در تازهترین تحولات از حملات اسرائیل به ایران، خبرگزاری مهر، وابسته به سازمان تبلیغات اسلامی، از حمله موشکی اسرائیل به پدافند هوایی قم در محدوده شهرک چاپ و نشر و شهرک صنعتی محمودآباد در ابتدای اتوبان تهران خبر داد.
مهر نوشت در پی حمله هوایی اسرائیل به آسمان منطقه عمومی قم، برخی پایگاههای گروه پدافند هوایی معصومه با اهداف حملهکننده درگیر شدند، اما از ابعاد حادثه و تلفات احتمالی آن گزارشی در دسترس نیست.
این خبرگزاری افزود شاهدان عینی از مشاهده دودهای ناشی از انفجار در سه نقطه در حوالی استقرار پایگاههای پدافندی در این منطقه خبر میدهند.
حملات هوایی اسرائیل به ایران و انتظار پاسخ متقابل تهران باعث افزایش قابلتوجه بهای نفت و نوسان در بازارهای مالی جهانی شد. قیمت نفت خام برنت، شاخص اصلی بازارهای بینالمللی، در پی این حمله بیش از ۱۰ درصد افزایش یافت و سپس تا حدود ۷۵ دلار در هر بشکه کاهش پیدا کرد.
بیبیسی جهانی جمعه ۲۳ خرداد در گزارشی نوشت بهای فعلی نفت برنت همچنان حدود ۱۰ درصد پایینتر از سال گذشته و بسیار کمتر از اوج تقریبی ۱۳۰ دلاری آن در سال ۲۰۲۲ پس از حمله روسیه به اوکراین است.
همزمان کارشناسان بازار نفت نسبت به تاثیر احتمالی افزایش قیمت نفت بر نرخ تورم جهانی هشدار دادهاند.
به گفته این کارشناسان، قیمت نفت همیشه در واکنش به رویدادهای ژئوپولیتیکی بزرگ و وضعیت اقتصاد جهانی بالا و پایین میشود و افزایش فعلی قیمتها غیرمنتظره نیست. با این حال، قیمت نفت برنت هنوز حدود ۱۰ درصد کمتر از یک سال پیش است.
دیوید آکسلی از موسسه کپیتال اکونومیکس به بیبیسی جهانی گفت: «به طور تقریبی، هر ۱۰ دلار افزایش در بهای نفت میتواند هفت پنس به قیمت هر لیتر بنزین اضافه کند.»
با این حال، او تاکید کرد که این موضوع تنها مربوط به نفت نیست، زیرا افزایش قیمت گاز نیز نقش مهمی در شوکهای قیمتی مشابه دارد.
افزایش قیمت عمدهفروشی نفت خام معمولا ابتدا در قیمت بنزین خود را نشان میدهد. اما انرژی گرانتر به شکل گستردهتری باعث افزایش قیمت همهچیز، از کشاورزی تا تولید صنعتی میشود.
در حوزه مواد غذایی، انرژی گرانتر میتواند هزینههای استفاده از ماشینآلات کشاورزی، حملونقل محصولات، فرآوری و بستهبندی را بالا ببرد؛ در نتیجه، قیمتها در فروشگاهها افزایش مییابد.
با این حال، چنین تاثیری فقط در صورتی رخ میدهد که قیمت انرژی برای مدتی طولانی بالا باقی بماند. حتی در مورد بنزین و گازوئیل هم، افزایش قیمت نفت خام تاثیر محدودی دارد.
قیمت گاز نیز پس از حملات شبانه افزایش یافته، اما به گفته آکسلی، به دلیل نقش نهادهای نظارتی و سازوکار قیمتگذاری، تاثیر آن بر قبضهای خانگی بهتدریج و با تاخیر خواهد بود.
ریچارد برونز، مدیر بخش ژئوپلیتیک در شرکت تحقیقاتی انرژی اسپکتس، هم به بیبیسی جهانی گفت: «وضعیت فعلی بسیار مهم و نگرانکننده است، اما ممکن است به اندازه جنگ اوکراین یا بحرانهای پیشین خاورمیانه تاثیرگذار نباشد.»
