سناتور جیمز لنکفورد: دشمن ما ایران و مردمش نیستند، جمهوری اسلامی است
جیمز لنکفورد، سناتور جمهوریخواه، در نشست کنگره درباره برنامه نظامی و اتمی جمهوری اسلامی گفت: «بعضی وقتها فکر میکردیم که ایران سرجایش مینشیند، اما این واقعیت ندارد. تجربه اوکراین، حزبالله و حوثیها نشان میدهد جمهوری اسلامی در حال آزمایش سلاحهای جدید است.»
او افزود: «دشمن ما ایران و مردمش نیست، چرا که خود آنها هم تحت سرکوب هستند. مشکل ما رژیم حاکم در ایران است؛ رژیمی که دلارهای نفتی را خرج فعالیتهای تروریستی و ایدئولوژیک خودش در جهان میکند.»
لنکفورد در ادامه گفت: «در موضوع هستهای هم دیدیم که ایران اول ادعای مقاصد صلحآمیز و پزشکی کرد اما بعد دست به غنیسازی زد و حالا میخواهند آن را سوار موشک کنند.»
این سناتور خطاب به جمهوری اسلامی گفت: «اجازه ندارید جهان را ناامن و تروریسم را به همهجا صادر کنید.»
منابع دیپلماتیک ایرانی به ایراناینترنشنال گفتند با وجود موافقت جمهوری اسلامی با بازرسی گسترده از تاسیسات هستهای ایران از سوی بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی، اختلاف تهران و واشینگتن بر سر غنیسازی در داخل ایران، از مسائلی است که باعث ابهام در ادامه مذاکرات دو طرف شده است.
دو منبع دیپلماتیک ایرانی که به شرط ناشناس ماندن با ایراناینترنشنال گفتوگو کردند، با اشاره به تعویق مذاکرات هستهای هفته گذشته در عمان گفتند مشخص نیست مذاکرات هفته جاری هم سر موعد برگزار شود.
یک منبع دیپلماتیک مطلع از گفتوگوهای هستهای، به ایراناینترنشنال گفت: «ایران با موضوع بازرسیهای فشرده و سختگیرانه سایتهای هستهای خود از سوی بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی موافقت کرده و دو طرف درباره مسائل مربوط به راستیآزمایی و کنترل برنامه هستهای ایران هم توافق کردهاند.»
به گفته این منبع، با وجود این توافقات، برخی اختلافات موجب ابهام در ادامه مذاکرات شده است: «اختلاف اصلی دو طرف بر سر حق غنیسازی در داخل ایران است که طرف آمریکایی با آن مخالف است.»
این منبع دیپلماتیک در ادامه با اشاره به آنچه «نوعی شلختگی و سردرگمی» در هر دو طرف مذاکره خوانده، به ایراناینترنشنال گفت: «همین موجب شده است روند مذاکرات بهسختی پیش برود. به این معنا که در هر دور از گفتوگوها دستور کار تغییر میکند و گفتوگوها بر اساس یک چهارچوب کلی پیش نمیرود.»
او با اشاره به یک نمونه از این تغییرات اضافه کرد: «در میانه چانهزنیها، طرف آمریکایی موضوعات دیگر مانند بحث موشکهای بالستیک و نیروهای نیابتی را هم وارد دستور کار کرده است.»
یک منبع دیپلماتیک آگاه دیگر هم در گفتوگو با ایراناینترنشنال با اشاره به موضوع گروههای نیابتی جمهوری اسلامی گفت: «طرف ایرانی با درخواست آمریکا برای کنترل نیروهای نیابتی موافقت کرده است. با اینحال، تهران بهطور موقت از حوثیهای یمن خواسته است حملات خود را متوقف کنند تا از این طریق بهانه سنگاندازی از سوی اسرائیل سلب شود.»
آمریکا: میکوشیم در صورت امکان، اختلافات با ایران را از طریق دیپلماسی حل کنیم
یک سخنگوی وزارت امور خارجه ایالات متحده در همین رابطه به ایراناینترنشنال گفت: «تحت رهبری رییسجمهوری ترامپ، سفیر استیو ویتکاف در تلاش است تا در صورت امکان، اختلافات ما با ایران را از طریق گفتوگو و دیپلماسی حل و فصل کند.»
او در عین حال تاکید کرد همانطور که ترامپ بارها تاکید کرده جمهوری اسلامی نباید به سلاح هستهای دست پیدا کند.
او افزود: «فراتر از این، به نفع منافع ملی ما نیست که این مسائل را بهصورت عمومی مورد مذاکره قرار دهیم. زمان محدود است و ما باید بهسرعت پیشرفت کنیم.»
به گفته این مقام وزارت خارجه آمریکا، برای پیشبرد گفتوگوها، تهران «باید با حسن نیت مذاکره کند و بهراستی خواهان دستیابی به توافق باشد».
