روزنامه والاستریت ژورنال گزارش داد بازگشت سریع بازار نفت به شرایط پیش از جنگ، افزایش عرضه از سوی کشورهای حاشیه خلیج فارس و روند احیای ذخایر نفتی جهان، میتواند توان جمهوری اسلامی برای استفاده از تنگه هرمز بهعنوان اهرم فشار در مذاکرات با آمریکا را کاهش دهد.
به نوشته والاستریت ژورنال، اگرچه قیمت نفت به سطح پیش از جنگ بازگشته، تردد نفتکشها در تنگه هرمز بهسرعت در حال عادی شدن است و تولیدکنندگان نفت خلیج فارس نیز چاههای غیرفعال خود را دوباره وارد مدار کردهاند، اما بازسازی ذخایر نفتی جهان فرآیندی بسیار زمانبر خواهد بود؛ موضوعی که به اعتقاد این روزنامه، مستقیماً بر موازنه قدرت میان تهران و واشینگتن در مذاکرات اثر میگذارد.
این گزارش میگوید هرچه کشورهای مصرفکننده سریعتر ذخایر راهبردی و تجاری نفت خود را بازسازی کنند، توان حکومت ایران برای تهدید اقتصاد جهانی از طریق اختلال در تنگه هرمز کاهش خواهد یافت. به همین دلیل، سرعت پر شدن دوباره این ذخایر به یکی از متغیرهای مهم در محاسبات سیاسی و اقتصادی دو طرف تبدیل شده است.
در همین ارتباط، والاستریت ژورنال به اظهارات هفته گذشته جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، اشاره میکند که میان ذخایر نفتی و روند مذاکرات با [حکومت] ایران ارتباط مستقیمی برقرار کرده بود. ونس گفته بود ایالات متحده با امضای یادداشت تفاهم با [حکومت] ایران این فرصت را فراهم کرده است که جهان «بخشی از ذخایر نفتی خود را دوباره پر کند و سپس ببیند اوضاع چگونه پیش میرود»؛ اظهارنظری که این روزنامه آن را اشارهای به تاثیر سطح ذخایر جهانی بر موقعیت تهران در مذاکرات توصیف میکند.
بر اساس این گزارش، ذخایر نفتی جهان شامل مخازن تجاری نزدیک پالایشگاهها، نفت ذخیرهشده روی نفتکشها و ذخایر راهبردی دولتهاست. موجودی ذخایر نفت خام کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) از مارس تا مه، ۱۶۳ میلیون بشکه کاهش یافته و به پایینترین سطح خود از دسامبر ۱۹۹۰ رسیده است.
با این حال، والاستریت ژورنال تاکید میکند که بازسازی این ذخایر احتمالاً ماهها و حتی سالها زمان خواهد برد؛ دورهای بسیار طولانیتر از مهلت ۶۰ روزهای که در یادداشت تفاهم میان [حکومت] ایران و آمریکا برای حل مسائل پیچیدهای مانند برنامه هستهای ایران در نظر گرفته شده است.
این روزنامه دو عامل را محرک اصلی بازسازی ذخایر جهانی میداند: کاهش قیمت نفت و افزایش غیرمنتظره عرضه. ناتاشا کانوا، مدیر تیم راهبرد جهانی کالا در بانک جیپی مورگان، میگوید: «موج جدید عرضه نفت در حال ورود به بازاری است که دستکم در شرایط کنونی، نیازی به این حجم از عرضه ندارد.»
در همین حال، برخی تحلیلگران پیشبینی کردهاند قیمت نفت که اکنون حدود ۷۰ دلار در هر بشکه است، در ماههای آینده باز هم کاهش یابد. تحلیلگران دو موسسه «مککواری» و «سیتیگروپ» هفته گذشته پیشبینی کردند قیمتها ممکن است تا حدود ۶۰ دلار در هر بشکه سقوط کند. به نوشته این گزارش، یکی از دلایل این روند آن است که مدیران ذخایر راهبردی هنوز خرید گسترده نفت برای پر کردن دوباره مخازن را آغاز نکردهاند.
