والاستریت ژورنال: ترامپ نباید به خاطر رسیدن به توافق اتمی فشار بر حکومت ایران را کم کند
هیئت تحریریه روزنامه والاستریت ژورنال روز سهشنبه در مقالهای استدلال کرد که رئیسجمهور ترامپ نباید در تلاش برای دستیابی به یک توافق هستهای، فشارهای اقتصادی و سیاسی بر ایران را کاهش دهد؛ زیرا تهران از اینکه واشنگتن همزمان با تداوم اعتراضات در داخل ایران، تمرکز خود را فقط بر مذاکرات مربوط به غنیسازی بگذارد، سود میبرد.
بر اساس این مطلب، ایران در حال گفتوگو درباره تعلیق موقت غنیسازی اورانیوم در ازای کاهش تحریمهاست. همچنین پیشنهادهایی درباره تشکیل یک کنسرسیوم منطقهای برای غنیسازی و انتقال ذخایر اورانیوم غنیشده ایران به روسیه مطرح شده است. هیئت تحریریه استدلال میکند که چنین اقداماتی تا حد زیادی توانمندیهای هستهای تهران را حفظ میکند، در حالی که همزمان برای آن گشایش اقتصادی نیز فراهم میآورد.
در این سرمقاله همچنین آمده است که محدود کردن مذاکرات صرفاً به پرونده هستهای و در عین حال کاهش تحریمها، موجب تقویت رهبری ایران خواهد شد، بیآنکه نگرانیهای گستردهتر درباره ماهیت و عملکرد این حکومت را برطرف کند.
در این فیلم نه تنها از پوشش مو خبری نیست، بلکه در پوشش بدن هم به یک آزادی چشمگیر میرسد و ابایی ندارد از نمایش بدنهایی که فیلمساز همواره دغدغه اصلیاش بوده است.
جشنواره برلین و سینمای زیرزمینی
جشنواره جهانی برلین معروف به برلیناله که از قدیمیترین جشنوارههای سینمایی جهان محسوب میشود، سالهاست که به طور مستقیم به سینمای زیرزمینی ایران توجه نشان داده و حتی جوایز اصلی خود - از جمله خرس طلایی- را به فیلمهایی اهدا کرده است که بدون مجوز در داخل ایران ساخته شدهاند.
امسال دو فیلم زیرزمینی تازه در بخشهای خارج از مسابقه اصلی جشنواره پذیرفته شدهاند: «رویا» ساخته مهناز محمدی که مضمونی سیاسی- اجتماعی دارد و «سزارین ویکند» ساخته محمد شیروانی که برخلاف غالب آثار سینمای زیرزمینی ایران، حال و هوایی اجتماعی و سیاسی ندارد و برعکس فیلمی است شخصی درباره برهه کوتاهی از زندگی شخصیتهایش که حالا بدون تعارف و کاملا رها و آزاد خلق شده- گویی که فیلمی است ساخته شده در قلب آزادیهای اروپا- که در نهایت میتواند سرآغاز تازهای در سینمای زیرزمینی رو به رشد ایران باشد و آن را از قید و بند مضمونهای الزاما سیاسی آزاد کند.
سینمای تجربی
محمد شیروانی از فیلمهای کوتاه خود تا به امروز به سینمای غالب و رایج پشت کرده و سعی دارد فیلمهای جمع و جور، کمخرج و شخصی خود را با حال و هوایی متفاوت عرضه کند.
از این رو فیلمهای او شباهتی به دیگر آثار سینمای ایران ندارد و تنها هر کدام از آنها را میتوان با فیلم دیگری از همین فیلمساز قیاس کرد. در شکل فیلمسازی او، پشت کردن به قواعد و پایبند نبودن به شیوههای رایج- خوب یا بد- خود به یک اصل بدل میشود.
محفل خصوصی
اینجا در این تجربه آخر هم گویی فیلمساز محفل خصوصی و دغدغههای شخصیاش را در یک فیلم ساده خلاصه میکند.
همه چیز- حتی زمان و مکان- محدود میشوند و فیلمساز داستانی برای گفتن ندارد، در عوض ناظر موقعیتی است که در آن شخصیتها بیواسطه قرار است خود را عرضه کنند و بخشی از هویت درونی و وجودیشان را آشکار کنند که بیارتباط نیست با شخصیت خود فیلمساز.
