ایبیسی نیوز: حملات به کشتیها در تنگه هرمز به بالاترین سطح از زمان آغاز جنگ رسیده است
شبکه ایبیسی نیوز با استناد به آمار نهادهای دریانوردی گزارش داد از زمان آغاز جنگ ایران، بیشترین حملات ماهانه در تنگه هرمز و آبهای اطراف آن در اکتبر و نوامبر به ثبت رسیده است.
مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا در اکتبر (۹ مهر تا ۹ آبان) ۳۱ حمله در تنگه هرمز و آبهای اطراف آن ثبت کرد.
از اول تا ۱۸ نوامبر (۱۰ تا ۲۷ آبان) نیز حدود ۱۹ حمله دیگر به این مرکز گزارش شد.
این در حالی است که در هفت ماه پیش از آن، از مارس تا پایان سپتامبر، مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا در مجموع ۵۳ گزارش حادثه از همین محدوده دریافت کرده بود.
تنگه هرمز آبراهی باریک میان ایران و عمان است که پیش از آغاز جنگ در ۹ اسفند ۱۴۰۴، حدود یکپنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکرد.
تنشها در آبهای خلیج فارس طی روزهای اخیر شدت گرفته است. مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا شنبه ۳۰ آبان از وقوع دو حمله دیگر به نفتکشها در تنگه هرمز خبر داد.
دادههای این نهاد نشان میدهد در ماههای اخیر، بیشتر کشتیها در بخش جنوبی این آبراه در نزدیکی سواحل عمان هدف قرار گرفتهاند.
تهران از تشدید حملات چه هدفی دارد؟
نعوم ریدان، پژوهشگر ارشد موسسه واشینگتن برای سیاست خاور نزدیک، در مصاحبه با ایبیسی نیوز گفت هدف تهران این است که عبور کشتیها از مسیر عمان همچنان پرخطر بماند و عرضه انرژی به روال عادی بازنگردد.
ریدان افزود از این مسیر بهعنوان گذرگاهی یاد میشود که آمریکا تردد کشتیها در آن را تسهیل کرده است.
سینا طوسی، پژوهشگر ارشد مرکز سیاست بینالملل، نیز گفت آمریکا برای تداوم صادرات نفت از تنگه هرمز به انتقال کشتیبهکشتی روی آورده است و نفتکشهای کوچکتر پس از عبور از تنگه، محموله خود را به نفتکشهای بزرگتر منتقل میکنند.
بر اساس ارزیابی این تحلیلگر، جمهوری اسلامی با تشدید حملات میکوشد این شیوه انتقال نفت را چنان پرخطر و پرهزینه کند که ادامه آن ممکن نباشد.
طوسی ادامه داد: «هدف گستردهتر ایران این است که نشان دهد تا وقتی آمریکا به محاصره دریایی ادامه میدهد، صادرات نفت نمیتواند روال عادی داشته باشد. تهران همچنین میخواهد با وارد کردن فشار اقتصادی کافی، واشینگتن را به مذاکره برای پایان دادن به درگیری وادار کند.»
آمریکا از ۲۴ فروردین محاصره بنادر جنوبی ایران را آغاز کرد. این محاصره در پی تفاهم اسلامآباد از ۲۸ خرداد تا ۲۲ تیر متوقف شد، اما واشینگتن پس از فروپاشی آتشبس آن را از سر گرفت.
واشینگتن در هفتههای اخیر تلاش کرده است شریانهای مالی جمهوری اسلامی را محدود کند. جلوگیری از صادرات نفت ایران و مسدود کردن مسیرهای انتقال درآمدهای نفتی از محورهای این کارزار بودهاند.
حمله به نفتکش «جِم ۲» در خارج از تنگه هرمز
ایبیسی نیوز در ادامه گزارش داد ابرنفتکش «جِم ۲» که با پرچم پاناما تردد میکرد، نزدیک به پنج ماه خارج از تنگه هرمز و در نزدیکی سواحل امارات متحده عربی، متوقف مانده بود.
بر پایه دادههای شرکت اطلاعات دریایی کپلر، محموله این نفتکش دو میلیون بشکه نفت خام عربستان سعودی بود.
دو تن از خدمه به ایبیسی نیوز گفتند این نفتکش بیآنکه برای عبور از تنگه هرمز اقدامی کرده باشد، هدف حمله قرار گرفت.
به روایت آنها، ۱۷ مهر یک پهپاد و روز بعد دستکم سه پهپاد دیگر به کشتی حمله کردند. آتشسوزی گسترده پس از حمله دوم، خدمه را ناچار به ترک نفتکش کرد.
اندکی بعد، سپاه پاسداران اعلام کرد نفتکش جم ۲ هنگام تلاش برای عبور از مسیری «غیرمجاز» در تنگه هرمز با مین دریایی برخورد کرده است.
