شرکت امنیت دریایی دراید گلوبال گزارش داد چین و ایران در چارچوب توافقی راهبردی، ساز و کاری برای تبادل نفت در برابر فناوری نظامی ایجاد کردهاند. الگویی که تحریمها را دور میزند و جنگهای نیابتی جمهوری اسلامی را تامین مالی میکند.
گزارش جدید این شرکت که سهشنبه ۱۳ آبان منتشر شد، نشان میدهد چگونه صادرات نفت جمهوری اسلامی، خریدهای چینی و رشد ناوگان سایه، خطرات جدیدی را برای مالکان کشتیها، اجارهدهندگان، بیمهگران و بنادر ایجاد کرده است.
ایراناینترنشنال پیشتر در گزارشی اختصاصی خبر داده بود که سپاه پاسداران و ستاد کل نیروهای مسلح از طریق شبکههای تجاری خود در چین از جمله دلالان نفتی، در حال مذاکره برای دریافت تسلیحات چینی همچون موشک، پهپاد و سامانههای پدافند هوایی هستند.
بر اساس گزارش شرکت امنیت دریایی دراید گلوبال، حلقه تجاری نفت-سلاح بین پکن و تهران که از همکاری راهبردی جامع دو کشور در سال ۲۰۲۱ نشأت میگیرد، به جمهوری اسلامی این امکان را میدهد که عملیاتهای نظامی و نیابتی خود را از طریق صادرات مخفیانه نفت تامین مالی کند و در عین حال فناوریهای نظامی چینی را به دست آورد.
این روند علیرغم اجرای ناقص تحریمها، زیرساختهای تجاری جمهوری اسلامی را در برابر تحریمهای جهانی تقویت میکند و تهدیدی جدی برای ثبات منطقهای و منافع استراتژیک غرب به شمار میرود.
یافتههای کلیدی برای بخش دریایی
بر اساس این گزارش، حجم صادرات نفت تحریمشده ایران همچنان بالاست.
تهران روزانه بین ۱.۵ تا دو میلیون بشکه نفت صادر میکند که ۸۰ تا ۹۰ درصد آن به پکن میرود و درآمد سالانه این صادرات به حدود ۵۳ تا ۵۴ میلیارد دلار میرسد.
حدود ۴۷۷ نفتکش اغلب با ردیابهای خاموش در ناوگان سایه فعالیت میکنند.
در این ناوگان، انتقال نفت بهصورت کشتی به کشتی است و نفت خام ایران با برچسب «مالزیایی» به پالایشگاههای چینی به ویژه در استان شاندونگ منتقل میشود.
شرکت امنیت دریایی دراید گلوبال گزارش داد سپاه پاسداران در اکتبر ۲۰۲۵ با شرکتهای چینی از جمله هاوکان توافق کرد بخشی از صادرات نفت ایران در برابر دریافت قطعات موشک و پهپاد از جمله سامانه اچکیو-۹ انجام شود.
با وجود ۱۹ دوره تحریم آمریکا که بیش از ۲۵۰ نهاد و کشتی را در سال ۲۰۲۵ هدف قرار داده است، این جریانها همچنان از طریق پرداختهای با یوان (واحد پول چین)، مبادله کالا و شبکههای پیچیده شرکتهای پوششی ادامه دارد.
بر اساس این گزارش حدود ۷۰ درصد از نفتکشهای ناوگان سایه بیش از ۱۵ سال عمر دارند که خطر نشت نفت و حوادث کشتیها را بهویژه در مسیرهای شلوغ مانند دریای چین جنوبی و تنگه مالاکا، افزایش میدهد.
همچنین گسترش ناوگان سایه که اکنون حدود ۱۰ درصد از ظرفیت جهانی نفتکشها را تشکیل میدهد، خطر عادیسازی عدم رعایت قوانین و تکهتکه شدن حکمرانی در تجارت دریایی را افزایش میدهد.
تهدیدات امنیتی ناشی از جنگ نیابتی
بر اساس این گزارش، گروههای وابسته به جمهوری اسلامی از جمله حوثیها، با استفاده از اجزای موشکی و پهپادی تامین شده از سوی چین، بیش از ۱۳۰ حمله در دریای سرخ و خلیج عدن انجام دادهاند.
این حملات با استفاده از فناوریهای پیشرفته چینی انجام شده، بهطوری که میزان موفقیت این حملهها نسبت به سال ۲۰۲۳، تا ۴۰ درصد افزایش یافته است.
این گزارش همچنین افزود سپاه پاسداران و نیروهای نیابتی آن همانطور که در سال ۲۰۱۹ در توقیف کشتی استنا ایمپرو در تنگه هرمز مشاهده شد، ممکن است از تاکتیکهای دزدی دریایی استفاده کنند.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
