مقابلهبهمثل در سایه آتشبس؛ الگویی جدید در درگیریها در خاورمیانه شکل گرفته است؟
کارشناسان در نشست عمومی ایراناینترنشنال در واشینگتن دیسی گفتند که خاورمیانه ممکن است وارد دورهای شود که در آن آتشبسها دیگر به جنگها پایان نمیدهند، بلکه صرفا آنها را بهشکلی مدیریت میکنند که حملات محدود طرفهای درگیر در سطحی پایینتر از آستانه جنگ تمامعیار ادامه یابد.
این نشست که با میزبانی نگار مجتهدی از ایراناینترنشنال برگزار شد، بر این پرسش متمرکز بود که آیا آخرین آتشبس در لبنان پایان یک جنگ است یا آغاز مرحلهای خطرناکتر؛ مرحلهای از درگیری منطقهای که در آن جمهوری اسلامی بیش از پیش حمله به نیروهای نیابتی خود را حمله به خود تلقی میکند.
آتشبسی که به جنگ پایان نمیدهد
الکس وطنخواه، پژوهشگر ارشد موسسه خاورمیانه، گفت که موضع اخیر جمهوری اسلامی در قبال لبنان باید در چارچوب حضور طولانیمدت جمهوری اسلامی در این کشور بررسی شود.
او یادآور شد که بیش از چهار دهه از ورود نخستین افسران رسمی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به لبنان میگذرد و این کشور به یکی از ستونهای اصلی پروژه منطقهای تهران تبدیل شده است.
وطنخواه گفت حکومت ایران سالها از لبنان و حزبالله برای نمایش قدرت خود، بهویژه در برابر اسرائیل، استفاده کرده است، اما تحولات اخیر نشان میدهد تهران ممکن است وارد «فصل جدیدی» شده باشد؛ فصلی که در آن مرز میان جمهوری اسلامی و شبکه نیروهای نیابتیاش بیش از پیش محو میشود.
او گفت: «از این پس، حمله به حزبالله، حمله به حوثیها یا حمله به حشدالشعبی، از نگاه حکومت ایران حمله به خود جمهوری اسلامی تلقی خواهد شد.»
وطنخواه این موضوع را بخشی از دکترین دفاعی جدیدی دانست که مقامهای جمهوری اسلامی مطرح کردهاند.
او هشدار داد که اگر چنین دکترینی بهطور کامل اجرا شود، میتواند به رویارویی منطقهای بیپایانی منجر شود زیرا در این صورت، هر حمله به حزبالله در لبنان، حوثیها در یمن یا گروههای مورد حمایت جمهوری اسلامی در عراق میتواند پاسخ مستقیم تهران را در پی داشته باشد و میدانهای نبرد محلی را به محرکهایی برای تشدید تنش در سطح منطقه تبدیل کند.
وطنخواه افزود تهران در حال دفاع از راهبرد نیروهای نیابتی خود در زمانی است که بسیاری از تحلیلگران انتظار عکس آن را داشتند. پس از رویدادهای هفتم اکتبر و ضربات سنگینی که به گروههای مورد حمایت تهران وارد شد، برخی تصور میکردند جمهوری اسلامی به این نتیجه برسد که راهبرد «دفاع پیشرو» شکست خورده است.
او گفت اما به نظر میرسد صداهای تاثیرگذار در تهران اکنون معتقدند که دقیقا زمان آن رسیده است که این سیاست با شدت بیشتری دنبال شود.
چتر جمهوری اسلامی بر فراز لبنان
رابرت ساتلوف، مدیر اجرایی موسسه واشینگتن، گفت لبنان اکنون میان دو چشمانداز رقیب برای آینده خود گرفتار شده است.
او گفت: «در لبنان دو واقعیت رقیب وجود دارد. یک واقعیت این است که جمهوری اسلامی در تلاش است چتر نفوذ خود را برای کنترل لبنان گسترش دهد. واقعیت دیگر، تلاش لبنان و اسرائیل برای مذاکره درباره یک توافق امنیتی و حتی احتمالا یک توافق صلح است.»
به گفته ساتلوف، این تقابل ممکن است مرحله بعدی درگیری را تعریف کند. در یک سناریو، جمهوری اسلامی تلاش میکند از طریق حزبالله کنترل خود را دوباره تثبیت کند و نشان دهد که لبنان همچنان بخشی از معماری امنیتی منطقهای تهران است. در سناریو دیگر، دولت لبنان میکوشد حاکمیت خود را بازیابد و با حمایت آمریکا به سمت ترتیبات امنیتی با اسرائیل حرکت کند.
ساتلوف گفت تلاش جمهوری اسلامی برای قرار دادن لبنان زیر چتر خود موفق نبوده، اما در عین حال تلاشها برای خلع سلاح کامل حزبالله نیز به نتیجه نرسیده است.
او این وضعیت را نبردی میان جمهوری اسلامی بهعنوان قدرتی منطقهای و دولتی شکننده در لبنان توصیف کرد که سالها وعدههایی داده اما بارها در اجرای آنها ناکام مانده است.
او همچنین استدلال کرد که آخرین حمله مستقیم جمهوری اسلامی به اسرائیل بیش از آنکه نشانه قدرت باشد، نشانه ضعف بود.