با این حال، تصاویر ماهوارهای روزهای پس از حمله نشان میدهند این کشتی در نزدیکی سواحل امارات و با فاصله زیادی از این آبراه قرار داشت.
ایبیسی نیوز عکسهایی را که خدمه نفتکش از بقایای پهپاد پس از حمله نخست گرفته بودند، به فابیان هینتس، پژوهشگر جنگ پهپادی، نشان داد.
هینتس گفت این بقایا متعلق به پهپاد ایرانی «حدید ۱۱۰» با موتور جت است.
ایبیسی نیوز در ادامه به نقل از یک تحلیلگر نوشت به نظر میرسد جمهوری اسلامی با هدف گرفتن نفتکشهای بزرگ در تنگه هرمز و دیگر نقاط خلیج فارس میکوشد شرکتهای کشتیرانی را از بهکارگیری ابرنفتکشها منصرف کند.
در روزهای گذشته، گمانهزنیها درباره سرنوشت مذاکرات تهران و واشینگتن و احتمال ازسرگیری عملیات نظامی علیه جمهوری اسلامی بالا گرفته است.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، با تاکید بر اثربخشی کارزار «طرد اقتصادی» علیه جمهوری اسلامی، پیشبینی کرد با ادامه فشارها، مقامهای حکومت ایران بهزودی علیه یکدیگر دست به کار شوند و اختلاف در صفوف سپاه پاسداران نیز بالا بگیرد.
بسنت شامگاه جمعه ۲۹ آبان در مصاحبه با شبکه نیوزمکس گفت: «شاید اعضای سپاه پاسداران به جان هم بیفتند. در اظهارات علنیشان کمکم نشانههایی از این اختلاف میبینیم... حدسم این است که بهزودی علیه یکدیگر دست به کار میشوند.»
بسنت افزود: «شاید هم در خاورمیانه کورکورانه دست به تیراندازی بزنند. آنها مثل حیواناتی زخمی هستند که راه فرار ندارند.»
وزیر خزانهداری آمریکا با اشاره به گذشت دو ماه و نیم از آغاز کارزار «طرد اقتصادی»، آن را بزرگترین برنامهای خواند که تاکنون در جهان برای منزوی کردن یک کشور به اجرا درآمده است.
به گفته او، ادامه فشارها میتواند مقامهای جمهوری اسلامی را پای میز مذاکره بکشاند تا در نهایت به توافقی برسند که خود نیز خواهان پایبندی به آن باشند.
در ماههای گذشته، گزارشهای متعددی از اختلاف میان مقامهای جمهوری اسلامی بر سر نحوه اداره کشور در شرایط جنگی و چگونگی پیشبرد مذاکرات با واشینگتن منتشر شده است.
غیبت مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، نیز به گمانهزنیها درباره تعدد مراکز تصمیمگیری در حاکمیت دامن زده و مشروعیت حکومت را بیش از گذشته زیر سوال برده است.
در تازهترین نشانه از اختلافنظر در داخل ایران بر سر نحوه تعامل با همسایگان، مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، شنبه ۳۰ آبان از کسانی که به کشورهای همسایه «بد و بیراه» میگویند، انتقاد کرد.
پزشکیان گفت: «اگر قرار باشد به هر یک از کشورهای همسایه انگ بزنیم و بد و بیراه بگوییم، آنها هم ما را نمیپذیرند. تا زمانی که بخواهیم به همسایگان فحش بدهیم، نمیشود با آنها تجارت کرد.»
تلاش جمهوری اسلامی برای صادرات نفت
اظهارات وزیر خزانهداری ایالات متحده در حالی مطرح میشوند که بهدنبال تشدید تحریمها و ادامه محاصره دریایی، اوضاع اقتصادی ایران رو به وخامت گذاشته است.
در روزهای اخیر، برخی مقامها و رسانههای جمهوری اسلامی از احتمال اقدام تهران برای شکستن محاصره و ازسرگیری صادرات نفت به چین خبر دادهاند.
حسن عاملی، نماینده رهبر جمهوری اسلامی در اردبیل، ۲۹ آبان در خطبههای نماز جمعه این شهر گفت مقامهای جمهوری اسلامی برای شکستن محاصره «تصمیم بسیار مهمی» گرفتهاند و نفتکشهای ایرانی بهزودی از جزیره خارک راهی چین خواهند شد.
به گفته عاملی، تهران به واشینگتن هشدار داده است اگر نیروهای آمریکایی به این نفتکشها شلیک کنند، جمهوری اسلامی همه مراکز نفتی کشورهای حاشیه خلیج فارس را «هدف مشروع» خواهد دانست.
واکنش بسنت به گزارشها درباره تلاش تهران برای ترور او
وزیر خزانهداری آمریکا در ادامه مصاحبه با نیوزمکس، در پاسخ به پرسشی درباره تلاش جمهوری اسلامی برای ترور او گفت: «من جایزهای را که برای سرم تعیین کردهاند، نشانه موفقیت میدانم.»
