دادگاه لسآنجلس ممنوعیت پرچم شیروخورشید را تایید کرد
نیویورک تایمز گزارش داد که ممنوعیت ورود پرچمهای شیروخورشید ایران به جام جهانی که از سوی فیفا اعمال شده بود، دوشنبه پس از برگزاری یک جلسه اضطراری در لسآنجلس تایید شد.
این پرچم موضوع شکایتی بود که پنجشنبه از سوی «موسسه صدای آزادی» و سام کرمانیان، یکی از هواداران ایران که قصد حضور در مسابقه را داشت، در دادگاه عالی لسآنجلس مطرح شد.
بر اساس این گزارش، رسیدگی به این پرونده به صورت فوری در دستور کار قرار گرفت و صبح دوشنبه، تنها چند ساعت پیش از آغاز دیدار ایران و نیوزیلند در ورزشگاه سوفای شهر اینگلوود کالیفرنیا، برگزار شد.
قاضی کرتیس ای. کین حکم داد که این ممنوعیت به قوت خود باقی بماند.
رویترز در گزارشی درباره نگاه مقامهای اسرائیلی به تفاهمنامه واشینگتن و تهران نوشت هرچند آنها به دلیل نگرانی از احتمال واکنش خصمانه ترامپ، در اظهارنظرهای علنی بسیار محتاطاند، اما در مکالمات خصوصی آشکارا ناراضیاند. یک مقام ارشد اسرائیلی این تفاهم را برای اسرائیل «وحشتناک» خواند.
این خبرگزاری در گزارشی که شامگاه دوشنبه ۲۵ خرداد، تقریبا ۲۴ ساعت پس از اعلام امضای اولیه یادداشت تفاهم میان آمریکا و جمهوری اسلامی، منتشر شد، به نقل از این مقام ارشد اسرائیلی نوشت توافق مقدماتی برای اسرائیل وحشتناک استو هیچکس در رهبری اسرائیل، از نخستوزیر گرفته تا رییس ستاد کل ارتش، نگاه دیگری به آن ندارد.»
مقامهای اسرائیلی به رویترز گفتند احتمال میدهند دوره ۶۰ روزه مذاکرات درباره شرطهای مد نظر طرفین و رسیدن به یک توافق نهایی تمدید شود و در حالی که نگرانیهای اسرائيل همچنان به قوت خود باقی است، دست این کشور برای اقدام نظامی نیز بسته بماند.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، و دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، در ماههای گذشته بارها بر سر مساله ایران درگیر شدهاند.
چندی پیش ترامپ در یک تماس تلفنی، نتانیاهو را «لعنتی دیوانه» توصیف کرد و به او دستور داد در زمانی که آمریکا در پی دستیابی به توافق با ایران بود، به بیروت حمله نکند.
نتانیاهو آن روز حملات را لغو کرد، اما یک هفته بعد به حومه جنوبی بیروت حمله کرد. این اقدام اسرائیل، حملات تلافیجویان جمهوری اسلامی را به دنبال داشت و در نهایت ترامپ با نوشتن یک پست در شبکه اجتماعی تروث سوشال هر دو طرف را توبیخ کرد.
چند ساعت پیش از اعلام توافق موقت، در حالی که ترامپ بر قریبالوقوع بودن امضای یادداشت تفاهم در روز تولدش تاکید داشت، اسرائیل بار دیگر پایتخت لبنان را هدف قرار داد. ترامپ نیز در پستی که از خشم او بابت حملات اسرائیل حکایت داشت، راکتهای شلیکشده از سوی لبنان به اسرائیل را «کوچک و بیاهمیت» توصیف کرد.
هرچند نتانیاهو در ماههای گذشته بارها بر همسویی و توافق خود با رییسجمهوری آمریکا تاکید کرده بود، اما دوشنبه ۲۵ خرداد در یک نشست رسانهای در اورشلیم اذعان کرد که او و ترامپ گاهی اختلاف نظر داشتهاند.
او گفت: «ترامپ رییسجمهوری ایالات متحده است، من نخستوزیر اسرائیلم. ما بیشتر وقتها همنظریم و البته زمانهایی هم هست که این توافق نظر کمتر است. من مسئول منافع امنیتی اسرائیل هستم.»
دن شاپیرو، سفیر پیشین آمریکا در اسرائیل و پژوهشگر اندیشکده شورای آتلانتیک، این موقعیت را «لحظهای آشکار از واگرایی منافع» خواند و به رویترز گفت: «نتانیاهو تلاش خواهد کرد آشکارا با این تفاهم مخالفت نکند تا وارد درگیری با ترامپ نشود. اما نشان خواهد داد که اسرائیل خود را این توافق ملزم نمیداند و حقوق خود را محفوظ میدارد.»
