کاخ سفید پنجشنبه دوم مهر اعلام کرد مجوز دسترسی خبرنگاران سیانان، اماس نو و پولیتیکو را بازگردانده است. پیشتر یک قاضی فدرال ممنوعیت اعمالشده از سوی رییسجمهوری آمریکا علیه این سه رسانه را احتمالا مغایر قانون اساسی دانسته و دستور داده بود دسترسی آنها فورا احیا شود.
بهگزارش رویترز بازگرداندن مجوزها حوالی ظهر و پس از چند ساعت آشفتگی صورت گرفت. با وجود صدور حکم دادگاه در طول شب، خبرنگاران این رسانهها صبح پنجشنبه همچنان از ورود به محوطه کاخ سفید منع شده بودند. در پی این وضعیت، هر سه رسانه خواستار برگزاری فوری جلسهای نزد تیم کلی، قاضی دادگاه منطقهای آمریکا، شدند.
کلی در چارچوب شکایتی که سیانان، اماس نو (MS NOW) و پولیتیکو روز دوشنبه مطرح کرده بودند، دستور داد ممنوعیت ترامپ به مدت ۱۴ روز متوقف شود. او به این نتیجه رسید که لغو مجوزهای خبرنگاران این رسانهها «احتمالا حقوق قانونی آنها برای برخورداری از روند دادرسی عادلانه را نقض کرده است.»
این قاضی که ترامپ در سال ۲۰۱۷ و در دوره نخست ریاستجمهوری خود او را منصوب کرده بود، همچنین درباره استدلال وزارت دادگستری مبنی بر وجود نگرانیهای امنیت ملی ابراز تردید کرد.
او یادآور شد که خود ترامپ گفته بود اقدام علیه این رسانهها بهدلیل پوشش خبری بوده که رییسجمهوری آن را نادرست یا منفی میدانست.
ساعاتی پس از صدور حکم، سه رسانه به دادگاه اطلاع دادند که خبرنگارانشان همچنان اجازه ورود به کاخ سفید را ندارند. پولیتیکو اعلام کرد مجوز خبرنگارش ضبط شده، یک خبرنگار اماس نو گفت از ورود او به کاخ سفید جلوگیری شده و سیانان نیز اعلام کرد برخی کارکنانش نتوانستهاند وارد محوطه شوند.
مایکا استاپریچ، مدیر عملیات مطبوعاتی کاخ سفید، در پاسخ به دادگاه گفت روند بازگرداندن مجوز خبرنگاران از ساعت ۷:۲۵ صبح آغاز شده و تیم مطبوعاتی کاخ سفید حدود ساعت ۹:۵۵ مجوزها را برای تحویل به خبرنگاران در ورودی قرار داده است.
رد استدلال «امنیت ملی» دولت ترامپ
ترامپ جمعه گذشته در شبکه اجتماعی خود ممنوعیت این سه رسانه را اعلام کرده و گفته بود آنها نباید بتوانند هنگام پوشش اخبار رییسجمهوری آمریکا «دائما مطالب ساختگی و دروغ» منتشر کنند. او پوشش خبری این رسانهها را تهدیدی علیه امنیت ملی آمریکا توصیف کرده بود.
سیانان، اماس نو و پولیتیکو در واکنش از ترامپ و چند مقام دولت او شکایت کردند و گفتند این ممنوعیت، حمایتهای متمم اول قانون اساسی آمریکا از آزادی بیان و مطبوعات و همچنین حقوق آنها در زمینه دادرسی عادلانه را نقض میکند. ائتلافی از گروههای مدافع آزادی مطبوعات و دهها رسانه، از جمله رویترز، نیز با ارائه لایحهای حقوقی از موضع این سه رسانه حمایت کردند.
قاضی کلی دستور داد دولت ترامپ فورا مجوزهای مطبوعاتی آنها را بازگرداند و اجرای ممنوعیت را برای دو هفته متوقف کند.
او استدلال دولت درباره امنیت ملی را نپذیرفت و نوشت اسناد موجود پشتوانه واقعی برای این ادعای دولت ارائه نمیکنند که لغو مجوزها از امنیت ملی محافظت میکند یا بازگرداندن آنها در جریان رسیدگی قضایی، امنیت ملی را به خطر خواهد انداخت.
وزارت دادگستری در پروندهای که سهشنبه به دادگاه ارائه کرد، مدعی شده بود پوشش خبری این رسانهها امنیت ملی را تهدید کرده است و از جمله به گزارشهایی درباره ذخایر موشکی آمریکا، ساخت سالن رقص ترامپ در کاخ سفید و میزان مشارکت در گردهمایی اخیر جمهوریخواهان پیش از انتخابات میاندورهای اشاره کرده بود.
