ادامه انسداد تنگه هرمز برای دو تا سه ماه، فرانسه را با کمبود انرژی روبهرو خواهد کرد
مدیرعامل شرکت توتال انرژی هشدار داد که اگر انسداد تنگه هرمز دو یا سه ماه دیگر ادامه پیدا کند، فرانسه وارد «دورهای از کمبود انرژی» خواهد شد.
مدیرعامل شرکت توتال انرژی هشدار داد که اگر انسداد تنگه هرمز دو یا سه ماه دیگر ادامه پیدا کند، فرانسه وارد «دورهای از کمبود انرژی» خواهد شد.
پاتریک پویانه، در واکنش به تنشها در تنگه هرمز خواستار تقویت تابآوری زنجیرههای تامین انرژی شد و بهویژه بر لزوم سرمایهگذاریهای جدید در زیرساختهای حملونقل، از جمله خطوط لوله نفت، تاکید کرد.
او با اشاره به انسداد تنگه هرمز گفت که «کنار گذاشتن نفت ارزانقیمت خلیج فارس دشوار خواهد بود» و خواستار ایجاد مسیرهای جایگزین برای این شریان حیاتی انرژی شد.
پویانه در سخنرانی خود در کنفرانس سیاست جهانی که بهوسیله موسسه فرانسوی روابط بینالملل در شانتیی، نزدیک پاریس، برگزار شد، گفت: «آنچه مسلم است - و ما در این زمینه عملکرد خوبی نداشتهایم - این است که اگر در خاورمیانه سرمایهگذاری میکنیم، باید در تابآوری این سیستم نیز سرمایهگذاری کنیم.»
به گفته او، اینکه امروز مسیرهای خروجی کافی از تنگه هرمز وجود ندارد، یک مشکل اساسی است: «ما باید تابآوری را بهعنوان یک سرمایهگذاری در نظر بگیریم؛ احتمالا با ایجاد خطوط لوله جدید برای شکلدهی یک شبکه از خطوط لوله.»
با تشدید تنشهای ژئوپلیتیک و اختلال در مسیرهای حیاتی کشتیرانی، جریان تجارت در خاورمیانه با فشار فزایندهای مواجه شده و نگرانیها درباره تاثیر این وضعیت بر زنجیرههای تامین جهانی افزایش یافته است.
به گزارش گلفنیوز، تحلیل جدید موسسه حسابرسی پیدبلیوسی (PwC) نشان میدهد حدود یکپنجم سوخت جت و گاز طبیعی مایع جهان، به همراه حجم قابل توجهی از آمونیاک، گوگرد و آلومینیوم از مسیر تنگه هرمز عبور میکند. موضوعی که هرگونه اختلال در آن را به یک شوک جهانی تبدیل میکند.
اختلال اخیر که در پی تشدید تنشهای منطقهای و بسته شدن حریم هوایی رخ داده، نسبت به بحرانهای قبلی زنجیره تامین، «پیچیدهتر و گستردهتر» ارزیابی شده است.
پویانه گفت: «اکنون تمام مازاد ذخایر را مصرف کردهایم. اگر این وضعیت دو یا سه ماه دیگر ادامه پیدا کند، وارد دورهای از کمبود انرژی خواهیم شد؛ مشابه آنچه برخی کشورهای آسیایی هماکنون تجربه میکنند.»
او تاکید کرد: «کمبود هنوز در حوزه آتلانتیک مشاهده نمیشود اما نمیتوان بدون پیامدهای جدی اجازه داد ۲۰ درصد از ذخایر جهانی نفت و گاز غیرقابل دسترس باقی بماند. همهچیز به مدت زمان بستگی دارد و حل مشکل تنگه هرمز یک مساله حیاتی است.»
پویانه همچنین یادآوری کرد که شرکتش در پی این جنگ «۱۵ درصد از تولید خود در خاورمیانه را از دست داده» است.
اتحادیه اروپا و بررسی کمک به زیرساختهای انرژی خاورمیانه برای دور زدن مناطق درگیری
اورزولا فون در لاین، رییس کمیسیون اروپا، چهارم اردیبهشت گفت اتحادیه اروپا آماده است با کشورهای حوزه خلیج فارس برای اجرای پروژههای جدید انتقال انرژی به بازارهای جهانی همکاری کند. پروژههایی که در معرض جنگ یا تنشهای ژئوپلیتیکی قرار نگیرند.