بسنت بر ادامه کار خود تاکید کرد و افزود: «این حکومت دهها هزار ایرانی بیگناه را کشته است. نظامیان شجاع ما هر روز میجنگند. من هم ترس به دل راه نمیدهم.»
مجری نیوزمکس از بسنت پرسید آیا ادامه حیات جمهوری اسلامی پس از پایان دوره ریاستجمهوری دونالد ترامپ را شکستی برای کاخ سفید میداند.
وزیر خزانهداری پاسخ داد ارزیابی او به ترکیب و رویکرد حکومت در آن زمان بستگی دارد و باید دید مقامهای جمهوری اسلامی منافع مردم ایران را در اولویت قرار میدهند یا همچنان با «سماجت متعصبانه و خیالپردازانه» در پی دستیابی به سلاح هستهای خواهند بود.
به گفته بسنت، ولادیمیر پوتین و شی جینپینگ، روسای جمهوری روسیه و چین، در نشست سهجانبه شنژن با ترامپ همنظر بودند که تهران هرگز نباید به سلاح هستهای دست یابد و تنگه هرمز باید برای رفتوآمد آزادانه کشتیها باز بماند.
روزنامه نیویورکتایمز ۱۹ آبان نوشت بسنت در پی تهدیدهای جانی، خانهاش را در واشینگتن ترک کرده و به یک پایگاه نظامی منتقل شده است.
بر اساس این گزارش، مقامهای ایالات متحده طی هفتههای اخیر به این ارزیابی رسیدهاند که طرحهای جمهوری اسلامی برای هدف قرار دادن مقامهای کنونی و پیشین این کشور وارد مراحل پیشرفتهتری شده است.
در روزهای گذشته، گمانهزنیها درباره سرنوشت مذاکرات تهران و واشینگتن و احتمال ازسرگیری عملیات نظامی علیه جمهوری اسلامی بالا گرفته است.
شبکه العربیه ۳۰ آبان به نقل از یک منبع آگاه گزارش داد تهران با انتقال اورانیوم غنیشده خود به خارج از کشور مخالفت کرده است.
محسن رضایی و عباس عراقچی، دبیر شورای عالی امنیت ملی و وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی
عباس عراقچی گفت حمله به تاسیسات هستهای ایران، استدلال موافقان بازنگری در دکترین هستهای را تقویت کرده، اما تغییر این دکترین هزینهها و پیامدهای مهمی دارد. او افزود روسیه و چین با چنین تغییری مخالفاند و موضع رسمی تهران همچنان پابرجاست.
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی در گفتوگو با روزنامه «ایران» گفت طرح دوروزه تهران برای بازگشایی تنگه هرمز همچنان روی میز است. او گفت ایران برای گفتوگو درباره اجرای طرح، از واشینگتن میخواهد صریحا اعلام کند که خواهان توافق است و اقداماتی برای اعتمادسازی انجام دهد.
عراقچی گفت یادداشت تفاهم اسلامآباد دیگر مبنای اجرایی ندارد، اما به گفته او، دو طرف همچنان قبول دارند که اجرای تعهدات پیشین آمریکا میتواند راه را برای توافق نهایی باز کند. او گفت تهران این تعهدات را همراه با خواستههای تازه، از جمله لغو تحریمهایی که پس از آن تفاهم وضع شدند، در قالب پیشنهادی جدید به واشینگتن منتقل کرده است.
یادداشت تفاهم اسلامآباد در خرداد سال جاری با میانجیگری پاکستان امضا شد. به گزارش رویترز، متن ارسالی کاخ سفید به کنگره پایان عملیات نظامی در همه جبههها، از جمله لبنان، را پیشبینی میکرد. آمریکا متعهد شده بود ظرف ۳۰ روز محاصره دریایی بنادر ایران را پایان دهد و جمهوری اسلامی نیز عبور امن و بدون عوارض کشتیهای تجاری از تنگه هرمز را برای ۶۰ روز تضمین کند. دو طرف همچنین متعهد شده بودند ظرف ۶۰ روز برای دستیابی به توافق نهایی مذاکره کنند. این تفاهمنامه با حملات سپاه به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز فروپاشید.
از طرح هفتروزه تا پیشنهاد بازگشایی در روز دوم به گفته عراقچی، تهران طرح اولیه را اوایل مهر، در جریان سفر به نیویورک، از طریق قطر به آمریکا ارائه کرد. بر اساس آن طرح، واشینگتن باید در پنج یا شش روز نخست تعهدات مورد نظر تهران را اجرا میکرد، ایران در روز ششم تنگه را باز میکرد و مذاکرات برای توافق نهایی از روز هفتم آغاز میشد. عراقچی گفت در رفتوآمدهای بعدی، طرف آمریکایی از طریق واسطهها اعلام کرد پذیرش خواستههای ایران را به گنجاندن چند مطالبه خود مشروط میداند. به گفته او، تهران در نظر داشت آن مطالبات را در مذاکرات توافق نهایی بررسی کند.
