خبرگزاری ایلنا در گزارشی از محلههای جنوبی تهران نوشت مردم برای خرید مواد غذایی، گوشت، یک پرس غذای ساده و حتی نان تقاضای نسیه میکنند، اما تشدید بحران اقتصادی توان ادامه این چرخه را از کاسبان گرفته است.
در این گزارش که یکشنبه ۲۲ شهریور منتشر شد، آمده است: «چرخش چرخ اقتصاد در حاشیه و بافت فرسوده کلانشهرها مدتهاست که از ریتم افتاده و جای خود را به تقلا برای بقای روزمره داده است.»
ایلنا با اشاره به وضعیت محلههای حد فاصل خیابان مختاری تا شوش و دروازه غار افزود: «در این جغرافیای طردشده، جایی که طبقه کارگر غیررسمی و اقشار فرودست روزگار میگذرانند، شکاف طبقاتی و اقتصاد سیاسی نابرابر به عینیترین و خشنترین شکل ممکن خود را نشان میدهد.»
بر اساس این گزارش، تورم افسارگسیخته و افزایش پیاپی قیمتها سبب شده است بسیاری از مغازهداران دیگر توان فروش نسیه را نداشته باشند و تابلوهای «لطفا تقاضای نسیه نفرمایید» در برخی مغازههای این مناطق دیده شود.
ایلنا هشدار داد زنان خانوادههای کارگری و مزدبگیر بیش از دیگران از پیامدهای فروپاشی اقتصادی آسیب میبینند.
اقتصاد ایران در سالهای اخیر بهدلیل سوءمدیریت، فساد ساختاری، سیاست خارجی تنشآفرین جمهوری اسلامی، کاهش اعتماد سرمایهگذاران و محدودیتهای تجاری و مالی ناشی از تحریمهای بینالمللی، با افت فزاینده ارزش پول ملی مواجه بوده است.
در چنین شرایطی، جهش تورم و افت قدرت خرید، تامین نیازهای روزمره را برای بخش بزرگی از جامعه دشوار کرده و فشارهای معیشتی را افزایش داده است.
نان هم نسیه شد
ایلنا در ادامه پای صحبت کاسبان محلههای جنوبی تهران نشست. آنان با ابراز نگرانی شدید از رکود بازار و کاهش قدرت خرید، از افزایش چشمگیر تقاضا برای خرید نسیه خبر دادند.
صاحب یک سوپرمارکت در این خصوص گفت: «امروز جنس میفروشی و فردا قیمتش بالا میرود. پولی دستمان نمیماند که جایش جنس جدید بار بزنیم. خیلی از مشتریها تقاضای نسیه دارند، اما مجبورم قبول نکنم. خیلیها میآیند، قیمت میپرسند و دستخالی برمیگردند.»
ایلنا نانواییها را «آخرین سنگر فرودستان» خواند و هشدار داد کار به جایی رسیده است که مردم برای خرید نان نیز به نسیه روی آوردهاند.
نانوایی در یکی از محلههای جنوبی تهران گفت وخامت وضعیت معیشتی باعث شده است مشتریان بسیاری پول نانی را که نسیه گرفتهاند، نیاورند. با این حال، او ترجیح میدهد در شرایط کنونی هوای مردم را داشته باشد.
قصابی نیز میزان تقاضا برای خرید نسیه را «بهشدت بالا» توصیف کرد و گفت تنها با درخواست مشتریان قدیمی و اهالی محل موافقت میکند.
قصاب دیگری با اشاره به تغییر الگوی خرید مردم گفت: «آن کسی که قبلا هشت تا مرغ میخرید، الان پنج تا میخرد. آن کسی که پنج تا میخرید، الان بهزور دو تا میبرد. آنقدر درخواست نسیه داریم که حد ندارد. دلم نمیخواهد بندههای خدا را دستخالی رد کنم، اما چند بار جنس نسیه دادم و پولش برنگشت.»
