پیشرفتهای فناورانه در سالهای اخیر بار دیگر امکان «زمینیسازی» مریخ را مورد توجه محافل علمی قرار داده و ایدهای را که زمانی تنها در داستانهای علمی-تخیلی به چشم میخورد، به موضوعی جدی برای پژوهش تبدیل کرده است.
با این حال، پژوهشگران معتقدند پیش از هرگونه تلاش برای دگرگون کردن سیاره سرخ، باید پیامدها و خطرات احتمالی آن بهدقت بررسی شود؛ بهویژه این احتمال که مریخ از پیش میزبان اشکالی از حیات باشد و مداخله انسان به نابودی آنها بینجامد.
به گزارش وبسایت «ساینسدیلی»، زمینیسازی (Terraforming) به فرایند تغییر شرایط یک سیاره یا قمر با هدف فراهم کردن محیطی مناسب برای انسان و دیگر اشکال حیات مشابه حیات زمینی گفته میشود.
از حیث نظری، این فرایند شامل تغییر جو، اقلیم و سطح یک جرم آسمانی برای شبیهتر کردن شرایط آن به زمین است؛ اقداماتی مانند افزایش اکسیژن، ایجاد منابع پایدار آب مایع و رساندن دما به محدودهای مناسب برای حیات.
مریخ مدتهاست یکی از اصلیترین گزینهها برای زمینیسازی به شمار میرود و طرحهای مختلفی برای تغییر شرایط آن مطرح شده است؛ از آزادسازی گازهای گلخانهای برای گرم کردن سیاره گرفته تا استفاده از میکروارگانیسمهایی که بتوانند در بازههای زمانی طولانی اکسیژن تولید کنند.
یافتههای یک کارگاه علمی حاکی از آن است که پیشرفتهای اخیر، زمینیسازی را به حوزهای معتبر برای پژوهش تبدیل کردهاند، هرچند هرگونه تلاش عملی برای اجرای آن همچنان به آیندهای دور تعلق دارد.
اریکا دیبندیکتیس، مدیرعامل «پایونیر لبز» و نویسنده گزارشی که برای کارگاه «مریخ سبز» ۲۰۲۵ تهیه شده، میگوید زمینیسازی مریخ تا چند دهه پیش عملا دستنیافتنی به نظر میرسید، اما پیشرفتهای عمده فناوری این ارزیابی را تغییر دادهاند.
کاهش بالقوه و چشمگیر هزینه استفاده از «استارشیپ» شرکت اسپیسایکس، همراه با پیشرفتهای زیستشناسی مصنوعی و مدلسازی اقلیمی، زمینه را برای بازنگری در امکانپذیری این ایده فراهم کرده است.
به باور پژوهشگران، پرسش اصلی دیگر صرفا این نیست که آیا زمینیسازی مریخ از نظر قوانین فیزیک امکانپذیر است، بلکه باید بررسی کرد آیا بشر اساسا باید چنین اقدامی را دنبال کند و در صورت تصمیم به انجام آن، امنترین مسیر چه خواهد بود.
نقشه راه زمینیسازی مریخ
در این گزارش، پژوهشگران بهجای آنکه فناوریهای موجود را نقطه آغاز قرار دهند، ابتدا تصویری از مریخی قابل سکونت در آینده ترسیم کردند و سپس با حرکت معکوس از این چشمانداز، مراحل احتمالی دستیابی به آن را مورد بررسی قرار دادند.
مرحله نخست بر گرم کردن سیاره متمرکز است. بر اساس این طرح، میتوان با استفاده از ذرات معلق مهندسیشده یا گازهای گلخانهای، میانگین دمای مریخ را طی چند دهه، دهها درجه افزایش داد.
مطالعات نشان میدهند مریخ ذخایر قابلتوجهی از آب یخزده دارد که در صورت ذوب شدن، میتواند اقیانوسی به وسعت نزدیک به چهار میلیون کیلومتر مربع با عمق متوسط حدود ۳۰۰ متر ایجاد کند.
افزایش دمای مریخ به میزان حدود ۳۰ درجه سانتیگراد میتواند روند ذوب بخشی از این ذخایر یخی را آغاز و زمینه را برای شکلگیری آب مایع پایدار در سطح سیاره فراهم کند.