به همین دلیل است که بازیگران نام اصلی خودشان را در فیلم دارند و گویی نقش بازی نمیکنند.
نادر مشایخی آهنگساز برجسته یکی از این شخصیتهاست؛ شخصیت پیچیده ای که پس از سالها از خارج از کشور به ایران بازگشته و حالا دغدغه اصلیاش ارتباط با فرزندش است و بزرگترین آرزویش اجرای سمفونی نهم مالر در ایران.
نقش فرزندش را آرمین شیروانی فرزند خود فیلمساز بازی میکند که مساله رابطه پدر/ پسری- مایه اصلی فیلم- را پیش میکشد و به نوعی رابطه این دو را به رابطه خود فیلمساز با فرزندش پیوند میزند.
بدن برهنه و هنر تنانه
شیروانی از ابتدا تا به امروز به بدن به عنوان عنصر مهمی در تصویر نگاه میکند. اینجا هم بازیگران در غالب فیلم نیمهبرهنه هستند؛ در استخر یا کنار دریا یا با بالاتنه برهنه در دل طبیعت.
دوربین سیال فیلمساز - که غالبا بر روی دست و بسیار پر التهاب شاهد ماجراست؛ با فیلمبرداری خود شیروانی- به نظاره این بدنها مینشیند، روی آنها دقیق میشود، زشتیها و زیباییهایشان را برجسته میکند و آنها را بههم پیوند میزند. از این رو با در آغوش گرفتن و حتی بوسیدن روبرو هستیم که در سینمای زیرزمینی ایران مشابهی ندارد.
اگر شکل بدن در «لرزاننده چربی»(۱۳۹۱) تمام فیلم را پیش میبرد، اینجا هم بدن و ارتباط بدنی، دنیای فیلم را بنا میکند. شیروانی در چیدمانی به نام «فیل در تاریکی» که در جشنواره روتردام (۱۳۸۹) ارائه شد، جسارت خود را با موضوع بدن و اجزای آن به نمایش گذاشته بود، جایی که با الهام از داستان معروف فیل در تاریکی، این بار مخاطبان با دست کردن در هر سوراخ، یک آلت تناسلی مصنوعی را لمس میکردند.
از پارتی تا استخر
فیلم با یک صحنه طولانی پارتی شبانه آغاز میشود. چند دوست بدون پردهپوشیهای معمول در یک پارتی شبانه در حال رقص هستند و رفتهرفته با یک مثلث عاشقانه آشنا میشویم: بیتا که با میلاد در رابطه است، اعلام میکند که بچهدار شده، اما میلاد همزمان با آرمین هم روابط همنجسگرایانه دارد.
این آغاز بحثهای فلسفی با نمایش پوچیها و تردیدهای زندگی است که همگی با مفهوم بچه پیوند میخورد و در سکانس طولانی استخر ادامه مییابد، جایی که با پدران میلاد و آرمین روبرو میشویم و بحثهای تندی بین آنها درمی گیرد، در حالی که شخصیتهای زن، در کنار استخر نشستهاند و به نوعی ناظرند.
فیلم تا انتها با برشهای مختلفی از این شخصیتها پیش میرود و قصد ندارد لزوما به یک نتیجهگیری یا روایت یک اتفاق بپردازد. از این رو گاه ارتباط فیلم با تماشاگر مختل میشود و مخاطب نمیداند که باید منتظر چه چیز بماند. اما فیلمساز عامدانه به این شکل و شمایل اصرار دارد، از داستانگویی و مخاطب عام میگریزد و از مخاطب خاص هم میخواهد که همه انتظاراتش را پشت در تالار سینما رها کند و مثل خود او در پشت دوربین به تماشای چند موقعیت بنشیند که لزوما قرار نیست به هم پیوند بخورند.
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، گفت حکومت ایران در مذاکرات سهشنبه ۲۸ بهمن در ژنو به مطالبات اصلی واشینگتن توجه نکرده و خطوط قرمز دونالد ترامپ را نپذیرفته است.
