رسانههای دولتی کره شمالی گزارش دادند این کشور قصد دارد یک ناوشکن ۱۰ هزار تنی بسازد و همزمان توسعه تسلیحات محرمانه زیرآبی را پیش ببرد. اعلامی که تنها چند روز پیش از سفر شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، به پیونگیانگ صورت گرفته است.
روزنامه رودونگ سینمون، ارگان حزب حاکم کره شمالی، شنبه ۱۶ خرداد در گزارشی درباره یک آزمایش دریایی که پیش از این با نظارت کیم جونگ اون انجام شد، نوشت رهبر کره شمالی دستور داده ناوشکن «کانگ کون» و یک ناو جنگی پنج هزار تنی دیگر به نام «چوئه هیون»، هرچه سریعتر به نیروی دریایی این کشور ملحق شوند.
این روزنامه جزییات بیشتری درباره برنامه ساخت ناوشکن ۱۰ هزار تنی یا تسلیحات زیرآبی مورد اشاره، منتشر نکرد.
نخستین اشاره رسمی به ناوشکن ۱۰ هزار تنی
هونگ مین، پژوهشگر ارشد موسسه اتحاد ملی کره در کره جنوبی، گفت این نخستین بار است که کره شمالی بهطور رسمی از برنامه ساخت یک ناوشکن ۱۰ هزار تنی سخن میگوید.
به گفته او، کیم احتمالا در آستانه سفر شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، به کره شمالی، تلاش دارد توانمندیهای نظامی کشورش را به نمایش بگذارد.
شی قرار است دوشنبه و سهشنبه، ۱۸ و ۱۹ خرداد، به کره شمالی سفر کند.
این نخستین سفر او به پیونگیانگ در نزدیک به هفت سال گذشته خواهد بود. سفری که در شرایط تلاش پکن برای تقویت روابط با تنها متحد رسمی خود انجام میشود.
رودونگ سینمون به نقل از کیم نوشت که پیونگیانگ باید تواناییهای دریایی خود را برای بازدارندگی در برابر جنگ هستهای افزایش دهد.
رهبر کره شمالی همچنین بر ضرورت تقویت همزمان توانمندیهای نظامی این کشور در زمین، دریا و هوا، تاکید کرده است.
توسعه زرادخانه هستهای و نوسازی نیروی دریایی
اعلام برنامه ساخت ناوشکن جدید تنها چند روز پس از آن صورت گرفت که رهبر کره شمالی خواستار گسترش «تصاعدی» زرادخانه هستهای این کشور شد.
کیم ۱۴ خرداد در جریان بازدید از یک کارخانه تازه راهاندازی شده تولید مواد هستهای، بر لزوم افزایش سریع توان هستهای کشورش تاکید کرد.
تصاویر منتشرشده از بازدید کیم از شناورهای نظامی همچنین نشان داد دختر او، جو ئه، که گمان میرود نوجوان باشد، در این بازدید همراهش بوده است.
کره شمالی پیشتر در اردیبهشت ۱۴۰۴ اعلام کرده بود یک ناوشکن پنج هزار تنی این کشور در جریان مراسم به آباندازی در بندر چونگجین بهطور جزیی واژگون شده است.
کیم که شخصا بر آن مراسم نظارت داشت، این حادثه را «اقدامی جنایتکارانه» توصیف کرده و گفته بود چنین اشتباهی قابل تحمل نیست.
پس از انتقال شناور به بندر راجین و انجام تعمیرات، مراسم دوم به آباندازی آن در ماه بعد برگزار شد و این ناوشکن «کانگ کون» نام گرفت.
آیکهان حاجیزاده، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری آذربایجان، جمعه ۱۵ خرداد در بیانیهای اعلام کرد ادعاهای مطرحشده در مقاله منتشرشده در وبسایت سیانان مبنی بر استفاده از خاک آذربایجان برای عملیات نظامی یا اطلاعاتی علیه [حکومت] ایران و همچنین استقرار نیروهای اسرائیلی در این کشور «کاملاً بیاساس» است.
