در پی انقلاب ملی در ایران و گزارشهای فزاینده درباره سرکوب خونین معترضان، نازنین بنیادی، با انتقاد از سکوت جهانی، بهویژه در هالیوود، خواستار ایستادن صریح در کنار مردم ایران شد و هشدار داد بیعملی جامعه بینالمللی تنها به تشدید سرکوب منجر خواهد شد.
نازنین بنیادی، بازیگر و کنشگر ایرانی–بریتانیایی، در گفتوگویی با نشریه هالیوود ریپورتر که در اول بهمن منتشر شده، با اشاره به گزارشهای مربوط به کشتار گسترده معترضان در ایران گفت آنچه امروز در این کشور میگذرد «لحظهای تعیینکننده» است که نهتنها آینده ایران، بلکه «وجدان جهان» را به آزمون میکشد. او تاکید کرد هیچ مقطعی در تاریخ معاصر ایران با وضعیت کنونی قابل مقایسه نیست.
این بازیگر و فعال حقوق بشر با بیان اینکه طی هفتههای گذشته بهدلیل دریافت اخبار کشتار و بازداشتهای گسترده بهسختی خوابیده، گفت بر اساس گزارش برخی رسانهها و نهادهای حقوق بشری، شمار کشتهشدگان اعتراضات ممکن است به هزاران نفر برسد، هرچند بهدلیل قطع گسترده اینترنت و کنترل شدید اطلاعات، امکان راستیآزمایی مستقل وجود ندارد.
به گفته او، دهها هزار نفر نیز در جریان خیزش انقلابی در ۳۱ استان ایران زخمی یا بازداشت شدهاند؛ سرکوبی که برخی ناظران آن را مرگبارترین برخورد جمهوری اسلامی با معترضان از زمان تاسیس این نظام میدانند.
بنیادی که تنها ۲۰ روز پس از تولد، همراه خانوادهاش در پی انقلاب ۱۳۵۷ ایران را ترک کرد، گفت مردم ایران دهههاست زیر سیستمی زندگی میکنند که کرامت، رویاها و حقوق اولیه آنها را سلب کرده است.
او با اشاره به بالاترین نرخ سرانه اعدام در جهان، محدودیت شدید آزادی رسانهها و وضعیت وخیم برابری جنسیتی در ایران افزود: «معترضان، آنچه امروز بر آنها میگذرد را جهنمی زنده توصیف میکنند.»
او همچنین به روایتهایی اشاره کرد که بر اساس آن، برخی خانوادهها برای تحویل پیکر فرزندان کشتهشدهشان مجبور به پرداخت هزینه گلوله شدهاند.
این کنشگر حقوق بشر گفت اعتراضات اخیر که از ۷ دی ماه با مطالبات اقتصادی آغاز شد، بهسرعت به یک جنبش فراگیر با خواست صریح «پایان حاکمیت روحانیت» تبدیل شد.
آمار اعلام شده از سوی جمهوری اسلامی بازتاب گستردهای در رسانههای دنیا داشت و فعالان و سازمانهای حقوق بشری با توجه به سابقه حکومت در آمارسازی و پنهانکاری در مواقع مشابه، واکنش نشان دادند.
چهارشنبه یکم بهمن خبرگزاری فرانسه با اشاره به انقلاب ملی ایرانیان تاکید کرد اعتراضات اخیر که در ابتدا با نارضایتیهای اقتصادی و معیشتی آغاز شد، بهسرعت به یک جنبش سراسری علیه حاکمیت روحانیتی تبدیل شد که از زمان انقلاب ۱۳۵۷ بر ایران حکومت میکند.
از هشتم ژانویه (۱۸ دی)، شهرهای مختلف ایران برای چند روز پیاپی شاهد تظاهرات گسترده بود، اما به گفته فعالان، سرکوب شدید حکومت و قطع سراسری اینترنت باعث فروکشکردن موقت اعتراضات شد.
به نوشته خبرگزاری فرانسه، مقامهای جمهوری اسلامی این اعتراضات را «اقدامی تروریستی» و «اغتشاشات خشونتبار» توصیف کرده و ایالات متحده را به تحریک آن متهم کردهاند.
در مقابل، سازمانهای حقوق بشری میگویند هزاران معترض که خواهان تغییرات سیاسی و اجتماعی بودند، با شلیک مستقیم نیروهای امنیتی کشته شدهاند.
تلویزیون دولتی حکومت ایران روز چهارشنبه اول بهمن نخستین آمار رسمی تلفات را منتشر کرد. در بیانیهای که به نقل از «بنیاد شهید و امور ایثارگران» پخش شد، اعلام شد در مجموع ۳ هزار و ۱۱۷ نفر در جریان اعتراضات جان باختهاند.
