رهبران جمهوریخواه مجلس نمایندگان آمریکا پس از آنکه دریافتند ممکن است قطعنامه محدود کردن اختیارات جنگی دونالد ترامپ در قبال ایران تصویب شود، رایگیری درباره آن را به تعویق انداختند. این قطعنامه به ابتکار دموکراتها مطرح شده بود، اما چند نماینده جمهوریخواه نیز حامی آن بودند.
اگر این طرح در جلسه عصر پنجشنبه ۳۱ اردیبهشت در مجلس نمایندگان تصویب میشد، نخستین اقدام موفق کنگره برای توبیخ تلاش نظامی دولت ترامپ به شمار میآمد. پیشتر تلاشهای دموکراتها برای تغییر در اختیارات جنگی دولت در قبال ایران ناکام مانده بود.
اوایل این هفته، چهار سناتور جمهوریخواه در موافقت با این طرح به دموکراتها پیوسته و به پیشبرد یک قطعنامه اختیارات جنگی رای داده بودند.
رسانه اکسیوس نوشت که رهبران جمهوریخواه قصد دارند پس از تعطیلی مجلس بهمناسبت روز یادبود در آمریکا، این طرح را دوباره مطرح کنند.
رهبران جمهوریخواه در جلسه پنجشنبه جلسه بررسی طرح تاسیس موزه زنان را بهمدت ۴۵ دقیقه بیش از وقت مشخصشده ادامه دادند تا نمایندگان همحزبیشان را از رای دادن به این طرح منصرف کنند.
این اقدام به خشم دموکراتها منجر شد. اکسیوس نوشت: «جیم مکگاورن، نماینده دموکرات از ماساچوست و عضو ارشد دموکراتها در کمیته مقررات مجلس نمایندگان، هنگامی که تلاش کرد درباره این اقدام پرسوجو کند، با فریادهای رییس جلسه ساکت شد.»
تلاشهای قبلی برای محدود کردن اختیارات جنگی ترامپ در قبال ایران بارها ناکام مانده بود. تازهترین تلاش دموکراتها هفته گذشته در یک رایگیری حیرتانگیز با نتیجه مساوی ۲۱۲ به ۲۱۲ شکست خورد.
جِرِد گُلدِن، نماینده میانهروی دموکرات از ایالت مین، تنها دموکراتی است که برخلاف موضع حزب خود بهطور مستمر با این طرح مخالفت کرده بود اما این بار قصد داشت رای خود را تغییر دهد و با محدود کردن اختیارات دونالد ترامپ در جنگ با جمهوری اسلامی موافقت کند.
این رایگیری تا حد زیادی نمادین است، زیرا ترامپ میتواند این طرح را وتو کند.
جمهوریخواهان تا حد زیادی از کارزار نظامی ترامپ حمایت کردهاند، اما با طولانی شدن درگیری بدون مجوز کنگره، ناآرامی و نگرانی در میان اعضای این حزب افزایش یافته است.
برخی جمهوریخواهان میگویند با پایان مهلت ۶۰ روزه مقرر در قانون اختیارات جنگی، ادامه حضور نیروهای آمریکایی بدون مجوز کنگره مبنای قانونی خود را از دست داده است. طبق قوانین آمریکا اگر یک جنگ بیش از ۶۰ روز ادامه یابد، رییسجمهوری باید یا مجوز کنگره را بگیرد یا نیروها را از درگیری خارج کند.
کاخ سفید استدلال میکند که این الزام دیگر صدق نمیکند، زیرا پیش از ۶۰ روزه شدن جنگ، با حکومت ایران آتشبس برقرار شده است. ترامپ در روزهای گذشته بارها این دور از جنگ را «پایان یافته» خواند.
همزمان گزارشهای از تشدید تلاشهای پاکستان برای دستیابی به توافقی بین تهران و واشینگتن منتشر شده است.
ترامپ پنجشنبه ۳۱ اردیبهشت در کاخ سفید به خبرنگاران گفت: «ما اورانیوم بسیار غنیشده ایران را به دست خواهیم آورد. به آن نیاز نداریم، آن را نمیخواهیم. احتمالا بعد از اینکه به دستش آوردیم نابودش میکنیم، اما اجازه نخواهیم داد آنها آن را داشته باشند.»
گفته میشود جمهوری اسلامی نزدیک به ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا در اختیار دارد؛ مادهای که به گفته ترامپ، نزدیک به یک سال پیش در جریان حملات هوایی آمریکا و اسرائیل در جنگ ۱۲ روزه زیر زمین دفن شده است.
گرفتن این اورانیوم و برچیدن برنامه هستهای بخشی از اهداف اصلی ترامپ در جنگ ایران بوده است؛ هدفی که بر اساس آن، تهران نباید اجازه دستیابی به سلاح هستهای را پیدا کند.
در همین حال رویترز بهنقل از دو منبع ارشد در جمهوری اسلامی که نامشان اعلام نشده، گزارش داد که مجتبی خامنهای، رهبر دیده نشده جمهوری اسلامی دستور داده اورانیوم با غنای نزدیک به سطح تسلیحاتی از کشور خارج نشود.