برآورد جیپی مورگان نشان میدهد کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی احتمالاً از سهماهه چهارم سال جاری روند بازسازی ذخایر راهبردی خود را آغاز خواهند کرد. آمریکا نیز برنامه احیای ذخایر نفتی خود را از سال ۲۰۲۷ آغاز میکند؛ ابتدا با خرید روزانه ۱۰۰ هزار بشکه و سپس افزایش تدریجی آن به حدود ۱۷۰ هزار بشکه در روز در نیمه دوم همان سال.
روری جانستون، بنیانگذار موسسه پژوهشی «کامادیتی کانتکست»، به والاستریت ژورنال گفت: «این تغییر وضعیت، از بازاری که در آستانه یک شوک خطرناک عرضه قرار داشت به بازاری با مازاد عرضه، تنها چهار ماه پس از بسته شدن تنگه هرمز، تقریباً مضحک به نظر میرسد.»
این گزارش همچنین میافزاید که عبور نفتکشها از تنگه هرمز اکنون به «وضعیت عادی جدید» بین ۳۰ تا ۶۰ کشتی در روز رسیده است. اگرچه این میزان هنوز کمتر از دوران پیش از جنگ است، اما برای کاهش فشار بر بازار جهانی نفت کافی ارزیابی میشود.
به نوشته والاستریت ژورنال، کشورهای تولیدکننده حاشیه خلیج فارس نیز با سرعت در حال افزایش صادرات خود هستند. امارات متحده عربی که در ماه مه پس از سالها اختلاف بر سر سهمیه تولید از اوپک خارج شد، با استفاده از خط لوله ابوظبی-فجیره و همچنین نفتکشهایی که خارج از خلیج فارس فعالیت میکنند، از سریعترین کشورها در بازگرداندن صادرات به سطح پیشین بوده است.
کویت نیز سریعتر از انتظار تولید خود را افزایش داده است. بر اساس این گزارش، صادرات نفت این کشور هفته گذشته به حدود ۱.۶ میلیون بشکه در روز رسید؛ در حالی که پیش از جنگ این رقم حدود ۲.۴ میلیون بشکه در روز بود. عربستان سعودی نیز علاوه بر ازسرگیری تردد نفتکشها از خلیج فارس، همچنان بخشی از صادرات خود را از طریق خط لوله منتهی به دریای سرخ انجام میدهد.
والاستریت ژورنال در پایان نتیجه میگیرد که افزایش عرضه نفت، کاهش قیمتها و احیای تدریجی ذخایر جهانی، در صورت تداوم، میتواند یکی از مهمترین اهرمهای فشار جمهوری اسلامی در مذاکرات با آمریکا، یعنی تهدید اختلال در صادرات نفت از طریق تنگه هرمز، را بهتدریج تضعیف کند.
ژنرال بازنشسته، جک کین، یکشنبه ۱۴ تیر در گفتوگو با شبکه فاکسنیوز گفت ایالات متحده باید مانع از آن شود که جمهوری اسلامی کنترل تنگه هرمز را در اختیار داشته باشد. او اظهار داشت که [حکومت] ایران همچنان تلاش میکند درباره زمان حرکت کشتیها، مقصد آنها و حتی پرداخت نوعی هزینه یا بیمه برای عبور از این آبراه تصمیمگیری کند و افزود: «ما باید جلوی این وضعیت را بگیریم.»
کین هشدار داد اگر [حکومت] ایران دست به «یک حمله بزرگ» بزند، آمریکا بار دیگر وارد عملیات گسترده نظامی خواهد شد. به گفته او، در صورت حمله دوباره نیروهای ایرانی به کشتیهایی که مقررات تعیینشده از سوی جمهوری اسلامی را رعایت نکنند، واکنش آمریکا میتواند از حملات محدود فراتر رفته و به عملیات نظامی گسترده منجر شود؛ بهویژه اگر واشینگتن به این نتیجه برسد که [حکومت] ایران هرگز حاضر به توافقی نخواهد شد که اهداف دولت دونالد ترامپ را تامین کند.