او در یک نشست خبری در پایان جلسه غیررسمی رهبران اتحادیه اروپا در نیکوزیا، پایتخت قبرس، گفت: «رویدادهای ماه گذشته درس سختی به ما داد. امنیت ما فقط به هم مرتبط نیست، بلکه بهطور ذاتی به هم گره خورده است. به عنوان مثال، تهدید علیه یک کشتی تجاری در تنگه هرمز، تهدیدی برای یک کارخانه در بلژیک است.»
فون در لاین افزود: «ما همچنین آمادهایم با کشورهای خلیج فارس همکاری کنیم تا زیرساختهای صادراتی از اتکای صرف به گلوگاه تنگه هرمز رها شوند.»
او همچنین پیشنهاد داد اتحادیه اروپا در بازسازی زیرساختهای انرژی آسیبدیده در جریان جنگ در کشورهای خلیج فارس کمک کند.
استقرار واحدهای دریایی آلمان برای شرکت در یک «ماموریت احتمالی» در مدیترانه
بوریس پیستوریوس، وزیر دفاع آلمان، از استقرار واحدهای دریایی در مدیترانه برای آمادگی بهمنظور مشارکت احتمالی در تامین امنیت تنگه هرمز خبر داد.
حدودا یک هفته پیش، ۳۰ فروردین، پیستوریوس از آماده شدن برای یک ماموریت احتمالی خبر داده بود.
اظهارات او پس از آن بیان شد که فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، گفت چنین ماموریتی به یک مبنای حقوقی مانند قطعنامه شورای امنیت و تایید دولت و پارلمان آلمان نیاز دارد.
نزدیک به هشت هفته پس از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی، کاخ سفید از راهبرد بمبارانهای «شوک و هراس» و هدف قرار دادن راس رهبری حکومت ایران، به سمت فشار اقتصادی مستمر حرکت کرده و در عین حال منتظر پاسخ تهران به پیشنهادها برای توافق در مذاکرات است.
به نوشته گاردین، مقامهای آمریکایی معتقدند این تغییر رویکرد ناشی از آن است که حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به شکاف در رهبری ایران انجامیده و مانع از بازآرایی قدرت شده است.
ترامپ در پاسخ به پرسشی درباره زمان انتظار برای واکنش ایران گفت: «عجله نکنید .... ما سالها در ویتنام و عراق بودیم. من شش هفته است درگیر این موضوع هستم.»
او همچنین اذعان کرد برخلاف وعده قبلی برای پایان سریع جنگ، تحقق آن زمانبندی ممکن نبوده است.
نگرانی متحدان از نبود برنامه مشخص
به نوشته گاردین، نوسان در دیپلماسی ترامپ و افزایش هزینههای جنگ، مقامهای پنتاگون و وزارت خارجه، قانونگذاران دو حزب در کنگره و متحدان خارجی را نگران کرده است.
این متحدان بهطور فزایندهای آمریکا را «عاملی بیثباتکننده» میبینند.
راهبرد جدید کاخ سفید در نشست اخیر تیم امنیت ملی، شامل ادامه فشار اقتصادی برای بازگشایی تنگه هرمز و انتظار برای پاسخ واحد ایران بوده است.
با این حال، نبود یک برنامه روشن برای پایان دادن به جنگ - بهویژه در قبال بحران تنگه هرمز - باعث شده است متحدان آمریکا به این جمعبندی برسند که واشینگتن در مدیریت بحران با کمبود ایده مواجه است.
یک دیپلمات ارشد اروپایی در واشینگتن به گاردین گفت: «ما راهبرد روشنی نمیبینیم و نگرانیم با پیامدهای آن تنها بمانیم.»
در همین حال، دولت ترامپ بهطور فزایندهای متحدان ناتو را بهدلیل حمایت نکردنشان از حملات به مواضع جمهوری اسلامی، تحت فشار قرار داده است؛ در حالی که این کشورها بیشترین آسیب اقتصادی را از بسته شدن تنگه هرمز، این مسیر حیاتی، متحمل میشوند.
