الی کوهن، وزیر انرژی و زیرساختها و عضو کابینه سیاسی–امنیتی اسرائیل از حزب لیکود، گفت تماسهای دیپلماتیک میان آمریکا و جمهوری اسلامی «ارزشی ندارد» و مذاکره با تهران اتلاف وقت و بیفایده است؛ زیرا به گفته او، جمهوری اسلامی قصدی برای پایبندی به تعهدات خود ندارد.
کوهن گفت: «بیایید واقعبین باشیم؛ هیچ ارزشی برای توافق دیپلماتیک با ایران وجود ندارد. ایران هرگز به هیچ تعهدی پایبند نبوده و حتی اگر به چیزی هم موافقت کند، صرفا یک آتشبس موقت خواهد بود؛ تا زمانی که ترامپ از قدرت کنار برود. منافع بزرگی در سرنگونی این حکومت وجود دارد.»
او همچنین تاکید کرد بدترین سناریو در شرایط کنونی، انجام حملهای است که در پایان آن تغییری در جمهوری اسلامی ایجاد نشود. کوهن گفت: «برای تحقق این هدف، فراتر از حمله نظامی، به عناصر دیگری نیاز است که نمیخواهم درباره آنها توضیح بدهم.»
این عضو کابینه اسرائیل در ادامه با اشاره به دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، افزود: «به نفع ترامپ است که یک تاجر است و به نتیجه نهایی اهمیت میدهد، به همین دلیل زمان میخرد تا به آن برسد. پیام ما به آمریکا روشن است: مذاکره با ایران اتلاف وقت است.»
معاریو چهارشنبه ۱۵ بهمن نوشت اسرائیل با نگرانی تحولات مربوط به گفتوگوهای واشینگتن و تهران را زیر نظر دارد و معتقد است نمیتوان به جمهوری اسلامی اعتماد کرد.
طبق ارزیابی اسرائیل، احتمال شکست مذاکرات وجود دارد و گزینه تقابل نظامی همچنان بهطور جدی مطرح است.
به گزارش معاریو، مقامهای نظامی و امنیتی اسرائیل ۱۴ بهمن در دیدار با استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، «نقشه تهدیدها در ایران» را به او ارائه دادند.
در این دیدار، دیوید بارنئا، رییس موساد، ایال زمیر، رییس ستاد کل ارتش، شلومی بیندر، رییس اداره اطلاعات نظامی، تومر بار، فرمانده نیروی هوایی و ایتزیک کوهن، رییس اداره عملیات اسرائیل، حاضر بودند.
معاریو افزود در اسرائیل، این ارزیابی در حال تقویت است که رویارویی نظامی میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی اجتنابناپذیر است.
یک مقام امنیتی اسرائیل در همین رابطه به معاریو گفت: «ما موضوع ایران را از زاویه نگاه اسرائیلی میبینیم؛ یعنی تهدیدات مستقیم علیه اسرائیل. آمریکا مسائل را بهگونهای متفاوت و گستردهتر میبیند. ایران مستقیما ایالات متحده را تهدید نمیکند، اما بخشی از محور بلوکهای قدرت چین و روسیه است.»
او با اشاره به رایزنیها برای ازسرگیری گفتوگوها میان تهران و واشینگتن افزود: «اینکه مذاکرات به توافق منجر شود یا نه، مشخص نیست. ما چند سناریو را مدنظر داریم: دستیابی به توافق، رویارویی بدون توافق، یا آغاز یک روند توافق که ادامه آن به تقابل ختم میشود.»
در روزهای اخیر، گمانهزنیها درباره شروع مجدد مذاکرات میان آمریکا و جمهوری اسلامی بالا گرفته است.
پایگاه خبری اکسیوس پیشتر گزارش داد ویتکاف و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، قرار است جمعه ۱۷ بهمن در استانبول دیدار کنند.
با این حال، برخی گزارشها حاکی از آن است که حکومت ایران شروط تازهای برای گفتوگو با آمریکا تعیین کرده؛ از جمله برگزاری مذاکرات در عمان و محدود شدن گفتوگوها صرفا به پرونده هستهای.