عراقچی گفت با نزدیک شدن به انتخابات میاندورهای آمریکا، میانجیها پیشنهاد کردند زمان اجرای طرح کوتاهتر شود. در نسخه دوروزه، آمریکا در روز نخست به تعهدات مورد نظر تهران عمل میکند و ایران در روز دوم تنگه را باز میکند تا مذاکرات برای توافق نهایی آغاز شود. به گفته او، تهران این نسخه را حدود ۱۰ روز پیش از انتخابات ارائه کرد و پاسخ مساعدی نگرفت.
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی گفت تهران بازگشایی تنگه را به اجرای هفت شرط خود گره زده، اما درباره نحوه اجرای آنها حاضر به گفتوگوی کارشناسی است و حتی با کوتاهتر شدن زمانبندی موافقت میکند. او در مصاحبه پیشین خود با الجزیره، لغو تحریمهای وضعشده پس از تفاهم اسلامآباد، کاهش حضور نظامی آمریکا در منطقه، احیای معافیتهای نفتی و آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران، از جمله وجوه نگهداریشده در قطر، را از جمله خواستههای تهران برشمرده بود.
تماسهای قطر و پاکستان ادامه دارد عراقچی گفت قطر و پاکستان همچنان پیامها و پیشنهادها را میان تهران و واشینگتن منتقل میکنند و ایران در حال حاضر دلیلی برای تغییر یا افزودن میانجی نمیبیند. او گفت پیش از ورود به گفتوگو درباره اجرای طرح، دونالد ترامپ باید بهصراحت اعلام کند که خواهان توافق است و واشینگتن اقداماتی برای اعتمادسازی انجام دهد. عراقچی جزئیات این اقدامات را بیان نکرد و گفت درباره آنها با واسطهها گفتوگو شده است.
ترامپ ۱۲ نوامبر، برابر با ۲۱ آبان، گفت آمریکا به توافق با [حکومت] ایران نیازی ندارد و از جیدی ونس، معاونش که در تلاشها برای حلوفصل جنگ نقش داشت، خواست بر مسائل داخلی آمریکا تمرکز کند. او جمعه ۲۹ آبان در کاخ سفید گفت تهران خواهان توافق است، اما توافقی را که برای او قابلقبول باشد نمیپذیرد. اکسیوس همان روز گزارش داد استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان ترامپ، پنجشنبه در برلین با مقامهای ارشد قطر درباره ازسرگیری مذاکرات رایزنی کردند. به گفته منابع اکسیوس، این تماسها هنوز به پیشرفت قابلتوجهی نینجامیده است.
عراقچی گفت ذخایر اورانیوم از ایران خارج نمیشود عراقچی در پاسخ به پرسشی درباره سرنوشت حدود ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد گفت دستیابی به راهحل ممکن است، اما تهران دو خط قرمز دارد. این مواد از کشور خارج نمیشوند و ذخایر باید متناسب با نیازهایی که ایران تعیین میکند، مورد استفاده قرار گیرند. او گفت برخی پیشنهادهای میانجیها قابل بررسیاند و تصمیم درباره ذخایر باید در چارچوب یک بسته توافقی و پس از بررسی و تصویب در شورای عالی امنیت ملی گرفته شود.
برآورد آژانس بینالمللی انرژی اتمی از ذخیره ایران پیش از حملات آمریکا و اسرائیل در خرداد ۱۴۰۴، ۴۴۰.۹ کیلوگرم اورانیوم با غنای حداکثر ۶۰ درصد بود. میزان و وضعیت کنونی این ذخایر روشن نیست. به گزارش رویترز، آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان ۱۹ نوامبر، برابر با ۲۸ آبان، در نشست شورای حکام آژانس از تهران خواستند به بازرسان اجازه دهد به تاسیسات آسیبدیده بازگردند. جمهوری اسلامی از زمان حملات به آژانس اجازه دسترسی به این تاسیسات را نداده است.
عراقچی همچنین گفت دکترین هستهای جمهوری اسلامی تغییری نکرده است. به گفته او، موافقان بازنگری استدلال میکنند که عضویت در پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای و نظارت آژانس مانع حمله به تاسیسات ایران نشد. او در عین حال گفت تغییر دکترین پیامدهای مهمی دارد و روسیه و چین نیز با چنین تغییری مخالفاند.
تهران خواهان توافقی است که مانع بازگشت جنگ شود عراقچی وضعیت «نه جنگ، نه صلح» را نامطلوب خواند و گفت در سطوح عالی جمهوری اسلامی نیز بر ضرورت پایان دادن به آن اتفاقنظر وجود دارد. او گفت تهران در یک توافق، دادن و گرفتن امتیاز را طبیعی میداند و بهدنبال ترتیبی است که مانع بازگشت جنگ شود. عراقچی همچنین گفت کشورهای منطقه با جنگ مخالفاند و روایت واشینگتن درباره همراهی برخی کشورهای عربی با ادامه محاصره و فشار اقتصادی بر ایران را رد کرد. او در پایان گفت: «همچنان به دیپلماسی امید داریم.»
