ارتش اسرائیل اعلام کرد نهاد ریاض عبدالرحیم عروق، از فرماندهان دستههای نظامی حماس، کشته شده است.
بر اساس این بیانیه که شامگاه پنجشنبه ۲۵ تیر در ایکس منتشر شد، عروق در حمله هفتم اکتبر به اسرائیل مشارکت داشت. او در جریان جنگ، از جمله در ماههای اخیر، نیروهای حماس را آموزش میداد و برای انجام حملات علیه نظامیان و غیرنظامیان اسرائیلی برنامهریزی میکرد.
رویترز چنین تهدیدی را تازه و قدرتمند ارزیابی کرده و افزوده است که این اقدام میتواند عرضه جهانی انرژی را با خطر بیشتری روبهرو کند.
بهنوشته رویترز منابع آگاه به این خبرگزاری گفتهاند که حوثیها در انتظار دستور برای حمله کشتیها در دریای سرخ و بستن تنگه بابالمندب هستند و عربستان سعودی این تهدید را جدی گرفته است.
دو منبع ارشد جمهوری اسلبامی و یک منبع منطقهای آگاه از موضوع که بهدلیل حساسیت آن نخواستند نامشان فاش شود، گفتند این طرح در داخل رهبری جمهوری اسلامی بررسی شده و پیام آن به متحدان حوثی ایران منتقل شده است.
این منابع گفتند حوثیها اخیرا از درخواست تهران مطلع شدهاند؛ موضوعی که پیشتر گزارش نشده بود.
این منابع جزئیات بیشتری درباره نحوه انتقال پیام ارائه نکردند و نگفتند آیا این درخواست پس از تهدید روز سهشنبه دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، برای حمله به زیرساختهای برق و پلها در ایران مطرح شده است یا نه.
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی و سخنگوی گروه حوثی به پرسشهای رویترز در این زمینه پاسخ ندادهاند.
استقرار موشکها و پهپادها در نزدیکی بابالمندب
یک منبع نزدیک به حوثیها گفت این گروه با استقرار موشکها و پهپادها در نزدیکی تنگه بابالمندب، ورودی دریای سرخ، در ارتفاعات یمن مشرف به حدیده و خلیج عدن، آمادهسازیهای لازم برای حمله به کشتیها را تکمیل کرده و در انتظار دستور آغاز عملیات است.
هرگونه تهدید در دریای سرخ و ورودی آن در بابالمندب میتواند بحران جهانی انرژی ناشی از بسته شدن تنگه هرمز به دست جمهوری اسلامی را بهشدت وخیمتر کند و خطرات انفجاری ناشی از دور تازه جنگ را برجسته سازد.
بهنوشته رویترز، با توجه به اینکه تنگه هرمز هماکنون بسته است، هرگونه حمله حوثیها به کشتیها یا بنادر دریای سرخ به معنای اختلال همزمان در دو مسیر اصلی صادرات نفت خاورمیانه خواهد بود و جبههای تازه هم در بحران انرژی و هم در مناقشه گستردهتر جمهوری اسلامی با ایالات متحده باز خواهد کرد.
این منبع نزدیک به حوثیها گفت نمایندگان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که هماکنون در یمن حضور دارند، تصمیمگیری درباره زمان بستن تنگه بابالمندب را در اختیار خواهند داشت.
در نشانهای از تشدید تنشها در منطقه، حوثیها پس از آنکه عربستان سعودی را به بمباران فرودگاهی تحت کنترل خود در روز دوشنبه متهم کردند، به این کشور موشک شلیک کردند و به آتشبسی چهار ساله در مناقشه میان عربستان و این گروه پایان دادند.
دو منبع منطقهای نزدیک به ریاض به رویترز گفتند عربستان سعودی تهدیدهای تهران و حوثیها را بسیار جدی گرفته است. آنهت افزودند ریاض آگاه است که این گروه یمنی اکنون درباره دریای سرخ هماهنگی نزدیکی با حکومت ایران دارد.
