شرکتهای خصوصی چینی که برخی از آنها با نهادهای نظامی این کشور مرتبط هستند، اقدام به عرضه اطلاعاتی کردهاند که جزییات جابهجایی نیروهای آمریکایی در منطقه را افشا میکند. این اقدام در حالی صورت میگیرد که پکن بهطور رسمی کوشیده است فاصله خود را از تحولات جنگ ایران حفظ کند.
روزنامه واشینگتنپست شنبه ۱۵ فروردین گزارش داد از زمان آغاز جنگ ایران، کاربران فعال در شبکههای اجتماعی غربی و چینی با پستهای پربازدیدی مواجه شدهاند که حاوی اطلاعاتی درباره فعالیتهای نظامی ایالات متحده بوده است.
از جمله اطلاعات منتشرشده در این پستها میتوان به جزییاتی درباره تجهیزات مستقر در پایگاههای آمریکا، جابهجایی ناوهای هواپیمابر این کشور و تحلیلهای دقیق از روند آمادهسازی هواپیماهای نظامی برای حمله به جمهوری اسلامی اشاره کرد.
واشینگتنپست افزود این اطلاعات از یک بازار نوظهور و بهسرعت در حال رشد به دست آمده است: شرکتهای چینی که برخی از آنها با ارتش این کشور ارتباط دارند، با ترکیب هوش مصنوعی و دادههای متنباز، اطلاعاتی را عرضه میکنند که به گفته خودشان میتواند روند جابهجایی نیروهای آمریکایی را «افشا» کند.
بر اساس این گزارش، شرکتهای چینی که بسیاری از آنها طی پنج سال گذشته و در چارچوب سیاست دولت برای بهکارگیری هوش مصنوعی خصوصی در حوزه نظامی شکل گرفتهاند، در حال «بهرهبرداری» از مناقشه کنونی خاورمیانه هستند.
تحلیلگران معتقدند فعالیت شرکتهای خصوصی میتواند فرصتی برای پکن باشد تا از شرکای خود بهطور غیرمستقیم حمایت کند. بدین ترتیب، چین بهطور رسمی درگیر منازعات نمیشود و فاصله خود را از درگیریها حفظ میکند.
جمهوری اسلامی از متحدان دیرینه چین و یکی از تامینکنندگان مهم نفت برای این کشور است. با این حال، پکن از ورود مستقیم به جنگ ایران پرهیز کرده و میکوشد جایگاه خود را بهعنوان میانجی صلح حفظ کند.
در همین راستا، چین هفته گذشته در بیانیهای مشترک با پاکستان خواستار برقراری فوری آتشبس و آغاز مذاکرات صلح «در کوتاهترین زمان ممکن» شد.
۲۰ اسفند، سیانان به نقل از یک مقام اطلاعاتی غربی گزارش داد روسیه تاکتیکهای پیشرفته استفاده از پهپاد را در اختیار جمهوری اسلامی گذاشته تا از آنها برای حمله به منافع آمریکا و کشورهای خلیج فارس بهره ببرد.
۱۵ اسفند نیز روزنامه واشینگتنپست نوشت مسکو در حال ارائه کمک اطلاعاتی به تهران برای هدف قرار دادن نیروهای آمریکایی است.
رقابت اطلاعاتی چین و آمریکا
واشینگتنپست در ادامه نوشت مقامهای آمریکایی و تحلیلگران حوزه اطلاعاتی در ارزیابی سطح تهدید واقعی شرکتهای خصوصی چینی اختلاف نظر دارند.
گروهی بر این باورند که چنین ابزارهایی میتوانند بهصورت موثر در اختیار رقیبان ایالات متحده قرار گیرند، در حالی که گروهی دیگر کارآمدی عملی آنها را محل تردید میدانند.