نقش کلیدی میکروبهای مهندسیشده
مرحله بعدی میتواند وارد کردن حیات میکروبی به این سیاره باشد. پژوهشگران پیشنهاد میکنند میکروارگانیسمهای «سختزیست» که بهطور طبیعی توانایی بقا در محیطهای بسیار دشوار را دارند، با ویژگیهایی مانند مقاومت در برابر دماهای بسیار شدید، تشعشعات و فشار پایین جو مهندسی شوند.
این موجودات که بهطور ویژه برای شرایط مریخ طراحی شدهاند، ممکن است طی چند دهه به شکل لایههایی شبیه جلبک در بخشهایی از سطح سیاره گسترش یابند و از طریق فتوسنتز، روند بسیار کند تغییر ترکیب جو را آغاز کنند.
ایجاد جو قابل تنفس در مریخ
ایجاد جوی غنی از اکسیژن که بتواند از حیات پیچیده پشتیبانی کند، احتمالا چند قرن یا حتی بسیار بیشتر زمان خواهد برد.
پژوهشگران تصور میکنند این فرایند ابتدا در زیستگاههای گنبدی عظیم با ارتفاع حدود ۱۰۰ متر آغاز شود. در این محیطهای بسته میتوان از طریق فتوسنتز یا الکترولیز آب، اکسیژن قابل تنفس تولید کرد.
با گذشت زمان، گسترش پوشش گیاهی به خارج از این زیستگاهها میتواند به افزایش تدریجی اکسیژن در جو مریخ کمک کند. با این حال، برآوردها نشان میدهند تولید طبیعی اکسیژن بهتنهایی ممکن است حدود هزار سال زمان ببرد.
در صورت موفقیت چنین فرایندی، ساکنان آینده مریخ ممکن است سرانجام بتوانند بدون وابستگی به گنبدهای محافظ در این سیاره زندگی کنند.
مجهولات علمی درباره زمینیسازی مریخ
این طرح در عین حال بر مجموعهای از پرسشهای اساسی تاکید دارد که پیش از هرگونه اقدام گسترده برای زمینیسازی مریخ باید به آنها پاسخ داده شود.
دانشمندان هنوز اطلاعات کاملی درباره آنچه در زیر صفحات عظیم یخی مریخ قرار دارد، در اختیار ندارند. همچنین مشخص نیست گرمتر و مرطوبتر شدن این سیاره چه تاثیری بر طوفانهای گسترده گردوغبار آن خواهد گذاشت.
پرسش مهم دیگر این است که آیا مریخ منابع کافی برای اجرای فرایندهایی مانند الکترولیز آب در مقیاس وسیع دارد یا بخشی از مواد مورد نیاز باید با هزینهای بسیار بالا از زمین به این سیاره منتقل شوند.
چالشهای اخلاقی زمینیسازی مریخ
موانع علمی و فناورانه تنها بخشی از چالشهای زمینیسازی مریخ هستند و چنین اقدامی پرسشهای اخلاقی مهمی را نیز مطرح میکند.
هرگونه دگرگونی گسترده در مریخ میتواند بخشهایی از تاریخ طبیعی این سیاره را برای همیشه تغییر دهد یا از بین ببرد و فرصت دانشمندان آینده برای مطالعه آن در وضعیت طبیعی و دستنخورده را محدود کند.
مهمتر از آن، اگر حیات بومی در مریخ وجود داشته باشد، حتی در حد میکروارگانیسمها، وارد کردن موجودات زنده زمینی میتواند اکوسیستم احتمالی این سیاره را آلوده یا نابود کند؛ آن هم پیش از آنکه دانشمندان فرصت شناسایی و مطالعه کامل آن را بیابند.
این شرکت امیدوار است فناوریاش در تشخیص افسردگی، اختلال استرس پس از سانحه، پارکینسون و نشانههای اولیه زوال شناختی به کار گرفته شود.
همیسفریک پس از بیش از شش سال فعالیت به دور از توجه رسانهها، اعلام کرد در سه مرحله ۵۲ میلیون دلار سرمایه جذب کرده است. مدل هوش مصنوعی این شرکت، موسوم به «دکارت»، با استفاده از دادههای حاصل از نوار مغزی آموزش دیده و در فرایند آموزش آن شش میلیارد پارامتر در نظر گرفته شده است.