تنشها از زمان فروپاشی آتشبس شکننده اخیر میان تهران و واشینگتن افزایش یافته و بار دیگر نگرانی از آغاز جنگی تمامعیار و اختلال در جریان انرژی از تنگه هرمز را زنده کرده است.
بستن دریای سرخ دشوار نخواهد بود
از آن زمان، حجم قابل توجهی از نفت خلیج فارس از طریق یک خط لوله عربستان سعودی به دریای سرخ منتقل شده و این آبراه اکنون حدود هفت درصد از عرضه جهانی انرژی را جابهجا میکند.
هنگامی که حوثیها در جریان جنگ غزه به کشتیها حمله کردند، شرکتهای بزرگ کشتیرانی محمولههای خود را به مسیر بسیار طولانیتر و پرهزینهتر دور آفریقا منتقل کردند.
با توجه به اینکه عربستان سعودی خود ۷۰ درصد صادرات انرژیاش را از طریق بندر ینبع در دریای سرخ انجام میدهد، هرگونه حمله مستقیم به آنجا نیز مشکل بزرگی برای بازارهای نفت ایجاد خواهد کرد.
یکی از منابع منطقهای گفت رهبران جمهوری اسلامی میکوشند با افزایش هزینه احتمالی برای اقتصاد جهانی، تهدید کشتیرانی در دریای سرخ و جریان صادرات نفت عربستان از این آبراه، ایالات متحده را تحت فشار قرار دهند؛ اقدامی که این منبع آن را بخشی از «تفکر ایرانی» توصیف کرد.
این منبع گفت مسدود کردن تنگه دشوار نخواهد بود.
او افزود: «هر کسی که یک تفنگ برای شلیک داشته باشد میتواند کشتیرانی را مختل کند. برای ایجاد اختلال در کشتیرانی نیازی به موشکهای پیشرفته نیست.»
جمهوری اسلامی حوثیها را بخشی از «محور مقاومت» منطقهای خود میداند؛ ائتلافی که حزبالله لبنان و گروههای مسلح شیعه عراقی را نیز در بر میگیرد. این گروهها پیشتر به مناقشه منطقهای میان تهران و واشینگتن پیوستهاند. با این حال، شورشیان حوثی هنوز بهطور رسمی وارد این درگیری نشدهاند.
بر اساس این قانون، ویزاهای دانشجویی نوع اِف، ویزاهای تبادل فرهنگی نوع جِی و ویزاهای خبرنگاری نوع آی، دیگر بهصورت نامحدود تا پایان دوره تحصیل یا فعالیت فرد معتبر نخواهند بود و برای آنها سقف زمانی مشخص تعیین میشود.
طبق مقررات جدید، مدت حضور دانشجویان خارجی و شرکتکنندگان برنامههای تبادل فرهنگی در آمریکا حداکثر چهار سال خواهد بود. خبرنگاران خارجی نیز با محدودیت بیشتری مواجه میشوند؛ بهطوری که مدت ویزای آنها حداکثر ۲۴۰ روز تعیین شده است. این مدت برای خبرنگاران چینی به ۹۰ روز کاهش مییابد.
طبق مقررات جدید اعلامشده، دارندگان این ویزاها همچنان میتوانند برای تمدید مدت اقامت خود درخواست ارائه کنند.
وزارت امنیت داخلی آمریکا اعلام کرده است که افزایش شمار دانشجویان و بازدیدکنندگان خارجی، نظارت بر وضعیت این افراد را دشوار کرده است.
این وزارتخانه گفته است در سال ۲۰۲۴ بیش از ۱.۸ میلیون پذیرش دانشجوی خارجی در آمریکا ثبت شده که نسبت به سال قبل بیش از ۱۱ درصد افزایش داشته است.
همچنین بیش از ۵۰۰ هزار نفر با ویزای تبادل فرهنگی و حدود ۳۷ هزار خبرنگار خارجی در همان سال وارد آمریکا شدهاند.