با وجود این اختلاف دیدگاهها، گسترش چشمگیر حضور این محصولات در بازار خصوصی را میتوان نشانهای از افزایش تدریجی مخاطرات امنیتی تلقی کرد؛ روندی که همزمان بیانگر تلاش پکن برای نمایش توانمندیهای اطلاعاتی خود در سطح بینالمللی است.
شرکتهای خصوصی از مدتها پیش با تکیه بر دادههای متنباز، مانند ردیابهای پروازی، تصاویر ماهوارهای و دادههای حملونقل دریایی، اقدام به تولید اطلاعات تحلیلی کردهاند.
پیشرفت سریع توانمندیهای هوش مصنوعی در شرکتهای چینی، این ابزارها را بسیار قدرتمندتر کرده و پنهان نگه داشتن تحرکات نظامی آمریکا دشوارتر شده است.
این در حالی است که درگیریها در منطقه شدت گرفته و هیچ نشانهای از کاهش تنشها میان جمهوری اسلامی از یک سو و آمریکا و اسرائیل از سوی دیگر مشاهده نمیشود.
۱۴ فروردین، روزنامه تلگراف نوشت پنج کشتی تحریمشده محمولهای از سدیم پرکلرات را از بندر ژوهای چین به ایران منتقل کردهاند. این ماده میتواند در تولید صدها موشک بالستیک به کار رود.
حدود یکماه پیش نیز واشینگتنپست گزارش داده بود دو کشتی متعلق به جمهوری اسلامی که از سوی آمریکا به تامین مواد برای برنامه موشکهای بالستیک تهران متهم شدهاند، از بندری در چین به سمت ایران حرکت کردهاند.
«میزار ویژن» و پردازش تصاویر ماهوارهای با استفاده از هوش مصنوعی
واشینگتنپست در ادامه، به معرفی یکی از شرکتهای خصوصی چینی فعال در حوزه ارائه اطلاعات نظامی پرداخت. این شرکت با نام «میزار ویژن» در سال ۲۰۲۱ در شهر هانگژو تاسیس شده است.
میزار ویژن با استفاده از ترکیبی از دادههای غربی و چینی که توسط هوش مصنوعی پردازش میشوند، فعالیت پایگاههای نظامی آمریکا در خاورمیانه را ثبت، تحرکات دریایی را ردیابی و موقعیت و تعداد هواپیماها و سامانههای دفاع موشکی را شناسایی میکند.
تصاویر منتشرشده از سوی این شرکت در شبکههای اجتماعی، جزییاتی از افزایش نیروهای آمریکا در خاورمیانه پیش از آغاز عملیات «خشم حماسی» ارائه دادهاند؛ از جمله عبور ناوهای هواپیمابر «یواساس جرالد آر. فورد» و «یواساس آبراهام لینکلن».
همچنین این شرکت اطلاعات دقیقی درباره تعداد و نوع هواپیماهای مستقر در پایگاه هوایی عوودا اسرائیل، پایگاه هوایی پرنس سلطان عربستان سعودی و پایگاه هوایی العدید قطر منتشر کرده است.
به نظر میرسد تصاویر ماهوارهای میزار ویژن شامل بخشی از دادههای تصویری تجاری تامینشده از سوی شرکتهای آمریکایی و اروپایی، از جمله ونتور و ایرباس، باشد.
همچنین، رسانههای دولتی چین پیشتر گزارش دادند میزار ویژن از تصاویر شرکت معتبر پلنت لبز نیز استفاده کرده است.
یک فرد شاغل در بخش خصوصی صنایع دفاعی چین در مصاحبه با واشینگتنپست گفت این شرکت از هوش مصنوعی برای تحلیل تصاویر ماهوارهای در دسترس عموم در غرب استفاده میکند، اما به تصاویر لحظهای از منابع آمریکایی دسترسی ندارد.
مقامهای ایالات متحده و برخی تحلیلگران سابق حوزه اطلاعاتی در مصاحبه با واشینگتنپست، نسبت به توانایی شرکتهای چینی برای نفوذ به سامانههای ارتباطی محرمانه آمریکا ابراز تردید کردند.