پایگاه خبری اکسیوس بهنقل از دو منبع آگاه گزارش داد استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان ویژه کاخ سفید، در برلین با مقامهای ارشد قطری درباره مذاکرات تهران و واشینگتن گفتوگو کردند، اما مجموع این تلاشها تاکنون پیشرفت چشمگیری به همراه نداشته است.
بر اساس این گزارش، محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر قطر، و علی الذوادی، فرستاده او، در نشست برلین که پنجشنبه ۲۸ آبان برگزار شد، حضور داشتند.
قطر بهعنوان میانجی هفتههاست میکوشد تهران و واشینگتن را بر سر احیای آتشبس و ازسرگیری مذاکرات هستهای به توافق برساند و از آغاز دوباره جنگ جلوگیری کند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، جمعه ۲۹ آبان پس از بازگشت از سفر آسیایی خود، در نشستی خبری اعلام کرد تهران میخواهد با واشینگتن به توافق برسد، ولی حاضر نیست توافقی را بپذیرد که از نظر ایالات متحده «قابل قبول» باشد.
ترامپ افزود در نشست سهجانبه اخیر با ولادیمیر پوتین و شی جینپینگ، روسای جمهوری روسیه و چین، بهتفصیل درباره راههای جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای گفتوگو کرده است.
نخستوزیر قطر هفته گذشته در واشینگتن با ترامپ و جیدی ونس، معاون او، درباره پرونده ایران رایزنی کرد.
ترامپ ۱۸ آبان پس از دیدار با محمد بن عبدالرحمن گفت کشورهای خلیج فارس خواهان حفظ وضع موجود و ادامه محاصره جمهوری اسلامی هستند.
تلاش دوحه برای خروج مذاکرات از بنبست
اکسیوس بهنقل از یک منبع دیپلماتیک گزارش داد فرستاده ویژه دوحه یک هفته پیش در ترکیه با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، دیدار کرد و او را در جریان گفتوگوهای نخستوزیر قطر با ترامپ و ونس قرار داد.
عراقچی و الذوادی در این دیدار راههای خروج مذاکرات از بنبست را بررسی کردند.
به گزارش اکسیوس، یک «هیات فنی» جمهوری اسلامی هفته جاری برای ادامه گفتوگوها به دوحه رفت.
عراقچی نیز برای رایزنی درباره یافتن راهحلی دیپلماتیک راهی پاکستان و عمان شد و در عمان بار دیگر با الذوادی دیدار کرد.
در انتهای گزارش اکسیوس آمده است: «بهگفته منابع آگاه، با وجود دیدارها و تماسهای پیاپی، پیشرفت چشمگیری در مذاکرات حاصل نشده است.»
همزمان با ادامه رایزنیها، ترامپ ۲۹ آبان هشدار داد در صورت لزوم، بار دیگر علیه جمهوری اسلامی دست به اقدام نظامی خواهد زد.
پایگاه خبری بلومبرگ یک روز پیش از آن بهنقل از مقامهای غربی گزارش داده بود تشدید تنشها میان واشینگتن و تهران احتمال آغاز دور تازهای از حملات گسترده آمریکا به ایران را افزایش داده است.
رویترز ۲۶ آبان در گزارشی تحلیلی نوشت نزدیک به ۹ ماه پس از آغاز جنگ ایران، تهران و واشینگتن هر یک زمان را به سود خود میدانند و بر خواستههایی پافشاری میکنند که پذیرش آنها برای طرف مقابل دشوار است.
رویترز این رویکرد را «قماری پرخطر» توصیف کرد و نوشت محاسبه دو طرف مذاکرات را به بنبست کشانده و خطر آغاز مجدد درگیریها پیش از دستیابی به توافق را افزایش داده است.
همزمان با تشدید فشارهای آمریکا و وخامت اوضاع اقتصادی ایران، برخی مقامها و رسانههای جمهوری اسلامی از احتمال ازسرگیری صادرات نفت به چین خبر دادند و ائمه جمعه تهدید کردند در صورت شلیک به نفتکشهای ایرانی، تهران تاسیسات نفتی کشورهای منطقه را هدف قرار میدهد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، جمعه ۲۹ آبان در واکنش به برخی گزارشها درباره تصمیم تهران برای بارگیری نفت در بنادر جنوبی گفت: «هر تلاشی برای صادرات نفت و مذاکرات را انجام میدهیم و باید محاصره بشکند.»
ابراهیم عزیزی، رییس کمیسیون امنیت ملی مجلس، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ایران محاصرهپذیر نیست.»