بر اساس مقررات تازه، دانشجویان تحصیلات تکمیلی برای تغییر هدف آموزشی خود یا انتقال به دانشگاه دیگر نیازمند دریافت مجوز خواهند بود. همچنین مهلت خروج دانشجویان و شرکتکنندگان برنامههای آموزشی پس از پایان دوره اقامت از ۶۰ روز به ۳۰ روز کاهش پیدا میکند.
منتقدان میگویند این تغییرات میتواند فشار بیشتری بر دانشجویان خارجی وارد کند و مسیر اقامت قانونی آنها پس از پایان تحصیل را دشوارتر سازد.
داگ رند، مقام پیشین وزارت امنیت داخلی آمریکا، هشدار داده است که این مقررات میتواند به جای کاهش بروکراسی، موانع بیشتری ایجاد کند.
دیوید بیر، مدیر مطالعات مهاجرت در موسسه کاتو، نیز گفته است محدودیتهای جدید درباره انتقال دانشگاه و تغییر برنامه تحصیلی فاقد مبنای قانونی روشن است و ممکن است دانشجویانی که سالها در آمریکا حضور داشتهاند، تنها ۳۰ روز فرصت داشته باشند تا برای ادامه اقامت خود راهحلی پیدا کنند.
چین نیز پیش از نهایی شدن این مقررات، بخش مربوط به محدودیت ویزای خبرنگاران چینی را تبعیضآمیز خوانده بود.
این قانون ۶۰ روز پس از انتشار در «فدرال رجیستر»، نشریه رسمی دولت فدرال آمریکا که قوانین جدید در آن منتشر میشود، اجرایی خواهد شد و پس از آن، افرادی که قصد ادامه حضور در آمریکا بیش از مدت تعیینشده را داشته باشند، باید برای تمدید اقامت درخواست خود را به وزارت امنیت داخلی ارائه کنند یا پس از خروج از آمریکا دوباره برای ورود اقدام کنند.
این اقدام جدید بخشی از سیاست گستردهتر دولت ترامپ برای افزایش کنترل بر روند مهاجرت قانونی و تشدید نظارت بر ورود و اقامت اتباع خارجی در آمریکا محسوب میشود.
در حالی که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، لحن تهدیدآمیز خود علیه ایران را تشدید کرده است، اکنون هدف جدیدی را در مرکز توجه قرار داده است: کوه کلنگ گزلا؛ محل احداث یک مجموعه زیرزمینی در نزدیکی یکی از مهمترین تأسیسات هستهای ایران.
ترامپ در گفتوگو با هیو هویت، مجری محافظهکار آمریکایی، گفت: «ما این محل را زیر نظر داریم و کوه کلنگ گزلا میتواند هدف یک حمله بزرگ و سنگین قرار بگیرد. به ایرانیها بگویید آماده باشند.»
بهنوشته والاستریت ژورنال اما اینکه دقیقا چه چیزی در این محل قرار دارد، همچنان پرسشی بیپاسخ است.
ایران در سال ۲۰۲۰ اعلام کرد ساخت این مجموعه را آغاز خواهد کرد؛ اقدامی که پس از آسیب شدید تاسیسات غنیسازی اورانیوم در نطنز در پی آنچه اقدامی خرابکارانه عنوان شد، صورت گرفت. یک سال بعد، رییس وقت سازمان انرژی اتمی ایران اعلام کرد این مجموعه برای استقرار تجهیزات «حساس» مورد استفاده قرار خواهد گرفت.
با این حال، عملیات ساختوساز در کوه کلنگ گزلا هنوز کامل نشده و مشخص نیست که در این مجموعه در حال حاضر چه فعالیتی، هستهای یا غیرهستهای، انجام میشود. در جریان حملات هوایی اسرائیل و آمریکا به اهدافی در خاک ایران در سال گذشته و امسال نیز این سایت آنقدر مهم ارزیابی نشد که هدف حمله قرار گیرد.