تئودور بوتروس، وکیل سه رسانه، از حکم استقبال کرد و آن را تصمیمی «قاطع در تایید آزادی مطبوعات، دادرسی عادلانه و حاکمیت قانون» خواند.
همبستگی خبرنگاران کاخ سفید با سه رسانه
پس از ممنوعیت ترامپ، دیگر اعضای «تیم مشترک خبری» کاخ سفید که برای پوشش تحرکات رئیسجمهوری منابع خود را با یکدیگر به اشتراک میگذارند، در اقدامی اعتراضی اعلام کردند تا زمان بازگرداندن دسترسی سیانان، اماس نو و پولیتیکو، رویدادهای ترامپ را ضبط یا توزیع نخواهند کرد.
این اعتراض در هفتهای رخ داد که ترامپ در سازمان ملل سخنرانی کرد و میزبان شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، در واشینگتن است.
صبح پنجشنبه هنگام ورود شی به چمن جنوبی کاخ سفید، دوربینهای تلویزیونی تیم مشترک خبری در محل مستقر نبودند و فاکس نیوز، اماس نو و سیانان نیز مراسم ورود دو رییسجمهوری را بهطور زنده پخش نکردند.
ترامپ هنگام استقبال از شی در کاخ سفید نیز در دفتر بیضی، در گفتوگو با عکاسان، با اشاره به خبرنگاران چینی شوخی کرد و گفت چینیها «دوستانهترین گروه خبرنگاران» را دارند.
ادامه رویارویی ترامپ با رسانهها و یک شکست قضایی دیگر
بهنوشته رویترز، اگرچه دولتهای پیشین آمریکا نیز با رسانهها اختلاف داشتهاند، کارزار ترامپ علیه رسانهها بیسابقه بوده است.
دولت او با کنار گذاشتن رویههای چند دهه گذشته، دسترسی اولیه شماری از رسانههای بزرگ را محدود کرده، شخصا به خبرنگاران حمله کرده و چندین شکایت قضایی علیه سازمانهای خبری مطرح کرده است.
حکم قاضی کلی تنها یک روز پس از شکست قضایی دیگری برای ترامپ صادر شد.
یک قاضی در ایالت آیووا روز چهارشنبه شکایت سال ۲۰۲۴ ترامپ علیه روزنامه «دس موین رجیستر» و نظرسنج آن، جی. اَن سلزر، را رد کرد. ترامپ از این روزنامه، شرکت مادر آن «گنت» و سلزر بهدلیل انتشار نظرسنجی پیش از انتخابات ریاستجمهوری نوامبر ۲۰۲۴ شکایت کرده بود؛ نظرسنجیای که کامالا هریس، نامزد دموکراتها، را در آیووا پیشتاز نشان میداد.
ترامپ آنها را به گمراه کردن متقلبانه خوانندگان متهم کرده بود، اما اسکات بیتی، قاضی دادگاه منطقهای آیووا، در حکم خود اعلام کرد که این نظرسنجی از نظر قانونی در چارچوب آزادی بیان مورد حمایت قرار دارد.
این نخستین سفر شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، به واشینگتن در بیش از یک دهه و دومین دیدار او با ترامپ در سال جاری است. دو رهبر در حالی با یکدیگر دیدار کردند که روابط آمریکا و چین با اختلافهایی بر سر تجارت، فناوری، تایوان و جنگ ایران روبهروست.
ترامپ در سخنان خود در سرسرای اصلی کاخ سفید، بر روابط شخصیاش با شی تاکید کرد و گفت دو کشور در زمینه تجارت پیشرفتهایی داشتهاند.
او گفت: «در جریان این سفر، درباره مسائل فوری مربوط به امنیت، فناوری و ابرهوش نیز گفتوگو خواهیم کرد.»
ترامپ از «ابرهوش» برای اشاره به هوش مصنوعی استفاده میکند.
او افزود تصمیمهایی که دو کشور در این حوزهها میگیرند، میتواند «برای دههها و دهههای آینده به صلح و رفاه کمک کند».
شی نیز گفت رقابت آمریکا و چین باید «سالم» باشد و «در محدوده مشخصی باقی بماند».
او از آمادگی پکن برای افزایش همکاری با واشینگتن در مقابله با مواد مخدر غیرقانونی خبر داد و گفت ارتشهای دو کشور نیز باید هماهنگی خود را تقویت کنند.
رییسجمهوری چین همچنین گفت دو کشور «توانایی و مسئولیت» دارند هوش مصنوعی را در مسیر مثبت توسعه و مدیریت کنند و اطمینان یابند که توسعه آن «همواره تحت کنترل انسان» باقی میماند.
ایران؛ محور مورد انتظار، غایب در سخنان علنی
پیش از این دیدار، گزارشهای رسانهای حاکی از آن بود که جنگ ایران احتمالا یکی از محورهای مذاکرات ترامپ و شی خواهد بود.
