دلار با تشدید تنشهای خاورمیانه و بسته شدن تنگه هرمز تقویت شد
افزایش دوباره تنشها در خاورمیانه و بسته شدن تنگه هرمز، بازارهای مالی را به سمت داراییهای امن سوق داد و باعث تقویت دلار شد. همزمان، ابهام درباره مذاکرات حکومت ایران و آمریکا بر نوسانات بازار افزود.
بر اساس گزارش رویترز، دلار آمریکا در آغاز معاملات آسیایی روز دوشنبه به بالاترین سطح خود در یک هفته گذشته رسید. شاخص دلار که ارزش این ارز را در برابر سبدی از ارزهای اصلی میسنجد، با رشد ۰.۳ درصدی به ۹۸.۴۸۵ واحد رسید و افت روزهای گذشته را جبران کرد.
این تغییر روند در حالی رخ داد که امیدها به توافق صلح در روزهای قبل باعث تضعیف دلار شده بود، اما تحولات آخر هفته، از جمله توقیف یک کشتی ایرانی توسط آمریکا و اعلام عدم مشارکت تهران در دور جدید مذاکرات، فضای بازار را تغییر داد.
تحلیلگران معتقدند افزایش نااطمینانی، تقاضا برای دلار را بهعنوان دارایی امن بالا برده است. در عین حال، برخی کارشناسان هشدار میدهند که در صورت کاهش تنشها، این روند میتواند معکوس شود.
در بازار ارز، یورو و پوند هر دو ۰.۳ درصد کاهش یافتند و در برابر دلار تضعیف شدند. دلار همچنین در برابر ین ژاپن و یوان چین تقویت شد. در مقابل، ارزهای وابسته به کالا مانند دلار استرالیا و نیوزیلند کاهش ارزش را تجربه کردند.
بازار رمزارزها نیز از این فضای پرریسک بینصیب نماند؛ قیمت بیتکوین و اتریوم هر دو حدود ۰.۷ درصد کاهش یافت.
به نوشته رویترز، کارشناسان تاکید میکنند که ادامه تنشها در منطقه - بهویژه وضعیت تنگه هرمز - میتواند همچنان بهعنوان یکی از عوامل کلیدی تعیینکننده مسیر بازارهای جهانی باقی بماند.
دادههای جمعآوری شده توسط یک شرکت تجاری و یک شرکت پژوهشی نشان میدهد که تقاضا برای خرید خودروهای برقی در بازارهای اصلی خودرو اروپا تقریباً یک سوم افزایش یافته است.
انجمن تجاری «ای-موبایلیتی اروپا» و شرکت تحقیقاتی «نیو آتوموتیو» گفتند پس از جنگ ایران که باعث شد بالاترین افزایش قیمت بنزین در سالهای اخیر رقم بخورد، رانندگان به دنبال جایگزینی برای خودروهای برای موتورهای احتراق داخلی بودهاند.
آنها گفتند که تعداد ثبتنام برای خرید خودروهای برقی جدید، نسبت به سال گذشته ۲۹.۴ درصد افزایش یافته و به حدود ۵۶۰ هزار دستگاه در سه ماهه نخست سال رسیده است.
تحلیل منتشرشده در نشریه اسرائیلنشنالنیوز هشدار میدهد که توافق یا آتشبس احتمالی با [حکومت] ایران، در صورت نبود تضمینهای بلندمدت، میتواند بهجای حل بحران، صرفاً به تعویق آن منجر شود.
در این یادداشت که به قلم دووی هونیگ، مدیرعامل اتاق بازرگانی یهودیان ارتدوکس نوشته شده، آمده است که اعلام آمادگی [حکومت] ایران برای واگذاری اورانیوم غنیشده و توقف حمایت از گروههایی مانند حزبالله و حماس در نگاه نخست میتواند بهعنوان یک «پیروزی» تلقی شود، اما ارزش این تعهدات به میزان پایبندی واقعی به آنها در آینده وابسته است.
