در شهر العین انجام شده است.
امارات متحده عربی که در چارچوب توافقهای ابراهیم در سال ۲۰۲۰ با اسرائیل روابط دیپلماتیک برقرار کرد، به گزارش رویترز، از زمان هدف قرار گرفتن در جریان جنگ ایران، روابط خود را با اسرائیل و آمریکا تقویت کرده است. با این حال، تا زمان انتشار خبر، روشن نبود که در دیدار روز یکشنبه موضوع هشدارهای پیش از هفتم اکتبر نیز مطرح شده است یا نه.
وزارت امور خارجه روسیه اعلام کرد لاوروف و وادفول در این دیدار درباره روابط دوجانبه و جنگ اوکراین گفتوگو کردند.
یک منبع در هیات آلمانی نیز به رویترز گفت وادفول از روسیه خواسته است «هر کاری که ممکن است برای دستیابی به توافقی درباره صادرات غلات از طریق دریای سیاه انجام دهد».
صادرات روسیه و اوکراین از مسیر دریای سیاه طی ماههای اخیر بهشدت کاهش یافته است. همزمان مسکو و کییف زیرساختهای بندری و کشتیهای یکدیگر را هدف قرار دادهاند.
اوکراین و متحدانش اکنون برای دستیابی به یک آتشبس محدود در دریای سیاه و همچنین توقف حملات به زیرساختهای انرژی تلاش میکنند.
روسیه تاکنون بهطور علنی نشانه روشنی از حمایت از این ابتکارها ارائه نکرده است.
بهگفته منبع آلمانی، وادفول در دیدار با لاوروف تاکید کرد: «زمان اهمیت حیاتی دارد. با توجه به کمبود مواد غذایی در بسیاری از کشورها، بهویژه در جنوب جهانی، همه طرفها باید آماده مشارکت سازنده باشند.»
وزیر امور خارجه آلمان همچنین گفت دستیابی به «یک راهحل عملگرایانه میتواند راه را برای گامهای عملی بیشتر هموار کند».
این دیدار پس از آن صورت میگیرد که آمریکا بهطور رسمی از ولادیمیر پوتین،رییسجمهوری روسیه برای شرکت در نشست گروه ۲۰ در میامی دعوت کرده است.
روابط مسکو و برلین در پایینترین سطح
روابط روسیه و آلمان، که یکی از متحدان نزدیک اوکراین است، از زمان حمله روسیه به این کشور بهشدت تیره شده و حادثه پهپادی ماه اوت در فرودگاه لایپزیگ-هاله در شرق آلمان، تنشها را بیش از پیش افزایش داده است.
دولت آلمان در ماه جاری اعلام کرد به این نتیجه رسیده که روسیه مسئول تلاش برای انجام آن حمله پهپادی بوده است.
برلین در واکنش، مجموعهای از اقدامات از جمله تعطیلی یک کنسولگری و یک مرکز فرهنگی روسیه در برلین را دستور داد.
سفارت روسیه در برلین این اتهامها را رد کرده و آنها را «تحریکاتی ساختگی» و بخشی از «موج جدید هیستری ضدروسی در آلمان» خوانده است.
براساس اظهارات منابع هیات آلمانی، وادفول در دیدار با لاوروف از مسکو خواست «مسیر خطرناک تشدید تنش در برابر آلمان، اروپا و ناتو را کنار بگذارد».
وزیر امور خارجه آلمان همچنین تاکید کرد حوادثی مانند تلاش برای حمله در لایپزیگ یا دیگر حملات موسوم به «ترکیبی» عزم برلین برای ادامه حمایت از اوکراین را متزلزل نخواهد کرد.
ترامپ در گفتوگو با خبرنگاران در کاخ سفید گفت: «فکر میکنم کوبا و ما به توافق خواهیم رسید. فکر نمیکنم به ارتش نیاز داشته باشیم.»
این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که دولت ترامپ آشکارا اعلام کرده هدفش تغییر حکومت کوبا است. محاصره نفتی اعمالشده از سوی آمریکا در اوایل سال جاری فشار شدیدی بر این کشور وارد کرده است؛ کوبا همزمان با کمبود سوخت و خاموشیهای گستردهای روبهرو است که فرسودگی و ناکارآمدی زیرساختهای این کشور نیز آنها را تشدید کرده است.
ترامپ پیش از عزیمت به ایالت تنسی گفت: «ما میخواهیم به کوبا کمک کنیم. میخواهیم کوبا را به روی مردم خودمان باز کنیم.»
رییسجمهوری آمریکا سهشنبه ۳۱ شهریور نیز در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل، کوبا را یک «کشور شکستخورده» توصیف کرد و گفت «آزادی به کوبا خواهد آمد».
هیات نمایندگی کوبا هنگام این سخنرانی سالن مجمع عمومی را ترک کرد.