او تاکید کرد که «این ادعاها پیش از این نیز بارها از سوی باکو تکذیب شده» و موضع رسمی جمهوری آذربایجان پیش از انتشار گزارش، در پاسخ به پرسش سیانان به این شبکه اعلام شده بود.
حاجیزاده در بیانیه خود نوشت: «جمهوری آذربایجان هرگز اجازه نداده و هرگز اجازه نخواهد داد که از خاک این کشور برای عملیات نظامی، فعالیتهای اطلاعاتی یا هرگونه اقدام خصمانه علیه کشور دیگری استفاده شود.»
سخنگوی وزارت خارجه آذربایجان همچنین انتشار گزارش بر پایه منابع ناشناس و بدون ارائه مدارک معتبر را «مغایر با اصول بیطرفی، عینیت و اخلاق حرفهای در روزنامهنگاری» دانست و از سیانان خواست این گزارش را تکذیب کند.
گزارش سیانان چه میگفت؟
واکنش باکو در پی انتشار گزارشی از سوی سیانان صورت گرفت که در آن به نقل از چهار منبع آگاه گفته شده بود اسرائیل در جریان جنگ ایران، بهطور محرمانه شماری از نیروهای نخبه نظامی و اطلاعاتی خود را در جمهوری آذربایجان مستقر کرده است.
بر اساس این گزارش، نیروهای اسرائیلی از چندین نقطه در جنوب جمهوری آذربایجان و در نزدیکی مرزهای شمالی ایران فعالیت میکردند و نزدیکترین پایگاه مورد استفاده آنان حدود ۹۷ کیلومتر با شهر تبریز فاصله داشته است.
سیانان به نقل از دو منبع آگاه گزارش داد یگانهای ویژه کماندویی اسرائیل در این مناطق مستقر بوده و ماموریتهای اطلاعاتی و عملیات پهپادی را اجرا میکردند. به گفته این منابع، این استقرار به اسرائیل امکان میداد شمال ایران را در طول جنگ زیر نظر داشته باشد.
این شبکه همچنین گزارش داد حضور نیروهای اسرائیلی در آذربایجان بخشی از یک شبکه گستردهتر از پایگاههای مخفی اسرائیل در خاورمیانه بوده که در کشورهای دیگری از جمله عراق، امارات متحده عربی و سومالیلند نیز فعالیت داشتهاند.
بر اساس این گزارش، برخی از این پایگاهها ابتدا برای عملیات پشتیبانی، امداد و نجات طراحی شده بودند، اما به مرور به مراکزی برای فعالیتهای نظامی و اطلاعاتی تبدیل شدند.
سیانان همچنین گزارش داده بود که اسرائیل از سالها پیش جمهوری آذربایجان را یکی از شرکای راهبردی خود در مقابله با جمهوری اسلامی میداند و حتی همزمان با اعتراضات سراسری دیماه در ایران، پروژهای محرمانه برای ایجاد زیرساختهای اطلاعاتی در امتداد مرز ایران و آذربایجان طراحی کرده بود.
در بخشی دیگر از این گزارش آمده بود که استقرار نیروها در جمهوری آذربایجان میتوانست در صورت بروز حادثه برای خلبانان اسرائیلی در جریان عملیات نظامی علیه [حکومت] ایران، امکان اجرای عملیات جستوجو و نجات را نیز فراهم کند.
سابقه تنش میان تهران و باکو
گزارش سیانان همچنین یادآوری کرده بود که در جریان جنگ اخیر میان [حکومت] ایران و اسرائیل، جمهوری آذربایجان نیز تحت تاثیر درگیریها قرار گرفت.
بر اساس این گزارش، در ۱۴ اسفند ۱۴۰۴ حمله پهپادی جمهوری اسلامی به منطقه نخجوان چندین زخمی بر جای گذاشت و روابط تهران و باکو را بیش از پیش تحت تاثیر قرار داد.
در حالی که سیانان به نقل از منابع آگاه بر وجود همکاریهای اطلاعاتی و عملیاتی میان اسرائیل و جمهوری آذربایجان تاکید کرده است، دولت آذربایجان این ادعاها را بخشی از یک کارزار «اطلاعات نادرست» توصیف کرده و بار دیگر تاکید کرده است که اجازه استفاده از خاک خود علیه کشورهای دیگر را نمیدهد.