به گفته او، برخلاف حملات پیشین که شامل صدها موشک میشد، حمله اخیر محدود بود و رهگیری شد؛ موضوعی که بیش از آنکه اعتماد به نفس راهبردی تهران را نشان دهد، فرسایش تواناییهای این کشور را آشکار کرد.
حزبالله تضعیف شده، اما از میدان خارج نشده است
دیوید هیل، دیپلمات برجسته موسسه خاورمیانه و سفیر پیشین آمریکا در لبنان، اردن و پاکستان، نیز در نشست عمومی ایراناینترنشنال گفت یکی از مهمترین تغییرات کنونی، آسیبپذیری حزبالله است.
او گفت: «حزبالله آنقدر تضعیف شده که دیگر قادر به دفاع از خود نیست. از بین نرفته، اما بسیار ضعیف شده است. اکنون جمهوری اسلامی برای دفاع از نیروی نیابتی خود وارد عمل شده؛ در حالی که همیشه برعکس بود.»
هیل این تغییر را بسیار مهم دانست. حزبالله مدتها به عنوان یکی از مهمترین ابزارهای بازدارندگی جمهوری اسلامی شناخته میشد؛ نیرویی که میتوانست اسرائیل را تهدید کند و سیاست لبنان را به نفع تهران شکل دهد.
به گفته او، اما اکنون دخالت مستقیم جمهوری اسلامی نشان میدهد حزبالله دیگر قادر نیست همان نقش سنتی خود را با همان کارایی ایفا کند.
با این حال، هیل هشدار داد که نباید تصور کرد مساله حزبالله تنها از طریق اقدام نظامی حل خواهد شد.
او گفت حاکمیت ملی مانند «یک کلید برق» نیست که بتوان آن را ناگهان روشن کرد و خلع سلاح حزبالله به فرآیندی سیاسی در کنار فشار نظامی نیاز دارد.
به گفته او، نهادهای دولتی لبنان عمدا ضعیف طراحی شدهاند؛ ضعفی که بازتاب ساختار فرقهای این کشور است. اگرچه ژوزف عون، رییسجمهوری لبنان، و نواف سلام نخستوزیر، تمایل خود را برای حرکت در مسیری جدید نشان دادهاند، بعید است ارتش لبنان به سادگی و با «سلاحهای آماده شلیک» وارد مناطق تحت کنترل حزبالله شود.
او تاکید کرد که هر راهحل پایدار نیازمند حمایتهای انسانی، ایجاد گزینههای سیاسی برای جامعه شیعه لبنان و حضور موثر دولت در جنوب این کشور خواهد بود.
آمریکا؛ متغیر تعیینکننده
شرکتکنندگان در نشست توافق داشتند که تبدیل شدن یا نشدن این وضعیت به الگوی جدید منطقه تا حد زیادی به تصمیمهای واشینگتن بستگی دارد.
ساتلوف گفت حملات جمهوری اسلامی در سراسر منطقه، از جمله علیه کویت، بحرین و یک پایگاه آمریکایی در اردن، باید به کشورهای عربی یادآوری کند که «متجاوز واقعی چه کسی است» و فرصتی برای دونالد ترامپ فراهم کند تا شرکای منطقهای را علیه تهران متحد سازد.
اما او هشدار داد که اگر واشینگتن خیلی سریع بهدنبال هر نوع توافقی با جمهوری اسلامی برود، این فرصت از دست خواهد رفت.
هیل نیز گفت آمریکا باید کمتر به اظهارات عمومی تکیه کند و بیشتر بر فشار مستمر تمرکز داشته باشد.
به گفته او، تهران زبان خشونت و ارعاب را میفهمد و واشینگتن باید آماده باشد با فشارهای نظامی، اقتصادی و سیاسی مداوم پاسخ دهد.
با این حال، کارشناسان شرکتکننده در نشست عمومی ایراناینترنشنال درباره انسجام راهبرد آمریکا نیز ابراز تردید کردند. وطنخواه گفت برای او شگفتآور بوده که چه میزان برنامهریزی برای بخش نظامی این رویارویی انجام شده و در مقابل، تا چه اندازه برای مرحله سیاسی پس از آن برنامهریزی نشده است.
او یادآور شد که هدف اعلامی آمریکا از تشویق ایرانیان برای به چالش کشیدن حکومت، به اهداف محدودتری مانند پرونده هستهای، تجارت و تنگه هرمز تغییر کرده است.
به گفته او، همین ابهام است که لحظه کنونی را خطرناک میکند. آتشبس ممکن است شدت درگیریها را کاهش دهد، اما اگر جمهوری اسلامی همچنان نیروهای نیابتی خود را امتداد وجودی خود بداند، اسرائیل به حمله به تهدیدهای احتمالی ادامه دهد، کشورهای عربی در تیررس قرار بگیرند و واشینگتن میان فشار و مذاکره در نوسان باشد، منطقه ممکن است در چرخهای از تشدید تنش کنترلشده گرفتار بماند.
راهبرد واشینگتن مشخص است؟
بخش پرسش و پاسخ حاضران، بحث را از تحولات میدانی به این موضوع کشاند که آیا واشینگتن راهبرد سیاسی مشخصی متناسب با فشار نظامی خود بر تهران دارد یا نه.
در پاسخ به پرسشی درباره تغییر حکومت در ایران، هیل هشدار داد که نباید در میان ایرانیان انتظار ایجاد کرد، مگر آنکه آمادگی لازم برای پیگیری آن وجود داشته باشد.