او افزود: «مسئله کلیدی این است که آیا تنش میان ایران و اسرائیل ادامه مییابد، کشورهای دیگر منطقه وارد درگیری میشوند، و آیا ایالات متحده برای کاهش تنش وارد عمل خواهد شد یا نه.»
برونز تاکید کرد که اصلیترین نگرانی مربوط به احتمال مختلشدن مسیر کشتیرانی در تنگه هرمز است؛ آبراهی که حدود یکپنجم نفت جهان از آن عبور میکند.
به گفته او، «این تنگه یک گلوگاه حیاتی برای بازار جهانی نفت است» و هرگونه تهدیدی علیه آن، حتی اگر احتمال وقوع آن پایین باشد، میتواند قیمتها را بالا ببرد.با این حال، در غیاب اختلال واقعی در صادرات، تحلیلگران بعید میدانند که قیمت نفت در سطح بالا باقی بماند.
محمد العریان، مشاور ارشد اقتصادی در شرکت آلیانز، هم در گفتوگو با بیبیسی جهانی هشدار داد: «این تنش میتواند یک شوک منفی در زمان نامناسب برای اقتصاد جهانی باشد. این یک ضربه دیگر به ثبات نظم اقتصادی جهانی تحت رهبری آمریکا در زمانی است که پرسشهای زیادی درباره آن وجود دارد.»
به گفته او، اگر بهای نفت به بیش از ۱۰۰ دلار بازگردد، این افزایش میتواند به میزان یک درصد به نرخ تورم در اقتصادهای پیشرفته اضافه کند و تلاش بانکهای مرکزی برای کاهش نرخ بهره را دشوارتر کند.
با این حال، دیوید آکسلی تاکید کرد که چنین سناریویی بعید است: «بیثباتی در خاورمیانه چیز جدیدی نیست. در یک هفته آینده ممکن است همه چیز به پایان برسد.»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در مصاحبه با خبرگزاری رویترز گفت از این احتمال که عملیات نظامی اسرائیل علیه جمهوری اسلامی به جنگی منطقهای بینجامد، نگران نیست.
ترامپ تاکید کرد هدف نهایی اسرائیل جلوگیری از دستیابی حکومت ایران به سلاح هستهای است.
او افزود هنوز برای رسیدن به توافق هستهای با تهران دیر نشده است.
کمال پنحاسی، سخنگوی فارسیزبان ارتش اسرائیل، اعلام کرد جمهوری اسلامی منطقه را به این نبرد کشانده است، اما «این جنگ ما با ملت ایران نیست».
او افزود: «این رژیم ایران است که اموال مردمش را غارت کرده و بهجای شهروندان، منابع آنها را صرف ترور و برنامه هستهای میکند.»
پنحاسی تاکید کرد: «اقدام اسرائیل اقدامی است صرفا علیه رژیم، در چهارچوب دفاع از خودمان. ما دشمن ملت ایران نیستیم، بلکه دشمن دیکتاتوری هستیم که آنها را سرکوب میکند.»
شبکه سیانان به نقل از دو مقام آمریکایی و یک منبع آگاه از تازهترین ارزیابیهای اطلاعاتی گزارش داد که حملات مداوم اسرائیل به ایران، این احتمال را تقویت کرده که تلآویو ممکن است در پی تغییر نظام در ایران باشد.
بر اساس یک ارزیابی تازه اطلاعاتی ایالات متحده، تغییر نظام در ایران از مدتها پیش یکی از اهداف راهبردی و دیرینه در میان لایههایی از حاکمیت اسرائیل محسوب میشود.
منبع آگاه از این ارزیابی به سیانان گفت که برخی مقامهای آمریکایی بر این باورند که تلآویو این عملیات را فرصتی برای پیشبرد این هدف دیرینه دیده است.
یکی از این مقامها همچنین گفت که هنوز مشخص نیست آیا دولت ترامپ از اقدام احتمالی اسرائیل در مسیر تغییر نظام در ایران حمایت خواهد کرد یا نه.
