گزارش دفتر حقوق بشر سازمان ملل درباره تجاوز سربازان اسرائیلی به زنان فلسطینی

این سازمان در گزارش خود نوشت که یک شبکه بزرگ از کاربران ویکی‌پدیای فارسی به طور فعال محتواهای این پلتفرم به‌ویژه گزارش‌های مربوط به فساد مقامات دولتی ایران و نقض شدید حقوق بشر را تغییر می‌دهند یا حذف می‌کنند.

بر اساس این گزارش که در بهمن ماه منتشر شده، حکومت ایران از سانسوری که کاربران انجام می‌دهند به عنوان «روشی نیابتی» برای حذف محتوای نامطلوب در مورد نقش خود در نقض حقوق بشر و انتشار اطلاعات نادرست درباره مخالفان سیاسی و جامعه مدنی استفاده می‌کند.

سازمان عدالت برای ایران که سال‌هاست در این زمینه هشدار داده، این گزارش را که درباره نفوذ، کنترل و سانسور در ویکی‌پدیای فارسی است با همکاری مرکز تحقیقات شرکت‌های چندملیتی (SOMO) انجام داده است.

دو نمونه از سانسور و نفوذ در ویکی‌پدیای فارسی از سوی حکومت ایران

در این گزارش به نمونه‌هایی از سانسور و نفوذ در ویکی‌پدیای فارسی از سوی حکومت ایران اشاره شده است.

به عنوان نمونه، در دی‌ ۱۳۹۸، یکی از کاربران باسابقه در ویکی‌پدیای فارسی با نام کاربری «AnuJuno» در رویدادی برای شانزدهمین سالگرد این پلتفرم شرکت کرد.

بر اساس این گزارش، او یک ماه بعد پلتفرم را ترک کرد و بعدا با تغییر نام کاربری خود فاش کرد که پس از به خطر افتادن هویتش در مراسم سالگرد، و ردیابی مقالاتی که در مورد زندانیان سیاسی و اعتراضات آبان ۱۳۹۸ نوشته بود، پیام‌ها و تماس‌های تهدیدآمیز از سوی نیروهای امنیتی ایران دریافت کرده است.

در گزارش آمده که این کاربر ایرانی مجبور شد خانه‌اش را ترک کند و مخفی شود تا از آزار بیشتر جلوگیری کند.

در نمونه دیگر، این گزارش افزوده که مباشران و مدیران رده‌بالای ویکی‌پدیای فارسی روابط نزدیکی با مقامات حکومت ایران از جمله وزارت‌خانه‌ها و نیروهای امنیتی و اطلاعاتی دارند.

برای مثال، فردی به اسم محسن سالک، که در ویکی‌پدیا با نام کاربری «مرد تنها» شناخته می‌شود، به‌عنوان ویکی‌بان ویکی‌پدیای فارسی فعالیت داشته است، در یک رویداد عمومی به میزبانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ایران درباره «کاربرد تکنیک‌های ویکی‌پدیا در ارتباطات» سخنرانی کرد.

بر اساس این گزارش، در این جلسه موضوع حفاظت از صفحات شخصی مقامات حکومتی ایران در برابر «حمله‌ها و کارزارهای» هماهنگ به اصطلاح «خراب‌کار» مطرح شد که سالک در پاسخ به آن گفت: «صفحات را قفل می کنیم و اجازه چنین حملاتی را نمی‌دهیم.»

به عنوان نمونه دیگر، صفحه ویکی پدیای فارسی کیومرث حیدری، فرمانده نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی، با ارجاع به اظهارات عمومی او در باره مشارکتش در سرکوب اعتراضات آبان ۱۳۹۸ به‌روز شد.

اما محتوای جدید در کمتر از یک ساعت حذف شد و پس از تلاش‌های مکرر برای آپلود مجدد این محتوا، حداقل هفت بار دیگر کاربری در ویکی‌پدیای فارسی به نام «آرمیران» آن را حذف کرد.

نگرانی گروه‌های حقوق بشری و پاسخ ویکی‌مدیا

سازمان عدالت برای ایران نوشت که اتفاقاتی از این دست باعث شده گروه‌های حقوق بشری نگرانی‌هایی را نسبت به وجود شبکه‌ای از مدیران ویکی‌پدیا که طرفدار حکومت جمهوری اسلامی هستند و به دنبال کنترل محتوای ویکی‌پدیای فارسی به منظور انتشار اطلاعات گمراه‌کننده یا نادرست‌اند، مطرح کنند.