او در کنار این جمله از نمادهای بشکه نفت و ساعت شنی استفاده کرد که میتوان آنها را اشارهای به احتمال ازسرگیری صادرات نفت در آینده نزدیک دانست.
محمد بیات، دیگر نماینده مجلس، خواستار پایان دادن به وضعیت «نه جنگ، نه صلح» شد و گفت: «آمادهسازی نفتکشها و اتخاذ موضع قاطع و تهاجمی در برابر آمریکا و کشورهای منطقه برای شکستن محاصره ضروری است.»
او افزود جمهوری اسلامی باید برای خروج از وضعیت کنونی خود «آغازگر اقدامات عملی» باشد.
حسامالدین آشنا، مشاور رسانهای پیشین حسن روحانی، نیز در ایکس نوشت: «بار میزنند. اگر زدند، باز میزنند.»
آشنا ظاهرا با این بازی زبانی، به بارگیری نفت برای صادرات به چین اشاره داشت و تلویحا تهدید کرد در صورت هدف قرار گرفتن نفتکشها، جمهوری اسلامی دست به حمله تلافیجویانه خواهد زد.
حسن عاملی، نماینده رهبر جمهوری اسلامی در اردبیل، در خطبههای نماز جمعه این شهر اعلام کرد مقامهای جمهوری اسلامی برای شکستن محاصره «تصمیم بسیار مهمی» گرفتهاند و نفتکشهای ایرانی بهزودی از جزیره خارک راهی چین خواهند شد.
بهگفته عاملی، تهران به واشینگتن هشدار داده است اگر آمریکا به این نفتکشها شلیک کند، جمهوری اسلامی همه مراکز نفتی کشورهای حاشیه خلیج فارس را «هدف مشروع» میداند.
احمدرضا شاهرخی، نماینده مجتبی خامنهای در خرمآباد، در نماز جمعه از نیروهای مسلح جمهوری اسلامی خواست به محاصره دریایی ایران از سوی ارتش آمریکا پایان دهند.
او خطاب به نظامیان گفت: «آخرین گامها را برای پایان دادن به این وضعیت بردارید.»
نصیر حسینی، امام جمعه یاسوج، نیز گفت جمهوری اسلامی میتواند «مسیر تقویت قدرت و شکستن محاصره اقتصادی» را ادامه دهد.
او همچنین خواستار «برخورداری از سلاح بازدارنده و قدرتمند هستهای» شد.
انتشار برخی گزارشها درباره طرح احتمالی تهران برای شکستن محاصره دریایی از ۲۸ آبان آغاز شد. کانال تلگرامی صابریننیوز، وابسته به سپاه پاسداران، در گزارشی با برچسب «غیررسمی» نوشت دهها نفتکش ایرانی برای حرکت به سوی چین آماده میشوند.
خبرگزاری فارس، دیگر رسانه وابسته به سپاه، نیز خواستار ازسرگیری صادرات نفت به چین شد.
بهنوشته این رسانه حکومتی، احتمال حمله جمهوری اسلامی به پایانههای نفتی امارات متحده عربی، عربستان سعودی و قطر میتواند واشینگتن را از شلیک به نفتکشها بازدارد.
در پی ادامه تنشها در تنگه هرمز، مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا ۲۹ آبان اعلام کرد گزارشی از برخورد پرتابهای ناشناس با یک نفتکش در حدود ۱۵ کیلومتری شمال شهر خصب عمان دریافت کرده است.
در سوی دیگر، خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، گزارش داد ساعت ۱۸:۵۰ به وقت محلی، موشکی به حاشیه شهر قشم برخورد کرده است.
روزنامه همشهری ۲۹ آبان در کانال تلگرامی خود نوشت بر اساس «دادههای ردیابی دریایی»، دستکم ۵۵ نفتکش حامل نفت خام و فرآوردههای نفتی ایران روز پیش در امتداد سواحل کشور حضور داشتند. همشهری منبع این دادهها را مشخص نکرد.
این روزنامه در گزارشی دیگر به سخنان اخیر مسعود پزشکیان، محمدباقر قالیباف و شماری دیگر از مقامهای ارشد جمهوری اسلامی پرداخت که تاکید کردهاند حکومت در وضعیت «نه جنگ، نه صلح» نخواهد ماند.
حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، ۲۸ آبان گفت: «جنگ به این شکل را تحمل نمیکنیم و جنگ فرسایشی را ادامه نخواهیم داد. تکلیف جنگ را یکسره میکنیم.»
او اضافه کرد: «محاصره، چه دریایی، چه هوایی و چه زمینی، نباید ادامه پیدا کند و اجازه نخواهیم داد چنین وضعیتی استمرار داشته باشد.»
یورونیوز نیز نوشت گزارشهای غیررسمی و تصاویر ماهوارهای حاکی از آن است که بیش از ۱۴ نفتکش ایرانی در جزیره خارک برای شکستن محاصره دریایی آمریکا در آمادهباش به سر میبرند.
