آمریکا ۱۲ فروند جنگنده اف-۱۶ خود را از ایتالیا به عربستان سعودی منتقل کرد
گروه اطلاعاتی «آرورا اینتل» خبر داد آمریکا شامگاه سهشنبه تانکرهای سوخترسانی نیروی هوایی و هواپیماهای سی-۱۷ خود را به پایگاههای اروپایی در اسکاتلند و ایتالیا منتقل کرد.
این تحرکات در حالی صورت میگیرد که آمریکا در حال جابهجایی هواپیماهای نظامی و ناوهای جنگی در داخل و اطراف خاورمیانه است تا از اسرائیل در برابر حملات ایران محافظت کند.
گفته میشود دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در حال بررسی مشارکت در حملات به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی است.
بر اساس گزارش این گروه، آمریکا ۲۷ خرداد ۱۲ فروند جنگنده اف-۱۶ را از پایگاه ایتالیایی به پایگاه هوایی پرنس سلطان در عربستان سعودی منتقل کرده است.
اتحادیه اروپا در وضعیت بیسابقهای از انفعال دیپلماتیک در مقابل درگیری نظامی جمهوری اسلامی و اسرائیل قرار گرفته است. نشریه پولیتیکو در گزارش تازه خود از شکاف عمیق میان رهبران اروپایی و ناتوانی آنها در ارائه پاسخ هماهنگ به این بحران خبر داده است.
تهدیدهای تند دونالد ترامپ علیه جمهوری اسلامی و اعلام «کنترل کامل آسمان ایران» از سوی اسرائیل، در شرایطی مطرح میشود که میلیونها تهرانی مجبور به ترک شهر و خانههای خود شدهاند.
آنچه وضعیت را پیچیدهتر کرده، تفاوت آشکار در مواضع سران کشورهای اروپایی است که هر کدام تفسیر متفاوتی از تحولات ارائه میدهند.
پولیتیکو در گزارش چهارشنبه ۲۸ خرداد خود درباره ورود درگیری نظامی میان جمهوری اسلامی و اسرائیل به روز ششم، بر ضعف اتحادیه اروپا در تاثیرگذاری بر این بحران تاکید کرد.
بر اساس این گزارش، کمتر بحرانی در جهان به خطرناکی درگیری کنونی وجود داشته است که اروپا در آن چنین بیتاثیر بوده باشد.
در حالی که نیروهای جمهوری اسلامی همچنان موشک به سمت اسرائیل پرتاب میکنند و گزارشها حاکی از فرار میلیونها نفر از تهران است، ترامپ تهدیدهای مستقیمی علیه جمهوری اسلامی مطرح کرده است.
رییسجمهوری آمریکا ۲۷ خرداد در پلتفرم تروث سوشال خواستار «تسلیم بیقید و شرط» جمهوری اسلامی شد و اعلام کرد که واشینگتن از مکان مخفیگاه «رهبر به اصلاح معظم»، علی خامنهای، مطلع است.
تناقضمیاناظهاراترهبراناروپایی
سران کشورهای اروپایی در ارزیابی موضع آمریکا دچار اختلافنظر جدی شدهاند.
رهبران اروپایی در نشست گروه هفت در کانادا نتوانستند موضع واحدی در قبال این درگیری اتخاذ کنند.
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، پس از گفتوگو با مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، اعلام کرد که واشینگتن نمیخواهد درگیر جنگ با ایران شود.
کایا کالاس
از سوی دیگر، امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، اعلام کرد که ترامپ روی آتشبس کار میکند. سخنانی که رییسجمهوری آمریکا آن را رد کرد و مکرون را «رییسجمهور شهرتطلب» خواند.
کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، اطمینان داد که ترامپ قصد دخالت نظامی در جنگ اسرائیل و جمهوری اسلامی ندارد، در حالی که فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، بر امکان مشارکت آمریکا در حملات آینده تاکید کرد.
شکافدراتحادیهاروپا
اورزولا فون در لاین، رییس کمیسیون اروپا، با اعلام حمایت از «حق دفاع مشروع اسرائیل» پس از شروع حملات به مواضع جمهوری اسلامی در ایران، انتقادات شدید برخی از کشورهای عضو اتحادیه اروپا را برانگیخت.
در جلسه اضطراری وزیران خارجه اروپایی، نمایندگان چندین کشور این اقدام فون در لاین را «حرکت و موضع انفرادی» توصیف کردند.