این مناقشه رسانهای در شرایطی شکل گرفته که پس از پایان جنگ ۴۰ روزه [حکومت] ایران و اسرائیل و برقراری آتشبس، همچنان پرسشهای متعددی درباره ابعاد همکاریهای منطقهای، مسیرهای عملیاتی و شبکههای اطلاعاتی مورد استفاده در جریان این درگیری مطرح است.
خبرگزاری رویترز جمعه ۱۵ خرداد گزارش داد دادگاه منطقهای لاهه این زن را که تنها با نام «آیادا ک.» معرفی شده است، در روز جمعه به هفت سال زندان محکوم کرد.
بر اساس بیانیه دادگاه، او به «ارتکاب جنایت جنگی از طریق کمک و مشارکت در جذب یک کودکسرباز» محکوم شده است، چرا که اجازه داده بود پسر خردسالش به نیروهای داعش بپیوندد و سلاح به دست بگیرد.
دادگاه همچنین او را به اتهام «همکاری و مشارکت در فعالیتهای یک سازمان تروریستی و به خطر انداختن فرزندانش» مجرم شناخت.
بر اساس حکم دادگاه، آیادا ک. در سال ۲۰۱۴ پسر و دختر نوجوان خود را از هلند به مناطق تحت کنترل داعش در سوریه منتقل کرد.
قضات اعلام کردند او سپس اجازه داد پسرش در ۱۴ سالگی به پلیس نظامی داعش بپیوندد.
این نوجوان دو سال بعد، در حالی که در یکی از واحدهای نظامی داعش خدمت میکرد، کشته شد.
آیادا ک. در جریان محاکمه از حق سکوت خود استفاده کرد و حاضر به پاسخگویی درباره اتهامات نشد.
پس از سقوط داعش در سال ۲۰۱۹، او همراه فرزندان باقیماندهاش در سوریه ماند تا اینکه در سال ۲۰۲۴ به هلند بازگردانده شد.
مقامهای هلندی او را بلافاصله پس از ورود به کشور بازداشت کردند و روند رسیدگی قضایی به پروندهاش آغاز شد.
دولت استرالیا ۱۶ اردیبهشت اعلام کرد ۱۳ نفر از اعضای خانوادههای استرالیایی مرتبط با گروه داعش که در اردوگاههای سوریه حضور دارند، قصد بازگشت به این کشور را دارند، اما کانبرا تاکید کرد برای بازگشت آنها هیچ کمکی ارائه نخواهد کرد.
تونی برک، وزیر امور داخلی استرالیا، گفت دولت با «محدودیتهای بسیار جدی» برای جلوگیری از ورود دوباره شهروندان استرالیایی به کشور روبهروست.
به گفته برک، این گروه شامل چهار زن و ۹ کودک است.
او گفت هر فردی که در بازگشت به کشور مظنون به فعالیت مجرمانه باشد، «بدون هیچ استثنایی با تمام قدرت قانون مواجه خواهد شد»؛ هرچند درباره اتهامهای احتمالی، توضیح بیشتری نداد.
چهارم دیماه ۱۴۰۴، دادستانی کل استانبول اعلام کرد نیروهای امنیتی ترکیه ۱۱۵ نفر از مظنونان وابسته به داعش را که قصد داشتند در جریان جشنهای کریسمس و سال نوی میلادی در این کشور دست به حمله بزنند، بازداشت کردهاند.
بر اساس این اطلاعیه، پلیس استانبول اطلاعاتی به دست آورده بود که نشان میداد اعضای داعش قصد دارند بهطور ویژه حملاتی را علیه غیرمسلمانان در ترکیه انجام دهند.
فایننشالتایمز جمعه ۱۵ خرداد نوشت این شیوه نخستین بار در اوکراین ظهور کرد. جایی که نوجوانان از طریق اینترنت برای انجام عملیات خرابکارانه، جاسوسی و انتشار تبلیغات، جذب میشدند.
بر اساس این گزارش، روسیه سپس کوشید دامنه استفاده از نیروهای کمسنوسال را به سایر کشورهای غربی از جمله لهستان، هلند و بریتانیا گسترش دهد.