خواسته ترامپ: سرنگونی جمهوری اسلامی یا مهار برنامه هستهای؟
معاریو در ادامه گزارش خود نوشت در اسرائیل هیچ مقامى، حتی در راس اطلاعات نظامى و موساد، تصویر روشنى از مطالبه واقعى دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در پرونده ایران ندارد؛ هنوز مشخص نشده واشینگتن بهدنبال تضعیف یا فروپاشی جمهوری اسلامی است یا تمرکز خود را صرفا بر برنامه هستهای گذاشته است.
مساله غیرقابل پیشبینی دیگر زمان تصمیمگیری ترامپ است. برآوردها نشان میدهد تصمیم او در قبال جمهوری اسلامی ممکن است در بازهای از چند روز تا چند هفته آینده اتخاذ شود.
بر اساس برآورد دستگاههای امنیتی اسرائیل، نیروهای آمریکایی در منطقه برای گزینههای تهاجمی و دفاعی، از جمله حفاظت از منافع و تاسیسات ایالات متحده و پشتیبانی از متحدان این کشور در خاورمیانه، آمادگی دارند.
در همین حال، اسرائیل ارزیابی میکند که مذاکرات با ایران بهاحتمال زیاد به توافقی نخواهد انجامید که مانع رویارویی نظامی شود.
به گفته منابع اسرائیلی، انتظار نمیرود ایران از برنامه هستهای و حدود ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده، پروژه موشکهای بالستیک و شبکه نیروهای نیابتی خود عقبنشینی کند، زیرا این سه مولفه بخشی جداییناپذیر از ایدئولوژی و ساختار جمهوری اسلامی بودهاند.
معاریو در پایان به نزدیک شدن یک پهپاد جمهوری اسلامی به ناو آمریکایی در منطقه و همچنین اقدام نافرجام برای تصرف یک نفتکش در تنگه هرمز اشاره کرد و نوشت جمهوری اسلامی عملا تلاشهای خود را برای به چالش کشیدن آمریکا آغاز کرده است.
این روزنامه در عین حال خاطرنشان کرد مقامهای جمهوری اسلامی خود بهخوبی میدانند در موقعیتی همتراز با ایالات متحده قرار ندارند.
کنفرانس امنیتی مونیخ پیش از این در واکنش به کشتار شهروندان ایرانی تاکید کرده بود که هیچ مقامی از جمهوری اسلامی را به نشست امسال دعوت نخواهد کرد.
سخنگوی کنفرانس امنیتی مونیخ ۲۶ دی به ایراناینترنشنال گفت اگرچه چند هفته پیش دعوتنامههایی برای برخی نمایندگان دولتی ایران ارسال شده بود، اما «با توجه به تحولات اخیر»، این دعوتها دیگر معتبر نیست و ادامه نخواهد یافت.
پیشتر نیز مجمع جهانی اقتصاد دوشنبه ۲۹ دی با انتشار بیانیهای در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «وزیر امور خارجه ایران در اجلاس داووس شرکت نخواهد کرد.»
در آن بیانیه گفته شده بود: «اگرچه دعوت از او در پاییز گذشته انجام شده بود، اما جان باختن تراژیک غیرنظامیان در ایران طی چند هفته گذشته بدین معناست که حضور نمایندهای از دولت ایران در اجلاس داووس در سال جاری اقدامی درست نخواهد بود.»
شاهزاده رضا پهلوی فراخوانی بهعنوان «روز جهانی اقدام در همبستگی با انقلاب شیر و خورشید» منتشر کرده و از ایرانیان در سراسر جهان خواسته است که روز شنبه ۲۵ بهمن برابر با ۱۴ فوریه دست به تظاهرات بزنند تا جهان را وادار به اقدام برای حمایت از مردم ایران در مقابل جمهوری اسلامی کنند.
این تظاهرات با کنفرانس امنیتی مونیخ همزمان خواهد بود و قرار است ایرانیان در مونیخ، تورنتو، لسآنجلس و دیگر شهرهای جهان تظاهراتی بزرگ برپا کنند.
یک مقام پلیس مونیخ به روزنامه بیلد گفت که انتظار میرود حدود ۱۰۰ هزار نفر در تظاهراتی گسترده علیه جمهوری اسلامی ایران در این شهر شرکت کنند.