بر اساس این بیانیه، ۲ هزار و ۴۲۷ نفر از کشتهشدگان، از جمله اعضای نیروهای امنیتی، «شهید» و «قربانیان بیگناه» معرفی شدهاند.
علیاکبر پورجمشیدیان، دبیر شورای عالی امنیت ملی، در گفتوگو با تلویزیون دولتی در ایران گفت ۶۹۰ نفر باقیمانده «تروریستها، اغتشاشگران و افرادی بودند که به مراکز نظامی حمله کردند».
او مدعی شد شمار بالای «شهدا» نشاندهنده «خویشتنداری نیروهای امنیتی» در جریان اعتراضات بوده است.
این روایت با واکنش تند نهادهای حقوق بشری روبهرو شده است. محمود امیریمقدم، مدیر سازمان «حقوق بشر ایران» مستقر در نروژ، به خبرگزاری فرانسه گفت تمام شواهدی که از داخل ایران به بیرون رسیده، نشان میدهد شمار واقعی کشتهشدگان بسیار بیشتر از آمار رسمی است.
او هشدار داد جمهوری اسلامی سابقهای مستند در کمگزارشدادن خشونت مرگبار دولتی دارد و اگر همان الگو در این مورد نیز تکرار شده باشد، «تعداد واقعی قربانیان میتواند به حدود ۲۵ هزار نفر برسد».
به گفته امیریمقدم، شواهد نشان میدهد معترضان با گلوله جنگی نیروهای امنیتی و نیروهای وابسته به حکومت، از جمله با سلاحهای سنگین، هدف قرار گرفتهاند.
سازمانهای حقوق بشری از جمله عفو بینالملل نیز گزارش دادهاند نیروهای امنیتی از پشتبامها به سوی معترضان شلیک کرده و بهطور هدفمند چشم آنها را نشانه گرفتهاند.
به نوشته خبرگزاری فرانسه ارائه آمار دقیق به دلیل قطع گسترده اینترنت همچنان دشوار است. نهاد پایش اینترنت «نتبلاکس» اعلام کرده قطع ارتباط در ایران بیش از ۳۰۰ ساعت ادامه داشته است.
«بنیاد شهید» در بیانیه خود مدعی شد بسیاری از کشتهشدگان «رهگذران» بودهاند و بدون ارائه مدرک گفت برخی معترضان توسط «عناصر تروریستی سازمانیافته» در میان جمعیت کشته شدهاند.
خبرگزاری فرانسه به نقل از گروه حقوق بشری «ههنگاو» نیز اعلام کرده کشتهشدن دستکم ۴۲ زن در جریان اعتراضات را تایید کرده است. همزمان، گزارشهایی از دفن مخفیانه قربانیان منتشر شده و خانوادهها میگویند اجازه برگزاری مراسم سوگواری علنی نداشتهاند.
در همین زمینه شبکه فرانس۲۴ با خانواده یک قربانی سرکوب در ایران صحبت کرده که میگوید معترض کشتهشده را در قبری مخفیانه به خاک سپردهاند.
در این میان، روزنامه والاستریت ژورنال گزارش داد دونالد ترامپ، ريیسجمهوری آمریکا، همچنان مشاورانش را تحت فشار گذاشته تا «گزینههای نظامی قاطع» علیه ایران ارائه کنند، هرچند تصمیم نهایی برای حمله فعلاً به تعویق افتاده است. به گفته مقامهای آمریکایی، ترامپ بارها بر «قاطعبودن» هر اقدام احتمالی تاکید کرده است.
این روزنامه همچنین مقالهای از عباس عراقچی، وزیر امور خارجه حکومت ایران، منتشر کرد که در آن مدعی شد اعتراضات ابتدا مشروع شناخته شده بود اما پس از ورود «عناصر تروریستی داخلی و خارجی» به خشونت کشیده شد.
او قطع اینترنت را اقدامی برای مختلکردن ارتباط سازماندهندگان ناآرامیها دانست و رسانههای بینالمللی را به تحریف واقعیت متهم کرد.
عراقچی هشدار داد در صورت بروز جنگی دیگر، ایران خویشتنداری نخواهد کرد، هرچند گفت شخصاً با جنگ مخالف است.
همزمان، ترامپ تهدید کرد اگر تهران دست به ترور او بزند، آمریکا ایران را «از صفحه روزگار محو خواهد کرد».