ویدیویی که ۲۹ آبان منتشر شد، یک نفتکش ایرانی را در نزدیکی تنگه هرمز نشان میدهد. گفته میشود این نفتکش آماده عبور از محاصره دریایی ایالات متحده است.
در همین حال، نشانهای از تمایل واشینگتن به کاهش فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی یا رفع محاصره دریایی به چشم نمیخورد.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، ۲۹ آبان در گفتوگو با شبکه سیانبیسی تاکید کرد ایالات متحده به فشار بر سپاه پاسداران ادامه خواهد داد.
خبرگزاری رویترز به نقل از یک مقام وزارت خزانهداری گزارش داد آمریکا به سنگاپور و مالزی درباره پیامدهای احتمالی رعایت نکردن تحریمهای واشینگتن علیه تهران هشدار داده است.
با وجود تشدید بحران اقتصادی و ناتوانی حکومت در تامین نیازهای اساسی مردم، مقامهای جمهوری اسلامی همچنان بر سیاست خارجی تنشآفرین خود، بهویژه رویارویی با آمریکا و اسرائیل، تاکید دارند.
گذرگاه یلمه، مرز قزاقستان و ازبکستان؛ آبانماه ۱۴۰۵.
گزارشهای منتشرشده در شبکههای اجتماعی و برخی رسانههای ایران از صف طولانی کامیونهایی حکایت دارند که در مسیر انتقال مواد اولیه از چین به ایران، در گذرگاه یلمه در مرز قزاقستان و ازبکستان گرفتار شدهاند.
پایگاه خبری اعتمادآنلاین جمعه ۲۹ آبان شمار کامیونهای ایرانی حامل مواد اولیه در این مسیر را هزاران دستگاه اعلام کرد و نوشت ترافیک در گذرگاه مرزی یلمه سنگین است.
بر اساس این گزارش، در پی محاصره دریایی جمهوری اسلامی، این کامیونها بار خود را از راه آسیای میانه و از طریق مرز ترکمنستان به ایران میرسانند.
رسانه ازبکستانی «پادروبنو» جمعه ۲۹ آبان از توقف حدود ۹۹۰ کامیون خبر داد و افزایش انتقال کالا از چین به ازبکستان و سایر کشورهای آسیای مرکزی و همچنین حمل کالا از روسیه و بلاروس را از عوامل تشدید ترافیک معرفی کرد.
کمیته گمرک ازبکستان نیز این وضعیت ترافیکی را تایید کرد و در بیانیهای نوشت ویدیوهای ترافیک سنگین مربوط به چند روز پیش بوده و بر اساس آمار رسمی قزاقستان، تا ساعت ۹ صبح جمعه تنها ۱۰۰ کامیون در این گذرگاه در صف انتظار قرار داشتهاند.
پیشتر خبرگزاری قزاقستانی «کازاینفورم»، نیز ۲۲ آبان گزارش داده بود که به گفته رانندگان، طول صف کامیونها به ۴۰ کیلومتر رسیده و عبور از مرز چندین روز طول میکشد.
بابک زنجانی، از محکومان پرونده فساد نفتی در ایران و بازرگان تحریمشده که با پروژههای اقتصادی جمهوری اسلامی ارتباط دارد، با اشاره به وضعیت این گذرگاه در ایکس نوشت که تریلیهای مجموعه اقتصادی او به نام «داتوان»، در گذرگاه مرزی «یلمه» نیز تحت تاثیر این ترافیک قرار گرفتهاند.
بهگفته او، طول صفهایی که قطارها و تریلیهای شرکتش، «داتوان»، و ناوگان شرکتهای دیگر در این گذرگاه با آنها روبهرو شدهاند، به «بیش از ۱۲۰ کیلومتر» میرسد.
زنجانی نوشت: «در حال حاضر، ارسال بار از چین به ایران حدود ۱۶ روز زمان میبرد، اما با ادامه این وضعیت، زمان انتقال محمولهها ممکن است به بیش از سه ماه افزایش یابد.»
وزارت خزانهداری آمریکا در ژوئیه ۲۰۲۶، مجموعه داتوان و شماری از شرکتهای وابسته به آن را به دلیل ارتباط با شبکه اقتصادی زنجانی و فعالیت در دور زدن تحریمهای جمهوری اسلامی تحریم کرد.
مقامهای قزاقستان افزایش حملونقل بینالمللی و رشد ترانزیت کالا را از دلایل این وضعیت دانستهاند. بر اساس آمار رسمی، روزانه بهطور متوسط هزار و ۴۶۹ خودرو از این گذرگاه عبور میکنند، در حالی که ظرفیت طراحیشده آن هزار خودرو است.