صدها شهروند در پیامهایی به ایراناینترنشنال گفتند با افزایش لحظهای قیمتها و فشار اقتصادی، امکان برنامهریزی حتی برای آینده نزدیک را از دست دادهاند.
این پیامها نشان میدهند فشار تورمی از سطح خریدهای بزرگ عبور کرده و به خوراک، رفتوآمد، تعمیر وسایل و هزینههای روزمره رسیده است.
صف خرید ضایعات مرغ
ایلنا در ادامه با اشاره به وخامت اوضاع در محلههای شوش و دروازه غار نوشت جستوجوی افراد در سطلهای زباله مقابل مغازهها برای یافتن باقیمانده غذا، به صحنهای «روزمره» در این مناطق تبدیل شده است.
بر اساس این گزارش، مغازهای در این محدوده اسکلت و ضایعات مرغ میفروشد و بسیاری از شهروندان برای خرید همین ضایعات «صف میکشند».
در این گزارش آمده است: «اینجا پر از گاراژها و کارگاههایی است که در آن کودکان در کنار استادکاران مشغول به کارند؛ پسربچههایی در سنین ۷ تا ۱۲ سال با بدن و چهرههایی رنجور از سوءتغذیه و با دستهایی روغنی و سیاه.»
صاحب یک لبنیاتی با اشاره به بحران شدید معیشتی گفت: «در یک سال اخیر قیمت همهچیز حداقل دو برابر شده، اما فروشم به یکچهارم رسیده است. فروش لبنیات رسما به صفر نزدیک شده و از آن طرف قبض برق مغازه از ۴۰۰ هزار تومان به یک میلیون و ۸۰۰ هزار تومان رسیده است. از کجا بیاورم بدهم؟»
او افزود: «جنس جدید میآوریم، اما جنس قبلی هنوز فروش نرفته و روی دستمان مانده است. قیمتها آنقدر سریع بالا میروند که مشتری توان خرید ندارد.»
پایگاه خبری اقتصادنیوز پیشتر گزارش داد در پی شدت گرفتن بحران اقتصادی، پرداختهای اقساطی در بازار سلامت کشور بهتدریج رواج یافته و خدماتی مانند دندانپزشکی و حتی دارو بهصورت قسطی عرضه میشوند.
پزشکیان جمعه ۲۰ شهریور در سخنرانی خود در مجمع تجاری بریکس در دهلینو گفت «نااطمینانی ژئوپلیتیکی، اختلال در زنجیرههای تامین و استفاده روزافزون از ابزارهای اقتصادی برای اعمال فشار سیاسی»، ضرورت نقشآفرینی بریکس را بیش از پیش کرده است.
او تاکید کرد بریکس باید فضایی فراهم آورد که در آن «هیچ کشوری نتواند با انحصار یک ابزار مالی یا فناوری، تجارت مشروع کشور دیگری را مختل کند».
بهگفته پزشکیان، «تابآوری اقتصادی بدون تنوعبخشی به شرکای تجاری، منابع تامین مالی و مسیرهای پرداخت امکانپذیر نیست».
او با اشاره به تحریمها و ادامه کارزار نظامی علیه جمهوری اسلامی در ماههای گذشته افزود فشار بر تجارت، انرژی، زیرساختها یا نظام مالی یک کشور، ثبات منطقهای و اقتصاد جهانی را تحت تاثیر قرار میدهد.
تشدید کارزار «طرد اقتصادی»
در پی حملات سپاه پاسداران به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز، آمریکا کارزار فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی را شدت بخشیده است و میکوشد شریانهای مالی حکومت ایران را محدود کند.
محاصره دریایی، جلوگیری از فروش نفت ایران و مسدود کردن مسیرهای جابهجایی درآمدهای نفتی، از جمله محورهای این کارزار است.
وزارت خزانهداری آمریکا از زمان آغاز کارزار «طرد اقتصادی»، چند بسته تحریمی علیه جمهوری اسلامی وضع کرده است.