این شرکت را حگای لالازار، پژوهشگر مغز و مدیرعامل همیسفریک، به همراه گیدی لیتوین، پژوهشگر هوش مصنوعی و مدیر ارشد فناوری آن، اداره میکنند. لیتوین از بنیانگذاران شرکت «ریلفیس» بود که اپل در سال ۲۰۱۷ آن را خرید. او همچنین یکی از دارندگان حق ثبت اختراع مولفه اصلی سامانه تشخیص چهره «فیس آیدی» اپل است.
لیتوین و لالازار هفت سال پیش و زمانی با یکدیگر آشنا شدند که لیتوین در آستانه ترک اپل بود. همیسفریک اکنون ۱۱۲ نفر را در حوزههایی مانند علوم مغز، هوش مصنوعی، مهندسی نرمافزار، الکترونیک و سامانههای پزشکی به کار گرفته است.
لالازار به هاآرتص گفت مغز مهمترین اندام بدن و عامل بخش قابلتوجهی از بیماریها است، اما ارزیابی سلامت آن همچنان تا حد زیادی بر پرسیدن احساسات بیمار متکی است. به گفته او، تاکنون راهکاری فناورانه برای رمزگشایی سیگنالهای مغز از طریق حسگرهای غیرتهاجمی وجود نداشته است.
یکی از چالشهای اصلی این پروژه، کمبود دادههای لازم برای آموزش مدل هوش مصنوعی بود. همیسفریک از سال ۲۰۱۹ آزمایشگاههایی در اسرائیل، آمریکا و فیلیپین راهاندازی کرد و در آنها فعالیت مغزی داوطلبان را با استفاده از یک کلاه سبک و طی آزمایشی ۱۵ دقیقهای ثبت کرد. این شرکت میگوید اکنون بیش از ۲۵۰ هزار ساعت داده نوار مغزی از بیش از ۱۰۰ هزار شرکتکننده در اختیار دارد و در مقاطعی هر هفته از بیش از هزار نفر داده جمعآوری کرده است.
لیتوین فعالیت الکتریکی مغز را زبانی بسیار پیچیده توصیف کرد و گفت برخلاف مدلهای زبانی بزرگ که با حجم عظیمی از اطلاعات اینترنت آموزش میبینند، پیش از این پایگاه داده مناسبی از فعالیت مغزی برای آموزش یک مدل هوش مصنوعی وجود نداشت. او افزود نوار مغزی با وجود قدمتی حدودا ۱۰۰ ساله، مجموعهای از امواج پیچیده تولید میکند که تفسیر آنها دشوار است و از فردی به فرد دیگر تفاوت زیادی دارد.
لالازار گفت شش سال و نیم پیش حتی مطمئن نبود ساخت چنین مدلی امکانپذیر باشد. در حال حاضر، اختلالاتی مانند افسردگی و استرس پس از سانحه عمدتا با استفاده از پرسشنامه یا ارزیابی ذهنی پزشک از رفتار بیمار تشخیص داده میشوند؛ اما همیسفریک میگوید مدل دکارت میتواند دادههای پیچیده مغزی را به زبانی تبدیل کند که پزشکان قادر به استفاده از آن باشند.
این شرکت در حال حاضر دانش فنی خود را در اختیار شرکتهای داروسازی قرار میدهد تا در پژوهشهایشان از آن استفاده کنند. همیسفریک امیدوار است پس از دریافت مجوزهای قانونی، این فناوری وارد مطب پزشکان شود و بیماران بتوانند با انجام نوار مغزی پنج تا ۱۰ دقیقهای، گزارشی از فعالیت الکتریکی مغز خود دریافت کنند.
النور اولشفسکی، وزیر فدرال مدیریت شرایط اضطراری کانادا، اعلام کرد نیروهای مسلح از هواپیما برای تخلیه ساکنان فورت هوپ در شمالغربی کمجمعیت استان انتاریو استفاده خواهند کرد؛ منطقهای که برخی از شدیدترین آتشسوزیهای جنگلی در آن در جریان است.
این منطقه جادههای محدودی دارد و وابستگی زیادی به حملونقل هوایی دارد. تاکنون هزاران نفر از مناطق آسیبدیده به شهرهای جنوبیتر انتاریو منتقل شدهاند.
آتشسوزیهای گسترده جنگلی در سالهای اخیر به رویدادی تقریبا سالانه در کانادا، کشوری که یکی از بزرگترین جنگلهای جهان را در اختیار دارد، تبدیل شده است. کارشناسان اقلیم میگویند افزایش دما موجب خشکتر شدن پوشش جنگلی و افزایش خطر وقوع آتشسوزی شده است.
