روزنامه واشینگتنپست به نقل از منابع آگاه گزارش داد روسیه در حال ارائه کمک اطلاعاتی به جمهوری اسلامی برای هدف قرار دادن نیروهای آمریکایی است. این دادهها شامل اطلاعاتی درباره محل استقرار ناوهای جنگی و هواپیماهای نظامی آمریکا در خاورمیانه میشود.
بر اساس این گزارش که جمعه ۱۵ اسفند منتشر شد روسیه، یکی از بزرگترین رقبای آمریکا، بهطور غیرمستقیم در مناقشه کنونی نقشآفرینی میکند.
واشینگتنپست به نقل از سه مقام آگاه نوشت از زمان آغاز درگیریها در ۹ اسفند، روسیه موقعیت داراییهای نظامی آمریکا از جمله ناوهای جنگی و هواپیماها را در اختیار جمهوری اسلامی قرار داده است.
یکی از این منابع گفت به نظر میرسد اقدامات روسیه بخشی از کارزاری «نسبتا گسترده» است.
این سه منبع خواستند بهدلیل حساسیت موضوع هویتشان مخفی بماند.
جمهوری اسلامی از زمان آغاز مناقشه کنونی دستکم ۱۲ کشور منطقه را هدف قرار داده است؛ حملاتی که تهران اغلب آنها را با استناد به فعالیت پایگاههای نظامی ایالات متحده در این کشورها توجیه میکند.
امارات متحده عربی، عربستان سعودی، بحرین، کویت، اردن، قطر، عراق، عمان، اسرائیل و قبرس از جمله این کشورها هستند.
تاکنون شش سرباز آمریکایی در حملات جمهوری اسلامی جان خود را از دست دادهاند.
ابعاد دقیق همکاری اطلاعاتی مسکو و تهران مشخص نیست
واشینگتنپست در ادامه نوشت با گذشت یک هفته از آغاز جنگ، توان اطلاعاتی حکومت ایران برای شناسایی موقعیت نیروهای آمریکایی در منطقه تضعیف شده و کمک روسیه در این شرایط حائز اهمیت است.
با این حال، ابعاد دقیق همکاری اطلاعاتی مسکو و تهران علیه نظامیان آمریکایی کاملا روشن نیست. پنتاگون، سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) و کرملین تاکنون در این خصوص موضعگیری نکردهاند.
آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، بدون اشاره به گمانهزنیها درباره کمک مسکو به تهران گفت: «رژیم ایران بهشدت در حال ضربه خوردن است. توان پاسخ موشکهای بالستیک آن هر روز کمتر میشود، نیروی دریاییاش در حال نابودی است، ظرفیت تولیدیاش در حال تخریب است و نیروهای نیابتی آن هم تقریبا مقاومت قابل توجهی نشان نمیدهند.»
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، پیشتر در واکنش به پرسشی درباره اینکه چه پیامی برای چین و روسیه دارد، گفته بود پیامی برای آنها ندارد و تاکید کرده بود مسکو و پکن در این مناقشه «عامل تعیینکنندهای» به شمار نمیروند.
واشینگتنپست به نقل از منابع آگاه افزود با وجود روابط نزدیک پکن و تهران، تاکنون نشانهای از کمک نظامی چین به امور «دفاعی» جمهوری اسلامی در جنگ اخیر دیده نمیشود.
روسیه حمله آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی را «اقدام تجاوزکارانه نظامی» خوانده و خواستار خاتمه جنگ شده است. چین نیز از ادامه تلاشهای خود برای میانجیگری در این بحران خبر داده و تاکید کرده درگیریها باید فورا متوقف شوند.
اهمیت پشتیبانی اطلاعاتی روسیه از جمهوری اسلامی
واشینگتنپست به نقل از تحلیلگران نوشت کمک اطلاعاتی مسکو به تهران با الگوی حملات جمهوری اسلامی علیه نیروهای آمریکایی همخوانی دارد.