روزنامه والاستریت ژورنال در گزارشی درباره مذاکرات جمهوری اسلامی و آمریکا نوشت که واشینگتن به تهران فرصتی دو هفتهای داده تا شکافهای موجود میان دو طرف را کاهش دهد.
والاستریت ژورنال بهنقل از منابع آگاه نوشت که تهران پیش از آغاز گفتوگوها اعلام کرده بود آماده است بر سر برنامه هستهای خود مصالحه کند و از جمله بپذیرد که اورانیوم با غنای نزدیک به سطح تسلیحاتی خود را به خارج از کشور منتقل کند.
با این حال، ونس شامگاه سهشنبه در گفتوگو با شبکه فاکس نیوز گفت از گزارشی که از مذاکرات دریافت کرده روشن است که پیشرفتی حاصل نشده و گزینه اقدام نظامی همچنان باقی است.
آمریکا خواستار توقف کامل غنیسازی اورانیوم در ایران شده است؛ موضوعی که بخش مرکزی برنامه هستهای تهران را تشکیل میدهد و کاخ سفید معتقد است میتواند به ایران توان ساخت سلاح هستهای بدهد.
ونس در گفتوگو با فاکسنیوز، بدون ارائه جزئیات بیشتر، گفت: «درباره مذاکرات صبح امروز باید بگویم از یک جهت خوب پیش رفت، آنها موافقت کردند دوباره دیدار کنند. اما از جهتی دیگر، کاملا روشن شد که حکومت ایران هنوز حاضر نشده که خطوط قرمزی را بپذیرد که رییسجمهوری ترامپ تعیین کرده است.»
همزمان با ازسرگیری مذاکرات، جمهوری اسلامی پیام تهدیدآمیزی ارسال و رزمایشی نظامی در تنگه راهبردی هرمز برگزار کرد. رسانههای نزدیک به نهادهای امنیتی در جمهوری اسلامی دوشنبه ۲۷ بهمن تصاویری از شلیک موشکهای کروز از روی کامیونها و شناورها منتشر کردند. در پسزمینه این تصاویر یک نفتکش دیده میشد.
دونالد ترامپ نیز نیرویی گسترده در نزدیکی سواحل ایران مستقر کرده است. او دوشنبه به خبرنگاران گفت: «فکر نمیکنم آنها بخواهند با پیامدهای عدم توافق روبهرو شوند.»
ترامپ مذاکرات روز سهشنبه در ژنو را مهم خواند و گفت که بهطور غیرمستقیم در این مذاکرات مشارکت خواهد داشت.
با این همه به نظر میرسد که مذاکرات میان استیو ویتکاف و جرد کوشنر، نمایندگان ویژه ترامپ، و عباس عراقچی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی که با میانجیگری عمان پس از سه ساعت و نیم پایان یافت، تغییری محسوس در بنبست کنونی پدید نیاورده است.
تهدیدهای علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، نیز بر ابهامات افزود. او سهشنبه و پیش از انجام مذاکرات هشدار داد حکومت ایران آماده پاسخ به هرگونه حمله آمریکاست.
خامنهای گفت: «ناو البته دستگاه خطرناکی است اما خطرناکتر از آن، سلاحی است که میتواند ناو را به قعر دریا بفرستد.»
رهبر جمهوری اسلامی افزود: «اگر بنا شد مذاکرهای انجام بگیرد، تعیین نتیجه آن از قبل، کاری غلط و ابلهانه است، این کار ابلهانه را دولت و رییسجمهوری و بعضی از سناتورهای آمریکا انجام میدهند و فکر نمیکنند که این راه، برای آنها بنبست است.»
تا پیش از سهشنبه، بخش عمده تلاشهای دیپلماتیک صرف تعیین دامنه مذاکرات شده بود. وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی گفت گفتوگوهای سهشنبه «ماهویتر» بوده و دو طرف در ژنو پیشنهادهایی برای شکلدهی به توافق ارائه کردهاند.
او افزود ایران و آمریکا توافق کردهاند پیش از تعیین تاریخ دور بعدی مذاکرات، متونی برای ایجاد چارچوب توافق مبادله کنند.