روزنامه نیویورکپست ساعاتی پس از امضای یادداشت تفاهم در گزارشی از گسترش خشم و نارضایتی از توافق پیشنهادی در طیفهای مختلف سیاسی اسرائیل خبر داد؛ بهویژه به این دلیل که اسرائیل در مذاکراتی که با هدایت دولت ترامپ میان آمریکا و حکومت ایران جریان داشته، نقش مستقیمی نداشته است.
انتظار میرود یادداشت تفاهم میان آمریکا و جمهوری اسلامی، جمعه ۲۸ خرداد در سوئیس امضا شود. هرچند مفاد این یادداشت هنوز روشن نیست، اما مقامهای پاکستان و جمهوری اسلامی تاکید دارند که این پیمان خواستار توقف دائمی عملیات نظامی در همه جبههها، از جمله در لبنان، است.
نتانیاهو گفت اسرائیل نیروهای خود را در جنوب لبنان حفظ خواهد کرد و «آزادی عمل» خود را در برابر حملات حزبالله نگه خواهد داشت.
او دوشنبه به خبرنگاران گفت: «ایران میخواست ما از آنجا عقبنشینی کنیم، اما من محکم ایستادم.» او افزود: «ما آزادی عمل خود را حفظ میکنیم و منطقه امنیتی را برای حفاظت از شهروندان شمالی اسرائیل نگه میداریم.»
توافق موقت، تنگه هرمز، گلوگاه نفتی مهم جهان، را دوباره باز خواهد کرد، در حالی که سرنوشت برنامه هستهای تهران قرار است در دورهای ۶۰ روزه از مذاکرات برای دستیابی به توافق نهایی تعیین تکلیف شود.
دو موضوع دیگر که نتانیاهو و ترامپ هر دو در آغاز جنگ بهعنوان دلایل توجیهی آن مطرح کرده بودند، یعنی مهار برنامه موشکی جمهوری اسلامی و پایان دادن به حمایت تهران از گروههای مسلح منطقهای، ظاهرا در دستور کار گفتوگوها قرار ندارد.
سه مقام اسرائیلی به رویترز گفتند اسرائیل بسیار محتمل میداند که پیمان ۶۰ روزه به ۹۰ روز تمدید شود و آمریکا در حالی که درباره توافقی گستردهتر مذاکره میکند، استقرار داراییهای نظامی خود را در منطقه حفظ کند.
دو مقام اسرائیلی دیگر نیز به این رسانه گفتند اسرائیل هفته گذشته، زمانی که ترامپ نخستین بار گفت توافق با ایران نزدیک است، غافلگیر شد. آنها اذعان کردند که اسرائیل در اثرگذاری بر مذاکرات موفقیت چندانی نداشته است.
نیویورک تایمز گزارش داد که ممنوعیت ورود پرچمهای شیروخورشید ایران به جام جهانی که از سوی فیفا اعمال شده بود، پس از برگزاری یک جلسه اضطراری در دادگاهی در لسآنجلس در روز دوشنبه تایید شد.
این پرچم موضوع شکایتی بود که روز پنجشنبه از سوی «موسسه صدای آزادی» و سام کرمانیان، یکی از هواداران ایران که قصد حضور در مسابقه را داشت، در دادگاه عالی لسآنجلس مطرح شد.
بر اساس این گزارش، رسیدگی به این پرونده به صورت فوری در دستور کار قرار گرفت و صبح دوشنبه، تنها چند ساعت پیش از آغاز دیدار ایران و نیوزیلند در ورزشگاه سوفای شهر اینگلوود کالیفرنیا، برگزار شد. قاضی کرتیس ای. کین حکم داد که این ممنوعیت به قوت خود باقی بماند.
او گفت: «آزادی بیان فوقالعاده مهم است، مقدس است و یکی از پایههای جامعه ما به شمار میرود، اما بدون محدودیت نیست؛ از جمله در مواردی که یک نهاد خصوصی در یک ملک خصوصی فعالیت میکند و همانطور که در پروندههای قبلی نیز نشان داده شده، میتواند به شکلی معقول مقرراتی را اعمال کند. درخواست را رد میکنم.»
قاضی کین در توضیح دلایل خود گفت: «ممکن است برای حدود ۲۵۰۰ نفر از کارکنانی که باید با پروتکلهای امنیتی سروکار داشته باشند، آسیب یا مشکل ایجاد شود. تغییر یک پروتکل قدیمی ورزشگاه برای رویدادی عظیم، تنها در عرض چند ساعت، بار بسیار سنگینی به همراه دارد. دشوار است تصور کنیم فیفا بتواند در یک ورزشگاه تغییر ایجاد کند اما در سایر ورزشگاهها چنین نکند.»
