اسماعیل کوثری، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس به سایت دیدهبان ایران گفت: «ترامپ غلط کرده است که گفته ما باید اسرائیل را به رسمیت بشناسیم. ترامپ چه کسی است که اینطور برای ما تعیین تکلیف میکند؟»
او افزود: «شرکت نکردن در نشست شرمالشیخ کاری صحیح و خردمندانه بود، این آدم مشنگ که رییسجمهور آمریکا شده، چه کسی است که ما در اجلاس او شرکت کنیم و به آن رسمیت دهیم؟»
نماینده تهران در مجلس اضافه کرد: «محدود کردن بُرد موشکهای ما، خواسته نتانیاهو از ترامپ است.»
یوهان وادهفول، وزیر امور خارجه آلمان، پیش از سفر یکروزهاش به آنکارا گفت ترکیه با نقش میانجیگرانه خود به «آتشبس تاریخی» در غزه کمک کرده است.
او با اشاره به آزادی گروگانها و برقراری آتشبس افزود: «آنچه محقق شده تا چند هفته پیش ناممکن به نظر میرسید؛ اما کار برای آیندهای امن و باکرامت برای مردم غزه تازه آغاز شده است.»
وادهفول تاکید کرد برلین بههمراه شرکا برای دسترسی کامل بازیگران انسانی و اجرای کامل «طرح ۲۰بندیِ صلح بلندمدت» تلاش میکند و انتظار دارد فشار بر حماس ادامه یابد.
در این سفر، او با هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه درباره طیفی از موضوعات دوجانبه و منطقهای با محوریت غزه گفتوگو خواهد کرد.
خبرگزاری رویترز جمعه ۲۵ مهر به نقل از منابع دیپلماتیک نوشت یوری آمبرازیویچ، معاون پیشین وزیر خارجه بلاروس که اکنون سفیر این کشور در واتیکان است، در ماه سپتامبر دعوتنامههایی برای دیدار با دیپلماتهای اروپایی ارسال کرد.
بر اساس این گزارش، او که از سوی مینسک «بهطور غیررسمی مسئول هماهنگی تماسهای دیپلماتیک در پایتختهای اروپای غربی» معرفی شده، در ایمیلی به سفارتخانهها پیشنهاد دیدار در پاریس در روزهای شش، هشت یا ۹ اکتبر را داده بود.
سفارت بلاروس در پاریس تایید کرد که آمبرازیویچ با چند سفیر خارجی در فرانسه دیدار کرده است.
سه دیپلمات اروپایی نیز گفتند کشورهایشان چنین دعوتی را دریافت کردند و برخی از آنها با برگزاری این دیدار موافقت کردند.
یکی از دیپلماتها گفت: «آنها فکر میکنند اکنون با حضور ترامپ فرصتی ایجاد شده تا تحریمهایشان لغو شود. بنابراین در تلاشاند از این فرصت استفاده کنند.»
نزدیکی به دولت ترامپ و آزادی زندانیان سیاسی
الکساندر لوکاشنکو، رییسجمهوری بلاروس و متحد نزدیک ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، سالهاست هدف تحریمهای غرب است اما پس از روی کار آمدن ترامپ و تلاش او برای نزدیکی به مسکو، روابط واشینگتن و مینسک بهبود یافته است.
در هفتههای اخیر، ترامپ در تماس تلفنی با لوکاشنکو او را «رهبری مورد احترام» توصیف و فرستادهای را به بلاروس اعزام کرد که مذاکرات او به آزادی بیش از ۵۰ زندانی سیاسی در اواسط سپتامبر منجر شد.
در مقابل، واشینگتن بخشی از تحریمهای شرکت هواپیمایی «بلاویا» را کاهش داد.
دو دیپلمات اروپایی این تماسها را «کارزار لبخند» توصیف کردند و گفتند مینسک میکوشد با تکیه بر روابط جدیدش با واشینگتن، خود را از وابستگی کامل به مسکو جدا نشان دهد. با این حال، بسیاری از کشورهای اروپایی با تردید به این اقدام مینگرند.
یکی از دیپلماتها گفت: «بلاروسیها میگویند نمیخواهند درگیری تشدید شود و بهدنبال خطوط گفتوگوی باز با کشورهای دیگرند اما هنوز هم از پوتین حمایت میکنند.»
اپوزیسیون بلاروس در تبعید از کاهش تحریمهای آمریکا علیه بلاویا انتقاد کرد.