عراقچی پس از مذاکرات گفت: «این به آن معنا نیست که بتوانیم بهسرعت به توافق برسیم، اما دستکم مسیر آغاز شده است.»
با این حال، یک مقام آمریکایی ارزیابی محتاطانهتری از مذاکرات ارائه داد؛ مذاکراتی که در اقامتگاه سفیر عمان در ساحل دریاچه ژنو برگزار شد.
این مقام گفت حکومت ایران موافقت کرده ظرف دو هفته متنی ارائه دهد «تا برخی شکافهای باز در موضع ما را پوشش دهد.»
جمهوری اسلامی همواره تاکید کرده غنیسازی اورانیوم را برای اهداف صلحآمیز انجام میدهد، اما تنها کشوری بدون سلاح هستهای است که اورانیوم با غنای ۶۰ درصد تولید کرده که بسیار به سطح مورد نیاز برای ساخت سلاح هستهای نزدیک است.
تصور میشود بخش عمده ذخایر فعلی اورانیوم با غنای بالا زیر آوار سایتهای هستهای قرار دارد که در ماه ژوئن هدف حملات آمریکا و اسرائیل قرار گرفت. این میزان اورانیوم با غلظت بالا برای ساخت دستکم ۱۲ بمب هستهای کافی است.
در نشست قبلی در عمان، جمهوری اسلامی به آمریکا گفته بود آماده است این مواد را به کشوری دیگر، احتمالا روسیه، منتقل کند.
دیپلماتها میگویند مقامهای ایرانی در گفتوگو با دیپلماتهای منطقهای اشاره کردهاند ممکن است پیشنهاد توقف غنیسازی اورانیوم برای مدت سه سال را مطرح کنند. با این حال، این وعده تغییر چندانی ایجاد نمیکند، زیرا گفته میشود ایران پس از حملات آمریکا عملا غنیسازی را متوقف کرده است.
بهنوشته والاستریت ژورنال برخی دیپلماتهای منطقهای به طرحی گستردهتر میاندیشند که شامل تعهداتی از عدمتجاوز گرفته تا توافقهای تجاری میشود؛ طرحی با ابعادی بزرگ که هدفش جلب توجه ترامپ با برنامهای چشمگیر شبیه به توافقی است که فرستادگان او برای پایان جنگ غزه تدوین کردند.
حمید قنبری، معاون وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، پیشتر در همین مورد گفته بود که تهران در صورت رفع تحریمها، خواهان گفتوگو درباره تجارت با آمریکاست.
او یکشنبه به خبرگزاری فارس وابسته به سپاه پاسداران گفت: «منافع مشترک در حوزه نفت و گاز، سرمایهگذاری در معادن و حتی خرید هواپیما در چارچوب مذاکرات گنجانده شده است. برای پایداری توافق ضروری است که آمریکا نیز در حوزههایی با بازده اقتصادی بالا و سریع منتفع شود.»
مشخص نیست چه میزان از این پیشنهادها، حتی از سوی ایران، قابلیت بررسی جدی دارد و آیا این ایدهها برای قانع کردن آمریکا به تحقق هدفش—یعنی سلب توانایی ایران برای ساخت بمب هستهای—کافی خواهد بود یا نه.
ترامپ هفته گذشته گفت انتظار دارد مذاکرات ظرف یک ماه به نتیجه برسد.
کاخ سفید همچنین تحت فشار اسرائیل است تا برنامه موشکهای بالستیک ایران را محدود کند. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل که هفته گذشته با ترامپ دیدار کرد، یکشنبه گفت توافق خوب مستلزم برچیدن زیرساخت هستهای ایران و محدود کردن برد موشکهای بالستیک آن است.
ایران اعلام کرده تنها با همسایگان منطقهای خود درباره موشکها گفتوگو خواهد کرد.
ریچارد نفیو، که در دولتهای اوباما و بایدن در مذاکرات با جمهوری اسلامی حضور داشت، به والاستریت ژورنال گفت با توجه به آسیب شدید به ظرفیت غنیسازی ایران در جریان جنگ ۱۲ روزه، واشینگتن انگیزه چندانی برای ارائه رفع گسترده تحریمها ندارد.
او گفت: «به نظر میرسد آنچه به ایران پیشنهاد شده شبیه ونزوئلاست؛ تسلیم شوید تا به شما حمله نکنیم.»