اظهارات این فرمانده پیشین ارتش آمریکا در حالی مطرح میشود که تهران و واشینگتن پس از امضای یک تفاهمنامه، مذاکراتی را برای دستیابی به «توافق نهایی صلح» دنبال میکنند. یکی از محورهای اصلی این تفاهمنامه، ازسرگیری عبور آزادانه کشتیها از تنگه هرمز بود. با این حال، به نوشته وبسایت هیل، [حکومت] ایران در هفتههای اخیر به برخی شناورها در این آبراه حمله کرده و آمریکا نیز در پاسخ، حملات تلافیجویانهای علیه اهدافی در ایران انجام داده است. آخرین دور تنشها با اعلام هر دو طرف مبنی بر توقف درگیریها برای ازسرگیری مذاکرات پایان یافت.
همزمان، فرماندهی مشترک نیروهای مسلح جمهوری اسلامی هشدار داده است که نفتکشهایی که از مسیرهای مورد تایید ایران در تنگه هرمز تبعیت نکنند، با «پاسخی قاطع» روبهرو خواهند شد. این هشدار پس از آن صادر شد که فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) اعلام کرد در نشست با فرماندهان نظامی کشورهای منطقه، بر تعهد مشترک طرفها به حفظ جریان آزاد تجارت از طریق تنگه هرمز تاکید شده است.
پس از این هشدار، محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، نیز به آمریکا و اسرائیل درباره نقض تفاهمنامه هشدار داد.
کین در ادامه گفت ترامپ «برای استفاده از نیروی نظامی بهمنظور بازگرداندن ایران به میز مذاکره تردیدی ندارد»، اما پیشبینی کرد جمهوری اسلامی به نقض مفاد توافق ادامه خواهد داد و همین مساله میتواند دو طرف را بار دیگر به سوی رویارویی نظامی سوق دهد.
این ژنرال بازنشسته همچنین به تحولات داخلی ایران اشاره کرد و گفت مراسم تشییع جسد علی خامنهای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی، از روز جمعه آغاز شده است. او افزود که مجتبی خامنهای، فرزند و جانشین رهبر پیشین، از زمان آغاز جنگ تاکنون در انظار عمومی دیده نشده و گزارشها حاکی از آن است که او در حملات اولیه ماه اسفند زخمی شده است.
کین در پایان با اشاره به آغاز مراسم تشییع در چهارم ژوئیه، همزمان با دویستوپنجاهمین سالگرد استقلال آمریکا، گفت این همزمانی را تصادفی نمیداند و معتقد است جمهوری اسلامی آگاهانه این تاریخ را انتخاب کرده است.
این رسانهها تا کنون هیچ حکمی درباره انتصاب علی عظمایی را منتشر نکردهاند که از سوی مجتبی خامنهای، بهعنوان رهبر جدید جمهوری اسلامی و فرمانده کل قوا، و یا حتی احمد وحیدی، فرمانده کل سپاه پاسداران، صادر شده باشد.
در بیانیهای که شنبه ۱۳ تیر از سوی نیروی دریایی سپاه پاسداران منتشر شده، بهنقل از علی عظمایی بهعنوان فرمانده جدید این نیرو گفته شده است: «اینجانب و همه رزمندگان دریادل نیروی دریایی سپاه و حافظین تنگه راهبردی هرمز با خدای خود عهد میبندیم که با پیروی از آرمان شهیدان، راه رهبر شهید امت را با قدرت و استقامت ادامه داده، و رجاء واثق داریم که انتقام الهی از آمریکای تروریست و رژیم نامشروع صهیونیستی چندان دور نیست و پرچم حق به دست خلف صالحش و ولی زمان، بر قله عزت و اقتدار برافراشته خواهد ماند.»
علیرضا تنگسیری، فرمانده پیشین نیروی دریایی سپاه، روز ششم فروردین ۱۴۰۵ در حملهای به بندرعباس در جریان جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی کشته شد و از آن زمان، جانشین او معرفی نشده بود.
علی عظمایی از سال ۱۳۹۱ و تشکیل منطقه پنجم نیروی دریایی سپاه، فرمانده این منطقه بود. او پیش از انتصاب به عنوان فرمانده منطقه پنجم، جانشین فرمانده منطقه یک دریایی سپاه بود. عظمایی که در فروردین ۱۴۰۱ با حکم علی خامنهای به درجه سرتیپی ارتقاء پیدا کرد، از سال ۱۳۹۸ در فهرست تحریمهای آمریکا قرار دارد.