وزیر جنگ آمریکا نیز گفته است اروپا باید «کمتر حرف بزند و بیشتر وارد عمل شود».
تنگه هرمز، اهرم فشار و بحران جهانی
گاردین نوشت که اگرچه قیمتهای آتی نفت نسبتا باثبات مانده، بحران انرژی از آسیا تا اروپا در حال گسترش است و شرکتهای هواپیمایی بهدلیل کمبود سوخت جت، هزاران پرواز را لغو کردهاند.
به گفته مذاکرهکنندگان پیشین، بسته شدن تنگه هرمز به یک اهرم چانهزنی قدرتمند برای ایران تبدیل شده که دستیابی به توافق را پیچیدهتر میکند.
همزمان، با نزدیک شدن انتخابات میاندورهای آمریکا، فشار بر دولت برای بازگشایی تنگه و تثبیت بازارها پیش از شوک اقتصادی، افزایش یافته است.
تردید در گزینه نظامی و محدودیت توان
به نوشته گاردین، با وجود اعزام سومین ناو هواپیمابر آمریکا به منطقه - بالاترین سطح حضور نظامی در دهههای اخیر - کاخ سفید همچنان تمایل چندانی به اقدام نظامی مستقیم برای بازگشایی تنگه هرمز نشان نداده است.
یکی از گزینهها، اسکورت کشتیها در تنگه هرمز است. عملیاتی مشابه ماموریت دهه ۱۹۸۰ برای حفاظت از نفتکشها در جریان «جنگ نفتکشها».
جنگ نفتکشها به مجموعه عملیات نظامی هوایی و دریایی بین سالهای ۱۳۶۳ تا ۱۳۶۶ در خلیج فارس و در طول جنگ ایران و عراق گفته میشود که طرفین درگیر جنگ و نیروی دریایی آمریکا، علیه کشتیهای تجاری و نظامی یکدیگر به کار میبستند.
گاردین نوشت: «اما این تجربه پرهزینه بود. طی چهار سال حدود ۴۵۰ کشتی هدف قرار گرفتند و صدها غیرنظامی و دهها ملوان آمریکایی کشته شدند.»
کارشناسان بر این باورند که در شرایط کنونی، تمایل سیاسی برای پذیرش چنین ریسکی محدود است.
در عین حال، تهدید حملات پهپادی و کاهش ذخایر مهمات آمریکا نیز نگرانیهای تازهای ایجاد کرده است.
بر اساس یک ارزیابی، آمریکا بخش قابل توجهی از ذخایر موشکهای پاتریوت خود را مصرف کرده. موضوعی که میتواند توان این کشور را در مواجهه با درگیریهای بزرگتر، از جمله با چین، محدود کند.
گزارشها هشدار میدهند کاهش ذخایر مهمات، ریسک کوتاهمدت ایجاد کرده و ممکن است در صورت بروز یک جنگ جدید، توان عملیاتی آمریکا، تحت فشار قرار بگیرد.
همزمان با ادامه درگیریها و تنشها در تنگه هرمز، فیلمسازان ایرانی میگویند زیرساختهای غیرنظامی هدف قرار گرفته و آنها خود را «زیر حمله» و در عین حال «رهاشده» احساس میکنند.
به گزارش نشریه هالیوود ریپورتر، برخلاف برخی پیشبینیها، کشته شدن علی خامنهایi در ۹ اسفند به تضعیف جریانهای تندرو در جمهوری اسلامی منجر نشده و حتی نشانههایی از تمرکز بیشتر قدرت در میان نیروهای نزدیک به سپاه پاسداران دیده میشود. در همین حال، با وجود یک آتشبس شکننده، زندگی روزمره در تهران تا حدی به جریان افتاده، اما فضای عمومی همچنان تحت تاثیر بحثها درباره جنگ و پیامدهای آن قرار دارد.
