وزیر دادگستری جمهوری اسلامی: لحن تهدید آمریکا در نامه ترامپ کم شده بود
امینحسین رحیمی وزیر دادگستری جمهوری اسلامی گفت: «آمریکاییها همزمان با تهدید، خواستار مذاکره بودند اما پس از نفی مذاکره از طرف ایران و مشاهده موضع محکم و قاطع رهبری، طرف آمریکایی متوجه شد نباید با زبان تهدید با ما سخن بگوید.»
او درباره نامه دونالد ترامپ رییسجمهور آمریکا به علی خامنهای رهبر جمهوری اسلامی افزود که «لحن تهدید به وضوح در آن کم شده بود.»
این وزیر دولت پزشکیان همچنین ادعا کرد که «سلاح هستهای جایی در دکترین دفاعی ما ندارد، در پی ساخت سلاح هستهای نیستیم.»
در روزهای اخیر برخی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی خواستار ساخت سلاح هستهای از سوی جمهوری اسلامی شدهاند.
یک موسسه آمریکایی که بر برنامههای هستهای ایران نظارت دارد، گزارشی نگرانکننده منتشر و اعلام کرده که برنامه هستهای ایران وارد مرحلهای «فوقالعاده خطرناک» شده است.
موسسه علوم و امنیت بینالمللی مستقر در واشینگتن در گزارش تازه خود با عنوان تکاندهنده «شمارشگر تهدید ایران: رشد خطر فوقالعاده» نوشت: «از فوریه ۲۰۲۴، زمان انتشار آخرین گزارش، تهدید ناشی از برنامه هستهای ایران بهطور قابل توجهی تشدید شده است.»
این گزارش میافزاید از جمله عوامل منفی اصلی میتوان به افزایش توانایی ایران در زمینه تسلیحات هستهای، کوتاهتر شدن زمان مورد نیاز برای ساخت سلاح هستهای، و همچنین عادیسازی بحثهای داخلی در ایران در حمایت از ساخت سلاح هستهای اشاره کرد.
در این گزارش آمده است «درگیریهای نظامی جاری در خاورمیانه که ایران و نیروهای نیابتیاش را در برابر اسرائیل و متحدانش قرار داده و ایران در حال شکست خوردن در آن است، احتمال تصمیمگیری ایران برای ساخت سلاح هستهای را افزایش داده است. این وضعیت امنیتی ناپایدار با درک (یا حتی واقعیت) اینکه ایران در حال آمادهسازی برای ساخت تسلیحات هستهای است، ترکیب شده است.»
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، چهارشنبه، گفت: «ما کمی وقت داریم، اما زیاد نه، چون اجازه نخواهیم داد ایران سلاح هستهای داشته باشد. ما نمیتوانیم اجازه بدهیم.»
او افزود: «من چیز زیادی نمیخواهم. فقط آنها نمیتوانند سلاح هستهای داشته باشند.»
وقتی از ترامپ درباره احتمال اقدام نظامی در صورت عدم توافق ایران در زمینه برنامه هستهایاش سؤال شد، پاسخ داد «قطعاً.»
او به خبرنگاران در کاخ سفید گفت: «اگر نیاز به اقدام نظامی باشد، ما اقدام نظامی خواهیم کرد. اسرائیل قطعاً در آن نقش پررنگی خواهد داشت و رهبری آن را بر عهده خواهد گرفت. اما هیچکس به ما دستور نمیدهد. ما هر کاری بخواهیم، انجام میدهیم.»
ترامپ در سال ۲۰۱۸ از توافق هستهای دوران باراک اوباما با جمهوری اسلامی موسوم به برجام خارج شد و گفت این توافق جلوی تلاش ایران برای ساخت بمب هستهای را نمیگیرد.
در میانه تهدیدهای آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی و وادار شدن حکومت ایران برای آغاز مذاکرات هستهای، رییس سازمان انرژی اتمی ایران مدعی شده است که کسری برق کشور با ساخت نیروگاههای جدید هستهای برطرف خواهد شد.
سهم برق هستهای از تولید برق کشور تنها یک درصد است و برای جبران کسری ۲۵ هزار مگاواتی برق ایران باید ۲۵ نیروگاه اتمی در حد و اندازه نیروگاه بوشهر ساخته شود که ساخت خود آن بهدست روسها دو دهه طول کشید.
از طرفی، مجموع تولید برق نیروگاه بوشهر از زمان راهاندازی در سال ۲۰۱۱ تاکنون، کلا ۷۰ تراوات ساعت بوده که ارزش آن در بازارهای منطقهای به شش میلیارد دلار نیز نمیرسد.