این تحلیل با طرح این پرسش که «تضمینکننده اجرای توافق در آینده چه کسی خواهد بود»، تاکید میکند که ساختار سیاسی [حکومت] ایران امکان «بازی با زمان» را فراهم میکند. به گفته نویسنده، رهبران تهران میتوانند با پذیرش محدود برخی خواستهها، فشارها را کاهش داده و منتظر تغییر شرایط سیاسی در ایالات متحده بمانند.
در ادامه آمده است که چنین رویکردی میتواند به یک «عقبنشینی تاکتیکی» از سوی [حکومت] ایران منجر شود، نه یک تغییر راهبردی. این یادداشت هشدار میدهد که در صورت بازگشت درآمدهای نفتی، [حکومت] ایران ممکن است بهسرعت توان نظامی و شبکههای منطقهای خود را بازسازی کند و حتی به منابع خارجی برای تامین تجهیزات روی آورد.
نویسنده با اشاره به تجربههای پیشین، تاکید میکند که تهران در گذشته نیز از مذاکرات برای خرید زمان استفاده کرده و در صورت باقی ماندن زیرساختها، میتواند در آینده با قدرت بیشتری بازگردد.
این تحلیل همچنین نبود تضمینهای پایدار را یکی از نقاط ضعف اصلی هرگونه توافق احتمالی میداند و مینویسد که بدون سازوکاری که فراتر از تغییر دولتها عمل کند، توافقها ممکن است دوام نداشته باشند.
در جمعبندی، این تحلیل نتیجه میگیرد که صلح پایدار نیازمند «تضمینهای محکم و بلندمدت» است و توافقهای کوتاهمدت، در بهترین حالت، تنها میتوانند بحران را به آینده موکول کنند.
ارتش اسرائیل، گروه حزبالله لبنان را متهم کرد که آتشبس را نقض کرده است.
ارتش اسرائیل در شبکه اجتماعی ایکس نوشت سربازان این کشور «یک تروریست مسلح را شناسایی کردند که با عبور از خط دفاعی مقدم و نزدیک شدن به سربازان ارتش اسرائیل، توافقات آتشبس را نقض و تهدیدی فوری ایجاد کرده بود.»
ارتش اسرائیل نوشت که آنها «این تروریست را از پای درآوردند.»
ایالات متحده از توقیف یک کشتی باری با پرچم ایران در دریای عمان خبر داد، در حالی که مقامهای ایرانی این اقدام را نقض آتشبس و «دزدی دریایی مسلحانه» توصیف کرده و به پاسخ متقابل هشدار دادند. این رخداد تازهترین حلقه از تنشها بر سر محاصره دریایی و تردد کشتیها در منطقه است.
آمریکا: کشتی توقیف شده، قصد «نقض محاصره دریایی» را داشت به گفته دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ناوشکن «یواساس اسپروئنس» یک کشتی باری ایرانی به نام «توسکا» را هنگام تلاش برای عبور از محاصره دریایی در دریای عمان متوقف و در اختیار گرفته است.
او اعلام کرد که پس از بیتوجهی خدمه به هشدارها، نیروهای آمریکایی با هدف قرار دادن موتورخانه کشتی، آن را از حرکت بازداشته و سپس تفنگداران دریایی کنترل آن را در دست گرفتهاند.
ترامپ همچنین گفت این کشتی به دلیل «سابقه فعالیتهای غیرقانونی» تحت تحریم وزارت خزانهداری آمریکا قرار داشته و محموله آن در حال بررسی است.
فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) نیز این عملیات را تایید کرد و گفت کشتی «توسکا» در حال حرکت به سمت بندرعباس بوده و قصد «نقض محاصره دریایی» را داشته است.
به گفته سنتکام، این کشتی پس از شش ساعت نادیده گرفتن هشدارها، هدف شلیک قرار گرفت و موتور آن از کار افتاد؛ سپس نیروهای اعزامی دریایی آمریکا وارد عرشه شدند و کشتی را در اختیار گرفتند.
سنتکام افزود که از زمان آغاز محاصره، دستکم به ۲۵ کشتی تجاری دستور داده شده مسیر خود را تغییر دهند یا به بنادر ایران بازگردند.