آنها در عین حال هشدار دادند رشد و توسعه چنین شرکتهایی میتواند نگرانکننده باشد.
والاستریت ژورنال به نقل از مقامهای پیشین و فعلی آمریکا نوشت یک پهپاد ایرانی ۱۳ اسفند ۱۴۰۴ از پدافند هوایی منطقه دیپلماتیک ریاض عبور کرد و سفارت ایالات متحده را هدف قرار داد.
بر اساس این گزارش، یک دقیقه بعد پهپاد دیگری از شکاف ایجادشده بهوسیله پهپاد نخست به مجموعه نفوذ کرد و منفجر شد.
منابع آگاه به والاستریت ژورنال گفتند در این عملیات شبانه، یکی از بخشهای حفاظتشده سفارت آمریکا در ریاض هدف قرار گرفت و در پی آن، سه طبقه از ساختمان بهشدت آسیب دید. این در حالی است که این بخش حفاظتشده، محل کار صدها نفر در طول روز بود.
آنها افزودند مقر سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) نیز در میان اهداف این حمله قرار داشت.
از زمان آغاز جنگ کنونی، جمهوری اسلامی علاوه بر حملات موشکی به اسرائیل و پایگاههای آمریکا در منطقه، ۱۳ کشور از جمله عربستان سعودی، امارات متحده عربی، بحرین، کویت، اردن، قطر، عراق، عمان، لبنان و جمهوری آذربایجان را هدف قرار داده است.
سپاه پاسداران: محکوم میکنیم، کار اسرائیل بود
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی شنبه ۱۵ فروردین با انتشار بیانیهای در واکنش به گزارش والاستریت ژورنال، از پذیرش مسئولیت حمله به سفارت آمریکا در ریاض شانه خالی کرد.
سپاه این حمله را «محکوم» کرد و گفت این رویداد «مطلقا به نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران ارتباطی نداشته» است.
سپاه پاسداران همچنین اسرائیل را به دست داشتن در این حمله متهم کرد و افزود: «کشورهای منطقه غرب آسیا ضروری است نسبت به فتنهانگیزی جریان آمریکایی-صهیونیستی برای بیثباتسازی و نابودسازی منطقه هوشیار شوند.»
این نخستین بار نیست که مقامها و نهادهای جمهوری اسلامی در جریان مناقشه کنونی از پذیرش مسئولیت اقدامات خود سر باز میزنند. پیشتر حکومت ایران حمله پهپادی به نخجوان در جمهوری آذربایجان را نیز به اسرائیل منتسب کرده بود.
جمهوری اسلامی همچنین مسئولیت شلیک موشک به سوی ترکیه را نپذیرفته است.
ابعاد حمله به سفارت آمریکا در ریاض
والاستریت ژورنال در ادامه نوشت در حالی که وزارت دفاع عربستان سعودی پیشتر اعلام کرده بود حمله پهپادی جمهوری اسلامی تنها به آتشسوزی محدود و خسارات جزیی انجامیده است، منابع آگاه گفتند ابعاد حادثه گستردهتر بوده و حریق حدود نیمروز ادامه داشته است.
به گفته یکی از افراد مطلع، بخشهایی از ساختمان سفارت آمریکا در ریاض بهگونهای آسیب دیده که دیگر قابل بازسازی نبوده است.
حمله به سفارت ساعت ۱:۳۰ بامداد رخ داد. مقامهای آمریکایی به والاستریت ژورنال گفتند اگر این حمله در ساعات کاری اتفاق میافتاد، میتوانست تلفات گستردهای در پی داشته باشد.
چند ساعت بعد در همان شب، پهپادهای بیشتری رهگیری شدند و بقایای آنها در نزدیکی یک مهدکودک سقوط کرد. گمان میرود یکی از این پهپادها محل اقامت عالیترین دیپلمات آمریکایی در عربستان سعودی را هدف گرفته بود؛ مکانی که تنها چند صد متر با سفارت فاصله دارد.