این گزارش میافزاید صنعت سینما از نخستین بخشهایی بوده که تحت تاثیر جنگ قرار گرفته است. تعطیلی ۱۸ روزه سینماها در آغاز درگیریها و آسیب جدی به اکران نوروزی، رکود قابل توجهی در گیشه ایجاد کرده است. علاوه بر این، حملات هوایی به زیرساختهای فرهنگی نیز خسارت زدهاند؛ از جمله آسیب به ساختمان «خانه سینما»، تعطیلی سینمای تاریخی شکوفه و خسارت به خانه عباس کیارستمی و دیگر مراکز آموزشی و دفاتر سینمایی.
به گفته منابع این گزارش، تاثیر جنگ فراتر از صنعت سینما بوده و زندگی عمومی مردم را نیز بهشدت تحت تاثیر قرار داده است؛ بهطوری که دهها هزار واحد مسکونی آسیب دیدهاند. در واکنش به این وضعیت، چهرههایی مانند اصغر فرهادی و گلشیفته فراهانی از جامعه جهانی خواستهاند در برابر حملات به زیرساختهای غیرنظامی موضعگیری کنند.
در عین حال، گزارش هالیوود ریپورتر به شکاف در میان فیلمسازان ایرانی در داخل و خارج از کشور نیز اشاره میکند. برخی از فعالان خارج از ایران در ابتدای جنگ از اقدام نظامی با هدف تغییر حکومت حمایت کردند، اما با ادامه درگیریها، نگرانیها درباره تشدید سرکوب داخلی افزایش یافته است. به گفته نمایندگان «انجمن فیلمسازان مستقل ایران»، اموال تعدادی از هنرمندان مصادره شده و دهها نفر بازداشت یا ناپدید شدهاند.
در ابتدای جنگ، برخی از فیلمسازان ایرانی در خارج از کشور از اقدام نظامی آمریکا و اسرائیل حمایت کردند، با این امید که به تغییر رژیم منجر شود. «انجمن فیلمسازان مستقل ایران» نیز از «اقدامات هدفمند علیه مقامهای حکومتی» حمایت کرد، در عین حال خواستار حفاظت از غیرنظامیان شد.
اما با ادامه جنگ، به گفته مهشید زمانی از اعضای این انجمن، سرکوب در داخل ایران تشدید شده و این درگیری در عمل به تقویت همان نیروهایی انجامیده که قرار بود تضعیف شوند. او میگوید: «دولت دیگر به کسی پاسخگو نیست و ادامه جنگ به نفع آن است.»
این انجمن مدعی است که مقامات ایرانی اموال دستکم ۱۱ فیلمساز و بازیگر، از جمله شیرین نشاط، نیکی کریمی و حمید فرخنژاد را مصادره کردهاند و دهها نفر دیگر بازداشت شده یا سرنوشتشان نامشخص است.
زمانی همچنین از تلاشهای واشینگتن برای پایان دادن به جنگ بدون تغییر حکومت در تهران ابراز ناامیدی کرده و گفته است: «همه احساس میکنند که رها شدهاند.»
به گزارش رویترز، «لیگ حقوق بشر تونس» (LTDH) در بیانیهای اعلام کرد این تصمیم در چارچوب «الگوی گستردهتر محدودیتهای سیستماتیک علیه جامعه مدنی» اتخاذ شده است. دولت تونس تاکنون واکنشی رسمی به این اقدام نشان نداده است. این در حالی است که از زمان بهدست گرفتن اختیارات گستردهتر توسط قیس سعید، رییسجمهوری تونس، در سال ۲۰۲۱، سازمانهای حقوق بشری از تشدید فشارها علیه نهادهای مدنی، مخالفان سیاسی و رسانهها خبر دادهاند.
در ماه اکتبر نیز چندین سازمان برجسته از جمله «انجمن زنان دموکرات» و «انجمن حقوق اقتصادی و اجتماعی» تعلیق شدند. لیگ حقوق بشر تونس، که از منتقدان صریح رییسجمهوری محسوب میشود، پیشتر هشدار داده بود که این کشور پس از تعلیق پارلمان و آغاز حکومت با فرمانهای اجرایی، به سمت اقتدارگرایی حرکت کرده است. در مقابل، سعید تاکید کرده که آزادیها در تونس تضمین شده و او به دنبال دیکتاتوری نیست، هرچند تصریح کرده که هیچکس فراتر از قانون قرار ندارد.