ساتلوف گفت واشینگتن بهتر است روی روشهایی سرمایهگذاری کند که زمینه را برای تغییر فراهم میکنند؛ از جمله تقویت رسانههای فارسیزبان، فراهم کردن دسترسی به اینترنت و ایجاد مسیرهای ویزا یا پناهندگی برای مخالفان حکومت.
وطنخواه نیز گفت مشکل اصلی همچنان نبود یک راهبرد منسجم در آمریکا در قبال جمهوری اسلامی است.
در این نشست در نهایت بر یکی از محورهای اصلی نشست تاکید شد: بدون یک چشمانداز سیاسی روشن، فشار نظامی به تنهایی ممکن است منطقه را در چرخهای از آتشبسها، حملات و اقدامات تلافیجویانه گرفتار نگه دارد.
در حال حاضر، به گفته این کارشناسان، خاورمیانه بهطور مشخص در حال حرکت از جنگ به سوی صلح نیست، بلکه ممکن است وارد منطقهای خاکستری و بیثبات شده باشد: عصر آتشبسهایی که در آن سلاحها هرگز کاملا خاموش نمیشوند.
آرش آرامش، حقوقدان و کارشناس امنیت ملی، در گفتوگو با ایراناینترنشنال، با اشاره به حملات اخیر آمریکا، گفت ایالات متحده باید هدف نهایی خود را بر سرنگونی جمهوری اسلامی متمرکز کند، نه دستیابی به توافق با این حکومت.
او امضای هرگونه توافق با جمهوری اسلامی را اشتباه دانست.
رییسجمهوری آمریکا، عصر پنجشنبه ۲۱ خرداد، اعلام کرد که شامگاه این روز بار دیگر به ایران حمله میکند و در «آیندهای نهچندان دور» جزیره خارک را «تصرف» خواهد کرد. او بلافاصله پس از آن به فاکسنیوز گفت: «ترجیح میدهم خارک را بگیرم اما مطمئن نیستم مردم آمریکا آماده پذیرش آن باشند.»
دونالد ترامپ، در پستی در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «ایالات متحده امشب بهشدت به ایران حمله خواهد کرد؛ ایرانی که نیروی دریایی، نیروی هوایی، رادار، پدافند هوایی و همه توان دفاعیاش، همراه با بخش عمده توان تهاجمیاش، از بین رفتهاند.»
او در ادامه این پست به تصرف جزیره خارک اشاره کرد: «در آیندهای نهچندان دور، جزیره خارک و دیگر مراکز زیرساختی نفتی را تصرف خواهیم کرد و کنترل کامل بازار نفت و گاز آنها را در دست خواهیم گرفت؛ درست مانند کاری که در ونزوئلا انجام دادیم و نتیجه آن هم برای ونزوئلا و هم برای ایالات متحده آمریکا فوقالعاده بوده است.»
رییسجمهوری آمریکا دقایقی بعد از انتشار این پست در برنامه صبحگاهی شبکه خبری فاکس حاضر شد و درباره این پست و تنشهای جاری و فزاینده میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی توضیح داد.
«ترجیح من تصرف خارک است»
او در این گفتوگو تاکید کرد که شامگاه پنجشنبه حملاتی شدیدتر از شامگاه چهارشنبه، ۲۰ خرداد در انتظار حکومت ایران خواهد بود.
او با اعلام اینکه در حملات چهارشنبه «۲۵۰ میلیون دلار» بمب بر ایران ریخته شد، افزود: «آنها [حکومت ایران] واقعا در حال تسلیم شدناند، فقط هنوز خودشان این را نمیدانند.»
او همزمان گفت واشینگتن همچنان با تهران در حال گفتوگو است.
ترامپ در پاسخ به پرسش مجری برنامه درباره تصرف بخشهایی از ایران گفت ترجیح او «تصرف جزیره خارک» است، اما تردید دارد که افکار عمومی آمریکا آمادگی پذیرش چنین اقدامی را داشته باشد.
او افزود: «با این کار ثروت هنگفتی به دست خواهیم آورد، اما فکر میکنم مردم آمریکا دوست دارند ببینند ما به خانه برمیگردیم.»
ترامپ در ادامه تصرف خارک و تاسیسات نفتی ایران را با تجربه ونزوئلا مقایسه کرد و گفت آمریکا «میلیونها و میلیونها بشکه نفت» از آن کشور خارج و به پالایشگاههایی در هیوستون، لوئیزیانا و دیگر نقاط منتقل کرده است؛ پالایشگاههایی که به گفته او «شبانهروزی کار میکنند و ثروت هنگفتی به دست میآورند».
ترامپ گفت از اجرای همین الگو در مورد ایران نیز استقبال میکند، اما مطمئن نیست «کشور آمادگی آن را داشته باشد».
«اکنون تمایل کمتری به توافق دارم»
ترامپ همچنین گفت اکنون نسبت به سه یا چهار هفته پیش، تمایل کمتری به دستیابی به توافق با جمهوری اسلامی دارد.
او افزود: «نمیدانم آمریکا آمادگی انجام کاری را که من واقعا ترجیح میدهم انجام دهم، داشته باشد.»
در بخش دیگری از گفتوگو، مجری فاکسنیوز از ترامپ پرسید آیا از جمهوری اسلامی عصبانی است؟ او پاسخ داد: «من عصبانی نیستم. من عصبانی نمیشوم.»