رویترز گزارش داد انتظار میرود دو رهبر درباره جنگ ایران گفتوگو کنند، هرچند نشانه اندکی وجود دارد که پکن آماده باشد برای واداشتن جمهوری اسلامی به پذیرش خواستههای واشینگتن، فشار عمدهای بر تهران وارد کند.
این خبرگزاری همچنین بهنقل از منابع مطلع نوشت شی احتمالا از ترامپ خواهد خواست فروش تسلیحات آمریکا به تایوان را متوقف کند و چین در مقابل، پیشنهاد کمک برای اعمال فشار بر جمهوری اسلامی را مطرح کرده است.
با این حال، در سخنان علنی دو رهبر پیش از آغاز مذاکرات، اشاره مستقیمی به ایران، جنگ یا تنگه هرمز نشد. ترامپ و شی در این بخش عمدتا درباره تجارت، امنیت، هوش مصنوعی، مبارزه با مواد مخدر و روابط نظامی دو کشور صحبت کردند.
سکوت علنی دو رهبر درباره ایران در شرایطی است که گزارشهای تازهای از همکاری نهادها و شرکتهای چینی با جمهوری اسلامی در حوزههای نظامی و اطلاعاتی منتشر شده است.
والاستریت ژورنال دوم مهر گزارش داد دادههای گمرکی ایران نشان میدهد نهادهای چینی در ماههای اخیر محمولههایی شامل قطعات و مواد قابل استفاده در برنامههای پهپادی و موشکی جمهوری اسلامی به ایران فرستادهاند.
روابط اقتصادی و نظامی چین و جمهوری اسلامی سابقهای طولانی دارد، اما بهنوشته والاستریت ژورنال، پس از آغاز کارزار «فشار حداکثری» دولت ترامپ در سال ۱۳۹۷ گسترش یافت. تهران و پکن نیز در سال ۱۴۰۰ توافق راهبردی ۲۵ ساله امضا کردند.
پیشتر نیز والاستریت ژورنال به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داده بود جمهوری اسلامی پیش از حمله موشکی ۲۶ تیر به پایگاه هوایی موفقالسلطی در اردن، تصاویر ماهوارهای با وضوح بالا را از نهادهای چینی تهیه کرده بود.
سه نظامی آمریکایی در این حمله کشته و چهار نفر دیگر زخمی شدند. با این حال ترامپ پس از انتشار این گزارش، در یکی از صحبتهای عمومی خود موضوع انتقال داده را کماهمیت خواند و گفت: «آنها اساسا همان کاری را میکنند که ما میکنیم. وقتی میگویند چین از ما جاسوسی میکند، میگویم درست است؛ ما هم از آنها جاسوسی میکنیم.»
تجارت و هوش مصنوعی در کانون مذاکرات
در مقابل، تجارت و هوش مصنوعی از موضوعاتی بودند که ترامپ و شی در نشست رسانهای پیش از جلسات غیرعلنی بر آنها تاکید کردند.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، چهارشنبه اول مهر پس از گفتوگو با هه لیفنگ، معاون نخستوزیر چین، گفت دو کشور توافق کردهاند آتشبس تجاری خود را تا ۲۰ دی ۱۴۰۵ تمدید کنند.
این توافق افزایش تعرفههای متقابل را متوقف کرده بود؛ تعرفههایی که در اوج جنگ تجاری دو کشور از ۱۰۰ درصد نیز فراتر رفتند.
ترامپ صبح پنجشنبه دوم مهر نیز در تروث سوشال نوشت «ابرهوش» یکی از موضوعات اصلی گفتوگوها با شی خواهد بود، اما بار دیگر نشان داد تمایل چندانی به وضع مقررات تازه برای هوش مصنوعی ندارد.
رقابت آمریکا و چین در این حوزه همزمان ادامه دارد. واشینگتن محدودیتهایی بر صادرات برخی فناوریهای پیشرفته به چین اعمال کرده و پکن نیز کنترل خود بر صادرات برخی مواد راهبردی از جمله عناصر کمیاب را افزایش داده است.
تایوان؛ یکی دیگر از اختلافهای اصلی
تایوان نیز همچنان از حساسترین موضوعات در روابط دو کشور است. چین این جزیره دارای حکومت مستقل را بخشی از قلمرو خود میداند و خواهان توقف فروش تسلیحات آمریکا به تایپه است.
به گزارش رویترز، انتظار میرود شی در جریان این سفر از ترامپ بخواهد فروش تسلیحات به تایوان را بر مبنای توافقهای دو کشور در سال ۱۳۶۱ متوقف کند.
ترامپ پس از دیدار اردیبهشتماه خود با شی، بسته تسلیحاتی حدود ۱۴ میلیارد دلاری برای تایوان را بهطور متوقف کرد و آن را «اهرم بسیار خوبی برای مذاکره» خواند.