با وجود این، شماری از مقامهای پیشین آمریکایی و اسرائیلی معتقدند این مجموعه که در زیر رشتهکوهی با ارتفاع بیش از ۱۵۸۵ متر از سطح دریا قرار گرفته، میتواند در هرگونه تلاش آینده تهران برای احیای برنامه هستهای خود نقشی کلیدی ایفا کند.
روزنامه والاستریت ژورنال چهارشنبه ۲۴ تیز نیز گزارش داد که به گفته مقامهای آمریکایی، ترامپ پس از چند روز دریافت گزارشهای امنیتی از مشاوران ارشد خود، در حال بررسی گزینه حمله به این کوه و تاسیسات ساخته شده در دل آن است؛ اقدامی که در چارچوب گسترش عملیات نظامی آمریکا علیه ایران مطرح شده است.
این مجموعه سالهاست تحت نظارت اطلاعاتی آمریکا و اسرائیل قرار دارد، اما همچنان اطلاعات قابل توجهی درباره آن در دست نیست. جمهوری اسلامی تاکنون هیچ اطلاعات طراحی درباره این سایت در اختیار آژانس بینالمللی انرژی اتمی قرار نداده و رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، در ماه مارس خواستار بازدید بازرسان از این محل شده بود.
در دو سال گذشته، تاسیسات اصلی هستهای ایران در نطنز و فردو، محل استقرار سانتریفیوژهای غنیسازی اورانیوم، و همچنین مجتمع اصفهان که در آن فلز اورانیوم تولید و اورانیوم به گاز قابل غنیسازی تبدیل میشد، هدف حملات سنگین آمریکا و اسرائیل قرار گرفتهاند.
ترامپ پس از حملات خرداد ماه سال گذشته، که در آن از بمبهای سنگرشکن بسیار قدرتمند علیه تاسیسات زیرزمینی فردو و نطنز استفاده شد، بارها تاکید کرده بود که برنامه هستهای ایران «کاملا نابود شده است.»
آمریکا در جریان جنگ ۴۰ روزه نیز بار دیگر این مراکز را بمباران کرد؛ اقدامی که بخشی از هدف آن دفن عمیقتر مواد شکافتپذیری بود که تصور میشود هنوز در این تاسیسات نگهداری میشوند.
اکنون که واشینگتن بار دیگر عملیات نظامی علیه جمهوری اسلامی را از سر گرفته، مقامهای آمریکایی به دنبال اهداف تازهای برای تضعیف توان تهاجمی حکومت ایران هستند.
دن شاپیرو، مقام پیشین پنتاگون در دولت بایدن، به والاستریت ژورنال گفت: «ترامپ نگران است خسارتهایی که جنگ ۱۲ روزه به برنامه هستهای ایران وارد کرد، در آینده جبران شود.»
بهگفته او، شاید مدتی طول بکشد تا جمهوری اسلامی بتواند غنیسازی اورانیوم یا سایر فعالیتهای حساس را در این مجموعه عمیق زیرزمینی آغاز کند، «اما همین موضوع کوه کلنگ گزلا را به هدفی منطقی برای حمله تبدیل میکند.»
دو ورودی تونل در شرق و غرب این مجموعه شناسایی شدهاند. اگر ایران سالن اصلی را درست در زیر خطالرأس کوه ساخته باشد، طول هر یک از این تونلها بیش از۳۰۰ متر خواهد بود.
موسسه علوم و امنیت بینالملل، اندیشکده مستقر در واشینگتن که در زمینه منع اشاعه سلاحهای هستهای فعالیت میکند، در سال ۲۰۲۲ برآورد کرد که این مجتمع میتواند فضایی بیش از ۵ هزار متر مربع را در خود جای دهد.