برخی از مقامات اروپایی تفاوت میان حق دفاع مشروع و «اقدام نظامی پیشگیرانه» را مطرح کردهاند.
کالاس نیز در بیانیه خود بر لزوم آتشبس و راهحل دیپلماتیک تاکید کرد تا از تکرار موضع فون در لاین خودداری کند.
بحران خاورمیانه، اتحادیه اروپا را مجبور به بازنگری در برخی سیاستهایش کرده است.
فون در لاین از پیشنهاد کاهش سقف قیمت نفت روسیه از ۶۰ به ۴۵ دلار عقبنشینی کرد. دلیل این تصمیم آن است که جنگ جمهوری اسلامی و اسرائیل قیمت جهانی نفت را به بالای ۶۰ دلار رسانده اما روسیه بهدلیل تحریمها همچنان مجبور است نفت خود را حداکثر ۶۰ دلار بفروشد.
این یعنی روسیه در حال حاضر از افزایش قیمت نفت سود نمیبرد.
اما کالاس موضع متفاوتی اتخاذ کرد و گفت که اروپا باید بر کاهش سقف قیمت نفت روسیه پافشاری کند تا مانع از افزایش درآمد این کشور و تقویت ماشین جنگی مسکو شود.
این تناقضات نشاندهنده عمق شکاف در اتحادیه اروپا و ناتوانی آن در اتخاذ موضع واحد در برابر یکی از خطرناکترین بحرانهای منطقهای است که میتواند پیامدهای جهانی گستردهای بهدنبال داشته باشد.
گیدئون ساعر، وزیر خارجه اسرائیل، در محل حمله موشکی بالستیک جمهوری اسلامی در شهر باتیام، بیش از ۳۰ سفیر خارجی را در جریان آخرین تحولات قرار داد و به آنها گفت اسرائیل عملیات علیه ایران را «تا رسیدن به اهدافش ادامه خواهد داد».
بر اساس بیانیه دفتر ساعر، سفرای کشورهایی مانند ایتالیا، لهستان، هند، کانادا، جمهوری چک، اسپانیا، اتریش، نروژ، سوئد و چند کشور دیگر در این جلسه توجیهی حاضر بودند.
به گفته اسرائیل در حمله بامداد یکشنبه جمهوری اسلامی به این شهر، ۹ غیرنظامی از جمله سه کودک کشته شدند.
ساعر به سفرا گفت ایران با تلاش برای مقابله با حملات اسرائیل از طریق «هدف قرار دادن عمدی مناطق مسکونی و کشتن غیرنظامیان»، «در حال ارتکاب اشتباه» است.
او افزود: «میخواهم بدانید که هیچ مذاکرهای در جریان نیست و این عملیات تا تحقق اهداف ما ادامه خواهد داشت.»
ساعاتی پیش نیز وزیر دفاع اسرائیل نوبت هدفهای بعدی در تهران بهزودی فرا میرسد.
درگیری نظامی میان جمهوری اسلامی و اسرائیل که وارد ششمین روز خود شده است، امنیت کشورهای همسایه را به مخاطره انداخته و پاکستان را با نگرانیهای جدی مواجه کرده است.
حمله موشکی جمهوری اسلامی به پاکستان در دیماه ۱۴۰۲، به تنش کوتاهمدت میان دو همسایه انجامید.
جمهوری اسلامی در آن زمان اعلام کرد گروه جیشالعدل را در بلوچستان پاکستان هدف قرار داده و پاکستان نیز در پاسخ، به «مواضع جداییطلبان بلوچ در خاک ایران» حمله کرد.
با این حال، تنشها میان تهران و اسلامآباد اندکی بعد فروکش کرد.
اکنون و ۱۷ ماه پس از آن رخدادها، اسلامآباد حملات اسرائیل به جمهوری اسلامی را «نقض حاکمیت ارضی ایران» دانست و این اقدامات را «تحریکآمیز» خواند.
به گزارش الجزیره، وزارت خارجه پاکستان ۲۳ خرداد در بیانیهای ضمن محکوم کردن حمله اسرائیل به جمهوری اسلامی اعلام کرد: «جامعه بینالمللی و سازمان ملل متحد مسئولیت دارند با پیروی از قوانین بینالمللی، این تجاوز را فورا متوقف و متجاوز را پاسخگو کنند.»
تصمیم پاکستان به بستن مرز خود با ایران
پاکستان که با ایران ۹۰۵ کیلومتر مرز مشترک دارد، از ۲۵ خرداد پنج گذرگاه مرزی خود با ایران را مسدود کرده است.