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، دوشنبه در یک نشست خبری تلویزیونی درباره عملیات این کشور در لبنان اعلام کرد: «ما آزادی عمل خود را برای خنثی کردن حملات حفظ خواهیم کرد.»
او گفت: «ما متعهد به تامین امنیت و رفاه ساکنان شمال اسرائیل هستیم و شخصا این موضوع را پیگیری میکنم. ضربات بسیار سنگینی به حزبالله وارد کردهایم. از حدود ۱۵۰ هزار موشک و راکت این گروه، تنها حدود هشت درصد باقی مانده است.»
نخستوزیر اسرائیل ادامه داد: «امروز کمربند امنیتی ایجاد کردهایم که هرگونه احتمال نفوذ نیروهای رضوان به منطقه جلیل را از بین میبرد. هزاران عضو حزبالله کشته شدهاند و ما همچنان برای حل مسائل باقیمانده در حال اقدام هستیم.»
نتانیاهو همچنین به یک بسته حمایتی برای ساکنان شمال اسرائیل اشاره کرد و افزود: «ما هم امنیت و هم رفاه را برای ساکنان شمال کشور فراهم خواهیم کرد.»
به گزارش رویترز، نتانیاهو درباره رابطهاش با رییسجمهوری آمریکا نیز گفت: «ترامپ و من شریک هستیم، اغلب با هم موافقیم و گاهی اختلاف داریم.»
تیم ملی فوتبال اسپانیا، قهرمان یورو و یکی از مدعیان جدی قهرمانی، در نخستین بازی خود در جام جهانی برابر کیپورد، تیم رده ۶۷ ردهبندی فیفا، با تساوی بدون گل متوقف شد تا نخستین شگفتی جام در گروه H رقم بخورد.
اسپانیا در تنها تجربه قهرمانی جام جهانی در سال ۲۰۱۰ هم در گام نخست با ناکامی در پیروزی مواجه شده و برابر سوئیس شکست خورده بود.
عربستان سعودی و اروگوئه امشب دیگر بازی این گروه را برگزار خواهند کرد.
کیپ ورد در نخستین حضور خود در جام جهانی شگفتی آفرید
وقتی سوت پایان نخستین مسابقه کیپ ورد در تاریخ جام جهانی در استادیوم آتلانتا، در فاصله ۵۲۹۶ کیلومتری از خانه، به صدا درآمد، آنها کاری باورنکردنی انجام داده بودند؛ کشوری کوچک و تازهوارد توانسته بود اسپانیا، قهرمان اروپا و یکی از مدعیان اصلی قهرمانی جهان، را با تساوی بدون گل متوقف کند.
بوبیستا، سرمربی تیم، گفته بود میخواهد دنیا ببیند کیپ ورد چیست و مردمش چه کسانی هستند؛ و دنیا هم دید.
او تاکید کرده بود که صعود به جام جهانی فقط فوتبال نیست؛ موسیقی است، فرهنگ است، همه چیز است. پس این نتیجه چه بود؟ چیزی فوقالعاده.
چه لحظهای بود و چه فریادی برخاست وقتی غیرممکن به واقعیت تبدیل شد.
مجمعالجزایری در اقیانوس اطلس با ۶۰۰ هزار نفر جمعیت. یک مدافع میانی باشگاه شمروک روورز از منطقه کراملین دوبلین که زبان کریول را یاد گرفته و روزی در لینکدین پیدا شده بود. یک دروازهبان ۴۰ ساله از لیگ دسته دوم پرتغال. یک ژوزیمار دیگر که نام خود را در تاریخ این رقابتها ثبت کرد و در پایان مسابقه اشک ریخت؛ اشکی که قرار است نسلها درباره آن صحبت شود.
درباره همه آنها، تکتکشان. آنها به آمریکا آمدند، مقابل اسپانیا قرار گرفتند و مقاومت کردند؛ با بدنهایی که برای هر توپ به خطر افتاد و قلبهایی که آشکارا برای کشورشان میتپید.
حتی ورود لامین یامال، ستاره نوجوانی که قرار بود ناجی اسپانیا باشد، نتوانست آنها را شکست دهد.
کیپ ورد از آتلانتا یک امتیاز گرفت، اما دستاوردش بسیار فراتر از آن بود. حتی میتوانست بیشتر هم باشد.
وقتی مسابقه در دقایق پایانی با نتیجه صفر-صفر دنبال میشد، این کیپ ورد بود، نه اسپانیا، که بهترین فرصتهای گلزنی را خلق کرد.