این عملیات زیرساختهای فرماندهی و کنترل، رادارها و حتی سازههای موقت را هدف قرار دادهاند؛ از جمله حمله به سازهای در کویت که به کشته شدن شش نظامی آمریکایی انجامید.
در روزهای اخیر همچنین به سایت سازمان سیا در سفارت آمریکا در ریاض حمله شده است.
دارا ماسیکوت، کارشناس امور نظامی روسیه در موسسه کارنگی برای صلح بینالمللی، گفت حکومت ایران «بهشکل بسیار دقیق رادارهای هشدار اولیه یا رادارهای فراافق را هدف قرار میدهد. این حملات بهصورت کاملا هدفمند انجام میشوند و تمرکز آنها بر سامانههای فرماندهی و کنترل است».
او افزود جمهوری اسلامی تنها تعداد محدودی ماهواره نظامی در اختیار دارد و از یک منظومه ماهوارهای مستقل برخوردار نیست.
از این رو، تصاویر و دادههایی که از توانمندیهای پیشرفته فضایی روسیه به جمهوری اسلامی میرسد، ارزش بالایی دارد؛ بهویژه اینکه کرملین پس از سالها جنگ در اوکراین تجربه قابل توجهی در زمینه هدفگیری دقیق به دست آورده است.
هرچند صادرات انرژی روسیه در سالهای اخیر تحت تاثیر تحریمهای مرتبط با جنگ اوکراین کاهش یافته بود، کارزار نظامی علیه جمهوری اسلامی موجب شد تقاضا برای نفت و گاز روسیه به شکل چشمگیری افزایش پیدا کند.
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، جمعه ۱۵ اسفند در مصاحبه با خبرنگاران گفت: «بهدنبال جنگ در ایران، تقاضا برای منابع انرژی روسیه به شکل قابل توجهی افزایش یافته است.»
او تاکید کرد مسکو همچنان «یک تامینکننده قابل اعتماد» برای نفت و گاز، از جمله گاز طبیعی مایع، باقی میماند.
خبرگزاری رویترز ۱۵ اسفند نوشت جنگ علیه جمهوری اسلامی و حملات متقابل حکومت ایران سبب شده تنگه هرمز که یکی از حیاتیترین گذرگاههای کشتیرانی جهان به شمار میآید، تقریبا بسته شود.
تنگه هرمز گذرگاه باریکی میان ایران و عمان است که حدود یکپنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکند.
معافیت هند از محدودیتهای نفتی آمریکا علیه روسیه
وزارت خزانهداری آمریکا ۱۴ اسفند با صدور معافیتی ۳۰ روزه به هند اجازه داد محمولههای نفتی روسیه را که در حال حاضر در دریا متوقف ماندهاند، خریداری کند.
این تصمیم در حالی گرفته شد که آمریکا در ماههای گذشته فشار قابل توجهی بر دهلینو وارد کرده بود تا از خرید نفت روسیه صرفنظر کند.
پسکوف از اعلام حجم احتمالی محمولههای نفتی که ممکن است در چارچوب این معافیت به هند ارسال شود، خودداری کرد.
ایگور یوشکوف، تحلیلگر شاغل در یکی از دانشگاههای دولتی روسیه، در همین رابطه به رویترز گفت: «درگیری در تنگه هرمز شرایط مساعدی برای افزایش درآمدهای روسیه از محل صادرات انرژی ایجاد میکند.»
روسیه اسفند ۱۴۰۰ عملیات نظامی خود را علیه اوکراین کلید زد و از آن زمان، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است.
از آن زمان، کشورهای غربی مجموعهای از تحریمها را علیه مسکو اعمال کردند و برای کاهش وابستگی خود به نفت و گاز روسیه که ستون اصلی اقتصاد این کشور به شمار میرود، اقداماتی را در دستور کار قرار دادند.