در روزهای اخیر، بیش از ۵۰۰ شهروند پاکستانی، از جمله زائران و دانشجویان، از ایران خارج شدهاند.
نعیم احمد، دستیار فرماندار شهر مرزی تفتان، در مصاحبه با الجزیره گفت: «دوشنبه ۴۵ دانشجو که در موسسات مختلف ایران تحصیل میکردند به پاکستان بازگشتند. حدود ۵۰۰ زائر هم از مرز تفتان عبور کردند.»
تفتان در منطقه چاغی استان بلوچستان پاکستان واقع شده است. ناحیهای که بهدلیل برخورداری از معادن غنی طلا و مس شناخته شده است و در گذشته نیز بهعنوان محل آزمایشهای هستهای پاکستان مورد استفاده قرار گرفته است.
نگرانی پاکستان از پیامدهای جنگ بر امنیت بلوچستان
کارشناسان معتقدند اصلیترین نگرانی پاکستان از تبعات احتمالی جنگ جمهوری اسلامی و اسرائیل، به وضعیت ناآرام استان بلوچستان بازمیگردد؛ بزرگترین استان این کشور از نظر مساحت با جمعیتی حدود ۱۵ میلیون نفر.
بلوچستان که منابع غنی نفت، گاز، زغالسنگ، طلا و مس را در خود جای داده، از سال ۱۹۴۷ تاکنون شاهد دستکم پنج شورش جداییطلبانه بوده است که آخرین موج این ناآرامیها از اوایل دهه ۲۰۰۰ میلادی آغاز شده است.
عبدالباسط، پژوهشگر دانشکده مطالعات بینالمللی اس. راجاراتنام در سنگاپور، به الجزیره گفت: «نگرانی اصلی پاکستان این است که در صورت تشدید جنگ، اعضای گروههای مسلحی مانند ارتش آزادیبخش بلوچستان که شمار زیادی از آنها در مناطق مرزی ایران حضور دارند، ممکن است به آن سوی مرز نفوذ کنند و در خاک پاکستان پناه بگیرند.»
همچنین بندر کلیدی گوادر در این منطقه واقع شده که نقشی محوری در کریدور اقتصادی چین-پاکستان (به ارزش ۶۲ میلیارد دلار) ایفا میکند.
سابقه مهاجرت افغانها به پاکستان
از زمان تهاجم شوروی به افغانستان در سال ۱۹۷۹، موج گستردهای از پناهجویان افغان وارد پاکستان شدهاند. در آخرین موج، پس از به قدرت رسیدن طالبان در سال ۲۰۲۱، نزدیک به چهار میلیون افغان به پاکستان پناه بردهاند.
در سال ۲۰۲۳، دولت پاکستان برنامه بازگرداندن پناهجویان را آغاز کرد که به اخراج حدود یک میلیون نفر منجر شد.
عبدالباسط گفت که پاکستان نمیخواهد تجربه مهاجرت گسترده افغانها تکرار شود: «با توجه به مرز طولانی با ایران و پیوندهای عمیق میان مردم دو سوی مرز، احتمالا همین مساله در تصمیم به بستن مرز تاثیرگذار بوده است.»
هراس از برتری هوایی اسرائیل
عمر کریم، پژوهشگر مسائل خاورمیانه در دانشگاه بیرمنگام، در مصاحبه با الجزیره با اشاره به مخالفت پاکستان با دستیابی اسرائیل به برتری کامل هوایی بر آسمان ایران گفت: «چنین موضوعی میتواند معادلات امنیتی در جناح غربی پاکستان را دستخوش تغییر کند.»
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، اعلام کرده که نیروی هوایی این کشور کنترل آسمان ایران را در دست دارد و دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا نیز این گفته را تایید کرده است.
پاکستان که هیچ رابطه دیپلماتیکی با اسرائیل ندارد و این کشور را «دشمن» میداند، از گسترش نفوذ هوایی اسرائیل در منطقه ابراز نگرانی کرده است.
اسحاق دار، وزیر امور خارجه پاکستان، ۲۷ خرداد در پارلمان این کشور گفت در صورت خودداری اسرائیل از انجام حملات بیشتر، جمهوری اسلامی آماده بازگشت به میز مذاکرات است.
او افزود: «این پیام را به کشورهای دیگر رساندهایم که هنوز فرصت توقف اسرائیل و بازگشت ایران به مذاکرات وجود دارد.»