بهنوشته بیلد، زمانبندی این تجمع بهطور هدفمند انتخاب شده است.
در حالی که رهبران سیاسی، مقامهای نظامی و دیپلماتها از کشورهای مختلف جهان برای شرکت در کنفرانس امنیتی مونیخ در این شهر حضور دارند، برگزارکنندگان قصد دارند صدای مردم ایران در سطح جهانی شنیده شود. به این ترتیب، ایالت بایرن و شهر مونیخ به یکی از کانونهای اصلی این روز اعتراضی تبدیل خواهد شد.
یک مقام پلیس به بیلد گفت: «طبق ارزیابی فعلی، احتمال میدهیم شاهزاده رضا پهلوی بهعنوان سخنران در این تظاهرات نیز حضور پیدا کند. در آن آخر هفته، نگاه افکار عمومی جهان به مونیخ دوخته خواهد شد.»
براساس گزارش روزنامه بیلد، در جریان برگزاری کنفرانس امنیتی مونیخ، حدود شش هزار نیروی پلیس امنیت این شهر و کنفرانس را تامین خواهند کرد.
بهنوشته بیلد، در کنار شهرهایی مانند لسآنجلس و تورنتو، مونیخ یکی از مهمترین نقاط تجمع ایرانیان معترض در این روز خواهد بود. پلیس آلمان پیشبینی کرده است این تجمع میتواند به یکی از بزرگترین تظاهرات سالهای اخیر تبدیل شود.
برگزارکنندگان همچنین از افرادی که امکان حضور در مونیخ را ندارند خواستهاند در شهرهای محل سکونت خود به اعتراضات بپیوندند تا صدای مردم ایران تقویت شود.
هدف اصلی این تجمعها، واداشتن جامعه جهانی به اقدامهای عملی در قبال جمهوری اسلامی عنوان شده است؛ آن هم در زمانی که در کنفرانس امنیتی مونیخ امنیت جهانی، بحرانها و مسئولیتهای بینالمللی مورد بحث و بررسی قرار میگیرد.
دونالد ترامپ سهشنبه در تازهترین اظهارنظر خود درباره مذاکره با جمهوری اسلامی بر نامشخص بودن نتیجه این مذاکرات تاکید کرد و گفت گفت آمریکا در حال مذاکره با حکومت ایران است و تهران تمایل دارد به توافقی دست یابد، اما نتیجه این گفتوگوها هنوز مشخص نیست.
او گفت: «آنها در حال مذاکره هستند. دوست دارند کاری انجام شود و باید دید آیا مذاکرات به نتیجه میرسد یا نه. مدتی قبل هم فرصت داشتند کاری انجام دهند، اما آن زمان نتیجهای حاصل نشد و ما عملیات چکش نیمهشب را انجام دادیم.»
ترامپ افزود: «فکر نمیکنم آنها بخواهند چنین اتفاقی دوباره تکرار شود، اما مایل به مذاکره هستند. ما همین حالا در حال مذاکره با آنها هستیم.»
او همچنین گفت که این مذاکرات شامل بیش از یک دیدار خواهد بود.
مقامهای آمریکایی، ساعاتی پیش از این اظهارنظر ترامپ اعلام کردند نیروهای این کشور یک پهپاد جمهوری اسلامی را پس از نزدیک شدن آن به ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن آمریکا در دریای عرب سرنگون کردهاند. به گفته این مقامها، نیروهای آمریکایی همچنین در تنگه هرمز پس از آنکه قایقهای مسلح ایرانی یک کشتی تجاری با پرچم آمریکا را مورد آزار قرار دادند، ناچار به مداخله شدند.
این رخدادها شکنندگی روند دیپلماتیکی را برجستهتر کرد که تنها یک روز پیشتر، واشینگتن و تهران از آن سخن گفته بودند.
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی تلاش کرد از اهمیت ابهامهای ایجادشده درباره مذاکرات احتمالی در اواخر هفته بکاهد و اعلام کرد گفتوگوها درباره محل و زمان مذاکرات همچنان ادامه دارد و نباید به «موضوعی رسانهای» تبدیل شود.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، گفت ترکیه، عمان و چند کشور منطقه برای میزبانی مذاکرات اعلام آمادگی کردهاند و از «کشورهای دوست» به دلیل کمک به ایجاد فضای دیپلماتیک قدردانی کرد.