این سازمان همچنین اعلام کرده که در ماههای اخیر از بازدید زندانها و بررسی وضعیت بازداشتشدگان در چندین شهر منع شده است. لیگ حقوق بشر تونس که در سال ۱۹۷۶ تاسیس شد، یکی از قدیمیترین نهادهای مدافع حقوق بشر در جهان عرب و آفریقا بهشمار میرود و نقش مهمی در روند گذار دموکراتیک تونس ایفا کرده است.
با این حال، تونس که پس از بهار عربی بهعنوان نمونهای موفق از گذار دموکراتیک شناخته میشد، اکنون با انتقادهای فزاینده بینالمللی به دلیل محدودیتها علیه جامعه مدنی و رسانهها روبهرو است. در همین راستا، بنا بر اعلام وکیلش، زاید الهانی، روزنامهنگار سرشناس، نیز پس از انتشار مقالهای انتقادی درباره دستگاه قضایی بازداشت شده است؛ اقدامی که نگرانیها درباره وضعیت آزادی بیان در این کشور را تشدید کرده است.
این تحولات بهویژه در تنگه هرمز، یکی از مهمترین گذرگاههای انرژی و کالاهای صنعتی، نمود بیشتری پیدا کرده است.
به گزارش گلفنیوز، تحلیل جدید PwC نشان میدهد حدود یکپنجم سوخت جت و گاز طبیعی مایع جهان، به همراه حجم قابل توجهی از آمونیاک، گوگرد و آلومینیوم از این مسیر عبور میکند؛ موضوعی که هرگونه اختلال در آن را به یک شوک جهانی تبدیل میکند. اختلال اخیر که در پی تشدید تنشهای منطقهای و بسته شدن حریم هوایی رخ داده، نسبت به بحرانهای قبلی زنجیره تامین پیچیدهتر و گستردهتر ارزیابی شده است.
در حالی که برخی محمولههای کانتینری میتوانند با هزینه بیشتر تغییر مسیر دهند، صادرات گاز طبیعی مایع به زیرساختهای تخصصی وابسته است و انعطافپذیری کمتری دارد. مسالهای که خطر کمبود فوری و افزایش قیمتها در بلندمدت را به همراه دارد. بر اساس این گزارش، حدود ۵۰۰ هزار کانتینر در شبکههای لجستیکی خلیج فارس متوقف شده و دسترسی به برخی گلوگاههای اصلی تجارت نیز محدود شده است. وضعیتی که نشان میدهد سیستم همچنان فعال است اما تحت فشار شدید قرار دارد.
گلفنیوز مینویسد واکنش کشورهای منطقه تاکنون بر «تابآوری واکنشی» استوار بوده - یعنی تغییر مسیر محمولهها و استفاده از مسیرهای جایگزین - اما این رویکرد دیگر کافی نیست. بر اساس ارزیابی PwC، عبور از این بحران نیازمند تغییرات ساختاری از جمله سرمایهگذاری در کریدورهای جایگزین، یکپارچهسازی شبکههای حملونقل ریلی، دریایی و هوایی، توسعه ابزارهای دیجیتال برای مدیریت زنجیره تامین و تقویت همکاریهای فرامرزی است.
این تحولات در شرایطی رخ میدهد که تجارت جهانی وارد مرحلهای پراکندهتر شده و تنشهای سیاسی و تغییر ائتلافها، الگوهای تجاری را دگرگون کرده است. در این میان، برخی جریانهای تجاری ممکن است به وضعیت پیش از بحران بازنگردند و مسیرها و شراکتهای جدیدی شکل گیرد که رقابت میان کریدورهای تجاری را افزایش میدهد.
با این حال، این گزارش تاکید میکند سرمایهگذاریهای زیرساختی در کشورهای خلیج فارس - از توسعه بنادر و خطوط ریلی گرفته تا سامانههای لجستیکی دیجیتال - میتواند فرصتهایی برای جذب جریانهای جدید تجارت ایجاد کند، بهویژه اگر این کشورها بتوانند قابلیت اطمینان و یکپارچگی بیشتری ارائه دهند.