هشدار قطر درباره احتمال افزایش قیمت نفت به ۱۵۰ دلار در هر بشکه
قطر هشدار داد در صورت ادامه مناقشه کنونی در هفتههای آینده، صادرات انرژی کشورهای خلیج فارس متوقف خواهد شد.
سعد الکعبی، وزیر انرژی قطر، ۱۵ اسفند در مصاحبه با روزنامه فایننشالتایمز گفت چنین وضعیتی میتواند «اقتصادهای جهان را زمینگیر کند» و ممکن است همه صادرکنندگان انرژی در خلیج فارس ناچار شوند ظرف چند هفته آینده، تولید خود را متوقف کنند.
او همچنین از احتمال افزایش قیمت نفت تا ۱۵۰ دلار در هر بشکه خبر داد.
کعبی افزود حتی اگر جنگ همین لحظه پایان یابد، بازگشت قطر به چرخه عادی تحویل محمولهها پس از حمله پهپادی جمهوری اسلامی به بزرگترین تاسیسات گاز طبیعی مایع این کشور، «چند هفته تا چند ماه» زمان خواهد برد.
قطر که دومین تولیدکننده بزرگ گاز طبیعی مایع در جهان است، پس از حمله اخیر حکومت ایران به تاسیسات راس لفان، ناچار شد «وضعیت فورس ماژور» اعلام کند.
«وضعیت فورس ماژور» بدان معناست که وقوع رویدادی خارج از کنترل، مانند جنگ یا حمله، اجرای تعهدات قراردادی را موقتا ناممکن میکند و طرف قرارداد از مسئولیت حقوقی تاخیر یا عدم انجام تعهد معاف میشود.
کروز با تاکید بر اینکه حملات، تواناییهای نظامی جمهوری اسلامی را تضعیف و قدرت این کشور برای اعمال نفوذ نظامی در خارج از مرزهایش را محدود کرده است، گفت: «صرفا تضعیف بخشی از زرادخانه آنها کافی نیست.»
سناتور تد کروز در پاسخ به این پرسش ایراناینترنشنال که آیا پیروزی به معنای تغییر رژیم خواهد بود، گفت: «بله، من معتقدم این رژیم باید از قدرت کنار گذاشته شود. چنین اقدامی هم به نفع امنیت ملی آمریکا است و هم از ایرانیانی که در پی آزادی هستند حمایت میکند.»
او با اشاره به اینکه ایالات متحده و اسرائیل در روزهای اخیر بهصورت هماهنگ عمل کردهاند، گفت: «ما شاهد بودهایم که ایالات متحده دست در دست اسرائیل، اول علی خامنهای، دوم رهبران ارشد نظامی رژیم را، و سوم درصد بزرگی از ذخایر موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی را نابود کرده است.»
کروز افزود: «ما بهطور پیوسته دیدهایم که توانایی رژیم برای اعمال قدرت، برای ترساندن مردم ایران، برای کشتن همسایگانش و برای کشتن آمریکاییها، به شکل چشمگیری کاهش یافته است.»
دولت ترامپ اعلام کرده است که ممکن است کارزار علیه جمهوری اسلامی شدت بیشتری بگیرد.
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، این هفته گفت ایالات متحده «تازه جنگ را آغاز کرده است».
در سوی مقابل سپاه پاسداران هشدار داده حملات در سراسر منطقه تشدید خواهد شد.
در آستانه آزادی
کروز در گفتوگوی خود با ایراناینترنشنال گفت که برکنار کردن حکومت حاکم بر ایران هم به نفع امنیت ملی آمریکا است و هم با آرزوهای ایرانیانی که زیر حکومت استبدادی زندگی میکنند همسوست.
او گفت: «کنار گذاشتن حکومتی که به دنبال کشتن آمریکاییهاست بهطور قاطع به نفع آمریکاست»،
کروز افزود: «این اقدام همچنین بهطور قاطع به نفع مردم ایران است که ۴۷ سال تحت استبداد و سرکوب رنج کشیدهاند. من معتقدم ما در آستانه آزادی هستیم.»