او گفت: «در اصل، محل و زمان گفتوگوها موضوعات پیچیدهای نیستند و نباید به بهانهای برای بازیهای رسانهای تبدیل شوند.»
بقایی افزود جزییات پس از نهایی شدن اعلام خواهد شد.
با این حال، گزارشها حاکی است که در پشت پرده، مقامهای جمهوری اسلامی در حال بازنگری در تفاهمهای پیشین هستند.
خبرگزاری رویترز و وبسایت اکسیوس گزارش دادند تهران بهدنبال انتقال محل مذاکرات از استانبول به عمان است و خواهان آن است که گفتوگوها صرفا به پرونده هستهای محدود شود بدون آنکه به دیگر خواستههای مطرح شده از سوی دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، از جمله محدود کردن برنامه موشکی و توقف حمایت جمهوری اسلامی از گروههای مسلح نیابتی خود در منطقه پرداخت شود.
در همین حال، گزارشهایی نیز مطرح شده که ترامپ شرط عدم برخورد خشونتبار با معترضان را به سه شرط قبلی خود افزوده است.
اکسیوس به نقل از منابع آگاه نوشت جمهوری اسلامی در حال «عقبنشینی» از توافقهایی است که طی روزهای اخیر حاصل شده بود، آن هم در شرایطی که از برخی کشورها برای مشارکت در مذاکرات دعوت شده بود.
بهنوشته آکسیوس، جمهوری اسلامی نه تنها خواستار انتقال مکان مذاکرات از ترکیه به عمان شده، بلکه خواهان آن شده که هیچ یک از کشورهای منطقه در این مذاکرات حضور نداشته باشند.
پیش از این گزارشهایی از احتمال حضور وزیران امور خارجه شش کشور منطقه در مذاکراتی که قرار بود جمعه ۱۷ بهمن در استانبول برگزار شود، منتشر شده بود.
ماجد محمد انصاری، مشاور نخستوزیر و سخنگوی وزارت امور خارجه قطر، سهشنبه با انتشار بیانیهای در شبکه اجتماعی ایکس اعلا کرد که پرونده ایران «بسیار پیچیده» است و در سالهای گذشته تلاشهای متعددی برای رسیدن به یک فرمول توافق صورت گرفته تا زمینه ایجاد منطقهای امنتر و باثباتتر فراهم شود.
او افزود: «چالشهای موجود تنها به یک موضوع محدود نمیشود و اکنون نیاز به بازگشت جامع به مسیر جدیدی از مذاکرات وجود دارد که در آن همه موضوعات روی میز قرار بگیرد.»
روزنامه والاستریت ژورنال نیز گزارش داد مقامهای جمهوری اسلامی تهدید کردهاند که ممکن است بهطور کامل از مذاکرات خارج شوند.
در همین حال و در شرایطی که آمریکا ناوگانی بزرگ را در نزدیکی ایران مستقر کرده است، تنشها در دریا نیز ادامه یافت.
فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، اعلام کرد نیروهای سپاه پاسداران به یک کشتی تجاری با پرچم و خدمه آمریکایی در تنگه هرمز نزدیک شدند و یک جنگنده اف ۳۵ آمریکایی نیز پهپادی ایرانی را که به گروه ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن نزدیک شده بود، سرنگون کرد.
رسانههای نزدیک به حکومت ایران مدعی شدند این پهپاد در حال انجام «ماموریتی عادی و قانونی» در آبهای بینالمللی بوده و پیش از قطع ارتباط، دادههای خود را منتقل کرده است.
کارولین لویت، سخنگوی کاخ سفید، گفت دیدار با استیو ویتکاف، نماینده ویژه آمریکا، همچنان برنامهریزی شده، اما تاکید کرد گزینههای نظامی همچنان روی میز است.
او گفت: «برای موفقیت دیپلماسی، طبیعتا دو طرف باید همکاری کنند.»
در همین حال، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، موضعی تندتر اتخاذ کرد و جمهوری اسلامی را غیرقابل اعتماد خواند.
او گفت بارها دیده شده که نمیتوان به پایبندی حکومت ایران به تعهداتش اعتماد کرد.