سوتلانا تیخانوسکایا، رهبر مخالفان، از اتحادیه اروپا خواست تا زمان «تحقق تغییرات واقعی و پایدار دموکراتیک»، تحریمهای بلاروس را لغو نکند.
هدف لوکاشنکو، لغو تحریمهای پتاس و بازگشت به بنادر بالتیک
به گفته تحلیلگران، یکی از اهداف اصلی لوکاشنکو کاهش تحریمها بر صادرات کود پتاس بلاروس و بازگرداندن دسترسی کشورش به بنادر بالتیک است که برای صادرات حیاتیاند.
با این حال، کشورهای بالتیک از جمله لیتوانی و لتونی همچنان با لغو تحریمها مخالفاند.
پاول سلونکین، دیپلمات پیشین بلاروس که اکنون در خارج از کشور زندگی میکند، گفت: «در حال حاضر نشانهای از آمادگی لیتوانیاییها یا لتونیاییها برای برداشتن تحریمها از لوکاشنکو دیده نمیشود.»
بلاروس همچنان در ائتلاف نظامی و اقتصادی با روسیه باقی مانده و ماه گذشته رزمایش مشترکی با مسکو برگزار کرد.
لوکاشنکو همچنین پیشنهاد احداث نیروگاه هستهای جدیدی در شرق بلاروس را داده که میتواند برق مناطق تحت کنترل روسیه در اوکراین را تامین کند.
کانال ۱۲ اسرائیل نوشت که انتظار میرود با امضای توافق غزه، رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه، برای تجدید روابط تجاری با اسرائیل تلاش کند.
دوبی آمیتای، رییس دفتر ریاست جمهوری اسرائیل، گفت که اردوغان آرزو دارد بازیگر مهمی در وضعیت جدید خاورمیانه و غزه باشد، اقدامی که مستلزم مدیریت روابط با اسرائیل است.
در این گزارش راهبردی که موسسه یهودی برای امنیت ملی آمریکا (جینسا) جمعه ۲۵ مهر با عنوان «ساختن بر پایه پیروزی؛ راهبرد آمریکا در قبال ایران پس از جنگ ۱۲ روزه» منتشر شد، ضمن بررسی پیامدهای جنگ جمهوری اسلامی و اسرائیل، بر ضرورت بازتعریف سیاست ایالات متحده در قبال تهران تاکید شده است.
جینسا اندیشکدهای بانفوذ در عرصه سیاست خارجی و امنیت ملی آمریکاست که نقش مهمی در روابط آمریکا و اسرائیل دارد و برخی از اعضای ارشد آنان در دولت جرج بوش پسر و دولت اول ترامپ مسئولیت داشتهاند.
تهیهکنندگان این گزارش تاکید کردهاند که هرچند عملیات مشترک اسرائیل و آمریکا علیه برنامه هستهای جمهوری اسلامی با موفقیت نظامی همراه بود، اما پرسش اساسی برای ایران و اسرائیل این است که این جنگ چه زمانی دوباره از سر گرفته خواهد شد و سرانجام آن چه خواهد بود.
در جریان جنگ ۱۲ روزه، اسرائیل حملات گسترده هوایی به تاسیسات موشکی، نظامی، امنیتی و هستهای ایران انجام داد و شمار قابلتوجهی از فرماندههای ارشد سپاه و متخصصان هستهای ایران را هم هدف گرفت.
به نظر تحلیگران این موسسه، جمهوری اسلامی در تلاش است شکستهای ناشی از این جنگ را جبران کند و همچنان از ورود به مذاکره واقعی خودداری میکند.
نویسندگان تاکید دارند که ایالات متحده باید با همکاری نزدیک اسرائیل و متحدانش از فرصت ایجاد شده بهره گیرد تا از بازسازی نظامی و هستهای ایران جلوگیری کند و از طریق اعمال فشار همهجانبه، تهران را به پذیرش توافقی سخت و جامع وادار سازد.
هدف نهایی این راهبرد، تضعیف بنیادی و فروپاشی تدریجی جمهوری اسلامی عنوان شده است.
اروپا آماده همراهی با واشینگتن است
نویسندگان معتقدند فعال شدن مکانیسم ماشه از سوی سه کشور اروپایی نشانهای از تغییر رویکرد اروپا و بازگشت آن به همراهی با واشینگتن در برابر تهران است.