شورای سردبیری ایراناینترنشنال ۱۲ بهمن اعلام کرد که در خونینترین و بزرگترین کشتار اعتراضات خیابانی در تاریخ، بیش از ۳۶ هزار و ۵۰۰ شهروند ایرانی در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی بهدست جمهوری اسلامی کشته شدند.
تد کروز همچنین با اشاره به حملات جمهوری اسلامی به کشورهای منطقه گفت که این حملات در سراسر منطقه در واقع نتیجه معکوس دارد و باعث تقویت مخالفتها با این رژیم میشود.
کروز گفت: «جمهوری اسلامی کار بزرگی در ایجاد یک ائتلاف علیه خود انجام میدهد.»
او افزود: «اگر به راهبرد نظامی آنها نگاه کنید، به نظر میرسد راهبردشان این است که تا حد امکان افراد بیشتری را در کشورهای بیشتری به قتل برسانند.»
جمهوری اسلامی در روزهای اخیر دستکم به ۱۲ کشور منطقه حملات موشکی و پهپادی انجام داده است. برخی از این حملات و همچنین اصابت بقایای موشکها به مناطق مسکونی نشان میدهد که این درگیری فراتر از اهداف نظامی رفته و غیرنظامیان در سراسر منطقه را نیز تحت تاثیر قرار داده است.
احتمال درگیری محدود زمینی
کروز همچنین درباره گمانهزنیها درباره احتمال اعزام نیروهای زمینی آمریکا به ایراناینترنشنال گفت انتظار یک حمله شبیه جنگ عراق را ندارد، اما اقدام زمینی محدود را رد نکرد.
او گفت: «آنچه قرار نیست ببینیم حضور طولانیمدت نیروهای آمریکایی در زمین است. ما شاهد تکرار آنچه در جنگ عراق رخ داد نخواهیم بود. چنین گزینهای روی میز نیست.»
کروز افزود: «رییسجمهوری بهصراحت گفته که امکان برخی درگیریهای محدود زمینی را رد نمیکند. میتوانم تصور کنم ممکن است رییسجمهوری دستور نوعی درگیری زمینی محدود را بدهد، اما انتظار دارم بخش عمده عملیات آمریکا در در هوا و از طریق بمبها، موشکها و ابزارهای دیگر باشد.»
مساله رهبری در ایران
پس از کشته شدن علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، مساله رهبری در ایران اهمیت فوری پیدا کرده است.
منابع آگاه پیشتر به ایراناینترنشنال گفتند که مجلس خبرگان رهبری تحت فشار سپاه پاسداران مجتبی خامنهای، پسر رهبر پیشین، را بهعنوان رهبر جدید جمهوری اسلامی انتخاب کرده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا مخالفت شدید خود را با به قدرت رسیدن مجتبی خامنهای ابراز کرده است.
ترامپ گفت: «پسر خامنهای فرد کم اهمیتی است. من باید شخصا در تعیین رهبر آینده ایران دخالت داشته باشم، مثل ماجرای دلسی رودریگز در ونزوئلا.»
او افزود: «ما کسی را میخواهیم که برای ایران هماهنگی و صلح بیاورد.»
سناتور تد کروز نیز در گفتوگو با ایراناینترنشنال درباره اینکه چه کسی باید رهبری ایران را در آینده بر عهده بگیرد، گفت او درباره افراد مشخص گمانهزنی نمیکند، اما چند گزینه احتمالی وجود دارد.
کروز گفت: «ببینید، من نمیدانم. مدعیان مختلفی وجود دارند و فکر میکنم این تصمیمی است که مردم ایران باید بگیرند.»
او گفت معتقد است در نهایت نظام حاکم کنونی در ایران باید با رهبر و حکومتی که از سوی مردم ایران انتخاب میشود جایگزین شود.