وزارت منابع طبیعی کانادا شنبه اعلام کرد که تنها طی یک شبانهروز گذشته ۶۹ آتشسوزی جدید در سراسر کشور گزارش شده و شمار کل آتشسوزیهای فعال به ۹۵۵ مورد رسیده است.
وسعت مناطق سوخته تاکنون به حدود ۲۸ هزار و ۵۰۰ کیلومتر مربع رسیده است؛ رقمی که همچنان پایینتر از میانگین پنجساله محسوب میشود. با این حال، وزش باد دود ناشی از آتشسوزیها را به جنوب مرز و داخل ایالات متحده منتقل کرده و مقامهای آمریکایی را وادار به صدور هشدارهای مربوط به کیفیت هوا و سلامت عمومی کرده است.
تا ساعت ۸ صبح به وقت شرق آمریکا، سازمان حفاظت محیط زیست آمریکا کیفیت هوا را در بخشهایی از جنوب انتاریو، شرق ایالتهای اوهایو و ویرجینیای غربی، بیشتر مناطق پنسیلوانیا و نیوجرسی، بخش بزرگی از ویرجینیا و سراسر ایالتهای مریلند، دلاویر و همچنین واشینگتن دیسی در وضعیت «ناسالم» ارزیابی کرد.
در بخشهایی از غرب پنسیلوانیا، از جمله شهر پیتسبورگ، کیفیت هوا در سطح «بسیار ناسالم» قرار گرفت. با این حال پیشبینی شده که کیفیت هوا در این مناطق طی ساعات بعدی روز بهبود یابد.
پیشتز نیز گفته شده بود که دود ناشی از آتشسوزیهای کانادا تنها تاثیر اندکی بر دیدار نهایی جام جهانی فوتبال که روز یکشنبه در ورزشگاه نیوجرسی در نیویورک برگزار میشود، خواهد داشت.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، جمعه آنچه را «مدیریت ناکارآمد جنگلهای کانادا» خواند، عامل انتشار دود دانست و گفت «هزینه غیرقابل محاسبه» مقابله با این آلودگی را به تعرفههای موجود بر کالاهای کانادایی اضافه خواهد کرد.
پس از اظهارات ترامپ، اولشفسکی اعلام کرد کانادا از سال ۲۰۲۰ تاکنون ۱۲ میلیارد دلار کانادا (حدود ۸.۵۶ میلیارد دلار آمریکا) برای پایداری جنگلها و پیشگیری از آتشسوزی سرمایهگذاری کرده است؛ اقدامی که در پاسخ به شرایط آبوهوایی روزبهروز گرمتر و خشکتر این کشور انجام شده است.
از دود و آتشسوزی تا سیلاب
در حالی که دود غلیظ ناشی از آتشسوزیهای جنگلی در کانادا بخش وسیعی از شرق ایالات متحده، از مناطق مرزی تا واشینگتن دیسی، را دربر گرفته، همزمان، سیلابها برای سومین روز متوالی منطقه هیل کانتری در ایالت تگزاس را درنوردیدند و طی شب گذشته نیز آتشسوزیهای جدیدی در شمالغرب اقیانوس آرام آغاز شد؛ بهگونهای که اکنون در ۱۵ ایالت ۶۸ آتشسوزی بزرگ در جریان است.
میلیونها آمریکایی با شرایطی خطرناک روبهرو و به آنها دستور داده شده در خانه بمانند؛ زیرا سه پدیده شدید تابستانی بهطور همزمان کشور را درگیر کرده است: شرق کشور در دود فرو رفته، جنوب با سیلابهای فزاینده دستوپنجه نرم میکند و غرب با گسترش سریع آتشسوزیها مواجه است.
آتشنشانان اکنون با ۶۸ آتشسوزی بزرگ در سراسر آمریکا مقابله میکنند؛ رقمی که نسبت به یک روز قبل نزدیک به ۲۴ مورد افزایش یافته است.
بر اساس گزارش «مرکز ملی هماهنگی آتشسوزیهای بینسازمانی» (NIFC)، پس از موجی از صاعقه، ۱۷ آتشسوزی جدید در منطقه شمالغرب اقیانوس آرام آغاز شد و این منطقه را به فعالترین کانون آتشسوزی کشور تبدیل کرد.