بریکس گروهی متشکل از اقتصادهای نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. این ائتلاف در سال ۲۰۰۶ با حضور برزیل، روسیه، هند و چین شکل گرفت و در سالهای بعد کشورهایی از جمله آفریقای جنوبی، ایران، مصر، اتیوپی و امارات متحده عربی به آن پیوستند.
تلاش تهران برای جلب حمایت پکن و مسکو
شی جینپینگ و ولادیمیر پوتین، روسای جمهوری چین و روسیه، در اجلاس دهلینو حضور خواهند داشت.
در روزهای اخیر، گمانهزنیها درباره رویکرد پکن در قبال مناقشه ایران بالا گرفته است. پیشتر نحوه دیدار پزشکیان و شی در حاشیه نشست سازمان همکاری شانگهای در بیشکک خبرساز شده بود.
شی نه بهصورت رسمی، بلکه ایستاده در گوشهای از سالن، با پزشکیان دیدار و گفتوگو کرد.
شبکه خبری فاکسنیوز ۲۰ شهریور گزارش داد جنگهای خاورمیانه و اروپا، بریکس را با یکی از بزرگترین آزمونهای این گروه از زمان شکلگیری آن در ۲۰ سال پیش مواجه کرده است.
بر اساس این گزارش، همزمان با افزایش فشار اقتصادی واشینگتن، حکومت ایران میکوشد مناسبات خود را با مسکو و پکن گسترش دهد. تهران در تازهترین تلاش برای دستیابی به پشتوانهای اقتصادی، خواستار عضویت در «بانک توسعه جدید» بریکس شده است.
فاکسنیوز افزود حضور چین، هند، روسیه و امارات متحده عربی فرصتی کمسابقه در اختیار جمهوری اسلامی میگذارد تا همزمان با چند شریک تجاری مهم خود رایزنی کند.
این در حالی است که امارات ۲۷ مرداد همه مبادلات تجاری و مالی خود با ایران را به حالت تعلیق درآورد.
روسیه نیز یکی از محورهای اصلی نشست دهلینو خواهد بود و انتظار میرود انرژی و همکاریهای دفاعی سهم مهمی از گفتوگوها را به خود اختصاص دهند.
تلاش هند برای مدیریت تنشها
فاکسنیوز گزارش داد قطع روابط تجاری امارات و جمهوری اسلامی صادرکنندگان هندی را نیز تحت فشار قرار داده، زیرا دبی از دیرباز یکی از مراکز اصلی تجارت هند با ایران بوده است.
بر اساس این گزارش، هند بهدلیل منافع اقتصادی خود برای کمک به حل این اختلاف انگیزه دارد.
همچنین با توجه به ادامه کارزار نظامی حوثیهای یمن، مواضع عربستان سعودی در نشست بریکس مورد توجه خواهد بود.
هرش وی پانت، معاون بنیاد پژوهشی آبزرور، گفت: «رهبری بریکس از سوی دهلینو در نهایت تلاشی برای مدیریت تناقضهاست. دهلینو میکوشد بهجای تقابل ایدئولوژیک، تمرکز را بر همکاریهای عملی، از امنیت انرژی تا ارتباطات و توسعه، حفظ کند.»
بر اساس اعلام رسمی بانک مرکزی اروپا، نرخ بهره وامهای کوتاهمدت به بانکها نیز به ۲.۶۵ درصد و نرخ تسهیلات وامدهی به ۲.۹ درصد میرسد.
نرخهای جدید از ۲۵ شهریور اجرا میشوند.
این دومین افزایش نرخ بهره در سال جاری است و نرخ سپردهگذاری را به بالاترین سطح از اسفند ۱۴۰۳ میرساند.
بازارها این افزایش را پیشبینی کرده بودند، اما هشدار صریح بانک مرکزی درباره فشارهای قیمتی، فروش اوراق قرضه را تشدید کرد.