چنین سطح نازلی از ارزش برق هستهای تولید شده در کشور طی ۱۵ سال گذشته در حالی است که ایران به بهانه تولید برق هستهای دست به غنیسازی گسترده اورانیوم زده و تحریمهای اعمال شده بر کشور طی این دوره، دست کم بین دو تا سه تریلیون دلار زیان مستقیم اقتصادی به کشور وارد کرده است.
جمهوری اسلامی طی سالهای گذشته بارها اعلام کرده که برنامه راهاندازی ۲۰ هزار مگاوات نیروگاه اتمی دارد، اما هیچ اقدامی در این راستا انجام نشده است.
رییس سازمان انرژی اتمی ایران نیز دوباره این ادعا را مطرح کرده و چشمانداز تحقق آن را «دراز مدت» خوانده است.
دقیقا مشخص نیست چرا ایران به رغم داشتن ۳۰۰ روز آفتابی و مناطق گسترده ساحلی و کوهستانی بادگیر، تمرکز خود را بر روی انرژیهای خورشیدی و بادی نمیگذارد؛ خصوصا اینکه هزینه تولید برق از این منابع با برق هستهای تقریبا یکسان است.
اخیرا آژانس بینالمللی انرژی گزارش داد که در سال گذشته ۷۵ درصد از نیروگاههای تازه راهاندازی شده در جهان طی سال ۲۰۲۴، از نوع تجدیدپذیر بودهاند. در مقام مقایسه، سهم نیروگاههای اتمی در رشد تولید برق جهان در سال گذشته تنها پنج درصد بود.
ذکر این نکته نیز مهم است که انرژیهای تجدیدپذیر تنها یک درصد در تولید برق ایران سهم دارند.
سرایت کسری برق و گاز ایران به تمام فصول
امسال برای اولین بار، کسری برق و گاز ایران تمامی فصول را در بر گرفته و خاموشیها از ابتدای بهار اعمال میشود.
کسری برق سال جاری به حدی شدید است که در فصل بهار در تمامی استانها، از جمله پایتخت، ۹۰ دقیقه قطعی برق طی ساعات روز اعمال خواهد شد.
قطعی برق بخش صنعت بسیار فراتر از بخش خانگی است؛ بهطوری که یک کارخانهدار حوزه صنعت پتروشیمی در کلانشهر تبریز که نخواست نامی از او برده شود، به ایراناینترنشنال گفت که هفتهای دو روز قطعی کامل برق و هفتهای یک روز قطعی آب دارد.
علاوه بر قطع کامل هفتهای دو روز برق حوزه صنعت، خاموشیهای ۹۰ دقیقهای روزانه نیز فعالیت صنعتی او را به شدت مختل کرده است.
اعمال گسترده خاموشیها در حالی است که تقاضای برق در فصل بهار، ۳۵ درصد کمتر از تابستان و حدود ۵۰ هزار مگاوات است و دقیقا مشخص نیست وضعیت خاموشیها در پیک مصرف تابستانی چگونه خواهد بود.
از طرفی، ظرفیت عملی تولید برق نیروگاههای ایران حدود ۶۲ هزار مگاوات است و ناتوانی در تامین فقط ۵۰ هزار مگاوات برق در فصل بهار نشان میدهد ایران با بحران تامین سوخت نیروگاههای برقی که سهمی بالای ۹۰ درصدی در تولید برق کشور دارند، مواجه شده است.
ایران از پارسال برای اولین بار با کسری گاز در تمامی فصول و از سال جاری با کسری برق در تمامی فصول مواجه شده است.
آمارهای رسمی وزارت نیرو نشان میدهد از سال ۲۰۱۰ سالانه بهطور متوسط ۸۰۰ هزار مشترک جدید به شبکه برق وصل شده که ۷۰ درصد آنها از بخش خانگی و بقیه بخشهای صنعتی، تجاری و کشاورزی هستند.
بدین ترتیب، ایران میبایست از سال ۲۰۱۰ سالانه ۷ درصد به تولید برق خود اضافه میکرد تا جوابگوی رشد مصرف داخلی برق باشد، اما در دهه گذشته تنها نیمی از اهداف رشد تولید برق محقق شد و طی سالهای اخیر میزان تحقق اهداف رشد تولید برق تنها ۳۰ درصد بوده است.
نیروگاههای آبی
ظرفیت اسمی نیروگاههای برقی ایران حدود ۹۴ هزار مگاوات است؛ اما ظرفیت عملی آنها تنها ۶۲ هزار مگاوات است؛ چرا که بخشی از نیروگاههای بسیار کهنه حرارتی ایران از رده خارج شدهاند و نیروگاههای آبی نیز بهخاطر خشکسالی با ظرفیت پایین کار میکنند.