غنیسازی ۳.۶۷ درصدی در ایران؛ آری یا نه؟
آخرین باری که دیپلماتهای جمهوری اسلامی به سرپرستی عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، با مقامات آمریکایی به سرپرستی استیو ویتکاف، نماینده ویژه دونالد ترامپ، دیدار کردند، ششم اردیبهشت در مسقط بود.
پس از این دیدار، دو طرف اعلام کردند گفتوگوها پیشرفتهایی به دنبال داشته است و دور چهارم در رم برگزار خواهد شد. اما این مذاکرات در موعدی که عمان بهعنوان میانجی و میزبان گفتوگوها تعیین کرده بود، برگزار نشد و ادامه آن هم در هالهای از ابهام قرار دارد.
پیش از این ایراناینترنشنال به نقل از منابع دیپلماتیک خود در ایران گزارش داده بود در نشست نخست در مسقط ، طرف ایرانی طرحی کلی و سه مرحلهای را در اختیار ویتکاف قرار داد که با استقبال او همراه شد.
در چارچوب این طرح، غنیسازی در سطح ۳.۶۷ درصد در داخل ایران ادامه پیدا میکرد و تحریمها هم طی چند مرحله برداشته میشد.
به گفته منابع ایراناینترنشنال، در حالی که گروه مذاکرهکننده جمهوری اسلامی انتظار داشت از طرف آمریکایی درباره حضور بازرسان این کشور در سایتهای هستهای ایران بشنوند و حتی آماده پذیرش آن بودند، اما استقبال ناگهانی ویتکاف از طرح موجب شگفتی و البته سردرگمی عراقچی و تیم او شد.
اما پس از آن، اظهار نظر صریح ویتکاف و دیگر مقامهای عالیرتبه آمریکایی مبنی بر اینکه ایران اجازه غنیسازی در خاکش را نخواهد داشت، نشان داد مذاکرات چندان ساده نخواهد بود.
برخی کارشناسان معتقدند در ایالات متحده، اختلاف دیدگاه میان مارکو روبیو، وزیر خارجه و مشاور امنیت ملی، از یک سو و جی دی ونس، معاون رییسجمهور، تولسی گبارد، مدیر اطلاعات ملی و ویتکاف از سوی دیگر، موجب تغییرات عمده در دستور کار مذاکرات و ایجاد تردید در ادامه و موفقیت آن است.
اختلافنظرها در ایران
در ایران نیز اختلاف نظرهای آشکار در قبال گفتوگوها بهروشنی قابل مشاهده است. در روزهای اخیر، اظهار نظر برخی افراد این گمانهزنی را تشدید کرده است که همزمان با تلاش تیم مذاکرهکننده برای دستیابی به توافق با طرف آمریکایی، بخش دیگری از ساختار قدرت حاکم بهدنبال مانعتراشی در مسیر گفتوگوهاست.
محمد حسین رنجبران، مشاور عراقچی، ۱۷ اردیبهشت در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «کسب مرجعیت خبری برای رسانه های ایرانی یک چیز است، مسابقه کودکانه برای خبر اول یک چیز دیگر! دستگاهها، نهادها و برادران بزرگواری که به مقتضای مسئولیت خود گزارشهای دارای طبقهبندی دریافت میکنند، حفظ امانت فرمایند و از درز اطلاعات به رسانههای متبوع خود اجتناب کنند که حفظ منافع ملی در راس اصول رسانهداری است.»
اشاره او به خبری است که علی شمخانی، مشاور علی خامنهای و سایت نورنیوز که نزدیک به اوست، منتشر کردند.
نورنیوز ۱۶ اردیبهشت در خبری اختصاصی به نقل از «یک منبع آگاه» از برگزاری دور چهارم مذاکرات هستهای ایران و آمریکا خبر داد و نوشت: «این مذاکرات که یکشنبه ۲۱ اردیبهشت در مسقط برگزار میشود، بر محور مسائل انسانی و برخی دغدغههای امنیتی دو طرف متمرکز است.»
به این ترتیب، نورنیوز فاش کرد که دستور کار گفتوگوها گسترش یافته و موضوعات امنیتی را نیز در برمیگیرد.
منبع دیپلماتیک مطلع از مذاکرات هستهای به ایراناینترنشنال گفت: «وزارت امور خارجه علاقهای به رسانهای شدن تاریخ دور چهارم نداشت، زیرا هنوز این تاریخ قطعی نشده و اعلام زودهنگام آن در صورت برگزار نشدن به افزایش گمانهزنیها و تخریب تیم مذاکرهکننده میانجامد.»
برخی رسانهها و گروههای سیاسی هم پیشتر هشدار داده بودند با توجه به نقش شمخانی و خانواده او در دور زدن تحریمها و کسب سودهای هنگفت از این طریق، ممکن است مشاور رهبر جمهوری اسلامی با درز اطلاعات بهدنبال برهم زدن مذاکرات و ادامه روند کنونی باشد.