او درباره توافق هستهای مورد نظر خود گفت: «توافق من راهی به سوی نداشتن سلاح هستهای است.»
ترامپ افزود که ایران نباید اجازه داشته باشد سلاح هستهای «توسعه دهد یا خریداری کند» و گفت در متن توافق پیشنهادی او، هر دو مورد گنجانده شده و حکومت ایران نیز با آن موافقت کرده است.
ترامپ همچنین مدعی شد «کار حکومت ایران تمام است» و افزود: «آنها دیگر نیروی دریایی، نیروی هوایی و پدافند هوایی ندارند.»
او همچنین اشاره کرد که هواپیماهای آمریکایی بر فراز مرکز تهران پرواز میکنند و مقامهای جمهوری اسلامی «اصلا نمیدانند ما آنجا هستیم».
بهگفته ترامپ، آمریکا همه رادارها و سامانههای پدافند هوایی جمهوری اسلامی، بخش زیادی از موشکها و بیشتر پرتابگرهای موشکی حکومت را از کار انداخته و توان پهپادی آنها نیز «بهشدت کاهش یافته است».
«نمیخواهم نیروگاههای برق آسیب ببینند»
در ادامه، وقتی مجری برنامه از احتمال هدف قرار دادن یک نیروگاه برق پرسید، ترامپ گفت: «بله احتمال دارد، اما ترجیح میدهم این کار را نکنم، چون وقتی چنین کاری میکنید، مردم رنج میبرند.»
او همچنین درباره تاسیسات آب گفت قطع آب «ضربهای ویرانگر» برای مردم ایران خواهد بود و افزود: «میتوانم در یک دقیقه بگویم آن را از کار بیندازند، اما مشکل این است که مردم دیگر نمیتوانند آب بنوشند.»
ترامپ در بخش پایانی این مصاحبه کوتاه گفت مردم ایران از اعتراض میترسند، زیرا به گفته او «سلاح ندارند» و طرف مقابل مسلح است. او بار دیگر طی ماههای گذشته به کشتار گسترده مردم در اعتراضهای دیماه اشاره کرد و گفت نیروهای حکومت ایران به معترضان شلیک میکنند و وقتی مردم با مسلسل یا تکتیرانداز مواجه باشند، برگزاری تجمع دشوار است.
او اظهار کرد جمهوری اسلامی دستکم «۴۰ تا ۵۰ هزار نفر» را کشته است و افزود نمیتوان مردم ایران را به دلیل ترس از اعتراض سرزنش کرد.
«از کردها ناامید شدم»
رییسجمهوری ایالات متحده در ادامه گفت آمریکا برای مردم ایران سلاح فرستاده بود، اما از کردها «بسیار ناامید» شده است.
او افزود با تحویل سلاح به کردها مخالف بوده و باور داشته است کردها این سلاحها را تحویل نخواهند داد.
ترامپ گفت: «فکر میکنم آنها سلاحها را برای خودشان نگه داشتند. این مایه ننگ است و من این را به یاد خواهم داشت.»
گروههای کرد مخالف جمهوری اسلامی، از جمله حزب دموکرات کردستان، حزب کومله کردستان ایران، حزب کومله زحمتکشان و حزب آزادی کردستان (پاک) در هفتههای گذشته دریافت سلاح از آمریکا را تکذیب کردهاند.
ترامپ: مذاکرات ادامه دارد؛ فارس: تکذیب میکنیم
ترامپ در این گفتوگو تاکید کرد که با وجود حملات شب گذشته و برنامه برای حملات تازه، مذاکرات با جمهوری اسلامی همچنان ادامه دارد، اما ساعتی پیش از پخش این مصاحبه، خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، به نقل از «منبعی نزدیک به تیم مذاکرهکننده جمهوری اسلامی»، گزارشها درباره مذاکرات جدید میان تهران و واشینگتن را رد کرد.
فارس نوشت: «جمهوری اسلامی در روند مذاکرات بر مواضع و خطوط قرمز اعلامشده خود ایستادگی کرده و از مطالبات اصلی خود عقبنشینی نکرده است.»
سیانان صبح پنجشنبه ۲۱ خرداد به نقل از یک منبع دیپلماتیک گزارش داد گفتوگوها برای دستیابی به توافق میان آمریکا و جمهوری اسلامی با وجود تبادل حملات میان دو کشور که میتوانست تلاشهای دیپلماتیک را پیچیده کند در طول شب ادامه یافت.
رویترز نیز پیش از آن به نقل از سه منبع ایرانی نوشته بود که تلاشها برای دستیابی به توافق اولیه میان آمریکا و جمهوری اسلامی با وجود حملات، افزایش یافته و دو طرف درباره سازوکاری برای آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران گفتوگو میکنند.
بلومبرگ بهنقل از منابعی آگاه که نامشان اعلام نشده گزارش داد که مقامهای ارشد امنیت ملی امارات متحده عربی و مقامهای از جمهوری اسلامی برای نخستین بار از زمان آغاز جنگ ایران، بهطور حضوری و مستقیم با یکدیگر دیدار کردند تا راههای کاهش تنش بین تهران و ابوظبی را بررسی کنند.
این منابع به بلومبرگ گفتند که این دیدار که این هفته برگزار شد نشاندهنده تغییر قابل توجهی در رویکرد دو طرف بوده و در شرایطی انجام شده است که هر دو کشور بیش از پیش به اهمیت داشتن روابط دوجانبه آرامتر پی بردهاند.