جهش بهای انرژی و هزینه استقراض
تازهترین دور حملات آمریکا و جمهوری اسلامی به کشتیها در خلیج فارس و تنگه هرمز، بهای نفت برنت را از ۱۰۵ دلار در هر بشکه بالاتر برد. قیمت برنت سپس به حدود ۱۰۴ دلار و ۵۰ سنت بازگشت، اما همچنان ۳.۳ درصد نسبت به روز قبل بالاتر بود.
گسترش جنگ به مسیرهای دریایی، بازار جهانی نفت را پیشتر نیز با دورههای پیاپی اختلال روبهرو کرده بود.
بر اساس گزارش گاردین، بهای گاز در بریتانیا از ۲۰۳ پنس به ازای هر ترم فراتر رفت و به بالاترین سطح از دسامبر ۲۰۲۲ رسید. قیمت عمدهفروشی گاز هلند، شاخص معیار اتحادیه اروپا، نیز برای نخستین بار از ژانویه ۲۰۲۳ از ۸۰ یورو به ازای هر مگاواتساعت عبور کرد.
شوک انرژی به بازار اوراق قرضه هم سرایت کرد. بازده اوراق ۱۰ ساله دولت بریتانیا به ۵.۳۶ درصد رسید؛ بالاترین سطح از ماه اوت ۲۰۰۷. بازده اوراق ۱۰ ساله آلمان نیز با رسیدن به ۳.۴۵ درصد در بالاترین سطح از آوریل ۲۰۱۱ قرار گرفت و بازده اوراق مشابه فرانسه، به بالاترین سطح از اکتبر ۲۰۰۸ افزایش یافت.
نگرانی بانکهای مرکزی این است که گرانی انرژی، هزینه حملونقل و گرمایش خانهها و کسبوکارها را بالا ببرد و موج تورمی از نفت و گاز به طیف گستردهتری از کالاها و خدمات منتقل شود.
تورم بالاتر و زمستان پرمخاطره
بانک مرکزی اروپا اکنون پیشبینی میکند تورم عمومی منطقه یورو در سال ۲۰۲۶ بهطور متوسط سه درصد باشد و در سالهای ۲۰۲۷ و ۲۰۲۸ به ترتیب به ۲.۵ و ۲.۱ درصد برسد.
برآورد رشد اقتصادی امسال نیز از ۰.۸ درصد در پیشبینی ماه ژوئن به ۰.۹ درصد افزایش یافته است.
کریستین لاگارد، رییس بانک مرکزی اروپا، گفت: «ما معتقدیم تورم بیش از آنچه پیشبینی کرده بودیم، ماندگار خواهد بود.»
او افزود تورم مواد غذایی که تاکنون در سطح ۱.۲ درصد باقی مانده، احتمالا در پی افزایش قیمت نفت و گاز بالا خواهد رفت.
لاگارد همچنین هشدار داد اختلال بیشتر در عرضه گاز یا زمستانی غیرمعمول سرد، همزمان با پایین بودن سطح ذخایر، میتواند جهش تازهای در قیمتها ایجاد کند.
ذخایر گاز اتحادیه اروپا اکنون تنها ۶۷ درصد پر است؛ در حالی که میانگین پنج ساله این مقطع ۸۴ درصد بوده است.
بخشی از خریداران بریتانیایی و اروپایی پر کردن ذخایر را با این انتظار به تاخیر انداختهاند که جنگ پایان یابد و قیمتها پیش از زمستان کاهش پیدا کند. ادامه درگیری میتواند آنها را ناچار کند همزمان برای خرید گاز وارد بازار شوند و فشار بر قیمتها بیشتر شود.
لاگارد گفت انتظار میرود تورم عمومی تا اواخر سال ۲۰۲۷ به محدوده هدف بازگردد، اما بانک مرکزی اروپا درباره مسیر بعدی نرخها تصمیمی نگرفته و در هر نشست، دادههای تازه را ارزیابی میکند.
او افزود: «بازارها کاری را میکنند که باید بکنند و ما هم کاری را میکنیم که باید انجام دهیم؛ یعنی تامین ثبات قیمتها.»