در واکنش به تهدیدات ترامپ، علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، آمریکا را مسئول اعتراضات دانست و گفت ایالات متحده باید پاسخگوی «همه تلفات و خسارتها» باشد.
ترامپ نیز در پاسخ، خامنهای را «فردی بیمار» خواند و گفت «وقت آن رسیده که بهدنبال رهبری جدید در ایران باشیم».
با وجود فروکشکردن موقت اعتراضات، فعالان حقوق بشر هشدار میدهند سرکوب خونین، قطع ارتباطات و تهدیدهای متقابل تهران و واشینگتن، ایران و منطقه را در وضعیتی شکننده و پرتنش نگه داشته است.
شورای سردبیری ایراناینترنشنال تعداد جانباختگان انقلاب ملی ایرانیان در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی را دستکم ۱۲ هزار تن، ساندیتایمز بین ۱۶ تا ۱۸ هزار و شبکه سیبیاس تا ۲۰ هزار تن نفر اعلام کردهاند.
بنیاد شهید جمهوری اسلامی چهارشنبه اول بهمن اعلام کرد که نیروهای نظامی و امنیتی در جریان انقلاب ملی ایرانیان تنها جان ۶۹۰ معترض را گرفتهاند و دو هزار و ۴۲۷ نفر هم به دست معترضان «شهید» شدهاند. این نهاد ابتدا از کشته شدن سه هزار و ۳۱۷ تن خبر داده بود اما لحظاتی بعد، آن را به سه هزار و ۱۱۷ تن کاهش داد.
همزمان شورای امنیت کشور، که زیر نظر وزیر کشور دولت مسعود پزشکیان فعالیت میکند، در بیانیهای با تکرار همین آمار اعلام کرد در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی، و همزمان با فراخوان شاهزاده رضا پهلوی، «یک جنایت فجیع تمامعیار » در ایران به ثبت رسیده است.
شورای امنیت کشور جمهوری اسلامی انجام این جنایت را به «بدخواهان» نسبت داده و اتهامات دیگر مقامهای جمهوری اسلامی را در مسئول دانستن آمریکا، اسرائیل و مخالفان خود تکرار کرده است.
در بیاینه شورای امنیت کشور در حالی بر مسالمتآمیز بودن اعتراضات بازاریان و اصناف پیش از فراخوان شاهزاده رضا پهلوی، تاکید شده که بر اساس گزارشهای معتبر در این مدت نیروهای امنیتی دستکم دهها نفر را در سراسر کشور کشتهاند.
آمار سازی در جمهوری اسلامی
در شرایطی که جمهوری اسلامی با قطع اینترنت و تلفن در اوج سرکوب انقلاب ملی ایرانیان تلاش کرد مانع از انعکاس حقیقت در افکار عمومی شود شبکه خبری سیبیاس ۲۳ دی با تایید گزارش ایراناینترنشنال درباره کشته شدن دستکم ۱۲ هزار نفر در انقلاب ملی ایرانیان، بهنقل از منابع خود نوشت ممکن است در این کشتار، تا ۲۰ هزار نفر کشته شده باشند.
این شبکه خبری افزود اطلاعاتی که سهشنبه ۲۳ دی از ایران به بیرون درز میکند، نشان میدهد که سرکوب توسط مقامات جمهوری اسلامی برای پایان دادن به بیش از دو هفته اعتراضات گسترده ضد دولتی، احتمالاً بسیار مرگبارتر از آن چیزی بوده است که فعالان خارج از کشور گزارش دادهاند.
همچنین گزارشهای رسیده از ایران حاکی است بسیاری از خانوادهها از ترس مداخله ماموران امنیتی و دزدیدهشدن پیکر عزیزانشان، اقدام به دفن مخفیانه آنها در حیات منازل، باغها و اماکن خصوصی کردهاند.
در آبان ۹۸ نیز جمهوری اسلامی تلاش کرد با ارائه آمار مخدوش، از حجم سرکوب و کشتار انجام شده بکاهد، در آن زمان نهادهای حکومتی از ۲۳۰ کشته خبر دادند در حالی که خبرگزاری رویترز به نقل از منابع آگاه اعلام کرد ماموران امنیتی در ایران دستکم هزار و ۵۰۰ نفر را در آبان ۹۸ به قتل رساندهاند.
شهید دزدی در جمهوری اسلامی
بنیاد شهید در بیانیه خود اعلام کرده که دو هزار و ۴۲۷ نفر از کشتهشدگان این دور از اعتراضات « شامل نیروهای حافظ امنیت و اقشار مختلف مردم» هستند که «در تیراندازیها و اقدامات کور تروریستی هدف قرار گرفتند».