نمایش ثبات و نزدیکی در روابط دو قدرت
ترامپ شامگاه چهارشنبه اول مهر شخصا برای استقبال از شی به پایگاه مشترک اندروز رفت و از او روی فرش قرمز استقبال کرد.
این نخستین بار از سال ۱۳۹۴ بود که یک رییسجمهوری آمریکا برای استقبال از یک رهبر خارجی به این پایگاه رفت. در آن سال باراک اوباما در پایگاه اندروز از پاپ فرانسیس استقبال کرده بود.
دیدار واشینگتن در شرایطی برگزار شد که هر دو دولت بر حفظ ثبات روابط تاکید دارند، اما اختلافها بر سر تجارت، فناوری، تایوان و ایران همچنان پابرجاست و گزارشهای پیش از نشست از انتظار پایین برای دستیابی به توافقهای گسترده حکایت داشت.
به گزارش رویترز، این اتفاق ساعاتی پس از آن رخ داد که تیم کلی، قاضی فدرال، بهطور موقت دستور دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، برای منع فعالیت خبرنگاران سیانان، پولیتیکو و اماس نو در کاخ سفید را متوقف و اعلام کرد که این ممنوعیت احتمالا مغایر قانون اساسی است.
پولیتیکو اعلام کرد علاوه بر جلوگیری از ورود خبرنگارش به کاخ سفید، مجوز ورود او نیز ضبط شده است. شبکه اماس نو نیز تایید کرد که خبرنگار این شبکه اجازه ورود به کاخ سفید را پیدا نکرده است.
قاضی در حکم خود که بامداد پنجشنبه صادر شد، ممنوعیت اعمالشده از سوی دولت ترامپ را برای مدت ۱۴ روز متوقف کرد. یک قاضی فدرال به رییسجمهوری آمریکا دستور داد دسترسی خبرنگاران سیانان، اماس نو و پولیتیکو به کاخ سفید را دوباره برقرار کند.
تیم کلی، قاضی دادگاه منطقهای ایالات متحده، پنجشنبه دوم مهر اعلام کرد ممنوعیت اعمالشده علیه این سه رسانه «احتمالا مغایر قانون اساسی است».
او به دولت ترامپ دستور داد کارتهای ورود خبرنگاران این رسانهها را فورا بازگرداند و مقامهای دولتی را به مدت ۱۴ روز از اجرای ممنوعیت دسترسی آنها به کاخ سفید منع کرد.
کلی استدلال دولت را مبنی بر اینکه این تصمیم با «ملاحظات امنیت ملی» اتخاذ شده است، نپذیرفت و یادآور شد خود ترامپ علت این ممنوعیت را «عدم صداقت و رویکرد منفی» در گزارشهای این رسانهها عنوان کرده است.
در حکم دادگاه آمده است که در پرونده، شواهد واقعی کافی برای تایید ادعای کاخ سفید وجود ندارد که لغو کارتهای دائمی خبرنگاران، واقعا از امنیت ملی محافظت میکند یا اینکه بازگرداندن این کارتها در جریان رسیدگی به پرونده، امنیت ملی را به خطر میاندازد.
خبرگزاری رویترز این حکم را ضربهای مهم به ترامپ در یکی از جدیترین مناقشههای او با رسانهها توصیف کرد.
شکایت سه رسانه از دولت ترامپ
کاخ سفید ۲۸ شهریور مانع ورود خبرنگاران سیانان، اماس نو و پولیتیکو شد و کارتهای خبرنگاری آنان را هنگام مراجعه به این نهاد ضبط کرد.
این سه رسانه ۳۰ شهریور در دادگاه فدرال واشینگتن از ترامپ و شماری دیگر از اعضای دولت او شکایت کردند و گفتند این ممنوعیت، حمایت متمم اول قانون اساسی آمریکا از آزادی بیان و آزادی مطبوعات و همچنین حق برخورداری آنان از روند قانونی منصفانه را نقض کرده است.
این رسانهها از دادگاه خواستند با صدور دستوری موقت، دسترسی آنها را به کاخ سفید تا زمان رسیدگی به شکایت برقرار کند.
ترامپ پیشتر گفته بود این سه رسانه «نباید بتوانند مدام مطالب ساختگی و دروغ منتشر یا گزارش کنند».
این مناقشه حقوقی تنها چند هفته پیش از انتخابات میاندورهای آمریکا به جریان افتاده است. این انتخابات سرنوشتساز ۱۲ آبان برگزار میشود و در آن همه ۴۳۵ کرسی مجلس نمایندگان و ۳۵ کرسی از مجموع ۱۰۰ کرسی سنا به رای گذاشته خواهند شد.