این روزنامه چهارشنبه ۱۸ شهریور نوشت جمهوری اسلامی برای حفظ جریان تجارت در میانه جنگ و محاصره دریایی، بیش از گذشته به ارزهای دیجیتال روی آورده و محدودیتهای حاکم بر نقلوانتقال ارزهای خارجی را کاهش داده است.
حکومت ایران که مدتهاست از نظام مالی جهانی کنار گذاشته شده، سالها برای کنترل منابع ارزی، موانع سنگینی پیش روی واردکنندگان و صادرکنندگان قرار داده است.
مقامهای قضایی جمهوری اسلامی برآورد میکنند این محدودیتها باعث شده است کسبوکارها بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار درآمد اظهارنشده در داخل و خارج از ایران انباشته کنند.
با این حال، فعالان اقتصادی، افراد نزدیک به حکومت و تحلیلگران میگویند بانک مرکزی در ماههای اخیر بیسروصدا معاملهگران را تشویق کرده است برای کمک به اقتصاد بحرانزده ایران، منابع مالی خود را از هر طریق ممکن به کشور بازگردانند.
با تشدید بحران اقتصادی در ایران، نرخ ارزهای خارجی در بازار آزاد ۱۸ شهریور به روند صعودی خود ادامه داد و دلار با ثبت رکوردی تازه از ۲۳۳ هزار تومان فراتر رفت. این رقم در مقایسه با روز گذشته از رشد ۲.۲ درصدی حکایت دارد.
قیمت یورو از ۲۷۱ هزار تومان و بهای پوند بریتانیا نیز از ۳۱۵ هزار تومان فراتر رفتند.
استفاده تهران از تتر و بیتکوین برای دور زدن تحریمها
فایننشالتایمز در ادامه به نقل از منابع آگاه گزارش داد فعالان اقتصادی اکنون میتوانند از ارزهای دیجیتال، بهویژه تتر و بیتکوین، برای تسویه معاملات برونمرزی از طریق صرافیهای رمزارزی ایران استفاده کنند.
در چارچوب سیاست جدید جمهوری اسلامی، معاملهگران اجازه دارند ارزهای خارجی را بهجای نرخهای مورد تایید دولت، در بازار آزاد مبادله کنند.
صادرکنندگان نیز میتوانند درآمد خود را مستقیما صرف تامین مالی واردات کنند و دیگر ملزم نیستند آن را از مسیر نظام رسمی ارزی عبور دهند.
یکی از مدیران اقتصادی نزدیک به حکومت گفت بانک مرکزی دیگر نمیپرسد پول با چه روشی به کشور منتقل شده است.
به گفته او، این رویکرد سهلگیرانه از زمان آغاز جنگ در اسفندماه رواج بیشتری یافته و دریافت ارز دیجیتال در ازای صادرات، اکنون به روشی معمول تبدیل شده است.
در ماههای گذشته، مقامهای آمریکایی کوشیدهاند دسترسی تهران به شبکههای مالی مبتنی بر رمزارز را محدود کنند.
آمریکا ۱۶ مرداد صرافیهای ارز دیجیتال مرتبط با شبکه قمار جمهوری اسلامی را تحریم کرد.
اهمیت رمزارزها برای حکومت ایران در شرایط کنونی
جمهوری اسلامی سالهاست با استفاده از ابزارهایی مانند ارزهای دیجیتال، سازوکاری برای دور زدن تحریمها ایجاد کرده است.
با این حال، تلاش برای یافتن مسیرهای جایگزین بهمنظور حفظ معاملات برونمرزی، در شرایط کنونی فوریت بیشتری یافته است.
آمریکا که ماههاست بنادر جنوبی ایران را در محاصره دارد، فشار اقتصادی برای انزوای هرچه بیشتر تهران را افزایش داده و شرکای تجاری جمهوری اسلامی را به تحریم تهدید کرده است.