واکنش جمهوری اسلامی: «نقض آتشبس و دزدی دریایی»
در مقابل، سخنگوی قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا اعلام کرد که نیروهای آمریکایی با «نقض آتشبس» به سوی یک کشتی تجاری ایران در دریای عمان شلیک کردهاند.
به گفته ابراهیم ذوالفقاری، پس از از کار انداختن سیستم ناوبری، نیروهای آمریکایی با اعزام تفنگداران دریایی این شناور را توقیف کردهاند.
این مقام نظامی اقدام آمریکا را «دزدی دریایی و مسلحانه» توصیف کرد و هشدار داد که نیروهای مسلح جمهوری اسلامی «بهزودی پاسخ خواهند داد و آن را تلافی میکنند.»
در همین رابطه، خبرگزاری تسنیم، وابسته به نهادهای امنیتی در ایران، بدون ذکر منبع، اعلام کرد پس از توقیف کشتی ایرانی «نیروهای ایرانی نیز با پهپاد به سمت بعضی کشتیهای نظامی آمریکایی حمله کردند.»
پیش از این، رییسجمهوری آمریکا یکشنبه ۳۰ فروردین در پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت جمهوری اسلامی روز گذشته با شلیک در تنگه هرمز توافق آتشبس را بهطور کامل نقض کرده است. با وجود این، ترامپ از ادامه مذاکرات و عزیمت تیم مذاکرهکننده آمریکایی بهسوی اسلامآباد خبر داده بود.
او نوشت که نمایندگانش عصر دوشنبه به اسلامآباد خواهند رسید و مذاکرات در روز سهشنبه و احتمالا چهارشنبه انجام خواهد شد.
هرچند ترامپ بهوضوح از ادامه مذاکرات خبر داد، اما خبرهایی که ساعاتی پس از این پست از سوی رسانههای مختلف انتشار یافت، با ابهام در احتمال برگزاری مذاکرات و ترکیب تیم مذاکرهکننده همراه بود.
افزایش تنش در آبراههای راهبردی حادثه توقیف کشتی ایرانی در حالی رخ میدهد که پیش از این نیز گزارشهایی از تیراندازی به کشتیها در تنگه هرمز منتشر شده است.
در همین زمینه، شرکت کشتیرانی فرانسوی «سیامای سیجیام» تایید کرده یکی از کشتیهایش در این منطقه هدف «تیرهای هشدار» سپاه قرار گرفته، هرچند اعلام کرد خدمه آن در سلامت کامل هستند.
یک کشتی هندی نیز پیش از این هدف تیراندازیهای قایقهای سپاه قرار گرفته بود.
توقیف کشتی «توسکا» و تبادل اتهامها میان تهران و واشینگتن، نشاندهنده تشدید رویارویی دریایی در یکی از حساسترین مسیرهای انرژی جهان است؛ مسیری که هرگونه اختلال در آن میتواند پیامدهای گسترده اقتصادی و امنیتی در سطح جهانی داشته باشد.
ارتش آمریکا محاصره دریایی بنادر جنوبی ایران را از ۲۴ فروردین آغاز کرد.
سخنگوی قرارگاه مرکزی خاتم الانبیای جمهوری اسلامی اعلام کرد که آمریکا با «نقض آتشبس، به سوی یکی از کشتیهای تجاری ایران در آبهای دریای عمان شلیک کرده است.»
به گفته او، نیروهای آمریکایی پس از از کار انداختن سیستم ناوبری این شناور، با پیاده کردن تعدادی از تفنگداران خود روی عرشه، این کشتی را توقیف کردهاند.
سخنگوی این قرارگاه هشدار داد که نیروهای مسلح جمهوری اسلامی «به زودی»، آنچه او دزدی دریایی و مسلحانه ارتش آمریکا توصیف کرده، «پاسخ میدهند و آن را تلافی خواهند کرد.»
سخنان این مقام نظامی جمهوری اسلامی در مورد حضور این کشتی در دریای عمان در شرایطی ابراز شده که فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، گفته است که تیراندازی به آن کشتی در «شمال دریای عرب» انجام شده است.