رهبران امارات متحده عربی میخواهند برنامههای بلندپروازانه اقتصادی خود، از جمله سرمایهگذاری میلیاردها دلار برای افزایش تولید نفت و ایجاد مراکز داده هوش مصنوعی، بدون وقفه ادامه یابد.
بهنوشته بلومبرگ این رابطه برای تهران نیز اهمیت دارد، زیرا این کشور حوزه خلیج فارس پیش از آغاز جنگ یکی از بزرگترین شرکای تجاری جمهوری اسلامی و همچنین یکی از مسیرهای اصلی انتقال نفت تحریمشده ایران بود.
بهگفته این منابع، آخرین تماس ابوظبی با تهران عمدتا ناشی از تلاش این کشور ثروتمند حوزه خلیج فارس برای رسیدن به نوعی تنشزدایی با حکومتی بوده که آن را دشمن خود میداند، اما در عین حال دریافته است که این حکومت فعلا همچنان در قدرت مانده است.
از زمان آغاز جنگ در ۹ اسفند ۱۴۰۴، جمهوری اسلامی بیش از هر کشور دیگری، از جمله اسرائیل، امارات را هدف حملات خود قرار داده است. ابوظبی نیز در چندین نوبت پاسخ داده و تهاجمیترین موضع را در میان همسایگان عرب خود در قبال جمهوری اسلامی اتخاذ کرده است.
بهنوشته بلومبرگ اکنون به نظر میرسد امارات در حال حرکت در همان مسیری است که قطر و عربستان سعودی نیز در پیش گرفتهاند؛ کشورهایی که خود نیز هدف حملات جمهوری اسلامی و نیروهای نیابتی آن قرار گرفتهاند اما برای کاهش تنشها به دیپلماسی روی آوردهاند.
ریاض که شاهد هدف قرار گرفتن تاسیسات انرژی و پایگاههای نظامی خود بوده است، در اوایل فروردین تماس با تهران را در سطح وزیران امور خارجه از سر گرفت. قطر که تاسیسات گاز طبیعی رأس لفان آن هدف حملهای گسترده قرار گرفت، بیش از دیگران برای بهبود روابط تلاش کرده است. این کشور در اواخر ماه گذشته میزبان هیاتی از جمهوری اسلامی به ریاست محمدباقر قالیباف بود و به طور فزایندهای به عنوان میانجی میان واشینگتن و تهران ایفای نقش میکند.
خبرگزاری رویترز بامداد پنجشنبه ۲۱ خرداد بهنقل از یک مقام آگاه گزارش داد گفتوگوهای هیات قطری و مقامهای جمهوری اسلامی برای دستیابی به توافق با آمریکا تا ساعات اولیه بامداد پنجشنبه ادامه داشت و مقامهای قطری روز پنجشنبه تهران را ترک کردند.
هیات قطری چهارشنبه در ادامه تلاشها درباره توافق جمهوری اسلامی و آمریکا برای تمدید آتشبس وارد تهران شد. رویترز نوشته بود سفر قطریها با هدف «نهایی کردن» توافق انجام شده است.
در همین حال طاهر اندرابی، سخنگوی وزارت امور خارجه پاکستان، پنجشنبه در یک نشست خبری اعلام کرد کانالهای ارتباط دیپلماتیک میان آمریکا و جمهوری اسلامی همچنان باز است و این کشور و قطر همچنان در تلاشهای میانجیگری مشارکت دارند.
بهنوشته بلومبرگ، هم امارات متحده عربی و هم قطر و عربستان به ضرورت همزیستی با همسایهای در آن سوی خلیج فارس که جمعیتی ۹۰ میلیونی و قدرت نظامی قابل توجهی که حتی با وجود خسارات گستردهای که در نتیجه بمبارانهای آمریکا و اسرائیل متحمل شده دارد، آگاه هستند.
حملات ایران تهدیدی برای روند تبدیل شدن دبی و ابوظبی به مراکز مهم صندوقهای پوشش ریسک و سایر شرکتهای مالی محسوب میشد. این درگیری همچنین به فروش نفت و صنعت گردشگری، دو ستون اصلی اقتصاد امارات، آسیب وارد کرد.
بلومبرگ بهنقل از یکی از منابع خود نوشت این دیدار نتیجه چندین تلاش تهران برای ازسرگیری گفتوگوی سطح بالا با ابوظبی بوده است. بهگفته او، امارات از پذیرش این تماسها خودداری کرده بود تا ابتدا اطمینان یابد افرادی که به نمایندگی از تهران مذاکره میکنند ارتباطی مستقیم با رهبر جدید جمهوری اسلامی، مجتبی خامنهای، و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی دارند.
تنها تماس شناختهشده دیگر میان امارات و جمهوری اسلامی در طول جنگ، در اواخر فروردین ماه و اندکی پس از برقراری آتشبس رخ داد. در آن زمان شیخ منصور بن زاید، معاون رییس امارات، با محمدباقر قالیباف، رییس تیم مذاکرهکننده جمهوری اسلامی با آمریکا، درباره راههای کاهش تنش در منطقه گفتوگو کرد.
یکی از منابع به بلومبرگ گفت پس از آن تماس و همچنین سفر شیخ خالد بن محمد، ولیعهد ابوظبی، به پکن و دیدار با شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، یک کانال ارتباطی میان دو کشور ایجاد شد.