باورنکردنی بود؛ در دقیقه ۹۰ دینی بورگس در محوطه جریمه اسپانیا به هوا پرید تا ضربه سر بزند و شاید جاودانه شود، اما اونای سیمون توپ را مهار کرد. سه دقیقه بعد، رایان مندس نیز فرصت خود را داشت.
از سوی دیگر، دنی اولمو مجبور شد ضربه کوین پینا را دفع کند؛ داستانی شگفتانگیز که تا آستانه غیرقابل باورتر شدن پیش رفت.
اما همین تساوی نیز برای همیشه در یادها خواهد ماند؛ تساویای سرشار از شادی.
و اگر آن موقعیتها لحظاتی ماندگار بودند، صحنه مهار فوقالعاده پیکو لوپس در دقیقه ۸۸ نیز چنین جایگاهی خواهد داشت؛ جایی که او با تکلی تماشایی مانع گلزنی اولمو شد.
به نوشته گاردین، لوپس در ایرلند متولد و بزرگ شده است. پدرش کارلوس، آشپز کشتیهای کروز، زمانی که کشتیاش در دوبلین پهلو گرفته بود با جودی آشنا شد. هر دوی آنها به همراه دو برادر پیکو در ورزشگاه حضور داشتند.
پدربزرگ ۹۸ سالهاش که هنوز روی زمین کشاورزی کار میکند، از جزیره سائو نیکولاو مسابقه را تماشا میکرد.
خانواده همسرش نیز با کمپر خود را به مسابقه رسانده بودند. چه اندازه باید به او افتخار کنند و چه داستان شگفتانگیزی دارد.
این داستان پیشتر هم روایت شده بود، اما همچنان شگفتانگیز است و این مسابقه فصل تازهای به آن افزود.
مشاور سابق وام مسکن که از کار خود خسته شده بود، بازیکن نیمهحرفهایای که از بوهیمیانز به شمروک روورز رفت، روزی پیامی در لینکدین دریافت کرد و آن را نادیده گرفت؛ چون به زبانی بود که نمیفهمید و تصور کرد هرزنامه است. اکنون او بخشی از تاریخ شده بود.
پشت سر او، ژوزیمار ژوزه اوورا دیاس، معروف به «ووزینیا»، دروازهبان ۴۰ ساله تیم، نیز تاریخساز شده بود. همه آنها چنین کردند؛ چه قهرمانانی.
ترکیب اصلی تیم در هشت لیگ مختلف بازی میکند و هر ۲۶ بازیکن خارج از سطح اول فوتبال جهان هستند.
اسپانیا ۲۴ بار به سمت دروازه حریف شوت زد اما راهی برای گلزنی پیدا نکرد. اما این نتیجه تصادفی نبود؛ اصلا. بازیکنان بوبیستا برای آن زحمت کشیده بودند و از همان آغاز شایستهاش بودند.
شمارش معکوس آغاز مسابقه به پایان رسید و یک دقیقه و شش ثانیه دیرتر از زمان برنامهریزیشده، دایلون لیورامنتو نخستین لمس توپ تاریخ کیپ ورد در جام جهانی را ثبت کرد. این درحالی است که به آنها گفته بودند اینجا جای آنها نیست.
اما آنها چیز دیگری رقم زدند؛ نمایشی از مقاومت و سرکشی. نود دقیقه طولانی که در پایان آن پاداشی بزرگ انتظارشان را میکشید.
بوبیستا گفته بود تیمش شجاعت حمله خواهد داشت، اما برای این مسابقه اولویت اصلی دفاع بود؛ و آنها این کار را فوقالعاده انجام دادند.
اسپانیای مستاصل
۱۴ دقیقه طول کشید تا پدری نخستین شوت اسپانیا را بزند. سپس پائو کوبارسی ضربهای به بیرون فرستاد و تقریبا همین بود.
در سوی دیگر زمین، رایان مندس توپ را از بالای سر گاوی عبور داد اما ضربهاش توسط مارک کوکوریا دفع شد.
لیورامنتو از میانه زمین شوت زد و ژووانه کابرال نیز ضربهای را از کنار دروازه به بیرون فرستاد.
اسپانیا در ادامه بهتر شد و هرچه به پایان نیمه نخست نزدیکتر میشد، موقعیتهای بیشتری خلق میکرد.
در همین مقطع بود که ووزینیا درخشیدن را آغاز کرد.
نخستین مهار بزرگ او روی ضربه سر میکل اویارسابال بود؛ پس از آنکه فران تورس تیر دروازه را لرزانده بود.
