ایالات متحده برای نخستینبار سهشنبه ۱۶ دی از یک ائتلاف گسترده از متحدان اوکراین حمایت کرد. این کشورها متعهد شدهاند تضمینهایی امنیتی ارائه دهند که شامل تعهدات الزامآور برای حمایت از اوکراین در صورت حمله دوباره روسیه خواهد بود.
این تعهد در نشستی در پاریس از سوی «ائتلاف داوطلبان» ــ عمدتا متشکل از کشورهای اروپایی ــ مطرح شد؛ نشستی که هدف آن تقویت تضمینهایی بود که قرار است در صورت برقراری آتشبس با روسیه، اطمینان خاطر لازم را به کییف بدهد. روسیه نخستینبار در سال ۲۰۱۴ به اوکراین حمله کرد و سپس در سال ۲۰۲۲ تهاجمی تمامعیار را آغاز کرد.
برخلاف نشستهای پیشین این ائتلاف، این بار نمایندگان آمریکا نیز حضور داشتند؛ از جمله استیو ویتکاف و جرد کوشنر، داماد دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، بههمراه الکسوس گرینکویچ، عالیترین فرمانده نظامی آمریکا در اروپا که یک روز پیشتر جزییات تضمینهای امنیتی را برای فرماندهان ارتشهای اروپایی تشریح کرده بود.
ویتکاف که هدایت گفتوگوها با روسیه را بر عهده داشته، پس از پایان نشست گفت که ترامپ «قاطعانه پشت پروتکلهای امنیتی ایستاده است».
او در یک کنفرانس خبری مشترک با رهبران فرانسه، آلمان، بریتانیا و اوکراین گفت: «این پروتکلهای امنیتی برای این طراحی شدهاند که هرگونه حمله دیگری علیه اوکراین را بازدارند و اگر حملهای صورت بگیرد، برای دفاع طراحی شدهاند و هر دو کار را انجام خواهند داد. این تضمینها بهاندازهای قوی هستند که مشابه آن کمتر دیده شده است.»
کوشنر نیز گفت اگر اوکراینیها بخواهند به یک توافق نهایی برسند، «باید بدانند که پس از توافق، در امنیت خواهند بود، بازدارندگی قدرتمندی خواهند داشت و سازوکارهای پشتیبان واقعی وجود خواهد داشت تا اطمینان حاصل شود که چنین چیزی دوباره رخ ندهد.»
پیشنهاد برای رهبری آمریکا در نظارت بر آتشبس
در بیانیه رهبران ائتلاف همچنین آمده است که متحدان در سازوکار پیشنهادی نظارت و راستیآزمایی آتشبس به رهبری آمریکا مشارکت خواهند کرد. مقامها گفتهاند این سازوکار بهاحتمال زیاد شامل استفاده از پهپادها، حسگرها و ماهوارهها خواهد بود و نه اعزام نیروهای آمریکایی.
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، پس از نشست در پیامی در تلگرام نوشت این توافقها «نشانهای است از اینکه اروپا و کل ائتلاف داوطلبان تا چه اندازه برای تحقق امنیت واقعی آماده کار هستند».
او افزود که هنوز باید مشخص شود سازوکار نظارت چگونه عمل خواهد کرد و ارتش اوکراین به چه شکل حمایت و تامین مالی خواهد شد.
زلنسکی از ایالات متحده «بهخاطر آمادگیاش برای ایفای نقش پشتیبان در همه حوزهها ــ از تضمینهای امنیتی گرفته تا نظارت بر آتشبس و بازسازی ــ» قدردانی کرد و گفت هیات اوکراینی گفتوگوها درباره مسائل کلیدی را چهارشنبه ادامه خواهد داد.
این بیانیه بهطور صریح از سوی ایالات متحده تایید نشد و جزییات نقش آمریکا نسبت به پیشنویس اولیه تضعیف شده بود؛ با این حال، مقامهای اروپایی حضور نمایندگان آمریکا و اظهارات قاطع آنان را نشانه آن دانستند که واشینگتن از چارچوب امنیتی پیشنهادی حمایت میکند.
گفتوگوها برای پایان دادن به جنگی که نزدیک به چهار سال ادامه داشته، از ماه نوامبر شتاب گرفته است. با این حال، مسکو هنوز نشانهای از آمادگی برای دادن امتیاز نشان نداده، آن هم پس از آنکه کییف خواستار اصلاحاتی در پیشنهاد آمریکا شد که در نسخه اولیه، خواستههای اصلی روسیه را تایید میکرد.
روسیه همچنین بهصورت علنی هیچ نشانهای بروز نداده که توافق صلحی با تضمینهای امنیتی مورد نظر متحدان اوکراین را بپذیرد. مسکو پیشتر هرگونه حضور نیروهای کشورهای عضو ناتو در داخل خاک اوکراین را رد کرده بود.
تمرکز بر تضمینهای امنیتی الزامآور از نظر حقوقی
تا پیش از این، تمرکز اصلی متحدان بر تعهدات کمک نظامی به نیروهای اوکراین و مشارکت احتمالی در یک نیروی بینالمللی اطمینانبخش استوار بود.
اما اکنون توجه به سمت تضمینهای الزامآور حقوقی برای کمک به کییف در صورت حمله مجدد مسکو معطوف شده است. دیپلماتها میگویند احتمال واکنش نظامی میتواند در بسیاری از کشورهای اروپایی بحثبرانگیز شود.
در بیانیه رهبران آمده است: «این تعهدات میتواند شامل استفاده از توانمندیهای نظامی، اطلاعاتی و لجستیکی، ابتکارهای دیپلماتیک و اعمال تحریمهای اضافی باشد.»
رهبران اروپایی حاضر در نشست، از جمله امانوئل مکرون رییسجمهوری فرانسه، کییر استارمر نخستوزیر بریتانیا، دونالد توسک نخستوزیر لهستان و جورجیا ملونی نخستوزیر ایتالیا، تاکید کردند که این بیانیه نشاندهنده وحدت دوباره اروپا و ایالات متحده در حمایت از اوکراین است.
فرانسه و بریتانیا آماده اعزام نیرو پس از آتشبس
در بیانیه رهبران همچنین تعهد داده شده است که یک «نیروی چندملیتی به رهبری اروپا برای اوکراین» تشکیل شود تا با «پشتیبانی پیشنهادی ایالات متحده از بازسازی نیروهای مسلح اوکراین و تقویت بازدارندگی حمایت کند».
فرانسه و بریتانیا یک اعلامیه نیز درباره استقرار آینده نیروهای چندملیتی پس از برقراری آتشبس امضا کردند.
مکرون گفت این اقدام میتواند شامل اعزام هزاران نیروی فرانسوی باشد.
استارمر نیز گفت: «این مسیر را برای چارچوبی حقوقی هموار میکند که بر اساس آن نیروهای بریتانیایی، فرانسوی و نیروهای شریک میتوانند در خاک اوکراین فعالیت کنند، امنیت آسمان و دریاهای اوکراین را تامین و نیروهای مسلح این کشور را برای آینده بازسازی کنند.»