مشخص نیست عظمایی از چه زمانی فرماندهی نیرویی را برعهده گرفته که در ماههای اخیر مسئول بستن تنگه هرمز بوده است. او در حالی بهصورت ناگهانی و در یک بیانیه نیروی دریایی سپاه با ارتقاء درجه نظامی بهعنوان فرمانده جدید این نیرو معرفی شده است که تا پیش از این، فرماندهان ارشد سپاه با حکم مستقیم علی خامنهای، بهعنوان فرمانده کل قوا، منصوب میشدند.
علی خامنهای در آخرین حکم خود برای انتصاب فرمانده نیروی دریایی سپاه در اول شهریور ۱۳۹۷ نوشت: «دریادار پاسدار علیرضا تنگسیری، بنا به پیشنهاد فرمانده کل سپاه و نظر به تعهد و شایستگی و تجارب ارزنده، شما را به سمت فرمانده نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منصوب میکنم.»
با این حال، از زمان کشته شدن علی خامنهای در ۹ اسفند ۱۴۰۴ و معرفی مجتبی خامنهای بهعنوان جانشین او، جز در یک مورد استثنایی، هیچ حکمی از سوی رهبر جدید برای انتصاب فرماندهان جدید نیروهای مسلح جمهوری اسلامی صادر نشده است.
تنها استثناء در این زمینه به حکمی مربوط میشود که براساس آن محسن رضایی، بهعنوان مشاور نظامی رهبر جمهوری اسلامی منصوب شده است آن هم در شرایطی که یحیی رحیمصفوی، مشاور نظامی علی خامنهای در جریان جنگ کشته نشد و هنوز زنده است.
بهنظر میرسد در غیاب مجتبی خامنهای و حضور موثر او در تصمیمگیریها، روند عزل و نصب فرماندهان نظامی در جمهوری اسلامی در سکوت تغییر کرده است.
احمد وحیدی، که در حال حاضر از او بهعنوان فرمانده کل سپاه پاسداران یاد میشود نیز بدون دریافت هیچ حکمی این مقام را از آن خود کرده است.
پس از آنکه حسین سلامی، فرمانده کل سپاه پاسداران، ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ در حمله هوایی اسرائیل در جریان جنگ ۱۲ روزه کشته شد، علی خامنهای در دی ماه همان سال محمد پاکپور، فرمانده وقت نیروی زمینی سپاه، را بهعنوان فرمانده کل سپاه و وحید شاهچراغی، معروف به احمد وحیدی، را بهعنوان جانشین او منصوب کرد.
در حکمی که علی خامنهای در شش دی ۱۴۰۴ در این زمینه صادر کرد، آمده است: «سردار سرتیپ پاسدار وحید شاهچراغی (احمد وحیدی)، نظر به تعهد، شایستگی و تجارب ارزنده و پیشنهاد فرمانده کل سپاه، شما را به سمت جانشین فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منصوب میکنم.»
پس از آنکه محمد پاکپور نیز در ۹ اسفند در حمله به دفتر علی خامنهای همراه او شمار دیگری از مقامات سیاسی و نظامی جمهوری اسلامی کشته شد، احمد وحیدی بدون انتشار هیچ حکمی از سوی مجتبی خامنهای، بهعنوان فرمانده جدید کل سپاه معرفی شد.
به نوشته رویترز، ابعاد اختلال ناشی از جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران بار دیگر مقایسههایی با تحریم نفتی کشورهای عرب در سال ۱۹۷۳، انقلاب ایران [۱۹۷۹] و جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ را مطرح کرده، اما در عین حال نشان میدهد که بازارهای جهانی انرژی نسبت به آن دوران دستخوش تغییرات اساسی شدهاند.