سپس ضربه تورس را مهار کرد و بعد نیز مقابل ضربه سر ایمریک لاپورت ایستاد.
با آغاز نیمه دوم تعداد شوتهای اسپانیا بیشتر و بیشتر شد و در نهایت به ۲۷ رسید.
اما هیچچیز جواب نمیداد. زمان میگذشت. و میگذشت. و باز هم میگذشت.
و برخلاف انتظار همه، لامین یامال تا دقیقه ۷۰ وارد زمین نشد. حضور او فضای مسابقه را تغییر داد، اما نتوانست تاریخ را تغییر دهد. این کار را کیپ ورد انجام داد.
تفاهمنامه جمهوری اسلامی و آمریکا در حالی از سوی دو طرف «پیروزی» خوانده شده و با استقبال شماری از کشورها روبهرو شده است که متن آن هنوز هم منتشر نشده و گمانهزنیها درباره مفادش ادامه دارد. روایتهای تهران و واشینگتن از این تفاهم در مواردی با یکدیگر در تضاد است.
بر اساس اعلام مقامهای دو طرف، قرار است هیاتهای جمهوری اسلامی و آمریکا روز جمعه، ۲۸ خرداد در ژنو حاضر شوند تا یادداشت تفاهمی را که یکشنبه بهصورت اولیه امضا شده است، نهایی و بهطور رسمی امضا کنند. عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، دوشنبه ۲۵ خرداد اعلام کرد که احتمالا جمعه در سوئیس دیداری میان روسای هیاتهای دو طرف برگزار و پس از امضای تفاهمنامه، نخستین دور مذاکرات بعدی آغاز میشود.
در همین حال، یک دیپلمات آگاه به این مذاکرات، به پیبیاس گفت که مقامهای ایرانی و آمریکایی پیش از مراسم امضای جمعه، نشستهای مقدماتی را در دوحه برگزار خواهند کرد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، نیز دوشنبه در یک نشست رسانهای در فرانسه در حاشیه نشست گروه هفت، گفت متن تفاهم «احتمالا مدتی پس از جمعه» منتشر خواهد شد.
یک مقام ارشد آمریکایی در گفتوگو با العربیه خبر داد که جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، برای پیگیری مرحله بعدی مذاکرات به روند اجرای توافق وارد میشود و هدایت مرحله مذاکرات فنی و اجرایی توافق را بر عهده خواهد داشت.
بر اساس اطلاعات منتشرشده درباره چارچوب تفاهم، این توافق فقط یک بازه ۶۰ روزه برای مذاکره درباره سرنوشت ذخایر اورانیوم با غنای بالا و آینده برنامه هستهای ایران ایجاد میکند.
ترامپ روز شنبه، یک روز پیش از امضای اولیه تفاهم، گفت که رهبران جمهوری اسلامی «دیگر سلاح هستهای نمیخواهند و چنین سلاحی هم نخواهند داشت؛ نه از طریق خرید، نه از طریق توسعه و نه از هیچ شکل دیگری از تامین آن».
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، دوشنبه ۲۵ خرداد در مصاحبه با ایبیسی در توضیح محتوای تفاهمنامه اولیه گفت این توافق دو مسیر پیش روی جمهوری اسلامی میگذارد.
به گفته او، اگر تهران به تلاش برای بازسازی برنامه هستهای خود ادامه دهد، توافق تضمین میکند که حکومت ایران منابع لازم برای این کار را در اختیار نداشته باشد، اما اگر جمهوری اسلامی حاضر باشد تعهدی بلندمدت و قابل راستیآزمایی برای کنار گذاشتن مسیر دستیابی به سلاح هستهای بدهد، آمریکا آماده است از ورود ایران به اقتصاد جهانی استقبال کند و بخشی از تحریمها را بردارد.
یک مقام ارشد آمریکایی نیز در گفتوگو با العربیه گفت واشینگتن «سازوکاری» در اختیار دارد که مانع دستیابی ایران به سلاح هستهای خواهد شد. این مقام افزود طی ۳۰ روز آینده مشخص میشود روند روابط و مذاکرات با ایران به چه سمتی خواهد رفت.
اما دنیل بی. شاپیرو، سفیر پیشین آمریکا در اسرائیل و عضو اندیشکده شورای آتلانتیک، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «در مورد مسائل هستهای، واقعا هیچ توافقی وجود ندارد. ایران میداند چگونه این مذاکرات را طولانی کند و بکوشد در مسیر آن امتیازهایی به دست آورد.»