یکی از مقامهای اماراتی که مطابق مقررات دولت این کشور خواست نامش فاش نشود، به بلومبرگ گفت سیاست خارجی امارات بر ترویج تنشزدایی و کاهش تنشها در سراسر خاورمیانه، همراه با پیشبرد صلح و ثبات پایدار، استوار است.
این مقام افزود امارات از تلاشها، از جمله اقداماتی که ایالات متحده انجام میدهد، برای محافظت از مردم منطقه در برابر پیامدهای درگیریها حمایت میکند.
بهنوشته بلومبرگ دیدار این هفته نشاندهنده تغییر بیشتری در موضع امارات است. در اواخر ماه مه، شیخ محمد بن زاید، رییس امارات، همراه با رهبران قطر و عربستان سعودی از رییسجمهوری آمریکا خواست از ازسرگیری جنگ تمامعیار علیه جمهوری اسلامی خودداری کند و فرصت بیشتری به مذاکرات بدهد.
از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی، حکومت ایران نزدیک به سه هزار موشک و پهپاد به سوی امارات شلیک کرده است. بخش عمده این حملات با سامانه دفاعی پیشرفتهای که با کمک متحدانی همچون آمریکا، بریتانیا، فرانسه و اسرائیل فعالیت میکند رهگیری شدهاند. با این حال در جریان این حملات دستکم ۱۳ نفر کشته شدهاند و تاسیساتی مانند مراکز نفت و گاز، بنادر و هتلها میلیاردها دلار خسارت دیدهاند.
رهبران امارات حملات جمهوری اسلامی، از جمله حمله ماه گذشته شبهنظامیان عراقی مورد حمایت تهران به نیروگاه هستهای براکه در غرب ابوظبی، را اقدامات تروریستی بدون تحریک قبلی تلقی کردهاند.
همین موضوع باعث شد امارات در آغاز جنگ موضعی سختگیرانه اتخاذ کند. ابوظبی علاوه بر حملات خود به ایران، تلاش کرد کشورهای عربی حوزه خلیج فارس مانند عربستان سعودی و قطر را برای اتخاذ پاسخی مشترک با هدف بازدارندگی جمهوری اسلامی متقاعد کند، اما بنا بر گزارش بلومبرگ این تلاشها به نتیجه نرسید.
به گفته این منابع، ادامه بسته ماندن تنگه هرمز، شکنندگی آتشبس برقرارشده از ۱۹ فروردین و کندی روند مذاکرات میان آمریکا و جمهوری اسلامی باعث تغییر محاسبات ابوظبی شده است.
آنها افزودند که تمرکز فعلی امارات بر به حداقل رساندن خسارات و اختلالات بیشتر در اقتصاد و امنیت این کشور است.
بهنوشته بلومبرگ، برخی نشانهها حاکی از موفقیت این رویکرد است. از زمان هدف قرار گرفتن نیروگاه براکه، جمهوری اسلامی دیگر حملهای علیه امارات انجام نداده اما در مقابل، در همین هفته و همزمان با تشدید درگیریها با آمریکا، تهران کویت، بحرین و اردن را هدف قرار داده است.
دونالد ترامپ پنجشنبه اعلام کرد که برای سومین شب متوالی به جمهوری اسلامی حمله و جزیره خارک را تصرف خواهد کرد، زیرا از ناکامی در دستیابی به توافق با تهران بیش از پیش ناامید شده است.
امارات با وجود حفظ روابط دیپلماتیک با جمهوری اسلامی، چندین نهاد اجتماعی، درمانی و آموزشی مرتبط با جمهوری اسلامی را در خاک خود تعطیل کرده و همچنین روادید اقامت برخی شهروندان ایرانی را لغو کرده، هرچند همچنان میزبان صدها هزار ایرانی است.
انور قرقاش، مشاور ارشد دیپلماتیک رهبر امارات، بارها درباره از بین رفتن اعتماد میان دو کشور سخن گفته است. او تاکید کرده که هرگونه ازسرگیری واقعی روابط منوط به بازگشایی بدون قید و شرط تنگه هرمز و پرداخت غرامت از سوی تهران است. امارات همچنین معتقد است هر توافق میان واشینگتن و تهران باید برنامه هستهای جمهوری اسلامی، موشکهای بالستیک و حمایت این کشور از گروههای نیابتی در منطقه را نیز در بر بگیرد.
با این همه، بلومبرگ در پایان گزارش خود تاکید کرده در حالی که ترامپ مشتاق محدود کردن برنامه هستهای ایران است، به نظر میرسد ایالات متحده بیش از پیش در حال حرکت به سمت توافقی است که احتمالا موضوع شبهنظامیان نیابتی و موشکهای بالستیک را از هر توافق صلح کنار خواهد گذاشت.
خبرگزاری رویترز به نقل از منابع آگاه گزارش داد تهران و واشینگتن با وجود تنشها و حملات متقابل اخیر، همچنان به رایزنیهای خود برای دستیابی به یک توافق اولیه ادامه میدهند.
رویترز پنجشنبه ۲۱ خرداد به نقل از یک مقام اروپایی و سه منبع ایرانی گزارش داد دو طرف در حال تبادل پیام درباره جزییات یک «یادداشت تفاهم» هستند و تلاشها برای نهاییسازی چارچوب توافق اولیه شدت گرفته است.