او گفت: «بله، من معتقدم این رژیم باید از قدرت کنار گذاشته شود. چیزی که دوست دارم ببینم یک انتخابات آزاد و عادلانه است؛ بگذارید مردم ایران رهبران خود را انتخاب کنند.»
پیام به مردم ایران
کروز همچنین درباره ارتباط شخصی خود با افرادی که تحت حکومتهای اقتدارگرا زندگی کردهاند صحبت کرد.
او گفت: «پدرم در کوبا به دنیا آمد و بزرگ شد. پدرم در انقلاب کوبا جنگید. پدرم در کوبا زندانی و شکنجه شد. خانواده من رنجی را که مردم ایران تجربه کردهاند میشناسد.»
او در پایان گفتوگوی خود با ایراناینترنشنال خطاب به مردم ایران که علیه جمهوری اسلامی مبارزه میکنند، گفت: «پیام من به مردم ایران این است که شجاعت شما الهامبخش است. شما در آستانه بازپسگیری کشور خود، بازپسگیری آیندهتان و حرکت به سوی دوران شکوفایی قرار دارید.»
خبرگزاری رویترز جمعه ۱۵ اسفند گزارش داد برخی سیاستمداران و شهروندان در قبرس نگران هستند که این کشور به درگیری گستردهتر با ایران کشیده شود.
به گفته مقامهای امنیتی، یک پهپاد که احتمال میرود از سوی حزبالله، متحد جمهوری اسلامی، شلیک شده باشد دوشنبه به پایگاه آکروتیری اصابت کرد.
در این حمله کسی آسیب ندید، اما جزیره به حالت آمادهباش درآمد و ساکنان مناطق اطراف پایگاه تخلیه شدند.
پایگاههای بریتانیایی در قبرس
بریتانیا از زمان استقلال قبرس در سال ۱۹۶۰ دو پایگاه نظامی در این کشور دارد: آکروتیری و دکلیا.
این پایگاهها بهعنوان قلمرو حاکمیتی بریتانیا شناخته میشوند و سالها نقش مهمی در عملیات نظامی لندن در خاورمیانه داشتهاند.
این دو پایگاه در مجموع حدود ۹۹ مایل مربع از سواحل جنوبی و شرقی قبرس را در بر میگیرند.
حدود هفت هزار نیروی نظامی بریتانیا همراه با خانوادههایشان در این پایگاهها زندگی میکنند و نزدیک به ۱۲ هزار شهروند قبرسی نیز در مناطق اطراف آنها ساکن هستند.
دولت قبرس و فشار افکار عمومی
با وجود افزایش انتقادها، هنوز نشانه مشخصی وجود ندارد که دولت قبرس در پی تعطیلی این پایگاهها باشد.
با این حال، افزایش درخواستها برای بررسی وضعیت حقوقی آنها نشان میدهد جنگ جاری روابط منطقهای را پیچیدهتر کرده است.
نیکوس کریستودولیدس، رییسجمهوری قبرس، جمعه در پاسخ به پرسشی درباره احتمال بازنگری در وضعیت پایگاهها گفت: «نمیتوانم این موضوع را رد کنم.»
کنستانتینوس کومبوس، وزیر امور خارجه قبرس، نیز گفت تصمیم درباره چنین موضوع مهمی در شرایط بحران و با عجله گرفته نمیشود.
در رسانههای قبرس نیز انتقادها افزایش یافته است. روزنامه فیللفتروس در سرمقالهای نوشت: «پایگاهها باید بروند. آنها امنیت ما را به خطر میاندازند.»
مواضع بریتانیا
تنشها زمانی بیشتر شد که کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، در روزهای گذشته استفاده از این پایگاهها در عملیات آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی را بهطور علنی رد نکرد. این اظهارات باعث نارضایتی مقامهای قبرس شد.