با این حال، آنها تاکید میکنند که پیروزی نظامی در جنگ ۱۲ روزه هنوز به معنای پیروزی استراتژیک نیست، زیرا جمهوریاسلامی برنامه هستهای خود را بهصورت پراکنده و مخفی طراحی کرده و ممکن است با خرید زمان به بازسازی ظرفیتهای خود بپردازد.
در بخش دوم، نویسندگان گزارش به وضعیت ایران پس از جنگ پرداختهاند و استدلال کردهاند با وجود خسارات سنگین، حاکمیت ایران همچنان بر مواضع خود پافشاری میکند.
به نوشته گزارش، تهران با پنهانکاری در زمینه سطح غنیسازی، ادامه صادرات غیرقانونی نفت به چین و همکاری فزاینده با روسیه و پکن برای دور زدن تحریمها، سعی دارد جایگاه خود را حفظ کند.
تثبیت پیروزی
بخش سوم گزارش به طرح پیشنهادی آمریکا برای تثبیت پیروزی در منازعه با جمهوریاسلامی اختصاص دارد.
در این بخش تاکید شده که واشینگتن باید از فرصت پیشآمده برای تدوین توافقی کاملا جدید استفاده کند که بهصورت رسمی و با رای دوسوم سنای آمریکا به عنوان یک معاهده الزامآور تصویب شود.
تحلیلگران جنیسا همچنین تاکید کردهاند که این توافق باید بر اساس شرایطی «بسیار سختتر» از توافق برجام ۲۰۱۵ تنظیم شود.
آنها از جمله پیشنهاد کردهاند ممنوعیت کامل و دائمی غنیسازی اورانیوم و بازفرآوری پلوتونیوم در هر سطح، نابودی کامل سانتریفیوژها و تاسیسات مرتبط، توقف تولید و گسترش موشکها و پهپادهای تهاجمی، پایان حمایت مالی و نظامی سپاه از گروههای نیابتی، آزادی همه شهروندان آمریکایی و متحدان بازداشتشده در ایران، و دسترسی نامحدود بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی به همه سایتهای مشکوک در این توافق احتمالی گنجانده شود.
در ادامه این گزارش آمده است که هرگونه مذاکره باید با ضربالاجل مشخص و بدون تمدید انجام شود و در صورت امتناع ایران، ایالات متحده باید گفتوگوها را متوقف و از سایر ابزارها برای جلوگیری از بازسازی نظامی تهران استفاده کند.
به باور تحلیلگران این اندیشکده آمریکایی، مذاکرات باید مستقیم باشد و همزمان تمامی تحریمهای سازمان ملل، آمریکا و اتحادیه اروپا پابرجا بمانند.
در طول گفتوگوها نیز گزینه نظامی باید فعال باقی بماند تا در صورت بازسازی تاسیسات یا فعالیتهای هستهای ایران، واکنش فوری ممکن باشد.
اقدام تا تسلیم و فروپاشی
در بخش پایانی، نویسندگان گزارش به گامهای اجرایی برای حفظ برتری نظامی و سیاسی آمریکا و اسرائیل پرداختهاند.
از جمله گامهای پیشنهادی آنان، هماهنگی کامل میان آمریکا، اسرائیل و کشورهای اروپایی برای جلوگیری از بازسازی برنامههای هستهای و موشکی ایران، هشدار روشن به تهران درباره حمله مجدد در صورت تخطی، تسریع در تحویل سوخترسانهای هوایی به اسرائیل، ذخیرهسازی مهمات دقیق آمریکایی در خاک اسرائیل و گسترش همکاری دفاعی در چارچوب فرماندهی مرکزی آمریکا است.
در این گزارش همچنین از آمریکا خواسته شده از جمله با استقرار بمبافکنها و تسلیحات سنگرشکن در پایگاه دیهگو گارسیا و افزایش توان بازدارندگی در خلیج فارس، حضور نظامی خود در خاورمیانه را تقویت کند.
تحلیلگران جینسا در پایان گزارش خود تاکید کردهاند هدف راهبردی واشینگتن باید عبور از سیاست بازدارندگی صرف و حرکت به سوی فروپاشی کنترلشده نظام جمهوری اسلامی باشد.
به باور نویسندگان، پیروزی در جنگ ۱۲روزه تنها در صورتی معنا خواهد یافت که ایالات متحده و متحدانش بتوانند از این موقعیت برای جلوگیری از احیای توان نظامی و هستهای ایران و ایجاد فشار همهجانبه برای واداشتن حکومت به تسلیم یا فروپاشی از درون استفاده کنند.