فایننشالتایمز افزود جمهوری اسلامی نیز این الگو را برای تسریع عملیات علیه مخالفان خود در اروپا و نیز ایجاد بیثباتی در اسرائیل به کار گرفت.
دومینیک مورفی، رییس پیشین مبارزه با تروریسم پلیس متروپولیتن لندن، در همین رابطه گفت دولتهای متخاصم بهطور قطع میکوشند نوجوانان را جذب کنند.
او ادامه داد: «از گستردگی این چالش شگفتزده شدم، زیرا به نظر میرسید این مساله واقعا بهطور ناگهانی، حدود ۱۸ ماه پیش، پدیدار شده است. همچنین از شمار زیاد جوانانی که آمادگی و تمایل داشتند بهصورت آنلاین در این موضوع مشارکت کنند، به همان اندازه متعجب شدم.»
مقامهای اطلاعاتی اوکراین در مصاحبه با فایننشالتایمز اعلام کردند ۲۱ درصد از افرادی که در سال ۲۰۲۵ به اتهام همکاری با روسیه بازداشت شدهاند، نوجوان بودهاند.
همچنین بخش قابل توجهی از بازداشتشدگان در ارتباط با حملات یهودستیزانه در نقاط مختلف اروپا که گروه مورد حمایت جمهوری اسلامی موسوم به «حرکت اصحاب الیمین الاسلامیه» مسئولیت آنها را بر عهده گرفته است، از میان نوجوانان زیر ۱۸ سال در کشورهایی از جمله بریتانیا، فرانسه و هلند بودهاند.
مقامهای بریتانیایی بارها هشدار دادهاند جمهوری اسلامی میکوشد از باندهای تبهکار برای پیشبرد اقدامات خصمانه در خاک بریتانیا استفاده کند.
نقش شبکههای اجتماعی و پلتفرمهای بازی ویدیویی
فایننشالتایمز در ادامه گزارش داد جذب نیرو برای انجام فعالیتهای خرابکارانه معمولا از الگوی مشابهی پیروی میکند: نوجوانان و جوانان از طریق شبکههای اجتماعی و بسترهای آنلاین از جمله تلگرام، تیکتاک، اسنپچت، فیسبوک و دیسکورد، شناسایی و جذب میشوند.
به نوشته این روزنامه، این کانالها بهدلیل ماهیت پنهان و دشواری ردیابی کاربران، به ابزاری موثر برای جذب نیرو برای کشورهای متخاصم تبدیل شدهاند.
بر اساس این گزارش، در قبال انجام ماموریتهای مشخص، مبالغی به این افراد پرداخت میشود که بخش عمده این پرداختها در قالب ارزهای دیجیتال صورت میگیرد.
فایننشالتایمز افزود وبسایتها و پلتفرمهای بازیهای ویدیویی، بهعنوان پرمخاطبترین رسانه سرگرمی در میان افراد ۱۳ تا ۲۴ ساله، به یکی از بسترهای اصلی برای شناسایی و جذب نیروهای بالقوه بهمنظور انجام اقدامات خرابکارانه تبدیل شدهاند.
عوامل جذب معمولا با هویت ناشناس فعالیت میکنند و بسیاری از آنها به گروههای تبهکار وابستهاند. گروههایی که اگرچه لزوما تحت کنترل مستقیم دولتها نیستند، اما از سوی نهادهای اطلاعاتی برای اجرای عملیات مخفیانه، به کار گرفته میشوند.
رویارویی جمهوری اسلامی و اسرائیل
فایننشالتایمز در ادامه نوشت تاکتیکی که نخستین بار در جریان جنگ اوکراین مورد استفاده قرار گرفت، اکنون در خاورمیانه نیز به کار گرفته شده و جمهوری اسلامی در تقابل با اسرائیل از همان الگو بهره میبرد.
یک نوجوان ۱۴ ساله ساکن تلآویو در ماه مارس به اتهام ارتباط با یک عامل خارجی و انتقال اطلاعات به دشمن تحت پیگرد قرار گرفت.