در بیانیه شورای امنیت کشور نیز دو هزار و ۴۲۷ نفر از کشتهشدگان «شهید» خوانده و گفته شده است که آنها «مردم بی گناه و حافظان نظم و امنیت» بودهاند بدون آنکه توضیحی داده شود که گناه ۶۹۰ فرد دیگری که در این بیانیه «شهید» خوانده نشده و از حافظان نظم و امنیت نبودهاند، چه بوده است و تحت چه شرایطی کشته شدهاند.
در روزهای گذشته ایراناینترنشنال گزارشهای بسیاری از روایتهای شهروندان منتشر کرده که در آن به فشار بر خانواده جانباختگان برای معرفی عزیزان خود به عنوان عضو نیروهای بسیج یا کشتهشده به دست «تروریستها» منتشر کرده است.
همچنین در بسیاری از شهرها، مقامات حکومتی به خانواده جانباختگان اعلام کردهاند در صورتی که نپذیرند این افراد به دست «تروریستها» کشته شدهاند باید مبالغی از چند صد میلیون تا چند میلیارد تومان برای تحویل جنازه بپردازند.
در یک نمونه یک منبع آگاه به ایراناینترنشنال گفت خانواده مسعود بلورچی، فیزیوتراپیست ۳۷ ساله و بنیانگذار کلینیک راش، پس از کشته شدن او با شلیک گلوله، تحت فشارهای امنیتی مجبور به پرداخت «پول تیر» شدند.
در نمونهای دیگر، یک مخاطب با ارسال پیامی صوتی به ایراناینترنشنال از باجخواهی سرکوبگران از خانواده کشتهشدگان خبر داد و گفت ابتدا آدرس خانواده را شناسایی و توان مالی آنها را بررسی میکنند. سپس، بین ۲۵۰ میلیون تومان تا چند میلیارد تومان پول طلب میکنند.
به گفته او، اگر پول پرداخت نشود، خانوادهها را تطمیع میکنند تا بگویند فرد کشتهشده بسیجی بوده یا به دست اسرائیل کشته شده است.
این شهروند با استناد به مشاهدات خود گفت بسیاری از جنازهها شبانه تحویل خانوادهها داده شد تا بدون برگزاری مراسم دفن شوند: «حتی به برخی خانوادهها گفتند ابتدا مراسم ختم برگزار کنید و اگر مطلوب ما بود، بعد پیکر را تحویل میدهیم.»
پزشکیان چهارشنبه اول بهمن در جلسه پایش و ارزیابی اجرای طرح «پزشک خانواده و نظام ارجاع» بدون در نظر گرفتن مطالبات سیاسی معترضان در طول انقلاب ملی ایرانیان گفت: «بررسی آمار فوتیها و بستریشدگان در حوادث و ناآرامیهای اخیر نشان میدهد که بخش قابل توجهی از این پیامدها ریشه در عوامل اجتماعی دارد.»
در حالی که تاکنون جمهوری اسلامی از ارائه هر گونه آمار تفکیکی و دقیقی از جانباختگان و مجروحان و بازدانشتشدگان اعتراضات اخیر خود داری کرده است، پزشکیان توضیحی نداد که چگونه توانسته به چنین جمعبندی درباره اختلالات روحی جانباختگان و مجروحان برسد.
او همچنین با اشاره به اعتراضات اخیر خطاب به پزشکان گفت: «اقناع جامعه پزشکی درباره وقایع اخیر بسیار مهم است؛ چراکه تا زمانی که شما اقناع نشوید، نمیتوانید وظایف حرفهای و اخلاقی خود را در قبال آسیبدیدگان و جامعه بهدرستی ایفا کنید.»
پزشکیان افزود: «در عین حال نظام سلامت باید مراقب باشد در دام تحلیلهایی که مطلوب دشمنان است گرفتار نشود.»
هر چند مشخص نیست منظور پزشکیان از اقناع جامعه پزشکی، چیست، اما تعیین خط و مشی سیاسی و اعتقادی برای پزشکان، آن هم از سوی کسی که تحصیل کرده رشتههای علوم پزشکی است، حاکی از افزایش فشار حکومت بر جامعه پزشکی و کادر درمان است.
پزشکی بر پایه دانش علمی، اخلاق حرفهای و استقلال رای بالینی بنا شده و تعیین خط و مشی سیاسی یا اعتقادی یعنی حکومت ترجیح میدهد جای «تشخیص علمی» را «وفاداری ایدئولوژیک» بگیرد؛ تغییری که ماهیت پزشکی را از یک حرفه علمی به یک ابزار قدرت تقلیل میدهد.