بیش از ۱۷ هزار و ۴۰۰ نیروی امدادی، ۱۴۰ فروند بالگرد و چهار گروه هواپیمای نظامی C-130 ویژه اطفای حریق در سراسر آمریکا برای مهار آتشسوزیها مستقر شدهاند.
از ابتدای سال جاری تاکنون نزدیک به ۱.۵۱ میلیون هکتار از اراضی آمریکا در آتش سوخته است.
در همین حال، سازمان ملی هواشناسی پیشبینی کرده است که بارندگیها در تگزاس بهتدریج کاهش یابد و هفته آینده هوایی گرم و خشک بر این ایالت حاکم شود.
با این حال، منطقه هیل کانتری برای سومین روز متوالی شاهد سیلابهای ناگهانی و ویرانگر بود. بر اساس اعلام سازمان ملی هواشناسی، از روز سهشنبه تاکنون در برخی مناطق حدود ۶۹ سانتیمتر باران باریده است.
این اقدام در حالی انجام میشود که دولت فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، در حال آمادهسازی طرحی برای گسترش اختیارات دستگاههای اطلاعاتی این کشور است.
دوبریندت در گفتوگو با روزنامه آلمانی ولت آم زونتاگ گفت ارزیابی جدید بر اساس افزایش حجم اطلاعات و گزارشهای امنیتی درباره تهدیدهای احتمالی تروریستی انجام شده است.
او گفت: «افزایش حجم گزارشها و اطلاعات امنیتی باعث شد سطح تهدیدی را که پیشتر "انتزاعی" تعریف شده بود، به سطح "تهدید بالا" ارتقا دهم.»
دوبریندت افزود: «این بدان معناست که آلمان باید در هر لحظه انتظار خطر وقوع حملات تروریستی را داشته باشد.»
دوبریندت گفت مقامهای امنیتی بهطور مشخص توانستهاند طرحهایی برای حمله به آلمان را شناسایی کنند.
او هشدار داد این تهدیدها تنها متوجه زیرساختهای حیاتی نیست، بلکه افراد و نهادهای عمومی را نیز هدف قرار میدهد.
تهدید جمهوری اسلامی
پیشتر نیز سخنگوی وزارت کشور آلمان شنبه اول فروردین ۱۴۰۵ در پاسخ به ایراناینترنشنال درباره سطح تهدیدهایی که از سوی جمهوری اسلامی علیه مخالفان حکومت ایران، رسانههای فارسیزبان، یهودیان و منافع اسرائیل در آلمان و دیگر کشورهای اروپایی وجود دارد، گفت: «نهادهای امنیتی فدرال و ایالتی از هفتم اکتبر ۲۰۲۳ (روز حمله حماس به اسرائیل) اقدامات حفاظتی برای حمایت از یهودیان و همچنین مراکز یهودی و اسرائیلی در آلمان را متناسب با شرایط تنظیم، و در صورت لزوم آنها را تقویت کردهاند.»
این سخنگو همچنین تاکید کرد: «سطح تهدید از سوی حکومت ایران و عوامل آن بسیار بالا ارزیابی میشود و ما در آمادهباش کامل هستیم.»
بر این اساس، در وضعیت کنونی، نهادهای امنیتی آلمان بهطور مستمر سطح تهدید را ارزیابی میکنند، در حالت آمادهباش بالا قرار دارند و در صورت نیاز، اقدامات حفاظتی را باز هم تطبیق میدهند.
سخنگوی وزارت کشور آلمان با اشاره به اینکه این نهادها در ارتباطی نزدیک با یکدیگر، با مقامات ایالتی و همچنین با شرکای بینالمللی در تبادل اطلاعات هستند، گفت: «همکاری نزدیک میان دولت فدرال و ایالتها در موضوع "سرکوب فراملی" نیز وجود دارد.»
به گفته او، رصد و مقابله با گروهها و افراد مخالف در خارج از مرزهای ملی (سرکوب فراسرزمینی) همچنان بخشی از فعالیت بازیگران دولتی ایران محسوب میشود.
احتمال گسترش اختیارات دستگاههای اطلاعاتی
انتظار میرود کابینه آلمان در نشست خود در ۱۳ اوت انجام اصلاحات گسترده در قوانین مربوط به سرویسهای اطلاعاتی آلمان را بررسی کند.