شاپیرو همچنین هشدار داد که ممکن است هیچ توافقی حاصل نشود و اگر هم توافقی به دست آید، «بسیار محتمل است» از چیزی که پیش از جنگ از راه دیپلماسی قابل دستیابی بود، بدتر باشد.
انتقال پول به جمهوری اسلامی و رفع تحریمها
رفع تحریمها و دسترسی جمهوری اسلامی به منابع مالی، از محورهای اصلی اختلاف در روایتهای دو طرف است.
ترامپ در حاشیه نشست گروه هفت، در پاسخ به این پرسش که آیا توافق شامل کاهش تحریمها برای ایران میشود، گفت: «نه، شامل نمیشود.» او افزود جمهوری اسلامی باید «واقعا رفتارش را تغییر دهد» و تاکید کرد توافق کنونی بر باز بودن تنگه هرمز و عبور و مرور آزادانه و بدون عوارض متمرکز است.
ونس نیز در توضیح محتوای تفاهمنامه گفت ایران «حتی یک سنت» پول دریافت نمیکند، مگر آنکه تعهدات خود را انجام دهد. او تاکید کرد آمریکا «حتی یک دلار» از پول خود را به ایران نخواهد داد و آنچه درباره آن صحبت میشود، اساسا کاهش تحریمهاست.
به گفته ونس، اگر جمهوری اسلامی اقداماتی برای از بین بردن ذخایر مواد غنیشده خود انجام دهد یا سازوکار راستیآزمایی مورد نظر واشینگتن را بپذیرد، کاهش تحریمها در پی خواهد آمد.
او همچنین از احتمال دسترسی ایران به یک صندوق بازسازی ۳۰۰ میلیارد دلاری سخن گفت، اما تاکید کرد چنین دسترسیای فقط در صورت پایبندی تهران به تعهداتش ممکن خواهد بود و این صندوق از سوی ائتلافی از کشورهای خلیج فارس تامین مالی میشود.
ونس گفت هدف ترامپ این است که توافق برای مردم ایران نیز یک برد باشد، اما این امر مستلزم «اعتمادسازی واقعی» و «رفتار مثبت واقعی» از سوی نظام سیاسی ایران است.
در مقابل، روایت برخی چهرههای نزدیک به جریان تندرو در ایران متفاوت است. محمود نبویان، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت طبق یادداشت تفاهم، آمریکا متعهد شده است تا زمان خاتمه تحریمها، مجوزهای وزارت خزانهداری برای صادرات نفت خام ایران، مواد پتروشیمی و مشتقات آن و همه خدمات مرتبط، از جمله تراکنشهای بانکی، بیمه و حملونقل را صادر کند.
نبویان همچنین نوشت در متن یادداشت تفاهم درباره آزادسازی پولهای مسدودشده «تناقض درونمتنی» وجود دارد؛ زیرا به گفته او، طبق بند ۱۳، بند ۱۱ باید بلافاصله اجرا شود، اما در بند ۱۱ آزادسازی پولها به «پیشرفت مذاکرات» مشروط شده است. او خواستار ارائه گزارش دقیق اجرای یادداشت تفاهم به «ملت ایران» شد.
عباس عراقچی نیز به گزارش خبرگزاری مهر گفت اقتصاد ایران نباید خود را «متکی و موکول» به این قبیل توافقات اقتصادی از طریق مذاکره با آمریکا کند؛ اظهاراتی که نشان میدهد مقامهای جمهوری اسلامی همزمان با دفاع از تفاهم، میکوشند انتظارهای اقتصادی از آن را کنترل کنند.
مخالفتهای اسرائیل و تندروهای داخلی با متن تفاهمنامه
اگرچه مقامهای آمریکا و جمهوری اسلامی تفاهمنامه را موفقیت سیاسی خود معرفی کردهاند، واکنشهای اعتراضی و انتقادی در دو سوی منازعه نیز شکل گرفته است.
قالیباف در شبکه اجتماعی ایکس خطاب به مردم ایران نوشت جمهوری اسلامی با «مقاومت تاریخی» مردم و «رشادت نیروهای مسلح» در برابر کسانی که به گفته او قصد «نابودی و تسلیم» ایران را داشتند، «گامی بلند به سوی پیروزی نهایی» برداشته است. او افزود: «ایستادهایم و در نهایت ایران پیروز خواهد شد.»
در طرف آمریکایی، مقامهای ارشد دولت ترامپ نیز تفاهمنامه را حاصل فشار بر جمهوری اسلامی معرفی کردهاند. یک مقام ارشد آمریکایی در گفتوگو با العربیه گفت کشاندن ایران به میز مذاکره نتیجه مستقیم فشارهای اعمالشده و اجرای محاصره بوده است. این مقام همچنین گفت ایران برای نخستین بار امتیازاتی «بیسابقه» ارائه کرده و رفع محاصره و تحریمها تهران را به ادامه مسیر گفتوگو ترغیب کرده است.