وزیر امور خارجه کوبا: همواره آماده گفتوگو با آمریکا هستیم
برونو رودریگز، وزیر امور خارجه کوبا، ساعاتی بعد از سخنرانی ترامپ در سازمان ملل گفت کشورش همواره برای گفتوگو با ایالات متحده آماده است، هرچند مستقیما به اظهارات تازه ترامپ اشاره نکرد.
رودریگز گفت: «ما برای روابط تجاری و بازرگانی با شرکتهای آمریکایی، همانند شرکتهای هر کشور دیگری، آماده هستیم.»
او در عین حال تحریم تجاری آمریکا علیه کوبا را بهشدت محکوم کرد.
ایالات متحده بیش از ۶۰ سال است که تحریم تجاری علیه کوبا را حفظ کرده است. دولت ترامپ در ماههای اخیر فشار بر هاوانا را افزایش داده؛ این اقدامات پس از آن شدت گرفت که آمریکا در ماه ژانویه از نیروی نظامی برای برکناری نیکلاس مادورو، رییسجمهوری ونزوئلا، استفاده کرد.
انتخابات در ونزوئلا
دونالد ترامپ، در گفتوگوی خود با خبرنگاران در روز شنبه همچنین تایید کرد که این هفته با دلسی رودریگز، رییسجمهوری موقت ونزوئلا، درباره برگزاری انتخابات در این کشور گفتوگو کرده است.
ترامپ در پاسخ به پرسش خبرنگاران در کاخ سفید درباره اینکه آیا با رودریگز درباره انتخابات صحبت کرده است، گفت: «بله. درباره انتخابات صحبت کردم.»
رودریگز سهشنبه در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد دیداری کوتاه با ترامپ داشت و از او بهدلیل ازسرگیری گفتوگو با ونزوئلا تمجید کرد.
این نخستین سفر رودریگز به ایالات متحده از زمان عملیات نیروهای آمریکایی در ماه ژانویه و بازداشت نیکلاس مادورو، رئیسجمهوری وقت ونزوئلا، بود.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، نیز این هفته گفت ترامپ و رودریگز درباره بازسازی ساختار میلیاردها دلار بدهی دولتی ونزوئلا گفتوگو کردهاند.
به گفته روبیو، واشینگتن همچنین بر ضرورت ایجاد تغییرات سیاسی در ونزوئلا تاکید کرده است.
رودریگز در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل اعلام کرد در چارچوب روند گذار به آنچه «دموکراسی کامل» خواند، انتخابات برگزار خواهد شد. او پس از دیدار با ترامپ، تصاویری از حضور خود در کنار رییسجمهوری آمریکا منتشر کرد، اما تاکنون هیچ تاریخ مشخصی برای برگزاری انتخابات اعلام نشده است.
رودریگز پس از بازداشت مادورو قدرت را در ونزوئلا در دست گرفت. او طی ۹ ماه گذشته از ارائه نشانه مشخصی درباره زمان برگزاری انتخابات خودداری کرده است.
مقامهای آمریکایی نیز در این مدت تلاش کردهاند انتظارات درباره سرعت تحولات سیاسی در ونزوئلا را تعدیل کنند و گفتهاند تحقق روند انتقال سیاسی به زمان نیاز دارد.
بهگفته این مقامها، هرگونه گذار سیاسی در ونزوئلا باید همزمان با حفظ ثبات اقتصادی و اجتماعی این کشور انجام شود.
این روزنامه شنبه چهارم مهر نوشت همکاری دفاعی فرانسه و عربستان سعودی همواره با «پنهانکاری، ابهام و ملاحظات فراوان در اطلاعرسانی عمومی» همراه بوده است.
به گزارش لوموند، تشدید حملات پهپادی و موشکی به عربستان سعودی و تاثیر آن بر افزایش قیمت نفت و کاهش قدرت خرید شهروندان فرانسوی، مکرون را بر آن داشته است تا ملاحظات دیپلماتیک پیشین را کنار بگذارد.
مکرون دوم مهر از اعزام قریبالوقوع «نیروهای نظامی، رادارها و سامانههای دفاعی» به عربستان سعودی خبر داد. با این حال، هنوز جزییاتی درباره شمار نیروهای اعزامی، نوع تجهیزات یا زمان ورود آنها به عملیات احتمالی اعلام نشده است.
هدف از این اقدام، حفاظت از پایانه نفتی ینبع در انتهای خط لوله شرق-غرب عربستان سعودی است. با بسته ماندن تنگه هرمز، این خط لوله به اصلیترین مسیر جایگزین برای صادرات نفت خام عربستان سعودی تبدیل شده است.
تنگه هرمز گذرگاه باریکی میان ایران و عمان است که پیش از آغاز جنگ، حدود یکپنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکرد.
محدودیتهای دفاعی فرانسه و ابهام درباره ماموریت نظامی
ستاد کل نیروهای مسلح فرانسه سوم مهر اعلام کرد حضور این کشور در منطقه همواره در چارچوب «رویکردی کاملا دفاعی» و بهمنظور حفظ ثبات منطقهای و حفاظت از منافع و شرکای پاریس بوده است.