رویترز مینویسد برخلاف بحرانهای گذشته که عمدتاً عرضه نفت خام را مختل میکردند، جنگ ایران به طور همزمان عرضه نفت خام، گاز طبیعی، فرآوردههای نفتی و کودهای شیمیایی را تحت تاثیر قرار داده است. این گزارش میافزاید که افزایش تقاضای جهانی انرژی، گسترش تجارت بینالمللی و تبدیل خاورمیانه به یکی از مراکز اصلی تولید سوختهای پالایششده، آسیبپذیری بازارهای جهانی را افزایش داده است.
در این گزارش آمده است که شوکهای نفتی دهه ۱۹۷۰ موجب تغییرات گسترده در سیاستهای انرژی کشورهای صنعتی شد و در پی آن، آژانس بینالمللی انرژی برای هماهنگی امنیت انرژی و مدیریت ذخایر راهبردی تاسیس شد. به گفته رویترز، این نهاد در بحران کنونی با آزادسازی بیسابقه ۴۰۰ میلیون بشکه نفت از ذخایر راهبردی تلاش کرده بازار را متعادل نگه دارد و بخشی از کمبود عرضه خاورمیانه را جبران کند.
بر اساس دادههای آژانس بینالمللی انرژی که رویترز به آنها استناد کرده، اوج کاهش عرضه در بحران کنونی از ۱۴ میلیون بشکه در روز فراتر رفته که معادل حدود ۱۳.۶ درصد تقاضای جهانی نفت در سال جاری، یعنی ۱۰۳.۳ میلیون بشکه در روز، است. این رقم بهمراتب بیشتر از کاهش ۴.۵ میلیون بشکهای در تحریم نفتی کشورهای عرب، ۵.۶ میلیون بشکهای در انقلاب ایران و ۴.۳ میلیون بشکهای در جنگ خلیج فارس است.
رویترز همچنین گزارش میدهد که این جنگ حدود یکپنجم تولید جهانی گاز طبیعی مایع (LNG) قطر را نیز متوقف کرده است؛ بازاری که در دهه ۱۹۷۰ تقریباً وجود نداشت و قطر نیز تا سال ۱۹۹۶ صادرات گاز طبیعی مایع را آغاز نکرده بود. علاوه بر این، توقف فعالیت پالایشگاههای کشورهای حوزه خلیج فارس موجب کمبود سوخت دیزل و سوخت هواپیما شده و بازار فرآوردههای نفتی را نیز با اختلال روبهرو کرده است.
به نوشته رویترز، موسسه «آرگوس مدیا» برآورد کرده که این جنگ حدود ۲۴ میلیون تن از عرضه گاز طبیعی مایع قطر و امارات متحده عربی را از بازار خارج کرده است. این میزان معادل حدود ۵.۶ درصد از تجارت جهانی گاز طبیعی مایع در سال ۲۰۲۵ است که حجم آن ۴۲۸ میلیون تن برآورد شده است.
این گزارش با بررسی مدت بحران و میزان کاهش عرضه مینویسد که بر اساس گزارش آژانس بینالمللی انرژی، مجموع کاهش عرضه تولیدکنندگان خلیج فارس تا ۱۳ مه [۲۳ اردیبهشت] از یک میلیارد بشکه فراتر رفته بود. رویترز محاسبه کرده است که با احتساب کاهش روزانه ۱۴ میلیون بشکه طی ۳۵ روز فاصله میان ۱۴ مه [۲۴ اردیبهشت] تا توافق موقت آمریکا و ایران در ۱۷ ژوئن [۲۷ خرداد] که به توقف جنگ انجامید، در مجموع حدود ۱.۵ میلیارد بشکه نفت از بازار جهانی حذف شده است. با وجود این، انتظار میرود اختلال در بازار نفت برای ماهها و در بازار گاز طبیعی حتی برای سالها ادامه یابد.
با این حال، رویترز تاکید میکند که انقلاب ایران همچنان از نظر مجموع کاهش عرضه نفت، بحران بزرگتری بوده است. برآورد وزارت انرژی آمریکا نشان میدهد تولید نفت ایران بین سالهای ۱۹۷۸ تا ۱۹۸۱ به طور متوسط روزانه ۳.۹ میلیون بشکه کاهش یافت که معادل حدود ۴.۳ میلیارد بشکه کاهش تولید طی سه سال است؛ هرچند بخشی از این کاهش با افزایش تولید دیگر کشورهای حوزه خلیج فارس جبران شد.