دادستانهای اسرائیلی اعلام کردند ارتباط این نوجوان با یکی از عوامل حکومت ایران حدود ۱۱ ماه پیش و از طریق پیامرسان تلگرام آغاز شد.
مامور جمهوری اسلامی به این نوجوان پیشنهاد کرده بود در ازای انجام مجموعهای از فعالیتهای خرابکارانه، مبالغی را بهصورت ارز دیجیتال دریافت کند.
به گفته مقامهای قضایی اسرائیل، این نوجوان از پایگاه نظامی «کیریا» در تلآویو فیلمبرداری و تصاویر خسارتهای ناشی از حملات موشکی جمهوری اسلامی به دو نقطه را ثبت کرد و همچنین پیامهایی را به شکل گرافیتی در نقاطی از شهر نوشت.
او در مجموع بابت این فعالیتها بیش از ۱۱۷۰ دلار از طریق چهار کیف پول دیجیتال مجزا دریافت کرد.
آژانس امنیت اسرائیل (شینبت) پیشتر نسبت به این تهدید فزاینده هشدار داده بود.
این نهاد تابستان گذشته با انتشار اطلاعیهای خطاب به والدین اعلام کرد برخی کودکان و نوجوانان اسرائیلی در فضای مجازی پیامهایی «به ظاهر بیخطر» دریافت کردهاند.
بر اساس هشدار شینبت، در این پیامها از مخاطبان خواسته میشد از ساختمانها و تاسیسات مختلف عکسبرداری کنند، دست به جمعآوری اطلاعات بزنند، شعارهای نفرتپراکنانه روی دیوارها بنویسند و مکانهای حساس را شناسایی کنند.
شینبت افزود این درخواستها از سوی «عناصر متخاصم وابسته به ایران» در شبکههای اجتماعی از جمله فیسبوک، تلگرام، اینستاگرام و تیکتاک منتشر میشدند و هدف آنها جذب افراد زیر سن قانونی در اسرائیل برای فعالیتهای جاسوسی بوده است.
امکان انکار برای دولتهای متخاصم
فایننشالتایمز گزارش داد دولتهایی که از نوجوانان برای پیشبرد عملیاتهای مخفیانه و خرابکارانه استفاده میکنند، آنها را نیروهایی قابل جایگزینی میدانند.
به گزارش این روزنامه، در صورت شکست چنین عملیاتهایی، هزینه چندانی متوجه دولتهای پشتیبان نیست و در صورت موفقیت نیز از منافع آن بهرهمند میشوند.
اثبات ارتباط مستقیم چنین عملیاتهایی با روسیه یا جمهوری اسلامی برای نهادهای اطلاعاتی اروپا دشوار است و دولتهای متهم نیز بهراحتی میتوانند هرگونه دخالت را انکار کنند.
در مقابل، بیشترین خطر متوجه افرادی است که جذب این شبکهها میشوند. نوجوانانی که در صورت پذیرش پیشنهادات و انجام ماموریتها، ممکن است زندگیشان برای همیشه دستخوش تغییر شود.
فایننشالتایمز افزود تهران و مسکو با بهرهگیری از نسلی که در فضای دیجیتال رشد کردهاند، اهداف خود را در چارچوب «جنگ ترکیبی» پیش میبرند. نوعی رویارویی که در مرز میان صلح و درگیری نظامی قرار دارد.
۱۳ خرداد، دادستانهای بریتانیا از رسیدگی به پرونده یک نوجوان نروژی خبر دادند که از سوی گروه تبهکاری «فاکستروت»، وابسته به جمهوری اسلامی، برای قتل یک نفر در بریتانیا به کار گرفته شده بود.
او که اکنون ۱۹ سال دارد، اسفند سال ۱۴۰۳ در هادرسفیلد در شمال انگلستان بازداشت شد.
آپوستولوس تزیتزیکوستاس، کمیسر حملونقل اتحادیه اروپا، جمعه ۱۵ خرداد در مصاحبه با خبرگزاری رویترز گفت: «در حال حاضر هیچ کمبودی در سوخت جت در اروپا وجود ندارد و هیچ نشانهای نیز از بروز کمبود در دوره پیش رو مشاهده نمیکنیم.»