دولت طی دو سال گذشته برای جبران بخشی از کسری برق، به رغم خشکسالیها، تولید برق آبی از سدهای کشور را ۲۵ درصد افزایش داد و هر سال ۱۸ تراوات ساعت برق آبی تولید کرد؛موضوعی که باعث خالی شدن سدهای کشور شد. در حال حاضر برخی از سدهای تامینکننده آب شرب کلانشهرها، از جمله پایتخت کشور، تنها ۷ تا ۱۰ درصد آب دارند.
بدین ترتیب عملا دست دولت در تولید برق آبی نیز بسته شده است.
نیروگاههای حرارتی
طی ۱۵ سال گذشته تقریبا کل رشد تولید برق ایران از نیروگاههای حرارتی بوده که با گاز، مازوت و گازوئیل فعالیت میکنند.
این نیروگاهها سهمی بالای ۹۰ درصدی در تولید برق کشور دارند؛ اما کشور با کسری شدید گاز و گازوئیل در تمام فصول مواجه است و نمیتواند سوخت این نیروگاهها را تامین کند.
از طرفی، طبق ارزیابی مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی ایران، بخش چشمگیری از نیروگاههای حرارتی ایران راندمان بسیار پایینی دارند.
بر اساس این گزارش، حدود ۱۵ درصد از نیروگاههای حرارتی فعال کشور زیر ۲۰ درصد و نیمی از نیروگاهها زیر ۳۵ درصد راندمان دارند.
تنها راندمان پایین نیروگاهها نیست که کشور را با بحران برق مواجه کرده، بلکه طبق گزارش رسمی وزارت نیرو، ۱۳ درصد از برق تولیدی کشور در شبکه فرسوده و کهنه انتقال و توزیع تلف میشود که این رقم معادل ۴۰ درصد از برق مصرف کل خانوارهای ایرانی است که سالانه ۱۰۰ تراوات ساعت برق مصرف میکنند.
اورسولا فوندرلاین، رییس کمیسیون اروپا، اعلام کرد اتحادیه اروپا اجرای نخستین اقدامات متقابل خود را علیه تعرفههای اعمالشده از سوی دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، به مدت ۹۰ روز به تعویق میاندازد.
او در بیانیهای در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ما اظهارات ترامپ را مدنظر قرار دادیم. میخواهیم به مذاکرات فرصت بدهیم. اگرچه فرآیند نهاییسازی اقدامات متقابل که حمایت قوی کشورهای عضو را به همراه داشت ادامه دارد، اما اجرای آنها را به مدت ۹۰ روز متوقف میکنیم.»
یک مقام ارشد کرد سوری به خبرگزاری رویترز گفت که کردهای سوریه قصد دارند در دوران پس از بشار اسد خواهان برقراری نظام فدرال در سوریه شوند؛ نظامی که به مناطق این کشور امکان خودمختاری و ایجاد نیروهای امنیتی مستقل را خواهد داد.
بهگزارش رویترز، درخواست برای فدرالیسم در حالی مطرح میشود که نگرانیها میان اقلیتهای سوریه، بهویژه پس از کشتارهای گسترده علویان در ماه گذشته، به شدت افزایش یافته است.
در همین حال، گروههای کرد، احمد الشرع رییسجمهوری موقت سوریه، و گروه اسلامگرای تحت رهبری او را به انحصارطلبی و سوق دادن کشور به مسیری نادرست متهم کردهاند.
به گفته منابع کردی، احزاب کرد رقیب در سوریه، از جمله جناح غالب در شمال شرق کردستان، ماه گذشته بر سر یک چشمانداز سیاسی مشترک، که از جمله شامل فدرالیسم میشود به توافق رسیدند، اگرچه هنوز بهطور رسمی این توافق را اعلام نکردهاند.
گروههای تحت رهبری کردها در جریان جنگ داخلی ۱۴ ساله سوریه، کنترل حدود یکچهارم از خاک این کشور را به دست گرفتند. نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) که تحت حمایت ایالات متحده هستند، ماه گذشته توافقی با دمشق امضا کردند که به موجب آن نهادهای حاکمیتی و امنیتی تحت رهبری کردها در دولت مرکزی ادغام میشود.
با وجود پایبندی به این توافق، مقامات کرد نسبت به نحوه پیشبرد روند انتقال قدرت از حکومت اسد بهدست اسلامگرایان حاکم بر سوریه اعتراض دارند و معتقدند که آنها بهرغم وعدههایشان درباره شمولیت، نتوانستهاند تنوع قومی و مذهبی سوریه را به رسمیت بشناسند.
