این گزارش میگوید اکنون همان پرسشی که در اوج بحران موشکی کوبا ذهن جان اف. کندی را مشغول کرده بود - «چه کسی اول عقبنشینی میکند؟» ـ- بر فضای تقابل حکومت ایران و آمریکا در تنگه هرمز سایه انداخته است.
بر اساس تحلیل سیانان که گلفنیوز به آن استناد کرده، جمهوری اسلامی عملاً عبور عادی کشتیهای تجاری از تنگه هرمز را محدود کرده و از کشتیها میخواهد از مسیرهای تحت کنترل ایران عبور کنند و از سامانه تازه تعیین مسیر و پرداخت عوارض تبعیت کنند.
در مقابل، آمریکا نیز با اعمال محاصره علیه بنادر ایران هشدار داده است اگر تهران حملونقل جهانی را مختل کند، خود ایران نیز از دسترسی عادی به مسیرهای دریایی محروم خواهد شد.
گلفنیوز این وضعیت را «بنبست بزرگ تنگه» توصیف کرده؛ شرایطی که در آن هر دو طرف تصور میکنند زمان و فشار به سود آنها عمل میکند و همین مساله احتمال مصالحه را کاهش داده است.
تنگه هرمز یکی از مهمترین گلوگاههای انرژی جهان محسوب میشود و پیش از آغاز جنگ، حدود یکپنجم نفت و گاز طبیعی مایع جهان از این مسیر عبور میکرد.
تلاش تهران برای بازتعریف کنترل هرمز
گزارش همچنین با استناد به نیویورکتایمز مینویسد جمهوری اسلامی دیگر تنها به تهدید بستن تنگه هرمز بسنده نمیکند، بلکه در حال بازتعریف عملی نحوه اداره و عبور و مرور در این آبراه است.
محمد اکبرزاده، از مقامهای نیروی دریایی سپاه پاسداران، گفته است جمهوری اسلامی اکنون تنگه هرمز را منطقهای میداند که «از سواحل جاسک و سیریک تا فراتر از جزیره تنب بزرگ» امتداد دارد؛ تعریفی که حوزه عملیاتی مورد ادعای تهران را بهطور چشمگیری گسترش میدهد.
بر اساس این گزارش، جمهوری اسلامی بهطور فزایندهای از کشتیها میخواهد برای عبور مجوز بگیرند، از مسیرهای تعیینشده توسط ایران استفاده کنند و احتمالاً عوارض ترانزیت بپردازند.
گلفنیوز همچنین به اظهارات مقامهای ایرانی اشاره کرده که کنترل تنگه هرمز را نهفقط یک ابزار نظامی، بلکه فرصتی اقتصادی میدانند.
به گزارش خبرگزاری فرانسه که در این مطلب به آن استناد شده، محمد اکرمینیا، سخنگوی نظامی جمهوری اسلامی، گفته است نظارت تهران بر هرمز میتواند «درآمد اقتصادی قابل توجهی» ایجاد کند و حتی درآمد نفتی ایران را دو برابر سازد.
او گفته سپاه پاسداران کنترل بخش غربی تنگه را در اختیار دارد و نیروی دریایی ایران بر بخش شرقی نظارت میکند.
گلفنیوز مینویسد این اظهارات نشانهای از تلاش جمهوری اسلامی برای عادیسازی سامانهای تازه در هرمز است؛ سامانهای که شامل عبور کنترلشده، تعیین مسیر اجباری و دریافت عوارض از کشتیهای تجاری میشود.
ماه گذشته نیز حمیدرضا حاجیبابایی، نایبرییس مجلس شورای اسلامی، مدعی شده بود حکومت ایران نخستین درآمدهای خود از عوارض ترانزیت کشتیهای عبوری از تنگه هرمز را دریافت کرده است.
افزایش ناامنی و «خاموش شدن» کشتیها
گلفنیوز گزارش داده وخامت اوضاع امنیتی در خلیج فارس اکنون رفتار کشتیها را نیز تغییر داده است.
آمی دنیل، مدیرعامل شرکت اطلاعات دریایی «ویندوارد»، به نیویورکتایمز گفته است «فعالیتهای خاموش» در منطقه ۶۰۰ درصد افزایش یافته است.
بر اساس این گزارش، بسیاری از کشتیها برای جلوگیری از شناسایی، هنگام عبور از هرمز دستگاههای موقعیتیاب و حتی رادارهای خود را خاموش میکنند.
پژوهشگران ویندوارد همچنین از حضور صدها شناور گشتی سپاه پاسداران در منطقه خبر دادهاند؛ موضوعی که نگرانی شرکتهای کشتیرانی و اپراتورهای حملونقل جهانی را افزایش داده است.
به نوشته گلفنیوز، از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی در اسفند، بیش از سه دهه حمله تلافیجویانه ایران علیه کشتیهای تجاری ثبت شده است.
مداخله آمریکا و سردرگمی در کشتیرانی جهانی
گلفنیوز به نقل از فرماندهی مرکزی آمریکا گزارش داده است که نیروهای آمریکایی در چارچوب محاصره اعمالشده علیه بنادر ایران، مسیر ۶۵ کشتی تجاری را تغییر داده و چهار کشتی را از کار انداختهاند.
بر اساس این گزارش، همه این کشتیها مرتبط با ایران نبودهاند؛ موضوعی که نشاندهنده افزایش سردرگمی و نااطمینانی در صنعت کشتیرانی جهانی است.
نیویورکتایمز نیز گزارش داده بود یک نفتکش حامل نفت عراق به مقصد ویتنام، پس از عبور از هرمز و بهدنبال مداخله نیروهای آمریکایی، مسیر خود را تغییر داده و بازگشته است.
رسانههای ایرانی بعداً مدعی شدند این نفتکش برای عبور از تنگه مجوز تهران را دریافت کرده بود؛ موضوعی که به گفته گلفنیوز میتواند نشاندهنده اجرای عملی سامانه جدید کنترل عبور توسط جمهوری اسلامی باشد.
مقایسه با بحران موشکی کوبا
گلفنیوز در بخش دیگری از گزارش خود با اشاره به بحران موشکی کوبا در سال ۱۹۶۲، وضعیت کنونی را یکی از خطرناکترین رویاروییهای ژئوپلیتیک دهههای اخیر توصیف کرده است.
این گزارش یادآوری میکند همانگونه که بحران کوبا جهان را تا آستانه جنگ هستهای پیش برد، اکنون نیز خطر محاسبه اشتباه یا تشدید ناگهانی تنش در تنگه هرمز وجود دارد.
بر اساس تحلیل سیانان، در حالی که جمهوری اسلامی بر اعمال کنترل بر تنگه تاکید دارد، آمریکا نیز حاضر نیست الگویی را بپذیرد که میتواند سایر آبراههای راهبردی جهان، از جمله تنگه تایوان، را نیز با چالش مشابه مواجه کند.
گلفنیوز مینویسد گزینه نظامی نیز برای هر دو طرف پرهزینه و خطرناک است، زیرا حتی در صورت اقدام نظامی آمریکا برای تضمین عبور کشتیها، تهدید موشکها و پهپادهای جمهوری اسلامی که از عمق خاک ایران شلیک میشوند، همچنان پابرجا خواهد بود.
این گزارش همچنین یادآوری میکند جمهوری اسلامی بارها تهدید کرده در صورت تشدید درگیریها، زیرساختهای انرژی کشورهای عربی خلیج فارس را هدف قرار خواهد داد.