برنارد هادسون، رییس پیشین بخش ضدتروریسم سیا، که از تجربه قابل توجهی در امور کشورهای حوزه خلیج فارس برخوردار است، به والاستریت ژورنال گفت حمله پهپادی به سفارت آمریکا در ریاض نشان داد جمهوری اسلامی «میتوانست هر نقطهای از آن شهر را هدف قرار دهد».
حکومت ایران اغلب حملات خود را به کشورهای حوزه خلیج فارس با استناد به فعالیت پایگاههای نظامی ایالات متحده در منطقه توجیه میکند. این در حالی است که تاسیسات غیرنظامی مانند فرودگاهها و هتلها، از جمله اهداف حملات حکومت ایران بودهاند.
در این میان، امارات بیش از همه هدف حملات جمهوری اسلامی قرار گرفته و از زمان آغاز جنگ، حدود ۴۰۰ موشک و دو هزار پهپاد به سوی این کشور شلیک شده است.
به گزارش سایت «نشنالنیوز دسک»، وابسته به شبکه ایبیسی، شاهر عزانی، سخنگوی پیشین کنسولگری اسرائیل، در گفتوگویی با این رسانه تاکید کرد که ماهیت جنگ فراتر از یک درگیری منطقهای است و باید در چارچوب تهدیدات راهبردی [حکومت] ایران دیده شود.
«یک رژیم با دکترین عملیاتی مبتنی بر خصومت»
عزانی در این گفتوگو جمهوری اسلامی را «یک رژیم شیعه رادیکال با باورهای آخرالزمانی» توصیف کرد و گفت: «این رژیم ۴۷ سال است شعار مرگ بر آمریکا سر میدهد» و افزود: «این فقط شعار نیست؛ این یک دکترین عملیاتی است.»
او با اشاره به سوابق تاریخی، حملات گذشتهای را به ایران و حمایت این کشور از حزبالله نسبت داد و گفت: «در سال ۱۹۸۳ این رژیم جان ۲۴۱ تفنگدار دریایی آمریکا را گرفت». انفجار مقر نیروهای آمریکایی در بیروت رویدادی است که به آن اشاره شده است. عزانی همچنین گفت [حکومت] ایران در طول جنگ عراق نیز در کشته و زخمی شدن هزاران نیروی آمریکایی نقش داشته است.
جنگی «وجودی» برای آمریکا و اسرائیل
این دیپلمات پیشین، جنگ کنونی را «یک جنگ حیاتی و وجودی برای ایالات متحده، اسرائیل و جهان» توصیف کرد و گفت یکی از اهداف اصلی آن جلوگیری از دستیابی حکومت ایران به سلاح هستهای است.
او تاکید کرد [حکومت] ایران «فقط چند هفته یا چند ماه» با دستیابی به سلاح هستهای فاصله داشته و هشدار داد که چنین رخدادی میتواند «نظم جهانی، قیمت نفت، منطقه و کل جهان» را تحت تاثیر قرار دهد.
فروپاشی تصویر «نفوذناپذیر» ایران
عزانی در ادامه با اشاره به حملات پیشین اسرائیل گفت که عملیات نظامی در ژوئن ۲۰۲۵ «تصویر نفوذناپذیر [حکومت] ایران را در هم شکست.» به گفته او، [حکومت] ایران پیش از آن «تقریباً شکستناپذیر به نظر میرسید»، اما پس از جنگ [۱۲ روزه] «مشخص شد که این یک ببر کاغذی است که نهتنها با جهان، بلکه با مردم خودش نیز درگیر است.»
هدف حملات: تضعیف توان نظامی و شبکههای منطقهای
او هدف حملات جاری را «فلج کردن توان نظامی [حکومت] ایران برای آسیبرسانی» و «قطع ارتباط آن با شبکههای وابسته به سازمانهای تروریستی در منطقه و جهان» عنوان کرد.