او با اشاره به آسیبپذیری بیشتر فرودگاههای منطقهای افزود برخی شرکتهای هواپیمایی بهدلیل افزایش هزینهها، پروازهایی را که از نظر اقتصادی توجیه نداشتند، از برنامه خود حذف کردهاند.
رویترز نوشت نگرانی اصلی صنعت هوانوردی اروپا نه کمبود سوخت، بلکه افزایش شدید قیمت آن است.
برآوردهای انجمن بینالمللی حملونقل هوایی (یاتا) نشان میدهد هزینه سوخت جت حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد از هزینههای عملیاتی شرکتهای هواپیمایی را تشکیل میدهد.
به گزارش رویترز، تاثیر کامل افزایش هزینههای سوخت احتمالا در اواخر سال جاری میلادی یا حتی سال آینده در قیمت بلیتها منعکس خواهد شد، زیرا بسیاری از شرکتهای هواپیمایی همچنان از قراردادهای پوشش ریسک (هجینگ) استفاده میکنند و این قراردادها بهتدریج به پایان میرسند.
با این حال، کمیسر حملونقل اتحادیه اروپا تاکید کرد شرایط و میزان آسیبپذیری در میان شرکتهای هواپیمایی متفاوت است.
تنگه هرمز که یکی از مسیرهای کلیدی کشتیرانی برای انتقال نفت از خلیج فارس به بازارهای جهانی به شمار میرود، طی سه ماه گذشته تا حد زیادی مسدود بوده و این امر عرضه نفت را حدود ۱۴ میلیون بشکه در روز کاهش داده. رقمی که معادل حدود ۱۴ درصد تقاضای جهانی نفت است.
با وجود این اختلال، اتحادیه اروپا تاکنون توانسته است بازار سوخت جت را مدیریت کند.
خاورمیانه تنها حدود ۲۰ درصد از واردات سوخت جت اروپا را تامین میکند و بخش قابل توجهی از کمبودهای ناشی از جنگ ایران در اروپا، از طریق افزایش واردات از آمریکا و نیجریه، جبران شده است.
هشدار نسبت به تداوم بحران انرژی
کمیسر حملونقل اتحادیه اروپا در ادامه هشدار داد تداوم اختلالات عرضه نفت از خاورمیانه میتواند در ماههای پایانی سال، بازارهای جهانی انرژی را با شرایطی «بسیار دشوار» مواجه کند.
تزیتزیکوستاس با تاکید بر ضرورت توقف درگیریها و بازگشایی تنگه هرمز گفت اروپا برای مقابله با بحران احتمالی آماده است و کشورهای عضو از ذخایر اضطراری انرژی برخوردارند.
او افزود هرگونه تصمیم برای آزادسازی ذخایر راهبردی انرژی با هماهنگی کمیسیون اروپا انجام خواهد شد و در مقطع کنونی، نیازی به طرح موضوع بازتوزیع این ذخایر میان کشورهای عضو وجود ندارد.
تحلیلگران بازار انرژی پیشبینی میکنند میانگین قیمت نفت در سال جاری به حدود ۹۰ دلار در هر بشکه برسد. رقمی که در مقایسه با پیش از آغاز حمله آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، افزایش ۴۰ درصدی نشان میدهد.
تزیتزیکوستاس در پایان هشدار داد: «موضوع فقط سوخت جت یا سایر سوختها نیست؛ حتی ممکن است با رکود جهانی اقتصاد روبهرو شویم.»
رویترز هم نوشت پیامدهای ادامه درگیریها تنها به صنعت هوانوردی محدود نمیشود و میتواند اقتصاد جهانی را نیز تحت تاثیر قرار دهد.
پیشتر سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (اوایسیدی) هشدار داد تشدید تنشها ممکن است رشد اقتصاد جهان را تا سطوحی مشابه دوران بحران مالی سالهای ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹ یا همهگیری کرونا کاهش دهد.
چشمانداز مذاکرات تهران و واشینگتن برای پایان دادن به جنگ، بهدلیل تداوم اختلافات بر سر بحران تنگه هرمز، پرونده هستهای جمهوری اسلامی و مناقشه لبنان، با ابهامات جدی روبهرو است.