به گفته منابع ایرانی، آمریکا و جمهوری اسلامی به «یک تفاهم سیاسی» دست یافتهاند، اما برخی موضوعات همچنان نیازمند مذاکرات بیشتر است.
به گزارش رویترز، از جمله مهمترین این موارد، تعیین سازوکاری برای آزادسازی دهها میلیارد دلار از درآمدهای نفتی مسدودشده جمهوری اسلامی در بانکهای خارجی است.
پیشتر نیز سیانان به نقل از یک منبع دیپلماتیک، از ادامه مذاکرات میان حکومت ایران و ایالات متحده خبر داده بود.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۲۰ خرداد از مواضع تهران در مذاکرات انتقاد کرد و هشدار داد جمهوری اسلامی بهای وقتکشی در دستیابی به توافق را خواهد پرداخت.
ارتش ایالات متحده شامگاه ۲۰ خرداد و بامداد ۲۱ خرداد، برای دومین بار در کمتر از ۴۸ ساعت، به مواضع جمهوری اسلامی حمله کرد.
در سوی دیگر، سپاه پاسداران کشورهای اردن، کویت و بحرین را هدف حملات موشکی خود قرار داد.
بقای نظام؛ اولویت اصلی جمهوری اسلامی
رویترز در ادامه به نقل از منابع ایرانی گزارش داد اولویت کنونی جمهوری اسلامی نه دستیابی به یک توافق جامع، بلکه تضمین بقای نظام است.
بر پایه این گزارش، حکومت ایران در پی ایجاد چارچوبی است که بتواند با آزادسازی داراییهای مسدودشده و پایان دادن به جنگ، «حداقل فضای تنفس» برای ادامه حیات نظام را فراهم کند.
یکی از این منابع به رویترز گفت جمهوری اسلامی خواستار آزادسازی بین ۶ تا ۱۲ میلیارد دلار از داراییهای بلوکهشده خود و انتقال آنها به تهران است.
او افزود: «واشینگتن میخواهد این منابع مالی بهصورت مرحلهای و صرفا برای خرید کالاهای بشردوستانه آزاد شوند و با بازگرداندن مستقیم این پولها به ایران مخالفت میکند.»
رویترز پیشتر گزارش داده بود گفتوگوهای هیات قطری با مقامهای جمهوری اسلامی برای دستیابی به توافقی میان تهران و واشینگتن تا ساعات اولیه بامداد ۲۱ خرداد ادامه داشت.
این رسانه افزود اعضای هیات قطری پس از پایان مذاکرات، ایران را ترک کردند.
۱۴ خرداد، روزنامه اورشلیمپست نوشت پافشاری جمهوری اسلامی بر آزادسازی داراییهای مسدودشدهاش به یکی از مهمترین موانع در مسیر مذاکرات تهران و واشینگتن تبدیل شده است.
پایگاه خبری واینت ۲۱ خرداد گزارش داد همزمان با افزایش درگیریها میان آمریکا و جمهوری اسلامی، اسرائیل در حالت آمادهباش قرار گرفته و خود را برای احتمال آغاز مجدد نبرد آماده میکند.
مقامهای ارشد اسرائیلی جایزه امنیت این کشور در سال ۲۰۲۶ را به پنج پروژه برجسته دفاعی و فناوری اعطا کردند. این پروژهها سهمی چشمگیر در ارتقای توان عملیاتی و حفظ برتری فناورانه اسرائیل داشتهاند.
این جوایز شامگاه چهارشنبه ۲۰ خرداد در مراسمی با حضور اسحاق هرتزوگ، رییسجمهوری، یسرائیل کاتز، وزیر دفاع و ایال زمیر، رییس ستاد کل ارتش اسرائیل، اهدا شدند.
روزنامه ماکور ریشون پنجشنبه ۲۱ خرداد گزارش داد در میان طرحهای برگزیده، منظومه ماهوارههای شناسایی «اوفک»، مجموعهای از سامانههای جنگ الکترونیک برای حفظ برتری نیروی هوایی اسرائیل و همچنین یک سامانه تسلیحاتی ویژه که در عملیات علیه حکومت ایران مورد استفاده قرار گرفت، دیده میشود.
بر اساس این گزارش، مراسم جایزه امنیت اسرائیل در سال جاری با تمرکز بر کارزارهای نظامی اخیر علیه جمهوری اسلامی برگزار شد.
در این مراسم همچنین رومان گوفمن، رییس جدید موساد، دیوید زینی، رییس سازمان اطلاعات و امنیت داخلی اسرائیل (شینبت) و دیگر مقامهای ارشد امنیتی این کشور حضور داشتند.
این مراسم در شرایطی برگزار شد که تنشها در منطقه همچنان ادامه دارد و سرنوشت آتشبس میان جمهوری اسلامی و آمریکا در هالهای از ابهام قرار گرفته است.
پایگاه خبری واینت ۲۱ خرداد نوشت همزمان با افزایش درگیریها میان آمریکا و جمهوری اسلامی، اسرائیل در حالت آمادهباش قرار گرفته و خود را برای احتمال آغاز مجدد نبرد آماده میکند.
در ادامه، پنج پروژهای که جایزه امنیت اسرائیل در سال ۲۰۲۶ را به خود اختصاص دادند، معرفی میشوند.