واشینگتن تاکنون در چارچوب کارزار «طرد اقتصادی»، از تحریم یک بانک مصری، یک بانک ترکیهای و شماری از شرکتهای مرتبط با صنعت هوانوردی ایران خبر داده است.
وزارت خزانهداری آمریکا همچنین به اشخاص و شرکتهایی که با استفاده از داراییهای دیجیتال با جمهوری اسلامی معامله میکنند، هشدار داده است.
اقتصاد ایران در سالهای اخیر بهدلیل سوءمدیریت، فساد ساختاری، سیاست خارجی تنشآفرین جمهوری اسلامی، کاهش اعتماد سرمایهگذاران و محدودیتهای تجاری و مالی ناشی از تحریمهای بینالمللی، با افت فزاینده ارزش پول ملی مواجه بوده است.
در چنین شرایطی، جهش تورم و افت قدرت خرید، تامین نیازهای روزمره را برای بخش بزرگی از جامعه دشوار کرده و فشارهای معیشتی را افزایش داده است.
عقبنشینی بانک مرکزی از سیاستهای سختگیرانه
به گزارش فایننشالتایمز، پیش از جنگ، صادرکنندگان نفت و سایر کالاها موظف بودند بخش بزرگی از درآمدهای ارزی خود را به ایران بازگردانند و آن را در سامانهای دولتی به نرخ رسمی بفروشند. این نرخها اغلب بهمراتب پایینتر از قیمت ارز در بازار آزاد بودند.
این روزنامه نوشت این سازوکار سبب شد بسیاری از صادرکنندگان منابع مالی خود را در خارج از کشور نگه دارند یا بدون اظهار رسمی به ایران بازگردانند.
ذبیحالله خداییان، رییس سازمان بازرسی کل کشور، پیشتر اعلام کرد بیش از ۲۰ هزار شخص حقیقی و حقوقی به تعهدات خود برای بازگرداندن حدود ۹۴ میلیارد یورو عمل نکردهاند.
هرچند صرافیهای کشورهای همسایه همچنان مسیر اصلی انتقال درآمد کسبوکارهای ایرانی به داخل کشور به شمار میروند، بانک مرکزی با کاهش محدودیتها کوشیده است راههای بیشتری برای بازگرداندن دستکم بخشی از این منابع فراهم کند.
علیرضا بزرگمهری، عضو هیاتمدیره انجمن تحول دیجیتال ایران، تایید کرد بانک مرکزی از سختگیری در نظارت بر صرافیهای ارز دیجیتال کاسته و دیگر بر اجرای کامل مقررات خود «اصرار ندارد».
او افزود حجم معاملات صرافیهای رمزارزی ایران افزایش یافته است، اما بعید به نظر میرسد این بازار بتواند پاسخگوی نیازهای گسترده اقتصادی کشور باشد.
میلیاردها دلار گردش رمزارز از مسیر ایران
فایننشالتایمز نوشت تتر، ارز دیجیتالی که ارزش آن به دلار آمریکا پیوند خورده است، در معاملات خارجی ایران نقشی ویژه دارد.
شرکت تتر در ماه آوریل، ۳۴۴ میلیون دلار از این رمزارز را در کیف پولهایی مسدود کرد که مقامهای آمریکایی آنها را مرتبط با بانک مرکزی جمهوری اسلامی میدانستند.
بر اساس دادههای شرکت «تیآرام لبز»، در سال ۲۰۲۵ نزدیک به ۱۰ میلیارد دلار ارز دیجیتال از طریق ایران جابهجا شد.
به گزارش فایننشالتایمز، ایران همچنین طی سالهای گذشته با بهرهگیری از انرژی ارزان داخلی، از استخراج بیتکوین درآمد کسب کرده است.
شرکت تحلیل بلاکچین «الیپتیک» برآورد میکند ۴.۵ درصد از کل استخراج بیتکوین جهان در ایران انجام میشود.