قانون پیشنهادی به نهادهای اطلاعاتی اجازه خواهد داد در برخی شرایط پرخطر، به جای محدود شدن به جمعآوری و تحلیل اطلاعات، مستقیما وارد عمل شوند.
دوبریندت گفت: «هدف من این است که سرویسهای اطلاعاتی را به سازمانهای اطلاعاتی واقعی تبدیل کنم تا همچنان رقابتی باقی بمانیم و بتوانیم بهعنوان شریک سرویسهای اطلاعاتی کشورهای دوست همکاری کنیم.»
بر اساس تغییرات پیشنهادی، ماموران اطلاعات داخلی در شرایط اضطراری مرتبط با تروریسم، در صورتی که پلیس نتواند بهموقع وارد عمل شود، ممکن است اجازه ورود و بازرسی منازل را پیدا کنند.
با این حال، دوبریندت تاکید کرد اختیار بازداشت افراد همچنان در انحصار پلیس باقی خواهد ماند.
او گفت: «بازداشت افراد همچنان مسئولیت پلیس است.»
حملات اخیر نگرانیهای امنیتی را تشدید کرده است
آلمان در سالهای اخیر شاهد چندین حمله مرگبار بوده که نگرانیها درباره امنیت ملی را افزایش داده است.
ماه گذشته، یک پزشک اهل عربستان سعودی به حبس ابد محکوم شد. او در دسامبر ۲۰۲۴ با خودرو اجارهای بیامو به میان جمعیت حاضر در بازار کریسمس شهر ماگدبورگ در شرق آلمان رانندگی کرد که در نتیجه آن شش نفر کشته و صدها نفر زخمی شدند.
در پروندهای دیگر، دادگاهی در آلمان سال گذشته یک شهروند سوری را بهدلیل حمله با چاقو در جشنوارهای در شهر زولینگن در غرب این کشور، که با الهام از گروه داعش انجام شده بود، مجرم شناخت. این حمله در سال ۲۰۲۴ سه کشته و ۱۰ زخمی بر جای گذاشت.
شنبه ۲۷ تیر، کویت هدف حملات مستمر قرار گرفت و در پی اصابت پرتابه به یک تاسیسات آبشیرینکن و تکرار تهدیدهای موشکی و پهپادی حکومت ایران، فعالیت فرودگاه بینالمللی این کشور متوقف شد.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرد یک مرکز پشتیبانی نظامی آمریکا در اردوگاه عریفجان و یک تاسیسات راداری در پایگاه هوایی علیالسالم کویت را هدف قرار داده است.
بر اساس گزارش رسانههای حکومتی ایران، سپاه پاسداران همچنین پایگاه هوایی شیخ عیسی در بحرین را که شماری از هواپیماهای رزمی آمریکا در آن مستقر بودند، همراه با یک مرکز دادههای اطلاعاتی، هدف قرار داد.
سپاه پاسداران مدعی شد در حمله موشکی و پهپادی بامداد ۲۷ تیر به پایگاه آمریکا در الازرق اردن، دستکم دو جنگنده و سه هواپیمای دیگر آمریکایی را منهدم کرده است.
خبرگزاری رویترز گزارش داد که نتوانسته است صحت این ادعاها را مستقلا تایید کند.
سپاه پاسداران همچنین در بیانیهای اعلام کرد با توجه به اینکه به گفته این نهاد، هیچ سازمان بینالمللیای مانع «خشونت ارتش آمریکا» نمیشود، راهی جز پاسخ متقابل باقی نمانده است.
این نهاد به متحدان منطقهای واشینگتن هشدار داد منتظر حملات بیشتری باشند.
همزمان با تشدید دوباره جنگ میان آمریکا و جمهوری اسلامی، پنتاگون جنگندههای اف-۱۶ و اف-۳۵ و هواپیماهای سوخترسان بیشتری به خاورمیانه اعزام میکند.
این تحرکات نشان میدهند واشینگتن خود را برای ادامه یا گسترش عملیات هوایی علیه حکومت ایران آماده میکند.
افزایش بهای نفت و تشدید درگیری در تنگه هرمز
ایالات متحده و حکومت ایران، ۲۶ تیر حملات خود را به کشتیرانی گسترش دادند. آمریکا اعلام کرد در حال اجرای محاصره دریایی است و جمهوری اسلامی گفت کشتیهایی را هدف قرار داده که مقررات مورد نظر تهران را برای عبور از تنگه هرمز نقض کردهاند.