گذرگاه مرزی یلمه که در سمت قزاقستان «بائورژان قونیسبایف» نام دارد، یکی از مسیرهای حملونقل جادهای کالا میان کشورهای آسیای مرکزی است.
مقامهای قزاقستان افزایش حملونقل بینالمللی و رشد ترانزیت کالا را از دلایل این وضعیت دانستهاند. بر اساس آمار رسمی، روزانه بهطور متوسط هزار و ۴۶۹ خودرو از این گذرگاه عبور میکنند، در حالی که ظرفیت طراحیشده آن هزار خودرو است.
افزایش ترانزیت کالاهای ایرانی در پی تغییر مسیرهای تجاری
اداره دولتی مسئول امور گمرکی و مالیاتی استان ترکستان قزاقستان هفتم آبان اعلام کرده بود که شرایط سیاسی و اقتصادی پیرامون جمهوری اسلامی و محدودیتهای مسیرهای سنتی تجارت، موجب تغییر مسیر حملونقل بینالمللی شده است.
بر اساس آمار رسمی دولتی قزاقستان، در ۱۰ ماه نخست سال ۲۰۲۶، ۷۴۱ هزار و ۵۰۰ کامیون باری از مرز قزاقستان و ازبکستان عبور کردهاند که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته ۱۶.۲ درصد افزایش نشان میدهد.
بهگفته این نهاد، شمار کامیونهای حامل کالاهای ایرانی که از مسیر ترکمنستان و ازبکستان به قزاقستان و دیگر کشورها میروند، افزایش یافته و فشار بیشتری بر گذرگاههای مرزی وارد کرده است.
کمیته گمرک ازبکستان نیز افزایش ترانزیت کالا از چین را از عوامل ازدحام دانسته و اعلام کرده است که شبانهروزی شدن فعالیت گذرگاه «خورگوس» در مرز چین و قزاقستان، حجم حمل کالا به مقصد کشورهای آسیای مرکزی را افزایش داده است.
از محاصر دریایی تا دروازههای آهنین
آمریکا همزمان با محاصره دریایی ایران، برای جلوگیری از ورود کالاهای تحریمشده از راه خشکی و دریای خزر نیز اقدام کرده است.
فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) ۱۶ آبان خبر داد برد کوپر، فرمانده سنتکام، دستور تشکیل کارگروه ویژه «دروازه آهنین» را صادر کرده است.
ماموریت این کارگروه جلوگیری از انتقال تسلیحات پیشرفته، فناوریهای دارای کاربرد دوگانه و کالاهای تحریمشده به ایران از طریق مرزهای زمینی و دریای خزر است.
گذرگاه یلمه در مرز قزاقستان و ازبکستان، ۲۹ آبان ۱۴۰۵
تشدید محاصره دریایی و محدودیت دسترسی به درآمدهای نفتی، فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی را افزایش داده است.
واشینگتن در هفتههای اخیر کوشیده است با ادامه محاصره دریایی، جلوگیری از صادرات نفت ایران و بستن مسیرهای انتقال درآمدهای نفتی، منابع مالی جمهوری اسلامی را محدود کند.
تهران نیز برای جبران محدودیتهای دریایی، بخش بیشتری از تجارت خود را به مسیرهای زمینی منتقل کرده است.
در پی این تغییر، صف کامیونها در گذرگاههای مرزی طولانیتر شده و هزینه واردات افزایش یافته است.
وزارت خزانهداری آمریکا هشتم آبان اعلام کرد واشینگتن در پی آن است که دسترسی جمهوری اسلامی را به مسیرهای تجارت بینالمللی، حملونقل هوایی تجاری، شبکههای بانکی و راههای جایگزین انتقال پول، از جمله ارزهای دیجیتال، قطع کند.
به گزارش این وزارتخانه، تلاش تهران برای دور زدن محاصره دریایی از راه مرزهای زمینی پاکستان، ترکیه، افغانستان و ترکمنستان با موانع عمدهای روبهرو شده است.
۱۸ آبان، احمدرضا فرشچیان، رییس کمیسیون مدیریت واردات اتاق بازرگانی، اعلام کرد هزینه حمل کالا از چین به ایران پنج تا هفت برابر شده و بازرگانان بهدلیل افزایش هزینهها و طولانیتر شدن زمان تحویل محمولهها، تمایل کمتری به ثبت سفارشهای تازه دارند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، ۲۹ آبان گفت تهران از هر راهی برای صادرات نفت و پیشبرد مذاکرات استفاده خواهد کرد.
او در واکنش به برخی گزارشها درباره تصمیم حکومت برای بارگیری نفت بهمنظور صادرات افزود: «باید محاصره بشکند.»
با وجود تشدید بحران اقتصادی و ناتوانی حکومت در تامین نیازهای اساسی مردم، جمهوری اسلامی همچنان بر سیاست خارجی تنشآفرین خود، بهویژه رویارویی با آمریکا و اسرائیل، تاکید دارد.