اما در اسرائیل، نگرانی اصلی این است که تفاهم تهران و واشینگتن بدون الزام روشن جمهوری اسلامی به محدودیتهای هستهای و بدون توقف قطعی فعالیتهای حزبالله در لبنان، به کاهش فشار بر ایران منجر شود. مقامهای اسرائیلی تاکید کردهاند کشورشان طرف تفاهمنامه نیست و نیروهای اسرائیلی جنوب لبنان را ترک نخواهند کرد.
در داخل ایران نیز بخشی از تندروها، همزمان با تکرار روایت «پیروزی»، درباره مفاد تفاهم ابراز نگرانی کردهاند. نبویان از «تناقض درونمتنی» سخن گفته و خواستار گزارش دقیق درباره اجرای یادداشت تفاهم شده است.
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، نیز به نقل از یک منبع آگاه از اعمال «تغییرات مهم» در متن نهایی تفاهم جمهوری اسلامی و آمریکا خبر داد. فارس نوشت با تصریح نقش جمهوری اسلامی و عمان در تعیین آینده خدمات دریانوردی در تنگه هرمز، حق حاکمیتی دو کشور بر این گذرگاه تثبیت شده است.
بازگشایی تنگه هرمز و پایان محاصره دریایی، فوریترین بخش اجرایی تفاهمنامه معرفی شده، اما همین موضوع نیز با روایتهای متفاوت همراه است.
ترامپ در حاشیه نشست گروه هفت گفت تنگه هرمز تا جمعه بهطور کامل باز خواهد شد. او همچنین گفت بر اساس توافق، تنگه باز نخواهد شد.
رییسجمهوری آمریکا همچنین بر «آزادی عبور بدون عوارض» تاکید کرد و افزود آمریکا و طرف مقابل «کمی بر سر این موضوع بحث» داشتهاند، اما به گفته او، عبور و مرور آزادانه خواهد بود.
سیانان صبح دوشنبه گزارش داد که ارتش آمریکا دستور آمادهسازی برای پایان دادن به محاصره دریایی تنگه هرمز از جمعه را دریافت کرده است. البته این رسانه، اجرای این دستور را منوط به امضای توافق میان واشینگتن و جمهوری اسلامی خواند.
سیانان همچنین به نقل از یک مقام آمریکایی نوشت که در صورت امضای توافق، نیروهای آمریکایی روند لغو محاصره دریایی را آغاز میکنند. این مقام در عین حال تاکید کرده است که این برنامه بر اساس شرایط فعلی تنظیم شده و ممکن است تا پیش از جمعه تغییر کند.
رویترز به نقل از یک مقام ارشد آمریکایی نوشت ترافیک تنگه هرمز از همین حالا رو به افزایش است و در طول زمان افزایش بیشتری خواهد یافت. او افزود احتمالا بازگشت کامل تردد به وضعیت عادی تا دو هفته زمان خواهد برد.
یک مقام ارشد آمریکایی در گفتوگو با العربیه نیز گفت طی دو هفته آینده، تردد کشتیها در تنگه هرمز بهطور قابل توجهی افزایش خواهد یافت. او همچنین گفت آمریکا موفق شده حدود هفت میلیون بشکه نفت را از منطقه خارج کند و ایران دریافته است که کنترل کاملی بر شرایط ندارد.
در مقابل، خبرگزاری فارس، نزدیک به سپاه پاسداران، به نقل از یک منبع آگاه روایت متفاوتی ارائه کرد. این منبع به فارس گفت در متن تفاهم آمده است که جمهوری اسلامی فقط برای ۶۰ روز عبور بدون هزینه کشتیها را خواهد پذیرفت. به گفته او، آمریکا «اصل دریافت هزینه» را پذیرفته و فقط برای ۶۰ روز از تهران تخفیف گرفته است.
این منبع همچنین به فارس گفت جمهوری اسلامی پس از ۶۰ روز قصد دارد با ارائه خدمات ایمنی، دریانوردی، محیط زیست و بیمه، از عواید مالی حاصل از تردد کشتیهای تجاری در تنگه هرمز برای توسعه اقتصادی کشور بهرهمند شود.
در بخش دیگری از گزارش فارس آمده است که یکشنبه، در لحظات آخر مذاکرات، متن تفاهمنامه تغییراتی داشت که بر اساس آن اعمال حاکمیت جمهوری اسلامی و عمان بر تنگه هرمز را بهصورت «قطعی و مصرح» مورد تاکید قرار گرفت.