سلاح پیشرفته علیه جمهوری اسلامی
ماکور ریشون گزارش داد یکی از پروژههای برگزیده، یک سامانه تسلیحاتی پیشرفته ساخت اسرائیل است که در جریان رویارویی با جمهوری اسلامی به کار گرفته شد و دستاوردهای عملیاتی قابل توجهی به همراه داشت.
این جایزه به نیروی هوایی اسرائیل، وزارت دفاع و شرکت تسلیحاتی رافائل تعلق گرفت.
به گزارش ماکور ریشون، این سامانه امکان توسعه چشمگیر ظرفیتهای اطلاعاتی و عملیاتی موساد را در طیف گستردهای از ماموریتها فراهم میکند و نمادی از «نوآوری فناورانه و جسارت عملیاتی بیسابقه و پیشرو» به شمار میرود.
این جایزه به موساد، نیروی هوایی و صنایع هوافضای اسرائیل اختصاص یافت.
پروژه عملیاتیسازی ماهوارههای «اوفک ۱۳» و «اوفک ۱۹»
این ماهوارهها به دستگاه امنیتی اسرائیل امکان میدهند در هر زمان به اطلاعات و دادههای اطلاعاتی باکیفیت و قابل اعتماد دسترسی داشته باشد.
ماکور ریشون نوشت ماهوارههای اوفک از نظر عملکرد، حجم و وزن یک جهش فناورانه محسوب میشوند.
این جایزه به صنایع هوافضا، وزارت دفاع و واحد ۹۹۰۰ در سازمان اطلاعات ارتش اسرائیل اعطا شد.
به گزارش ماکور ریشون، این پروژه برای حل «یک مساله عملیاتی محرمانه» طراحی شده است و راهحلهایی پیچیده، نوآورانه و دقیق ارائه میکند که مدتها دستگاه امنیتی اسرائیل را درگیر کرده بود.
این جایزه به واحد ۸۲۰۰، بخش تحقیقات سازمان اطلاعات ارتش و همچنین صنایع هوافضای اسرائیل تعلق گرفت.
سامانه جنگ الکترونیک
یکی دیگر از پروژههای برگزیده جایزه امنیت اسرائیل ۲۰۲۶، توسعه سامانههای پیشرفته جنگ الکترونیک با هدف حفظ برتری هوایی ارتش اسرائیل بود.
ماکور ریشون با استناد به اظهارات مقامهای اسرائیلی گزارش داد این پروژه مجموعهای از فناوریهای نوآورانه و منحصربهفرد را در بر میگیرد که یک دستاورد کمسابقه در سطح جهانی محسوب میشود و توانمندیهای عملیاتی گستردهای را در تمامی جبهههای نبرد در اختیار این کشور قرار داده است.
بر اساس این گزارش، این سامانهها در میدان نبرد مورد آزمایش عملی قرار گرفتند و نقش مهمی در جلوگیری از رهگیری و انهدام هواگردهای سرنشیندار ایفا کردهاند.
مقامهای اسرائیلی از این فناوری بهعنوان یکی از عوامل کلیدی در حفظ آزادی عمل نیروی هوایی در کارزارهای اخیر یاد کردهاند.
این جایزه به اداره پژوهش و توسعه تسلیحات و زیرساختهای فناوری وزارت دفاع، موساد، نیروی هوایی، شرکت الیسرا از زیرمجموعههای شرکت البیت سیستمز، شرکت رافائل و واحد ۸۲۰۰ سازمان اطلاعات ارتش اسرائیل تعلق گرفت.
وزیر دفاع اسرائیل در مراسم اعطای جایزه امنیت سال ۲۰۲۶ اعلام کرد رویارویی با جمهوری اسلامی همچنان ادامه دارد و اسرائیل برای هرگونه سناریوی احتمالی آماده است.
کاتز ادامه داد: «هنوز تا پایان نبرد با ایران فاصله زیادی باقی مانده است. اگر ایران به اسرائیل حمله کند، با پاسخی سخت روبهرو خواهد شد؛ همانگونه که در روزهای اخیر شاهد آن بودیم. ارتش اسرائیل برای اجرای حملات گسترده در ایران آمادگی کامل دارد.»
او همچنین نقش فناوریهای نظامی و دفاعی اسرائیل را در موفقیتهای عملیاتی این کشور برجسته دانست و گفت توانایی تجهیز نیروهای نظامی به پیشرفتهترین سامانههای دفاعی و تهاجمی جهان که حاصل توسعه فناوریهای بومی است، یکی از عوامل اصلی قدرت اسرائیل به شمار میرود.
رییسجمهوری اسرائیل نیز در این مراسم، نقش خلاقیت، جسارت و نوآوری را در موفقیتهای امنیتی و نظامی این کشور برجسته دانست.
هرتزوگ تاکید کرد در شرایط کنونی، ارزش نوآوریها و دستاوردهای فناورانه اسرائیل «بینهایت و غیرقابل اندازهگیری» است.
جایزه امنیت اسرائیل به ابتکار دیوید بنگوریون، اولین نخستوزیر این کشور، پایهگذاری شد تا از نقش دانشمندان، پژوهشگران و متخصصان در توسعه توانمندیهای دفاعی و امنیتی اسرائیل قدردانی شود.
در طول دهههای گذشته، شماری از مهمترین دستاوردهای نظامی و فناوری اسرائیل موفق به دریافت این جایزه شدهاند که از جمله میتوان به سامانههای دفاع موشکی «پیکان»، «گنبد آهنین» و «فلاخن داوود» اشاره کرد.