تنگه هرمز مسیر انتقال حدود یکپنجم نفت جهان است. قیمت نفت ۲۷ تیر افزون بر چهار درصد افزایش یافت و به بالاترین سطح در بیش از یک ماه رسید. این تحول فشار سیاسی را بر دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در آستانه انتخابات کنگره در ماه نوامبر افزایش داده است.
واشینگتن و تهران از زمان فروپاشی توافق آتشبس در هفته گذشته، دامنه واکنشهای یکدیگر را آزمایش کردهاند.
در همین حال، با افزایش حملات به زیرساختهای غیرنظامی، نگرانیها درباره احتمال نقض قوانین جنگ بیشتر شده است.
رسانههای جمهوری اسلامی به نقل از یک مقام محلی گزارش دادند ۲۷ تیر چند موشک به تاسیسات برق و پمپهای آبشیرینکن در شهر جاسک اصابت کردهاند.
خبرگزاری تسنیم اعلام کرد حدود ۱۰ هزار نفر در ۲۰ روستا در پی این حملات بدون آب ماندهاند.
وزارت برق، آب و انرژیهای تجدیدپذیر کویت نیز اعلام کرد یک نیروگاه تولید برق و تاسیسات آبشیرینکن این کشور در حمله جمهوری اسلامی هدف قرار گرفته است.
این دومین مورد حمله به مراکز آبشیرینکن کویت در دو روز بود.
ستاد فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، اعلام کرد هفتمین روز متوالی حملات خود را با هدف قرار دادن مراکز نظارتی، زیرساختهای لجستیکی نظامی، انبارهای زیرزمینی سلاح و تواناییهای دریایی جمهوری اسلامی به پایان رسانده است.
نگرانی سازمان ملل از حمله به زیرساختها
سخنگوی آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، گفت او از تشدید جنگ، بهویژه حمله به زیرساختهای غیرنظامی در ایران و دیگر کشورهای منطقه، نگران است.
رسانههای جمهوری اسلامی از حملات بامداد ۲۷ تیر در استان هرمزگان و محدوده تنگه هرمز خبر دادند.
صداوسیمای جمهوری اسلامی اعلام کرد سه نفر کشته و هشت نفر زخمی شدند و دو پل و یک تونل جادهای، آسیب دیدند.
یک روز پیشتر، رسانههای حکومتی گزارش داده بودند حملات آمریکا دستکم پنج پل را در جنوب ایران هدف قرار داده است.
در حملات به پلهای بندر خمیر، هفت نفر کشته شدند و ایستگاه قطار این شهر نیز آسیب دید.
فرودگاهی در ایرانشهر نیز هدف قرار گرفت.
ترامپ پیشتر تهدید کرده بود حملات هوایی گستردهای را علیه زیرساختهای ایران انجام میدهد.
او احتمال حمله زمینی به سواحل یا جزایر ایران را نیز رد نکرده است.
مقامهای آمریکایی گفتهاند حملات به جنوب ایران تا حدی با هدف فراهم کردن گزینههای بیشتر برای ترامپ انجام میشود. با این حال، چنین اقداماتی ممکن است جمهوری اسلامی را به حمله به زیرساختهای حیاتی کشورهای آسیبپذیر خلیج فارس ترغیب کند یا زمینه را برای تشدید حملات حوثیهای یمن به کشتیرانی در دریای سرخ فراهم آورد.
خبرگزاری رویترز شنبه ۲۷ تیر گزارش داد دود سنگین ناشی از صدها آتشسوزی در کانادا، پنجشنبه و جمعه مناطق گستردهای از غرب میانه تا شمال شرق آمریکا را پوشاند و مقامها به ساکنان هشدار دادند در خانه بمانند.
ترامپ که روابط پرتنشی با مارک کارنی، نخستوزیر کانادا، دارد، گفت با او تماس خواهد گرفت تا بداند برای مقابله با این وضعیت که آن را «کاملا غیرقابل قبول» خواند، چه برنامهای دارد.
او در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «ما کانادا را مسئول میدانیم، زیرا به درستی از جنگلهای خود نگهداری نمیکند و ایالات متحده بیدلیل با هوای کثیف، آلوده و ناسالم، اشغال شده است.»
ترامپ این وضعیت را «سهلانگاری عمدی» توصیف کرد و گفت آلودگی ناشی از آتشسوزیهای کانادا به رخدادی سالانه تبدیل شده که برای آمریکا میلیاردها دلار هزینه دارد.