به گفته این شرکت، استخراج بیتکوین به جمهوری اسلامی امکان داده است تحریمها را دور بزند و صدها میلیون دلار دارایی دیجیتال برای تامین هزینه واردات به دست آورد.
بررسی قیمتها در بازار آزاد ایران در چهارشنبه ۱۸ شهریور نشان میدهد دلار با افزایش ۱.۸ درصدی نسبت به روز گذشته، به ۲۳۲ هزار و ۳۰۰ تومان رسید.
یورو و پوند نیز بهترتیب از ۲۷۰ هزار تومان و ۳۱۴ هزار تومان عبور کردند.
درهم امارات ۶۳ هزار و ۸۵۰ تومان و لیر ترکیه ۴۷۹۰ تومان معامله شدند.
بازار طلا نیز شاهد افزایش چشمگیری بود. قیمت سکه طرح جدید، موسوم به «امامی»، به ۲۴۰ میلیون تومان رسید. نیمسکه ۱۲۲ میلیون تومان، ربعسکه ۶۶ میلیون تومان و سکه گرمی ۳۵ میلیون تومان قیمتگذاری شدند.
تشدید فشارهای اقتصادی آمریکا بر جمهوری اسلامی
آمریکا در روزهای اخیر کارزار فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی را شدت بخشیده و میکوشد شریانهای مالی حکومت ایران را محدود کند.
محاصره دریایی، جلوگیری از فروش نفت ایران و مسدود کردن مسیرهای جابهجایی درآمدهای نفتی، از جمله محورهای این کارزار است.
وزارت خزانهداری آمریکا نیز از زمان آغاز کارزار «طرد اقتصادی»، چند بسته تحریمی علیه جمهوری اسلامی وضع کرده است.
در تازهترین مورد، وزارت خزانهداری آمریکا ۱۷ شهریور نام ۳۵ شرکت و یک فرد مرتبط با صنعت هوانوردی ایران را به فهرست تحریمهای خود افزود.
این فهرست شامل ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی، هشت شرکت مستقر در خارج از ایران و یک شهروند مصری ساکن امارات متحده عربی است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، در روزهای اخیر بارها از وخامت اوضاع اقتصادی ایران سخن گفته و بر ادامه فشارها بر حکومت تاکید کرده است.
کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، ۱۵ شهریور اعلام کرد ایالات متحده میکوشد اقتصاد جمهوری اسلامی را «خفه کند» تا حکومت کنونی سیاستهای خود را تغییر دهد یا حکومتی جدید در ایران تشکیل شود.
او افزود: «بزرگترین نقش ارتش آمریکا این است که از صادرات نفت خام ایران، محصولات نفتی، گاز طبیعی و هر چیز دیگری جلوگیری کند.»
با وجود بحران شدید اقتصادی و افزایش فشارهای معیشتی بر مردم ایران، جمهوری اسلامی همچنان بر سیاست خارجی تنشآفرین خود، بهویژه رویارویی با آمریکا، تاکید دارد.
حملات سپاه پاسداران به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز و اقدامات گروههای نیابتی تهران، از جمله حوثیهای یمن، به تشدید تنشها در منطقه دامن زده است.
فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، شامگاه ۱۷ شهریور اعلام کرد در واکنش به حمله سپاه به یک ناو جنگی آمریکایی، پنج نفتکش مرتبط با این نهاد نظامی را هدف قرار داده و منهدم کرده است.
از سوی دیگر، سپاه ضمن تهدید به حمله به نفتکشها در سواحل کویت و بحرین، با موشکهای خوشهای یک پایگاه آمریکا در اردن را هدف قرار داد.
تنگه هرمز گذرگاه باریکی میان ایران و عمان است که پیش از آغاز جنگ در ۹ اسفند ۱۴۰۴، حدود یکپنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکرد.
با ادامه درگیری میان آمریکا و جمهوری اسلامی، بهای معاملات آتی نفت برنت صبح ۱۸ شهریور به ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسید.