این سازمان افزود: «ترویج تبلیغات جمهوری اسلامی، حمله به مخالفان سیاسی و دستکاری بالقوه محتوای ویکی‌پدیای فارسی نشان‌دهنده بحث گسترده‌تری درباره مسئولیت‌های پلتفرم‌های آنلاین برای جلوگیری از نقض آزادی‌های دیجیتال و کمک به نقض حقوق بشر است.»

سازمان عدالت برای ایران یادآور شده که در مهر ۱۳۹۸ نیز موضوع نفوذ دولت ایران در ویکی‌پدیای فارسی را به اطلاع بنیاد ویکی‌مدیا رساند.

این سازمان در آن زمان، با صدور اطلاعیه‌ای فراخوان عمومی برای تحقیق درباره «ویکی‌پدیا فارسی» صادر کرد.

با این حال، این سازمان تاکید کرده که «پاسخ‌های قانع کننده‌ای» به سوالات خود در این باره از این بنیاد دریافت نکرده است.

بر اساس گزارشی که تازه منتشر شده، ویکی‌مدیا به این نتیجه رسید که ویکی‌پدیای فارسی در حال حاضر «چالش‌هایی را تجربه می‌کند» اما به نظر نمی‌رسد که این چالش‌ها به اندازه «تسخیر پروژه» یا کنترل قابل توجه محتوا توسط حکومت ایران باشد.

ویکی‌مدیا همچنین گفته با اختصاص منابع اضافی و تیمی جدید برای مقابله با اطلاعات نادرست و پیشنهاد سیاست‌ها و استراتژی‌های موثر داخلی برای مقابله با تاثیرات کمپین‌های اطلاعات نادرست، به دنبال مقابله با خطر انتشار اطلاعات نادرست در پلتفرم‌های خود بوده است.

توصیه‌های موجود در گزارش عدالت برای ایران

سازمان عدالت برای ایران در گزارش اخیر خود توصیه‌هایی را به ویکی‌مدیا و دیگر پلتفرم‌ها مطرح کرده است.

این سازمان به ویژه از ویکی‌مدیا خواسته با تقویت و اجرای بهتر سیاست‌ها و رویه‌های حقوق بشر، به حرکت به سمت همسویی با استانداردهای هنجار بین‌المللی در مورد حقوق بشر ادامه دهد.

عدالت برای ایران نوشت: «ویکی‌مدیا باید ارتباط با جامعه مدنی و حقوق بشری محلی، به ویژه در مورد ویکی‌پدیای فارسی را، برای رسیدگی بهتر به خطرات و چالش‌ها افزایش دهد.»

همچنین بنا بر توصیه این سازمان، در محتوای ویکی‌پدیا، دقت و استانداردهای کیفی برای ارجاع به منابع مستقل غیردولتی و پرهیز از استفاده از منابع دولتی که به انتشار اطلاعات نادرست و کارزارهای دروغ پراکنی مشهورند باید حفظ شود.

با وجود اتهام تلاش برای دستکاری در محتوای ویکی‌پدیا از سوی حکومت ایران، این وبسایت در ایران فیلتر است. اما پیشتر برخی کاربران گفتند که ویکی‌پدیا روی بعضی سرویس‌های اینترنت قابل دسترسی است.

مقام‌های رسمی تاکنون در این‌باره نظری بیان نکرده‌اند.

دو سال پیش، ویکی‌پدیا اعلام کرد پنج مقاله پربازدید در بین مقاله‌های ویکی‌پدیای فارسی در سال ۲۰۲۱ به این ترتیب بوده: آمیزش جنسی، روش‌های آمیزش جنسی، انتخابات ریاست‌جمهوری ایران، ابراهیم رئیسی و ایران.

بر اساس این گزارش، علی خامنه‌ای جایگاه هشتم و الکسیس تگزاس هم رتبه دهم پربازدید‌ها را داشت.

حاجا لحبیب، وزیر امور خارجه بلژیک با حمله گسترده ارتش اسرائیل به رفح در جنوب نوار غزه مخالفت کرد.

لحبیب در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، خواستار آزادی گروگان‌های در بند حماس، محافظت از غیرنظامیان فلسطینی و دسترسی آن‌ها به خدمات بشردوستانه شد.

او تحریم شهرک‌نشینان افراطی اسرائیلی را از سوی اتحادیه اروپا ضروری خواند و افزود بلژیک خود در این زمینه اقدامات لازم را انجام داده است.