بدران جیا کرد، یکی از مقامات ارشد در اداره خودگردان کردهای سوریه، در پاسخd مکتوب به پرسشهای رویترز تایید کرد که تمام جناحهای کردی بر سر یک «چشمانداز سیاسی مشترک» توافق کردهاند که در آن بر «نیاز به نظام فدرال، چندفرهنگی، دموکراتیک و پارلمانی» تاکید شده است.
این اولین بار است که یک مقام رسمی از اداره خودگردان کردها پس از توافق داخلی احزاب کردی، بهصراحت از فدرالیسم سخن میگوید.
پیش از این، اداره خودگردان کردها سالها از به کار بردن واژه «فدرالیسم» پرهیز و به جای آن بر «تمرکززدایی» تاکید میکرد. کردهای سوریه میگویند هدفشان نه استقلال، بلکه خودمختاری در چارچوب سوریه است.
احمد الشرع، رییسجمهوری موقت سوریه، با نظام فدرالی مخالف است و در مصاحبهای با نشریه اکونومیست در ژانویه گفت که چنین نظامی در میان مردم محبوبیتی ندارد و به سود سوریه نیست.
کردهای عراق هماکنون دارای پارلمان، دولت و نیروهای امنیتی خود هستند.
بدران جیا کرد تاکید کرد که مسئله اساسی برای سوریه «حفظ ویژگیهای اداری، سیاسی و فرهنگی هر منطقه» است و این امر نیازمند «شوراهای قانونگذاری محلی در هر منطقه، نهادهای اجرایی برای مدیریت امور منطقهای و نیروهای امنیتی داخلی وابسته به آنها» است.
او افزود که این موارد باید در چارچوب قانون اساسی سوریه گنجانده شود.
ترکیه، که از احمد الشرع حمایت میکند، حزب اتحاد دموکراتیک کردهای سوریه (PYD) و گروههای وابسته به آن را بهدلیل ارتباطشان با حزب کارگران کردستان (PKK) که سالها علیه دولت ترکیه مبارزه مسلحانه کرده است، تهدیدی امنیتی میداند.
کشتار علویان
نشست ماه گذشته، حزب اتحاد دموکراتیک (PYD) و شورای ملی کردهای سوریه (ENKS) را که با حمایت یکی از احزاب اصلی کردهای عراق یعنی حزب دموکرات کردستان (KDP) به رهبری خاندان بارزانی تاسیس شده، گرد هم آورد. حزب دموکرات کردستان عراق روابط نزدیکی با ترکیه دارد.
سلیمان آسو، رهبر شورای ملی کردهای سوریه، گفت انتظار دارد که چشمانداز مشترک کردها تا پایان ماه آوریل در کنفرانسی اعلام شود.
او تاکید کرد که تحولات سوریه پس از سقوط اسد، بسیاری از سوریها را به این باور رسانده که نظام فدرال «بهترین راهحل» است. او به حملات علیه علویان، مقاومت اقلیت دروزی در برابر حکومت مرکزی و اعلامیه قانون اساسی جدید اشاره کرد که به گفته اداره خودگردان کردها، با تنوع سوریه سازگار نیست.
در ماه مارس، صدها تن از علویان در غرب سوریه در حملات انتقامجویانهای که پس از آن صورت گرفت که مقامات اسلامگرای سوریه گفتند نیروهای امنیتی آنها از سوی شبهنظامیان وفادار به اسد مورد حمله قرار گرفتهاند، کشته شدند.
احمد الشرع، که پیش از جدایی از القاعده در سال ۲۰۱۶ یکی از رهبران این گروه بود، وعده داده که عاملان این کشتارها، حتی اگر از متحدان او باشند، مجازات خواهند شد.
اعلامیه قانون اساسی جدید به الشرع اختیارات گستردهای داده، شریعت اسلامی را به عنوان منبع اصلی قانونگذاری اعلام کرده و زبان عربی را زبان رسمی سوریه دانسته است، بدون اینکه هیچ اشارهای به زبان کردی کند.
سلیمان آسو گفت: «ما باور داریم که بهترین راه حفظ وحدت سوریه، نظام فدرال است، چرا که سوریه کشوری با اقوام، ادیان و مذاهب گوناگون است.»
محمدرضا عارف، معاون اول مسعود پزشکیان، با بیان اینکه «مذاکرات غیر مستقیم با آمریکا در یک روند منطقی انجام میشود»، گفت: «امنیت و آرامش منطقه در گروی روابط حسنه با جمهوری اسلامی ایران است.»
او افزود: «ایران همواره از مسیر مذاکره و تعامل استقبال کرده و طرف مقابل نیز باید از سیاست غلط تحریم و تهدید دست بردارد.»