یک مقام حکومتی، پنجشنبه ۳۱ اردیبهشت به رویترز گفت: «دستور رهبر جمهوری اسلامی و اجماع درون حاکمیت این است که ذخایر اورانیوم غنیشده نباید از کشور خارج شود.»
یک منبع دیگر نیز اعلام کرد برای حلوفصل موضوع ذخایر اورانیوم میتوان «فرمولهای قابل اجرا» در نظر گرفت.
او افزود: «راهحلهایی مانند رقیقسازی ذخایر تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی وجود دارد.»
به گفته این دو منبع آگاه که بهدلیل حساسیت موضوع خواستند هویتشان مخفی بماند، مقامهای جمهوری اسلامی معتقدند انتقال مواد هستهای به خارج از کشور، حکومت را در برابر حملات احتمالی آمریکا و اسرائیل در آینده آسیبپذیرتر خواهد کرد.
این اظهارات در حالی مطرح میشوند که مذاکرات میان تهران و واشینگتن برای خاتمه دادن به مناقشه همچنان ادامه دارد و گزارش شده که پاکستان برای به نتیجه رسیدن این مذاکرات بر اقدامات خود افزوده است.
در حالی که افزایش شدید قیمت نفت به تورم دامن زده و اقتصاد جهانی را تحت فشار قرار داده، مذاکرات برای پایان دادن به جنگ شش هفته پس از اجرایی شدن یک آتشبس شکننده، پیشرفت اندکی داشته است.
رویترز بهنقل از سه منبع آگاه از مذاکرات به گزارش داد که عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، روز پنجشنبه تصمیم خواهد گرفت که آیا برای میانجیگری به تهران سفر کند یا نه.
وزیر کشور پاکستان چهارشنبه در تهران بود و از جمله با محمد باقر قالیباف، رییس تیم مذاکرهکننده جمهوری اسلامی، احمد وحیدی فرمانده کل سپاه پاسداران و مسعود پزشکیان رییس دولت در جمهوری اسلامی دیدار و مذاکره کرد.
یکی از منابع به رویترز گفت: «ما با همه گروههای مختلف در ایران گفتوگو میکنیم تا ارتباطات را منسجمتر کنیم و روند کار سرعت بگیرد.»
او افزود: «کم شدن صبر ترامپ نگرانکننده است، اما ما روی سرعت انتقال پیامها از هر طرف کار میکنیم.»
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا پنجشنبه پیش از سفر به سوئد و هند گفت: «ما در مذاکرات مقداری پیشرفت داشتهایم. اما واضح است که با نظامی روبهرو هستیم که خودش تا حدی دچار شکاف است؛ یعنی نظام ایران.»
او افزود: «با این حال، قرار است چند دیدار انجام شود. تا جایی که میدانم پاکستانیها پنجشنبه به تهران سفر خواهند کرد.»
روبیو گفت: «ترجیح رییسجمهوری آمریکا این است که به یک توافق خوب برسیم. این همیشه ترجیح او بوده است. اگر بتوانیم یک توافق خوب انجام دهیم، عالی خواهد بود. من اینجا نیستم که بگویم حتما این اتفاق خواهد افتاد، اما اینجا هستم تا بگویم هر کاری بتوانیم انجام خواهیم داد تا ببینیم آیا میتوانیم به چنین توافقی برسیم یا نه.»
وزیر امور خارجه آمریکا تاکید کرد: «اما اگر نتوانیم به یک توافق خوب برسیم، رییسجمهوی بهروشنی گفته که گزینههای دیگری هم دارد. من وارد جزئیات آن گزینهها نمیشوم، اما همه میدانند آنها چیستند.»
او افزود که برنامه هستهای ایران در نشست آینده وزیران امور خارجه کشورهای عضو ناتو مورد بحث قرار خواهد گرفت.
خبرگزاری ایسنا نیز گزارش داد که منیر روز پنجشنبه برای رایزنی به تهران سفر خواهد کرد. این خبرگزاری نوشت متنی که در تهران درباره آن گفتوگو میشود، مربوط به چارچوب کلی و برخی جزییات و اقدامات اعتمادساز بهعنوان تضمین است.
ترامپ چهارشنبه ۳۰ اردیبهشت گفت حاضر است منتظر پاسخ تهران بماند، اما در عین حال آماده ازسرگیری حملات است.
او به خبرنگاران گفت: «باور کنید، اگر پاسخهای درست را نگیریم، همهچیز خیلی سریع پیش میرود. همه ما آمادهایم.»
ترامپ افزود: «ممکن است چند روز طول بکشد، اما میتواند خیلی سریع هم پیش برود.»
سپاه پاسداران هشدار داده است که حملات تازه، آتش جنگ را به فراتر از منطقه گسترش خواهد داد.
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی نیز پنجشنبه بار دیگر ادعای تهران درباره حاکمیت بر تنگه هرمز را مطرح کرد؛ تنگهای که یکپنجم نفت و گاز طبیعی جهان از آن عبور میکند.
او گفت تجاوز آمریکا، اسرائیل و برخی کشورهای منطقه، امنیت این آبراه را بهطور بنیادین تغییر داده است.