همزمان، ارتش آمریکا در یک یادداشت هشدار اعلام کرد محاصره بنادر ایران تا زمان تکمیل توافق آتشبس که برای ۱۹ ژوئن برنامهریزی شده، همچنان برقرار است. در این هشدار آمده است: «محاصره نظامی بنادر ایران همچنان برقرار است و تمامی ترددهای ورودی و خروجی از این بنادر را محدود میکند.» ارتش آمریکا همچنین هشدار داد: «تا زمانی که دستور صریح صادر نشده است، از تلاش برای عبور خودداری کنید.»
خروج آمریکا از منطقه
یکی دیگر از مفاد بحثبرانگیز تفاهمنامه، ادعای خروج نیروهای آمریکایی از محیط پیرامونی ایران است؛ ادعایی که تا کنون از سوی مقامهای آمریکایی بهصورت علنی تایید نشده است.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، به نقل از یک منبع مطلع نوشت بر اساس ماده چهار تفاهمنامه جمهوری اسلامی و آمریکا، ۳۰ روز پس از توافق نهایی، نیروهای رزمی آمریکایی باید از محیط پیرامونی ایران خارج شوند.
همین منبع به تسنیم گفت بر اساس بند ۹ تفاهمنامه، در طول ۶۰ روز مذاکرات برای توافق نهایی، نیروی جدید آمریکا به منطقه اضافه نمیشود و جمهوری اسلامی نیز در این بازه اقدام هستهای انجام نمیدهد.
مساله لبنان و پایان جنگ در همه جبههها
یکی از مناقشهبرانگیزترین موضوعات در جریان مذاکرات و اکنون در ر روایتهای منتشرشده از هر دو سو، جایگاه لبنان در تفاهمنامه و تنشها میان حزبالله، گروه نیابتی تحت حمایت جمهوری اسلامی، با اسرائیل است.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، در نشست خبری دوشنبه ۲۵ خرداد گفت: «لبنان و خاتمه جنگ در لبنان بخش لاینفک تفاهم خاتمه جنگ است.»
او افزود در یادداشت تفاهم جمهوری اسلامی و آمریکا سه بار از لبنان نام برده شده و عبارت «پایان جنگ در همه جبههها، از جمله لبنان و احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی لبنان» در متن آمده است. به گفته بقائی، هر تفاهمی باید شامل احترام به تمامیت سرزمینی و حاکمیت ملی لبنان باشد.
حزبالله لبنان نیز در بیانیهای از گنجانده شدن نام لبنان در توافق با آمریکا استقبال کرد و آن را نشانه تعهد جمهوری اسلامی به توقف جنگ و حفظ حقوق لبنان دانست.
این گروه در نخستین واکنش عمومی خود پس از اعلام تفاهم، آن را «دستاوردی بزرگ» برای جمهوری اسلامی خواند و گفت این توافق میتواند به «آزادسازی کامل سرزمین ما، بازگشت زندانیان ما به میهن و خانوادههایشان» و بازسازی مناطق ویرانشده بر اثر جنگ منجر شود.
در مقابل، اسرائیل روایت تهران و حزبالله را نمیپذیرد. بر اساس گزارشهای منتشرشده از موضع وزرای کابینه اسرائیل، مقامهای این کشور بهطور شفاف به ترامپ اطلاع دادهاند که اسرائیل طرف تفاهمنامه تهران و واشینگتن نیست و نیروهایش جنوب لبنان را ترک نخواهند کرد.
دیوید منسر، سخنگوی دفتر بنیامین نتانیاهو، در پاسخ به پرسشهای خبرگزاری آسوشیتدپرس درباره موضع اسرائیل گفت اسرائیل و آمریکا در جلوگیری از دستیابی حکومت ایران به سلاح هستهای «کاملا همسو» هستند، اما اسرائیل حملات حزبالله به خاک خود را تحمل نخواهد کرد و به اقدام علیه کسانی که در پی آسیب رساندن به شهروندانش هستند، ادامه خواهد داد.
ارتش لبنان از ساکنان روستاهای تخلیهشده در مرزهای جنوبی این کشور خواست برای بازگشت عجله نکنند و به دلیل خطر «نقضها و تجاوزات اسرائیل» از دستورهای نظامی پیروی کنند. همزمان، گزارشهایی از حمله پهپادی اسرائیل به لبنان در صبح دوشنبه منتشر شد و حزبالله در بیانیهای هشدار داد هیچ حملهای را که ناقض حاکمیت لبنان باشد یا مردم این کشور را هدف قرار دهد، نخواهد پذیرفت.