این گزارش همچنین به برآورد «ایان سیمور»، روزنامهنگار و نویسنده حوزه نفت، اشاره میکند که در کتاب خود در سال ۱۹۸۰ نوشته بود تولید نفت ایران در سال ۱۹۷۹ به طور متوسط به ۳.۱ میلیون بشکه در روز رسید، در حالی که پیش از انقلاب حدود ۶ میلیون بشکه در روز بود؛ موضوعی که به معنای حذف بیش از یک میلیارد بشکه نفت تنها در سال ۱۹۷۹ است. بر اساس دادههای اوپک نیز تولید ایران در سال ۱۹۸۰ به ۱.۴۷ میلیون بشکه در روز کاهش یافت و مجموع کاهش تولید در سالهای ۱۹۷۹ و ۱۹۸۰ نسبت به سطح تولید سال ۱۹۷۸ از ۲.۷ میلیارد بشکه فراتر رفت؛ رقمی که همچنان بیش از میزان کاهش عرضه ثبتشده تاکنون در بحران کنونی است.
رویترز در پایان مقایسه خود مینویسد تحریم نفتی کشورهای عرب در سالهای ۱۹۷۳ و ۱۹۷۴ در مجموع حدود ۵۳۰ تا ۶۵۰ میلیون بشکه نفت را از بازار خارج کرد و جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ نیز با حدود چهار ماه اختلال در تولید، نزدیک به ۵۱۶ میلیون بشکه کاهش عرضه به همراه داشت؛ هر دو رقمی بهمراتب کمتر از کاهش عرضه برآوردشده در بحران کنونی هستند.
این متن جمعه ۱۲ تیر به تایید سفیران کشورهای عضو ناتو رسید و قرار است رهبران کشورهای عضو این پیمان، در نشست هفته آینده در آنکارا آن را امضا و منتشر کنند.
این نشست قرار است روزهای ۱۶ و ۱۷ تیر در پایتخت ترکیه برگزار شود.
پیشتر بلومبرگ گزارش داده بود که موضوع جنگ علیه جمهوری اسلامی در دستور کار مذاکرات قرار دارد و کشورهای بحرین، کویت، قطر و امارات متحده عربی برای حضور در اجلاس ناتو دعوت خواهند شد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، پس از اختلاف با رهبران اروپایی بر سر جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی، نسبت به تعهد آمریکا به اصل دفاع متقابل ناتو ابراز تردید کرد و حتی گفت که در حال بررسی خروج از این ائتلاف است.
ترامپ بهویژه از آغاز دومین دور ریاست جمهوری خود بارها از ناتو و اعضای آن انتقاد و آنها را متهم کرده است که به اندازه کافی برای دفاع هزینه نمیکنند و برای حفاظت از اروپا به ایالات متحده متکی هستند.
با این حال بهگزارش رویترز در بیانیهای که قرار است در پایان نشست آنکارا صادر شود، رهبران کشورهای عضو ناتو از جمله دونالد ترامپ بر «تعهد تزلزلناپذیر» خود به اصل دفاع جمعی بر اساس ماده ۵ پیمان آتلانتیک شمالی تاکید خواهند کرد.
در این بیانیه که همچنان نیازمند تایید نهایی رهبران در اجلاس است، آمده است: «ما ... در آنکارا گرد هم آمدهایم تا بار دیگر بر تعهد تزلزلناپذیر خود به دفاع جمعی بر اساس ماده ۵ پیمان واشنگتن و نیز پیوند فراآتلانتیکی تاکید کنیم. حمله به یک عضو، حمله به همه اعضاست.»
بر اساس این بیانیه، اعضای ناتو همچنین قرار است متعهد شوند که در سال ۲۰۲۶ مبلغ ۷۰ میلیارد یورو (۸۰ میلیارد دلار) کمک نظامی به اوکراین اختصاص دهند و در سال ۲۰۲۷ نیز «حداقل در همان سطح» به حمایت خود ادامه دهند.