ناوالنایا روز دوشنبه ۳۰ بهمن در یک پیام ویدیویی، ولادیمیر پوتین رییس‌جمهور روسیه را به قتل همسرش و سپس پنهان کردن جسد او برای اطمینان از ناپدید شدن آثار نوویچوک عامل سمی اعصاب متهم کرد.

او قول داد نام کسانی را که در قتل او دخیل بودند، فاش کند و گفت ناوالنی به این دلیل کشته شد که پوتین نتوانست او را در زندان «بشکند».

ناوالنایا گفت: «ما دقیقا می‌دانیم که چرا پوتین سه روز پیش الکسی را کشت. ما به زودی در مورد آن به شما خواهیم گفت. قطعا متوجه خواهیم شد که دقیقا چه کسی و چگونه این جنایت را انجام داده است. اسامی را نام می بریم و چهره‌ها را نشان می دهیم.»

ناوالنی مخالف شماره یک ولادیمیر پوتین روز جمعه در ۴۷ سالگی و در حالی که محکومیت ۱۹ ساله زندان را سپری می‌کرد، به طرز مشکوکی جان باخت و مرگ او موجی از واکنش‌های داخلی و بین‌المللی را برانگیخت.

همزمان تیم نزدیکان ناوالنی بار دیگر حکومت پوتین در روسیه را به «دروغگویی» درباره چگونگی مرگ این رهبر مخالفان کرملین متهم کردند.

بستگان ناوالنی می‌گویند که کرملین او را به قتل رسانده و اکنون تلاش می‌کند ردپای این قتل را پنهان کند و به همین دلیل، از ارائه جسد به نزدیکانش خودداری می‌کند.

کیرا یارمیچ، سخنگوی الکسی ناوالنی در شبکه‌های اجتماعی نوشت: «مادر الکسی و وکلایش امروز صبح زود به سردخانه رسیدند. به آنها اجازه ورود داده نشد. یکی از وکلا به معنای واقعی کلمه بیرون رانده شد.»

او اضافه کرد که مادر این فعال سیاسی جان‌باخته، لیودمیلا ناوالنایا، اجازه ندارد وارد سردخانه‌ای شود که احتمالا ناوالنی در آن نگهداری می‌شود.

دمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، روز دوشنبه در پاسخ به سوالی درباره این موضوع، به گفتن این که تحقیقات در حال انجام است و فعلا هیچ نتیجه‌ای وجود ندارد، اکتفا کرد.

به گفته یارمیچ، کمیته تحقیقات روسیه بدون مشخص کردن مهلت زمانی، اعلام کرده که راستی‌آزمایی‌های مرتبط با مرگ ناوالنی طولانی است.

خبرگزاری فرانسه به نقل از وکلای دادگستری نوشت که بازرسان می‌توانند جسد فردی را که در زندان مرده تا ۳۰ روز نگه دارند، اما حتی پس از این مدت، مقامات می‌توانند جسد را تا زمانی که بخواهند نگه دارند.

پوتین که هرگز نام ناوالنی را به زبان نیاورده، هنوز در مورد مرگ او مستقیما اظهارنظری نکرده است.

ماه آینده انتخابات ریاست جمهوری روسیه برگزار خواهد شد و پیش‌بینی می‌شود که پوتین بار دیگر در مقام خود ابقا شود.

مرگ ناوالنی موج بزرگی از احساسات و خشم را در روسیه و غرب برانگیخت.

بسیاری از رهبران غربی مسکو را مسوول مرگ او می‌دانند.

سخنگوی دولت آلمان روز دوشنبه گفت که وزارت خارجه آلمان سفیر روسیه در برلین را پس از مرگ ناوالنی، احضار کرده است.

این سخنگوی در یک کنفرانس مطبوعاتی افزود: «ما صراحتا خواستار آزادی همه زندانیان سیاسی در روسیه هستیم، به ویژه از زمان جنگ تجاوزکارانه روسیه علیه اوکراین.»

جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، نیز روز دوشنبه اعلام کرد که اتحادیه اروپا تحریم های جدیدی علیه روسیه اعمال خواهد کرد.

او گفت: «ما باید پیام حمایت از مخالفان روسیه را ارسال کنیم. بنا بر این در هر دو جبهه، سیاسی و نظامی، باید به حمایت از اوکراین و مردم روسیه که می‌خواهند در آزادی زندگی کنند، ادامه دهیم.»