بهگفته این موسسه، یکی از تونلها حدود ۱۰۰ متر و دیگری ۱۴۵ متر پایینتر از قله کوه قرار دارد؛ موضوعی که نشان میدهد این مجموعه احتمالا دارای چندین طبقه زیرزمینی است. همچنین هر دو ورودی با سازههای مقاوم تقویت شدهاند.
بر اساس تصاویر ماهوارهای جدید، حکومت ایران پس از جنگ ۱۲ روزه در خرداد ۱۴۰۴ بخشی از ورودیهای شرقی را با خاک پر کرده تا از ورود خودروهای زمینی جلوگیری کند، اما ورودیهای غربی همچنان باز هستند.
عملیات ساختوساز در این سایت از پاییز گذشته، پس از حملات خرداد ماه، دوباره آغاز شده و تا روزهای اخیر نیز ادامه داشته است.
این اندیشکده معتقد است فضای موجود در زیر کوه به اندازهای بزرگ است که بتواند یک مرکز غنیسازی اورانیوم با سانتریفیوژهایی برای تولید اورانیوم با غنای تسلیحاتی را در خود جای دهد.
در گزارش این موسسه آمده است: «این مجموعه احتمالا به اندازه کافی بزرگ است که برخی فعالیتهای مرتبط با ساخت سلاح هستهای، از جمله تولید فلز اورانیوم با غنای تسلیحاتی و تبدیل آن به اجزای یک سلاح هستهای، نیز در آن انجام شود.»
بر اساس توافق موقت اخیر میان تهران و واشینگتن، جمهوری اسلامی متعهد شده بود دستکم ۴۴۱ کیلوگرم مواد شکافتپذیر با غنای نزدیک به سطح تسلیحاتی را که پیش از جنگ ۱۲ روزه تولید کرده بود، رقیق کند؛ مقداری که برای ساخت حدود ۱۱ سلاح هستهای کافی ارزیابی میشود. گمان میرود این مواد در تاسیسات زیرزمینی اصفهان، فردو و نطنز مدفون باشند.
با این حال، عمق زیاد تونلهای کوه کلنگ گزلا باعث شده بسیاری از کارشناسان تردید داشته باشند که حتی بمبهای سنگرشکن ۳۰ هزار پوندی آمریکا نیز بتوانند مستقیما این مجموعه را منهدم کنند.
مقامهای جمهوری اسلامی نیز پیشتر اعلام کردهاند این سایت دقیقاا با هدف مقاومت در برابر چنین حملاتی طراحی شده است.
بهگفته کارشناسان، در حملات به فردو، آمریکا مجاری تهویه این مرکز را که سالها پیش از طریق نقشهها و عملیات اطلاعاتی شناسایی شده بودند، هدف قرار داد. اما تصاویر ماهوارهای موجود تاکنون محل دقیق سامانههای تهویه احتمالی در کلنگ گزلا را آشکار نکردهاند.
متیو شارپ، پژوهشگر ارشد هستهای مؤسسه فناوری ماساچوست (MIT) و دیپلمات پیشین آمریکا در آژانس بینالمللی انرژی اتمی، به والاستریت ژورنال گفت: «نمیتوان انتظار داشت حملات هوایی به کلنگ گزلا همان میزان موفقیتی را داشته باشند که در فردو مشاهده شد.»
او افزود: «کلنگ گزلا در عمق بیشتری قرار دارد و برخلاف فردو، شناخت دقیقی از ساختار داخلی و نقاط آسیبپذیر آن وجود ندارد.»
با این حال، بهگفته شارپ، این مجموعه نیز کاملا مصون نیست. عملیات ساخت آن به تامین برق، انتقال تجهیزات، سامانههای خنککننده و حضور نیروهای اجرایی وابسته است و همه این بخشها میتوانند هدف حمله قرار گیرند. همچنین هدف قرار دادن ورودیهای تونل میتواند روند توسعه این مجموعه را مختل کند و هرگونه ازسرگیری فعالیتهای هستهای در آن را آشکار سازد.