شامگاه سهشنبه ۱۷ شهریور آمریکا اعلام کرد در پی حملات ناموفق موشکی جمهوری اسلامی به دو ناو جنگی این کشور در خلیج فارس، پنج نفتکش مرتبط با سپاه پاسداران را منهدم کرده است. پس از آن، سپاه پاسداران نیز اعلام کرد که حملاتی موشکی به یک پایگاه آمریکا در اردن انجام داده است.
در اولین واکنش به این درگیریها، قراردادهای آتی نفت خام برنت در نخستین دقایق بامداد چهارشنبه ۱.۵۷ دلار، معادل ۱.۶ درصد، افزایش یافت و به ۹۹.۴۹ دلار در هر بشکه رسید. نفت خام وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با ۱.۶۰ دلار، معادل ۱.۷۲ درصد، افزایش، به ۹۴.۶۳ دلار در هر بشکه رسید.
قیمت نفت خام برنت از اوایل ماه اوت تاکنون حدود ۲۵ درصد افزایش یافته است زیرا امیدها به دستیابی به راهحلی دائمی برای جنگ ششماهه کاهش یافته و درگیریها بار دیگر شدت گرفتهاند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، دوشنبه ۱۶ شهریور در شبکههای اجتماعی نوشت که با پیروزی آمریکا در جنگ ایران، بهای نفت بهشدت کاهش خواهد یافت و قیمت بنزین ابتدا به سه دلار و در نهایت به کمتر از دو دلار در هر گالن میرسد.
در مقابل، محمد باقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی نیز دوشنبه ۱۶ شهریور در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «زنجیره تولید نفت و گاز در این منطقه گسترده، در دسترس و آسیبپذیر است. شرکتهای نفت و گاز آمریکایی در سراسر این آبها و تاسیسات نیز به همان اندازه در معرض خطرند.»
او افزود: «به داراییهای ما حمله کنید، هدف حمله قرار میگیرید. ما پیشتر این را ثابت کردهایم؛ از پایگاههایی بپرسید که دیگر قابل استفاده نیستند.»
دان استروین، رییس مشترک بخش تحقیقات جهانی کالاها در گلدمن ساکس، سهشنبه به شبکه سیانبیسی گفت تشدید درگیری میان آمریکا و حکومت ایران که اکنون وارد هفتمین ماه خود شده است، همزمان با افزایش حملات به کشتیرانی، خطر جهش قیمت نفت به بالای ۱۲۰ دلار در هر بشکه را افزایش داده است.
استروین گفت تشدید تنشها در روزهای اخیر، احتمال تحقق سناریویی صعودیتر را افزایش داده است؛ سناریویی که در آن صادرات طی ماههای آینده بهبود پیدا نمیکند.
او گفت: «تحولات چند روز گذشته نشان میدهد احتمال آن سناریو صعودی جایگزین، که در آن صادرات در چند ماه آینده عملا راکد میماند و قیمت برنت از ۱۲۰ دلار فراتر میرود، قطعا در حال افزایش است زیرا شاهد تشدید و گسترش حملات به کشتیرانی هستیم.»
با این حال او ابراز امیدواری کرد که صادرات نفت از خلیج فارس بهتدریج احیا شود، زیرا تولیدکنندگان، از جمله از طریق استفاده از مسیرهای جایگزین کشتیرانی و در نهایت افزایش ظرفیت خطوط لوله، خود را با اختلالات موجود تطبیق میدهند.
روزنامه نیویورکتایمز یکشنبه ۱۵ شهریور گزارش داد میانگین عبور روزانه نفت از تنگه هرمز در هفت روز منتهی به ۱۲ شهریور، با وجود حفاظت ارتش آمریکا، ۶۰ درصد کمتر از پیش از جنگ بود.
یوجین گولز، استاد دانشگاه نوتردام، به این روزنامه گفت: «حکومت ایران نمیتواند تنگه را کاملا ببندد و آمریکا نیز نمیتواند آن را کاملا باز کند.»