او افزود هزینه این آلودگی باید به تعرفههایی که کانادا اکنون پرداخت میکند، اضافه شود.
پاسخ کانادا و نقش تغییرات اقلیمی
النور اولشفسکی، وزیر مدیریت بحران و تابآوری جوامع کانادا، گفت دولت از سال ۲۰۲۰ تاکنون ۱۲ میلیارد دلار کانادا، معادل حدود ۸.۶ میلیارد دلار آمریکا، در زمینه پایداری جنگلها و پیشگیری از آتشسوزی سرمایهگذاری کرده است.
او همچنین به سابقه طولانی همکاری آمریکا و کانادا برای مقابله با آتشسوزیهای جنگلی در دو سوی مرز اشاره کرد و گفت اولویت فعلی دولت، حفاظت از شهروندان کانادایی و حفظ امنیت جوامع است.
کارشناسان اقلیمی معتقدند افزایش دما، خشکتر شدن پوشش گیاهی و طولانیتر شدن دورههای خشکسالی در سالهای اخیر، منجر به افزایش شمار و شدت آتشسوزیهای جنگلی در کانادا شده است.
مایک فلانیگان، استاد آتشسوزیهای جنگلی در دانشگاه تامپسون ریورز در بریتیش کلمبیا، گفت با گرمتر شدن اقلیم، پدیدههای شدید آبوهوایی و آتشسوزیهای بیشتری رخ خواهد داد.
رویترز نوشت که دفتر کارنی بلافاصله به درخواست اظهار نظر درباره سخنان ترامپ پاسخ نداد.
نخستوزیر کانادا ۲۵ تیر گفته بود آمریکا میتواند برای مقابله با تغییرات اقلیمی که موجب خشکسالیهای طولانیتر و افزایش دما در جهان میشود، اقدامات بیشتری انجام دهد.
ترامپ اندکی پس از آغاز دوره ریاستجمهوری خود در سال ۲۰۲۵ بر چند کالای مهم وارداتی از کانادا تعرفه وضع کرد.
انتظار میرود او و کارنی یکشنبه ۲۸ تیر هنگام برگزاری مسابقه نهایی جام جهانی فوتبال میان آرژانتین و اسپانیا در نیوجرسی، با یکدیگر دیدار کنند.
گسترش آتشسوزیها در انتاریو
بخش بزرگی از آتشسوزیهای امسال در استان انتاریو و مناطق دورافتاده و کمجمعیت شمال غربی آن رخ داده است که دسترسی به برخی از آنها تنها از راه هوایی ممکن است.
تاکنون حدود ۶۵۰ هزار هکتار از اراضی این استان سوخته است، در حالی که در مدت مشابه سال گذشته حدود ۶۰۰ هزار هکتار در آتش سوخته بود.
هزاران نفر نیز ناچار به ترک خانههای خود شدهاند.
منطقه بومی نامایگوسیسگاگون، معروف به کالینز فرست نیشن، در شمال غرب انتاریو در آتش سوخت و ساکنان آن با قایق تخلیه و به شهر تاندر بی منتقل شدند.
متیو هاپ، فرمانده عملیات بحران این منطقه، گفت چیزی از محل باقی نمانده و ساکنان بهشدت آشفته، درمانده و سردرگماند.
کن بوشکوف، شهردار تاندر بی، گفت ظرفیت این شهر حدود ۱۱۰ هزار نفری برای اسکان آوارگان آتشسوزیهای شمال غرب انتاریو تکمیل شده است.
داگ فورد، نخستوزیر انتاریو، اعلام کرد این استان ۱۱ هواپیمای جدید برای مقابله با آتشسوزیهای سریعالانتشار خریداری خواهد کرد.
او همزمان انتقاد برخی سیاستمداران آمریکایی را از ناکافی بودن اقدامات کانادا رد کرد.
آمریکا نیز امسال با آتشسوزیهایی بیش از میانگین روبهرو بوده است.
بر اساس آمار مرکز ملی هماهنگی آتشنشانی، از ابتدای سال ۲۰۲۶ تاکنون حدود ۳.۷ میلیون هکتار زمین در آمریکا سوخته است، در حالی که میانگین ۱۰ ساله برای همین دوره ۲.۷ میلیون هکتار بوده است.