غریبآبادی افزود جمهوری اسلامی میتواند برای حفاظت از امنیت و ایمنی دریایی خود، «اقدامات عملی و متناسب» اتخاذ کند و به حقوق بینالملل استناد کرد.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، پنجشنبه گفت: «اگر آنها بخواهند به این مسیر ادامه دهند، توافق دیپلماتیک غیرممکن میشود. بنابراین اگر در تلاش برای چنین کاری باشند، این تهدیدی علیه جهان است و کاملا غیرقانونی است.»
با بسته ماندن عملی تنگه برای نزدیک به سه ماه، کمبودهای فزاینده قیمت انرژی را در سراسر جهان بالا برده است؛ بحرانی که آژانس بینالمللی انرژی آن را بدترین شوک انرژی جهان خوانده است.
آژانس بینالمللی انرژی پنجشنبه هشدار داد که اوج تقاضای سوخت در تابستان، همراه با نبود عرضه جدید از خاورمیانه، میتواند بازار را در ماههای ژوئیه و اوت وارد «منطقه قرمز» کند.
بهگزارش رویترز برخی کشتیها موفق به عبور از تنگه هرمز میشوند، اما این تعداد در مقایسه با ۱۲۵ تا ۱۴۰ کشتی که پیش از جنگ از این تنگه میگذشتند بسیار ناچیز است.
یک مقام حکومتی، پنجشنبه ۳۱ اردیبهشت به رویترز گفت: «دستور رهبر جمهوری اسلامی و اجماع درون حاکمیت این است که ذخایر اورانیوم غنیشده نباید از کشور خارج شود.»
یک منبع دیگر نیز اعلام کرد برای حلوفصل موضوع ذخایر اورانیوم میتوان «فرمولهای قابل اجرا» در نظر گرفت.
او افزود: «راهحلهایی مانند رقیقسازی ذخایر تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی وجود دارد.»
به گفته این دو منبع آگاه که بهدلیل حساسیت موضوع خواستند هویتشان مخفی بماند، مقامهای جمهوری اسلامی معتقدند انتقال مواد هستهای به خارج از کشور، حکومت را در برابر حملات احتمالی آمریکا و اسرائیل در آینده آسیبپذیرتر خواهد کرد.
این اظهارات در حالی مطرح میشوند که مذاکرات میان تهران و واشینگتن برای خاتمه دادن به مناقشه همچنان ادامه دارد.
پایگاه خبری آکسیوس ۳۰ اردیبهشت به نقل از یک منبع آمریکایی گزارش داد کشورهای میانجی در حال تدوین یک «تفاهم اولیه» برای پایان جنگ و آغاز مذاکرات ۳۰ روزه درباره برنامه اتمی جمهوری اسلامی و بحران تنگه هرمز هستند.
مجتبی خامنهای از زمان انتصاب بهعنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی، در هیچ مراسم یا مکان عمومی حاضر نشده و هیچ پیامی - صوتی یا تصویری - منتشر نکرده است. پیامهای منتسب به او تنها بهصورت مکتوب منتشر میشوند.
مخالفت تهران با شرط کلیدی واشینگتن
رویترز در ادامه نوشت «دستور» مجتبی خامنهای درباره باقی ماندن ذخایر اورانیوم در داخل کشور نشان میدهد تهران حاضر نیست در قبال یکی از خواستههای اصلی واشینگتن در مذاکرات، انعطاف نشان دهد.
بر پایه این گزارش، موضع رهبر جمهوری اسلامی میتواند موجب «یأس» هرچه بیشتر دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، شود و به پیچیدهتر شدن روند مذاکرات بینجامد.
رویترز به نقل از مقامهای اسرائیلی افزود ترامپ به اسرائیل اطمینان داده ذخایر اورانیوم با غنای بالا از ایران خارج خواهد شد و این موضوع بخشی از هرگونه توافق احتمالی صلح خواهد بود.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، بارها تاکید کرده که پایان جنگ منوط به خروج اورانیوم غنیشده از ایران، توقف حمایت تهران از گروههای نیابتی و برچیده شدن توان موشکی جمهوری اسلامی است.
در مقابل، مقامهای جمهوری اسلامی اولویت خود را پایان درگیریها و دریافت «تضمینهای معتبر» برای عدم حمله مجدد از سوی آمریکا و اسرائیل اعلام کرده و گفتهاند تنها پس از حصول اطمینان در این خصوص، آماده ورود به مذاکرات جزئی درباره برنامه هستهای خواهند بود.
کانال ۱۱ اسرائیل ۳۱ اردیبهشت گزارش داد در پی ارزیابیهای اطلاعاتی جدید، ارتش و نهادهای امنیتی این کشور مجموعهای از اقدامات مهم را برای احتمال جدی ازسرگیری نبرد با جمهوری اسلامی آغاز کردهاند و آمادگی خود را به بالاترین سطح افزایش دادهاند.
بر اساس این گزارش، ارزیابیها نشان میدهد کارزار نظامی علیه حکومت ایران ممکن است «هر لحظه» از سر گرفته شود.