در نهایت، به نوشته گلفنیوز، این بحران میتواند به نقطه عطفی در تحول ساختاری تجارت جهانی تبدیل شود؛ تغییری از نقش صرفا ترانزیتی به یک اکوسیستم تجاری یکپارچه با ارزش افزوده بالاتر. با این حال، تحقق این سناریو به سرعت واکنش دولتها و شرکتها در تبدیل راهحلهای کوتاهمدت به استراتژیهای بلندمدت بستگی دارد، در حالی که فعلاً شبکههای تجاری منطقه همچنان تحت فشار شدید در حال تطبیق با شرایط جدید هستند.
این ناو مستقر در نورفولک، دوره تعمیرات و بهروزرسانی برنامهریزیشده خود را زودتر از موعد به پایان رسانده؛ اقدامی که در شرایط افزایش تقاضا برای حضور نظامی آمریکا در مناطق مختلف جهان، اهمیت راهبردی دارد.
به نوشته نشریه فوربس، این تحول در حالی رخ میدهد که ناو «یواساس تئودور روزولت» نیز اخیراً عملیات معمول خود را در اقیانوس آرام انجام داده و احتمال میرود بهزودی برای ماموریت جدید اعزام شود. مقصد این ناو اعلام نشده، اما گمانهزنیها از احتمال اعزام آن به خاورمیانه برای جایگزینی یکی از ناوهای مستقر در منطقه حکایت دارد.
در حال حاضر، سه ناو هواپیمابر آمریکایی در حوزه عملیاتی فرماندهی مرکزی (سنتکام) حضور دارند: «یواساس جورج اچ. دبلیو. بوش» که بهتازگی به منطقه وارد شده، ناو هواپیمابر «آبراهام لینکلن» که از فوریه در دریای عرب مستقر است، و «یواساس جرالد آر. فورد» که در دریای سرخ فعالیت میکند. ناو فورد، جدیدترین ناو نیروی دریایی آمریکا، اخیراً با ثبت بیش از ۳۰۰ روز حضور در دریا رکورد طولانیترین ماموریت پس از جنگ ویتنام را شکسته است.
دوره تعمیرات برنامهریزیشده که برای این ناو انجام شد، شامل مجموعهای از تعمیرات، نوسازیها و ارتقاهای فنی برای حفظ عمر عملیاتی ۵۰ ساله و آمادگی برای ماموریتهای آینده بوده است. به گفته مقامهای پروژه، بیش از ۴ هزار نفر روزانه در این برنامه مشارکت داشتند و بیش از ۲۵ هزار روز کاری صرف اجرای آن شد، در حالی که پروژه با مدیریت منابع و صرفهجویی، زیر بودجه پیشبینیشده به پایان رسید.
این در حالی است که هفته گذشته یک آتشسوزی کوچک در ناو آیزنهاور منجر به زخمی شدن سه ملوان شد که به گفته نیروی دریایی، همگی به خدمت بازگشتهاند.
با وجود در اختیار داشتن ۱۱ ناو هواپیمابر هستهای، طولانی بودن فرآیند تعمیر و آمادهسازی این ناوها باعث شده ظرفیت عملیاتی نیروی دریایی آمریکا تحت فشار قرار گیرد. در حال حاضر، مشخص نیست بهجز آیزنهاور و تئودور روزولت، ناو دیگری در سال ۲۰۲۶ آماده اعزام شود.
همزمان، تاخیر در ساخت ناو هواپیمابر «جان اف کندی» باعث شده برنامه بازنشستگی ناو قدیمی «یواساس نیمیتز» نیز به تعویق بیفتد. ناو نیمیتز اکنون در قالب یک ماموریت پایانی در آمریکای جنوبی فعالیت میکند و در رزمایشهای مشترک و بازدید از بنادر کشورهای منطقه مشارکت دارد.
کارشناسان نظامی تاکید دارند که در شرایط کنونی، که حضور نظامی آمریکا در چندین جبهه بهطور همزمان مورد نیاز است، هرگونه تاخیر در آمادهسازی ناوهای هواپیمابر میتواند خلایی راهبردی ایجاد کند. از این رو، تسریع در بازگشت ناو آیزنهاور به ناوگان عملیاتی، بهعنوان یک ضرورت امنیت ملی برای ایالات متحده ارزیابی میشود.