در این بیانیه گفته شده است که روسیه «تهدیدی بلندمدت» برای «امنیت و ثبات یورو-آتلانتیک» محسوب میشود و همچنین تصریح شده است که اعضای اروپایی ناتو و کانادا در حال اجرای تعهدی هستند که در اجلاس سال گذشته در لاهه برای افزایش هزینههای دفاعی پذیرفتند.
در متن بیانیه آمده است: «ما در حال ساختن آینده هستیم: اروپایی قویتر در ناتویی قویتر. متحدان اروپایی و کانادا، در همکاری با ایالات متحده، مسئولیت بیشتری در قبال دفاع از این ائتلاف بر عهده میگیرند.»
واشینگتنپست به نقل از چند مقام کنونی و پیشین آمریکا گزارش داد که واشینگتن نگران بود اسرائیل در جریان تلاشهای دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ و بازگشایی تنگه هرمز، مذاکرهکنندگان ارشد جمهوری اسلامی را هدف ترور قرار دهد. به گفته این منابع، مخالفت آمریکا با ترور عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، و محمدباقر قالیباف، رییس مجلس، به اندازهای جدی بود که دولت ترامپ در اقدامی کمسابقه از طریق واسطهها به تهران هشدار داد برای حفاظت از این مقامها اقدامات احتیاطی انجام دهد.
یکی از مقامهای آمریکایی به این روزنامه گفت: «اگر این افراد را بکشید، در واقع عملگرایان را از میان بردهاید.» به گفته یک دیپلمات نیز، از ماه مارس و همزمان با آغاز بررسی گزینههای دیپلماتیک، واشینگتن به مقامهای اسرائیلی اعلام کرده بود که با ترور رهبران سیاسی جمهوری اسلامی مخالف است. واشینگتنپست به نقل از تحلیلگران مینویسد اینکه آمریکا ناچار شد مستقیماً از طریق میانجیها به ایران هشدار دهد، نشاندهنده اختلاف اهداف واشینگتن و تلآویو و همچنین نفوذ محدود دولت ترامپ بر دولت اسرائیل است.
این گزارش میافزاید آمریکا و اسرائیل در آغاز جنگ هدف مشترک تغییر حکومت در ایران را دنبال میکردند، اما پس از آنکه مقامهای آمریکایی به این نتیجه رسیدند ساختار نظامی و روحانی جمهوری اسلامی همچنان قادر به حفظ قدرت خواهد بود، مسیر دو کشور از یکدیگر جدا شد. به نوشته واشینگتنپست، ترور علی لاریجانی در اواسط ماه مارس نقطه عطف این اختلاف بود، زیرا آمریکا او را یکی از گزینههای بالقوه برای مذاکره با تهران میدانست.
واشینگتنپست همچنین گزارش داد که عراقچی و قالیباف در ماههای اخیر به مهمترین کانالهای ارتباطی واشینگتن با تهران تبدیل شدند و نقش محوری در دستیابی به آتشبس اولیه در فروردین و سپس تفاهمنامه پایان جنگ در خرداد داشتند. با این حال، حتی پیش از امضای این تفاهمنامه، مقامهای اسرائیلی و لابیهای حامی اسرائیل در آمریکا با آن مخالفت میکردند، زیرا به نوشته این روزنامه، توافق جدید هدف بنیامین نتانیاهو برای تغییر حکومت در ایران را کنار میگذاشت و در مقابل، راه را برای کاهش تحریمهای اقتصادی در ازای محدودیت برنامه هستهای جمهوری اسلامی باز میکرد.
این روزنامه یادآوری میکند که دونالد ترامپ نیز در ماه مارس بهطور علنی گفته بود کارزار ترورهای اسرائیل روند مذاکرات را دشوار کرده است. به نوشته واشینگتنپست، تلاش برای ترور قالیباف، مجتبی خامنهای و دیگر مقامهای ارشد جمهوری اسلامی، نگرانیهایی را در آمریکا و منطقه ایجاد کرده است که جنگ، به جای تضعیف حکومت ایران، ممکن است به استقرار رهبری تندروتر و انتقامجوتر در تهران منجر شده باشد.