برخی مذاکرهکنندگان پیشین آمریکا گفتهاند ترامپ با افزایش حضور نظامی در خاورمیانه اهرم فشاری برای واداشتن ایران به توافق ایجاد کرده است. پنتاگون هفته گذشته پیشرفتهترین ناو هواپیمابر نیروی دریایی، یواساس جرالد آر. فورد، را از دریای کارائیب بهسوی خاورمیانه اعزام کرد. این ناو به ناو یواساس آبراهام لینکلن و مجموعهای از ناوهای جنگی، هواپیماها و سامانههای پدافند هوایی آمریکا در منطقه خواهد پیوست.
مقامهای جمهوری اسلامی بارها شکایت کردهاند که آمریکا مشخص نکرده در صورت ارائه امتیاز هستهای، چه میزان از تحریمها را لغو خواهد کرد. حداقل انتظار ایران، به گفته مقامهای این کشور، دسترسی سریع به حدود ۶ میلیارد دلار از درآمدهای نفتی است که در قطر و تحت محدودیتهای آمریکا نگهداری میشود.
افراد دخیل در مذاکرات هستهای بهار گذشته میگویند آمریکا هرگز جزئیات مشخصی درباره رفع تحریمها ارائه نکرد و حتی تصمیم گرفته بود منابع مالی موجود در قطر نیز خارج از دسترس باشد.
یک مقام جمهوری اسلامی که در جریان مذاکرات سهشنبه قرار داشت، به والاستریت ژورنال گفت که آمریکا همچنان تاکید میکند تهران تحت هیچ توافقی از لغو فوری تحریمها برخوردار نخواهد شد. به گفته او، واشینگتن میخواهد در چارچوب هر توافقی، سایتهای اصلی هستهای ایران از رده خارج شوند.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، یکشنبه گفت در واشینگتن انتظار زیادی برای دستیابی به توافق وجود ندارد. او گفت: «هیچکس تاکنون نتوانسته با ایران توافق موفقی انجام دهد. اما ما تلاش خواهیم کرد.»
مایک والتز، سفیر آمریکا در سازمان ملل متحد نیز سهشنبه ۲۸ بهمن به شبکه فاکس بیزنس گفت آنچه زمینه مذاکره را فراهم کرده، کارزار «فشار حداکثری» رییسجمهوری ترامپ است که از سال گذشته از سر گرفته شد و باعث سقوط ارزش پول ایران و کاهش ذخایر ارزی آن شده است.
او افزود در واقع این بازاریان در داخل ایران بودند که جرقه آخرین موج اعتراضات را زدند. سازمان ملل نیز با بازگرداندن تحریمها وارد عمل شد تا جامعه جهانی در منزویسازی اقتصاد ایران مشارکت کند. زیرا آنچه رژیم بیش از همه به آن اهمیت میدهد، پول است. سپاه پاسداران حدود نیمی از اقتصاد ایران را در کنترل دارد و همین امر به آن امکان میدهد کنترل شدیدی بر مردم اعمال کند.
والتز گفت ترامپ رییسجمهوری صلحطلب است. همیشه دیپلماسی را در اولویت قرار میدهد و به آن فرصت میدهد، اما این دیپلماسی با قدرت واقعی ارتش ایالات متحده پشتیبانی میشود؛ همانگونه که در عملیات «چکش نیمهشب» به جهان نشان داده شد که میتواند بسیار موثر باشد.
سفیر آمریکا در سازمان ملل متحد افزود: «ایران باید توانایی غنیسازی خود را کنار بگذارد و اورانیوم غنیشده و با غنای بالا را واگذار کند. هیچ دلیلی جز ساخت سلاح برای چنین سطحی از غنیسازی وجود ندارد. همچنین حمایت از تروریسم و برنامه موشکهای بالستیک دوربرد ایران نیز از موضوعاتی هستند که ما بهصراحت اعلام کردهایم روی میز قرار دارد. باید دید چه خواهد شد. آنها باید گوش دهند؛ رییسجمهوری وقتی میگوید اقدام قاطع انجام خواهد داد، منظورش دقیقا همان است.»