این نهاد افزود فرانسه در گفتوگو با مقامهای سعودی، نیازها و امکانات لازم برای حفاظت از زیرساختهای حیاتی را بررسی میکند.
لوموند نوشت ابهام درباره چگونگی اجرای تصمیم مکرون، علاوه بر ملاحظات امنیتی، با محدودیت امکانات نظامی فرانسه نیز ارتباط دارد.
بر اساس این گزارش، ماهیت جنگ ایران بیش از هر چیز مستلزم برخورداری از سامانههای پدافند زمین به هواست؛ حوزهای که فرانسه در آن با کمبود تجهیزات مواجه است.
هرچند پاریس برنامههایی را برای جبران این کمبود در دستور کار قرار داده، تحویل رادارهای جدید و نسخههای تازه سامانه پدافندی سمپ/تی برای سالهای ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ برنامهریزی شده است.
اعزام تجهیزات به عربستان سعودی، دومین اقدام مشابه فرانسه در خاورمیانه از زمان آغاز جنگ ایران به شمار میرود.
فرانسه پیشتر در ماه مارس، برای عمل به تعهدات دفاعی خود در قبال امارات متحده عربی، تجهیزات پدافندی به این کشور ارسال کرده بود.
بریتانیا نیز اعلام کرده است یک فروند هواپیمای سوخترسان وویجر به عربستان سعودی اعزام میکند تا توان عملیاتی جنگندههای این کشور را افزایش دهد.
ادامه تهدیدها علیه عربستان سعودی
عربستان سعودی در هفتههای اخیر با تشدید حملات حوثیها و ادامه تهدیدها علیه زیرساختهای انرژی خود روبهرو بوده است.
خط لوله شرق-غرب عربستان سعودی که بخشی از نفت صادراتی این کشور به اروپا از آن عبور میکند، ۱۹شهریور از سوی گروههای عراقی مورد حمایت جمهوری اسلامی هدف قرار گرفت و از مدار خارج شد.
خبرگزاری رویترز ۳۱شهریور گزارش داد عربستان سعودی فعالیت خط لوله شرق-غرب را از سر گرفته است.
در این شرایط، محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، بارها از آمریکا، مهمترین شریک امنیتی ریاض، درخواست کمک کرده است.
با وجود استقرار تجهیزات پدافندی آمریکا در عربستان سعودی، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در روزهای اخیر تمایلی به مداخله نظامی مستقیم نشان نداده و حمایت واشینگتن را به همکاری اطلاعاتی محدود کرده است.
هشام الغنام، پژوهشگر مرکز خاورمیانه کارنگی، تلاش ریاض برای گسترش همکاری دفاعی با فرانسه را «پاسخی منطقی و نه نشانهای از گسست روابط» با آمریکا توصیف کرد.
او گفت اطلاعات امنیتی میتوانند مبدا تهدید را مشخص کنند، اما قادر به رهگیری موشک نیستند.
به اعتقاد الغنام، عربستان سعودی دقیقا از فرانسه میخواهد این کمبود را جبران کند؛ موضوعی که اعزام رادارها و سامانههای دفاعی بهجای جنگندهها را توضیح میدهد.
آندریاس کریگ، پژوهشگر کینگز کالج لندن، نیز تاکید کرد هدف ریاض جایگزین کردن یک وابستگی با وابستگی دیگر نیست، بلکه ایجاد شبکهای از مشارکتهای امنیتی با توانمندیهای متفاوت است.
فرصتی برای گسترش همکاری دفاعی پاریس و ریاض
لوموند نوشت مقامهای فرانسوی مدتهاست میکوشند روابط دفاعی مستحکمتر و پایدارتری با عربستان سعودی برقرار کنند.
اگرچه همکاری نظامی دو کشور به دهه ۱۹۸۰ بازمیگردد، این روابط عمدتا به آموزش نظامی، رزمایشهای مشترک محدود و فروش تسلیحات منحصر بوده است.
پاریس و ریاض تاکنون توافق دفاعی رسمی مشابه توافق فرانسه و امارات متحده عربی امضا نکردهاند.
کامی لون، کارشناس شورای روابط خارجی اروپا، معتقد است فرانسه مدتهاست خواهان کاهش تمرکز همکاریهای منطقهای خود بر امارات و گسترش روابط با عربستان سعودی است.
با این حال، تصمیم مکرون در فرانسه با مخالفت احزاب «فرانسه تسلیمناپذیر» و «اجتماع ملی» مواجه شده است.
همزمان، تنشهای منطقهای ادامه دارد و رشاد العلیمی، رییس شورای ریاستجمهوری یمن، سوم مهر خواستار بسیج عمومی برای مقابله با حوثیهای مورد حمایت تهران شد.