حسین سلامی، فرمانده کل سپاه پاسداران، پنجشنبه ۱۸ اردیبهشت با هشدار به مقامهای آمریکایی گفت که هرچند اولویت جمهوری اسلامی در موضوع برنامه هستهای «مسیر دیپلماسی» است، اما در صورت تهدید واشینگتن، برای جنگ آمادگی دارد.
او گفت: «سخنی با مقامات آمریکا داریم؛ در موضوع هستهای اگر تهدید کنید بدانید ما در هر مقیاسی برای جنگ آمادهایم.»
سلامی تاکید کرد که جمهوری اسلامی از منافع خود در موضوع هستهای دست نخواهد کشید.
او افزود: «اسرائیل، آمریکا را به جنگ در خاورمیانه تحریک میکند اما آمریکا میداند جنگ برای او خسارت است.»
کیت سلف، عضو جمهوریخواه مجلس نمایندگان آمریکا، در نشست کنگره این کشور درباره برنامه اتمی و نظامی جمهوری اسلامی گفت که سه اولویت اصلی در قبال تهران وجود دارد که شامل «بقای رژیم، برنامه اتمی و حمایت از تروریسم» میشود.
به گفته او، جمهوری اسلامی تا حدودی از حوثیها فاصله گرفته، بنا بر این برنامه اتمی برای ایران اهمیتی دوچندان یافته است.
این نماینده کنگره در مورد اظهارات مقامهای جمهوری اسلامی درباره فتوای خامنهای برای نساختن سلاح اتمی، گفت: «این حرفها را زیاد شنیدهایم، اما به درستی این ادعا تردید دارم و به نظر نمیرسد که درست باشد. جمهوری اسلامی در وضعیت آسیبپذیری است و نگرانم که به سرعت به سمت ساخت سلاح اتمی برود.»
سلف دور چهارم مذاکرات با تهران را «بسیار حیاتی» خواند و گفت: «اینجاست که بالاخره میشود تعیین کنیم که آیا واقعا جمهوری اسلامی جدی است یا نه. زمان به نفع ما نیست، چرا که اگر اروپا بخواهد مکانیزم ماشه را فعال کند باید قبل از ماه ژوئن (اواسط خرداد) این کار را بکند.»
او با اشاره به درخواست آمریکا از کشورهای اروپایی برای توقف پرواز هواپیماهای «ایرانایر» در اروپا، تاکید کرد: «از این پروازها برای انتقال قطعات پهپاد استفاده میشد.»
به گفته این نماینده کنگره، با همراهی سه کشور فرانسه، بریتانیا و آلمان، آمریکا توانست مسیر انتقال قطعات را مختل کند.
مایک لاولر، عضو جمهوریخواه کنگره آمریکا، در نشست رونمایی از پهپاد سپاه پاسداران گفت که تهران از این پهپاد برای فعالیتهای مخرب خود در خاورمیانه استفاده کرده است.
او افزود: پهپاد و موشکهای ایرانی برای وحشتافکنی در متحدان ما و بیثباتسازی مسیرهای کشتیرانی استفاده میشود و منافع ما را تهدید میکنند که ما آن را تحمل نمیکنیم.
عضو جمهوریخواه کنگره آمریکا با بیان اینکه «ایران نمیتواند سلاح اتمی داشته باشد»، اضافه کرد ایران نمیتواند اجازه داشته باشد اورانیوم غنی کند و باید به جاهطلبی هستهای خود پایان دهد. اقدامات آنها تهدیدی علیه کل منطقه است.
مایک لاولر همچنین در این نشست گفت در کنگره طرحی را در دستور قرار دادیم که صادرات نفت ایران به چین را متوقف کنیم. این طرح توانایی جمهوری اسلامی برای برنامه هستهای و موشکی را مختل میکند. آیتاللهها و رژیم ایران نباید پول بیشتری برای فعالیت مخرب خود تامین کنند.
حسین سلامی، فرمانده کل سپاه پاسداران، روز پنجشنبه ۱۸ اردیبهشتماه با هشدار به مقامهای آمریکایی گفت که هرچند اولویت جمهوری اسلامی در موضوع برنامه هستهای «مسیر دیپلماسی» است، اما در صورت تهدید آمریکا، برای جنگ «در هر مقیاسی» آمادگی دارد.
او گفت: «سخنی با مقامات آمریکا داریم؛ در موضوع هستهای اگر تهدید کنید بدانید ما در هر مقیاسی برای جنگ آمادهایم.»
سلامی تاکید کرد که جمهوری اسلامی از منافع خود در موضوع هستهای دست نخواهد کشید.
او افزود: «اسرائیل آمریکا را به جنگ در خاورمیانه تحریک میکند و آمریکا میداند جنگ برای او خسارت است.»