آلمان نسبت به حمله احتمالی ارتش اسرائیل به رفح در جنوب نوار غزه ابراز نگرانی کرد.

به گزارش خبرگزاری رویترز، یک سخنگوی دولت آلمان در جریان نشست خبری خود در برلین گفت ارزیابی شرایط انسانی در رفح دشوار است اما همگان می‌دانند که حمله زمینی به این منطقه فاجعه‌آمیز خواهد بود.

او افزود اسرائیل پیش از آغاز عملیات نظامی در رفح باید به این پرسش پاسخ دهد که یک میلیون و ۳۰۰ هزار آواره فلسطینی چگونه از این منطقه تخلیه خواهند شد.

به گفته این منابع دیپلماتیک، جمهوری اسلامی تصور می‌کند این اقدام نفوذ ایران را در افغانستان کاهش و نفوذ آمریکا را افزایش خواهد داد.

نشست دو روزه سازمان ملل درباره افغانستان، که روز یکشنبه ۲۹ بهمن با حضور نمایندگان ۲۰ کشور در دوحه پایتخت قطر آغاز شده بود، شامگاه دوشنبه به پایان رسید.

عارف یعقوبی، یکی از خبرنگار اعزامی افغانستان اینترنشنال به این نشست، از حسن کاظمی قمی، فرستاده جمهوری اسلامی برای افغانستان پرسید که شما متهم به بر هم زدن نشست دوحه هستید.

کاظمی قمی در پاسخ به خبرنگار افغانستان اینترنشنال گفت جمهوری اسلامی کاری می‌کند که به نفع مردم افغانستان باشد.

این نشست به میزبانی آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل برگزار شد.

نمایندگان طالبان که در بیش از دو سال گذشته ده‌ها خبرنگار را بازداشت و در مواردی آنها را شکنجه کرده‌اند، در این نشست حضور نداشتند.

پیش از این در شهریورماه، امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان، بدون اینکه نامی از ایران ببرد، به انتقاد از کشورهایی پرداخت که خواهان برقراری حکومت فراگیر در افغانستان هستند و با کنایه به جمهوری اسلامی گفت: «آن‌قدر که شما اعدامی دارید، ما در زندان‌هایمان زندانی نداریم.»

پس از آن، رسول موسوی، دستیار وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی به انتقاد تلویحی وزیر خارجه گروه طالبان درباره تشکیل حکومت فراگیر در افغانستان واکنش نشان داد و گفت با «شخصی‌سازی» نمی‌توان از مسوولیت‌های بین‌المللی گریخت.

حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، خرداد ۱۴۰۲ گفته بود طالبان «بخشی از واقعیت افغانستان است، نه همه آن». او افزود ایران تا زمان تشکیل دولت فراگیر، حکومت طالبان را به رسمیت نمی‌شناسد.

به گفته امیرعبداللهیان، تهران از تشکیل نشدن حکومت فراگیر و منع آموزش زنان از سوی طالبان «ناخرسند» است.

در اردیبهشت، دبیرکل سازمان ملل در یک نشست خبری در دوحه گفت که این سازمان به زودی نشست دیگری درباره افغانستان برگزار خواهد کرد.

آنتونیو گوترش در پاسخ به این سوال که آیا با طالبان گفت‌وگو خواهد کرد گفت در لحظه مناسب این امکان را رد نخواهد کرد، اما اکنون زمان مناسب برای گفت‌وگو با طالبان نیست.

پیش از آن و در فروردین هم ویدیوی کوتاهی از دیدار امیرعبداللهیان و متقی در نشست دو روزه سمرقند پخش شد که در آن امیرعبداللهیان هنگام استقبال از وزیر امور خارجه طالبان، خطاب به او گفت: «آقای ملا متقی! ما ۲۱ ماه است که منتظر دولت فراگیریم.»

آن زمان هم متقی با کنایه خطاب به وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی گفت: «اگر شما یک نمونه حکومت به اصطلاح همه‌شمول در منطقه یا جهان به ما نشان دهید.»

تنش‌های سیاسی میان تهران و کابل به ویژه بر سر حقابه ایران از رودخانه هیرمند در ماه‌های گذشته بالا گرفته است، اما علاوه بر جمهوری اسلامی، جامعه جهانی هم بارها از طالبان خواسته‌ حکومتی فراگیر با مشارکت همه اقوام افغانستان در دولت تشکیل دهند.