عزانی در این زمینه به لبنان اشاره کرد و گفت: «جمهوری اسلامی با استفاده از حزبالله این کشور را در چنگ خود گرفته و مانع از اعمال حاکمیت مستقل لبنان شده است.» او افزود: «اکنون کاملاً روشن شده که حزبالله برای [حکومت] ایران و در جهت حفاظت از این رژیم عمل میکند.»
این اظهارات در حالی مطرح میشود که جنگ میان حکومت ایران، آمریکا و اسرائیل همچنان ادامه دارد و چشمانداز پایان آن با ابهامات جدی همراه است.
به نوشته نیویورکپست همزمان با ادامه جنگ حکومت ایران و آمریکا، برخی تحلیلگران معتقدند مجموعهای از تحولات سیاسی، نظامی و اجتماعی، شرایط را برای تغییر رژیم در ایران فراهم کرده است.
در این یادداشت نویسنده به اظهارات اخیر دونالد ترامپ اشاره کرد که گفته بود «تغییر رژیم رخ داده است» - اظهاراتی که با واکنش انتقادی برخی ناظران روبهرو شد. با این حال، نویسنده استدلال میکند که منتقدان تعریف محدودی از تغییر رژیم دارند و آن را صرفاً به مداخله مستقیم نظامی یا تغییر فوری ساختار قدرت تقلیل میدهند.
این تحلیل تاکید میکند که جمهوری اسلامی بهعنوان یک «نظام انقلابی» بر سه ستون ایدئولوژی، شبکههای وفاداری و دستگاه سرکوب استوار است و تضعیف همزمان این سه مؤلفه، میتواند به فروپاشی تدریجی آن منجر شود.
طبق این تحلیل، نشانههای این فرسایش پیش از آغاز عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل نیز وجود داشته است؛ از کاهش نفوذ منطقهای و آشکار شدن ضعفهای دفاعی گرفته تا بحران اقتصادی ناشی از تحریمها و موجهای متوالی اعتراضات داخلی، از جمله خیزش دی ماه ۱۴۰۴.
در این میان، نویسنده انتخاب مجتبی خامنهای بهعنوان جانشین رهبر جمهوری اسلامی را نشانهای از بحران مشروعیت درون ساختار قدرت میداند؛ اقدامی که به گفته او با اصول بنیادین نظام، که نفی حکومت موروثی بود، در تضاد است. همچنین، عدم شکلگیری حمایت گسترده منطقهای از حکومت ایران و افزایش هماهنگی برخی کشورهای عربی با آمریکا علیه جمهوری اسلامی، بهعنوان نشانهای از انزوای فزاینده تهران مطرح شده است.
در بخش دیگری از این تحلیل آمده است که حملات نظامی آمریکا و اسرائیل، اگرچه آغازگر این روند نبوده، اما موجب تسریع تضعیف ساختار فرماندهی و توان نظامی سپاه پاسداران شده است. با این حال، نویسنده تاکید میکند که این نهاد همچنان توان واکنش دارد، هرچند دیگر قادر به اعمال سلطه کامل پیشین نیست.
این تحلیل همچنین به نقش جامعه ایران اشاره کرده و آن را «جبههای تعیینکننده» در تحولات آینده توصیف میکند. به باور نویسنده، در صورت بروز نشانههای ضعف جدی در حاکمیت، اعتراضات مردمی میتواند به عامل شتابدهنده تغییر تبدیل شود.
در عین حال، تاکید شده که فشار نظامی بهتنهایی کافی نیست و ایالات متحده باید مسیرهای مالی باقیمانده جمهوری اسلامی، از جمله شبکههای مالی غیررسمی، را نیز هدف قرار دهد.
نویسنده در پایان هشدار میدهد که فرصت موجود محدود است و فشار فعلی باید به اندازهای ادامه یابد که هرگونه خیزش مردمی آینده، بازگشتناپذیر شود.