این در حالی است که در روزهای گذشته گزارشهای بسیاری از حمله نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی به بیمارستانها و مراکز درمان، ربایش و قتل مجروحان و بازداشت کادر درمان منتشر شده است.
پزشکیان در حالی گفت دولت موظف است سلامت مردم را، نهتنها در بعد جسمی بلکه در ابعاد روانی و اجتماعی تامین و صیانت کند که بر اساس گزارشهای منتشر شده در ۲۵ روز گذشته هزاران شهروند ایرانی در پی سرکوب سیستماتیک انقلاب ملی ایرانیان، جان خود را از دست دادهاند.
روزنامه ساندیتایمز ۲۸ دی بر اساس گزارشی از پزشکان داخل ایران نوشت در دو روز از انقلاب ملی ایرانیان، دستکم ۱۶ هزار و ۵۰۰ تا ۱۸ هزار معترض، از جمله کودکان و زنان باردار، کشته و ۳۳۰ هزار تا ۳۶۰ هزار نفر مجروح شدهاند.
این روزنامه افزود: «گمان میرود بیشتر قربانیان زیر ۳۰سال بودهاند.»
شورای سردبیری ایراناینترنشنال نیز ۲۳ دی با انتشار بیانیهای به نقل از منابعی آگاه در جمهوری اسلامی اعلام کرد شمار افرادی که در ۱۸ و ۱۹ دی به دست نیروهای سرکوب در ایران کشته شدهاند، به بیش از ۱۲ هزار نفر میرسد.
به گفته او، برخلاف اعتراضات پیشین که بر اصلاحات یا حقوق زنان متمرکز بود، شعارهای این موج اعتراضی بر «آزادی» و «مرگ بر دیکتاتور» تاکید دارد و نشاندهنده رد کامل هویت تحمیلی جمهوری اسلامی است.
بنیادی با استناد به پیامهایی که از داخل ایران دریافت کرده، گفت نیروهای امنیتی به معترضان مسالمتجو با گلوله جنگی، گاز اشکآور و سلاح ساچمهای حمله کردهاند و حتی بیمارستانها نیز به مکان امنی برای مجروحان تبدیل نشده است.
او تاکید کرد قطع اینترنت و خطوط تلفن از ۱۸ دی، تلاشی آگاهانه برای خاموشکردن صدای مردم بوده و افزود: «حکومتهایی که از مشروعیت خود مطمئناند، نیازی به خاموشکردن شهروندانشان ندارند.»
این بازیگر ایرانی–بریتانیایی همچنین از واکنش کمرنگ هالیوود ابراز تاسف کرد و گفت سکوت بسیاری از چهرههای هنری، در تضاد با سابقه تاریخی این عرصه در حمایت از مردم تحت ستم است.
او این سکوت را تا حدی ناشی از موفقیت جمهوری اسلامی در ترویج این روایت دانست که اعتراضات ایران ساختهوپرداخته آمریکا و اسرائیل است.
بنیادی با اشاره به موضعگیری هنرمندان داخل ایران، از جمله ترانه علیدوستی، هنگامه قاضیانی و کتایون ریاحی، تاکید کرد این افراد «عروسک غرب» نیستند، بلکه ایرانیانی هستند که جان خود را برای آزادی به خطر انداختهاند.
او در ادامه خواستار اقدامهای مشخص جامعه بینالمللی شد و گفت همبستگی واقعی به معنای «هدفگرفتن ماشین سرکوب رژیم، نه غیرنظامیان»، بازگرداندن دسترسی آزاد به اینترنت، بیاثر کردن مذاکرات سیاسی با حکومت ایران و تقویت نهادهای دموکراسیمحور است. به گفته بنیادی، مردم ایران باید بتوانند بدون مداخله سرکوبگرانه، سرنوشت خود را تعیین کنند.
نازنین بنیادی در پایان هشدار داد عقبنشینی دولتهای غربی در شرایط کنونی، بهویژه پس از اظهاراتی مبنی بر حمایت از مردم ایران، بهمعنای رها کردن معترضان است و تنها به تحکیم قدرت جمهوری اسلامی، تشدید خشونت و ناامیدی بیشتر منجر خواهد شد.
او تاکید کرد حقوق بشر، آزادی و کرامت انسانی نباید به موضوعی جناحی یا سیاسی تبدیل شود و جهان نمیتواند در برابر آنچه در ایران میگذرد، بیتفاوت بماند.