پس از آن، بریتانیا اعلام کرد از این جزیره در عملیات نظامی علیه ایران استفاده نشده است و جان هیلی، وزیر دفاع بریتانیا، برای کاهش تنشها به نیکوزیا سفر کرد.
برخی کارشناسان حقوقی در قبرس میگویند باید مبنای حقوقی این پایگاهها در چارچوب حقوق بینالملل دوباره بررسی شود. به گفته آنها، این پایگاهها آخرین نشانههای دوران استعمار هستند و با اصول منشور سازمان ملل سازگار نیستند.
در مقابل، وزارت دفاع بریتانیا اعلام کرده است پایگاههای حاکمیتی این کشور در قبرس کاملا بر اساس حقوق بینالملل قانونی هستند.
ترامپ جمعه ۱۵ اسفند با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت: «هیچ توافقی با ایران در کار نخواهد بود، مگر تسلیم بیقید و شرط.»
در این پیام عبارت «تسلیم بیقید و شرط» با حروف بزرگ انگلیسی نوشته شده است.
او افزود: «پس از انتخاب رهبر یا رهبران بزرگ و قابل قبول، ما و بسیاری از متحدان و شرکای فوقالعاده و بسیار شجاعمان، بیوقفه خواهیم کوشید تا ایران را از لبه نابودی بازگردانیم و آن را از نظر اقتصادی بزرگتر، بهتر و قدرتمندتر از همیشه بسازیم.»
در انتهای پیام رییسجمهوری آمریکا آمده است: «ایران آیندهای باشکوه خواهد داشت. عظمت را به ایران بازگردانیم.»
ترامپ در جریان جنگ ۱۲ روزه نیز بارها خواستار «تسلیم بیقید و شرط» حکومت ایران شده بود.
او ۱۴ اسفند در مصاحبه با پایگاه خبری اکسیوس گفت هرچند مجتبی خامنهای محتملترین گزینه برای جانشینی دیکتاتور کشتهشده ایران است، اما گزینهای «قابل قبول» محسوب نمیشود.
ترامپ ادامه داد: «ما فردی را میخواهیم که بتواند برای ایران هماهنگی و صلح به همراه بیاورد. آنها وقتشان را هدر میدهند. پسر خامنهای فردی کماهمیت است.»
او همچنین تاکید کرد باید شخصا در انتخاب «رهبر بعدی ایران» نقش داشته باشد.
پیام اخیر ترامپ در خصوص لزوم «تسلیم بیقید و شرط» جمهوری اسلامی در شرایطی منتشر شد که آمریکا و اسرائیل حملات خود را به مواضع حکومت ایران شدت بخشیدهاند.
ارتش اسرائیل پیشتر اعلام کرد بامداد ۱۵ اسفند، پناهگاه زیرزمینی علی خامنهای زیر مجتمع بیت رهبری در تهران را نابود کرده است.
به گفته سخنگوی ارتش اسرائیل، این پناهگاه زیرزمینی همچنان از سوی مقامهای ارشد حکومت مورد استفاده قرار میگرفت.
در سوی دیگر، جمهوری اسلامی همچنان به حملات خود به کشورهای منطقه ادامه میدهد.
شاهزاده رضا پهلوی ۱۵ اسفند با انتشار پیامی ویدیویی، حملات جمهوری اسلامی به کشورهای عربی حوزه خلیج فارس را «غیرقابل قبول» خواند و آن را محکوم کرد.
او با انتقاد از سیاستهای منطقهای جمهوری اسلامی، از جمله حمایت از گروههای نیابتی و حملات اخیر به کشورهای همسایه، گفت: «هیچیک از اینها هرگز خواست ملت ایران نبوده است، بلکه خواست رژیمی بوده که کشور ما را اشغال کرده است.»
شاهزاده رضا پهلوی ادامه داد: «اکنون از دوستانمان در جهان عرب میخواهم که به ما بپیوندند و برای به رسمیت شناختن و تعامل با دولت انتقالی ما آماده شوند.»
