پژوهشی تازه درباره تاریخچه تکامل خفاشها حاکی از آن است که این پستانداران پرنده احتمالا حدود ۶۵ میلیون سال قبل و پس از انقراض دایناسورها، نخستین بار در اروپا پدیدار شدند و سپس به دیگر نقاط جهان راه یافتند.
یافتههای این تحقیق همچنین نشان میدهد توانایی پرواز و پژواکیابی در نخستین مراحل تکامل خفاشها شکل گرفته است.
به گزارش خبرگزاری رویترز، این نتایج حاصل بزرگترین پژوهشی است که تاکنون با بررسی همزمان ژنوم و فسیل خفاشها انجام گرفته و یافتههای آن در نشریه علمی «نیچر» منتشر شده است.
خفاشها نقشی حیاتی در حفظ تعادل زیستبومهای جهان ایفا میکنند. آنها به گردهافشانی گیاهان و پراکندگی دانهها کمک میکنند و با شکار شمار زیادی از حشرات، در تنظیم جمعیت آنها نقش دارند.
با وجود شناسایی بیش از ۱۵۰۰ گونه خفاش، تاریخچه تکاملی این جانوران مدتها برای دانشمندان ناشناخته مانده بود.
پژوهشگران برای کشف خاستگاه خفاشها، اطلاعات ژنتیکی ۱۰۳ گونه از تمامی ۲۱ خانواده شناختهشده آنها را گردآوری و با بررسی ۴۴ فسیل ترکیب کردند تا شجرهنامه تکاملی این پستانداران را ارائه دهند.
نتایج نشان داد خفاشها برخلاف فرضیههای پیشین که خاستگاه آنها را آمریکای شمالی، آسیا یا آفریقا میدانستند، احتمالا نخستین بار در اروپا ظاهر شدند.
پرواز و پژواکیابی، دو توانایی سرنوشتساز
یکی دیگر از یافتههای مهم پژوهش این است که توانایی پژواکیابی، همانند پرواز، در نخستین مراحل تکامل خفاشها پدید آمده است.
پژواکیابی نوعی سامانه جهتیابی زیستی است که خفاشها با تولید امواج فراصوت و دریافت بازتاب آنها، محیط اطراف خود را شناسایی میکنند و حتی در تاریکی به شکار میپردازند.
سونیا ورنس، استاد زیستشناسی دانشگاه سنتاندروز اسکاتلند و یکی از سرپرستان این پژوهش، گفت برخورداری همزمان از توانایی پرواز و پژواکیابی، فرصتهای شگفتانگیزی برای بهرهگیری از منابع غذایی و شیوههای جدید زندگی فراهم کرد.
به گفته او، این دو توانایی به خفاشها امکان داد هنگام شب، زمانی که شکارچیان و رقیبان کمتری حضور دارند، به جستوجوی غذا بپردازند.
ورنس افزود: «پرواز به آنها امکان داد به آسمان راه پیدا کنند و پژواکیابی به آنها اجازه داد فرمانروای شب شوند.»
اما تیلینگ، استاد جانورشناسی دانشگاه کالج دوبلین، نیز تاکید کرد پژواکیابی این فرصت را برای خفاشها فراهم آورد تا شبزی شوند و از رقابت با پرندگان روزفعال و خطر شکار شدن به دست آنها دور بمانند.
اروپا، خاستگاه نخستین خفاشهای جهان
بر اساس یافتههای این پژوهش، خفاشها حدود یک میلیون سال پس از برخورد سیارکی به زمین در ۶۶ میلیون سال پیش پدیدار شدند؛ رویدادی که به انقراض گسترده جانوران، از جمله دایناسورهای غیرپرنده، انجامید و زمینه گسترش پستانداران را فراهم کرد.
به گفته لیلیانا داوالوس، زیستشناس تکاملی دانشگاه ایالتی نیویورک، خفاشها مدت کوتاهی پس از پیدایش در اروپا، به آفریقا راه یافتند و این دو قاره به مراکز اصلی تکامل اولیه آنها تبدیل شدند.
خفاشها بهتدریج در سراسر جهان پراکنده شدند و جنوبگان تنها قارهای است که هرگز در آن سکونت نداشتهاند.
قدیمیترین فسیلهای شناختهشده خفاشها حدود ۵۲ میلیون سال قدمت دارند. پژوهشگران با ترکیب شواهد فسیلی، ویژگیهای کالبدشناختی و دادههای ژنتیکی توانستند زمان پیدایش این جانوران را تخمین بزنند.
خفاشها تنها پستاندارانی هستند که توانایی پرواز فعال دارند. در تاریخ زمین، تنها دو گروه دیگر از مهرهداران، یعنی پرندگان و خزندگان پرنده موسوم به پتروسورها، به این توانایی دست یافتهاند.
پتروسورها برخلاف پرندگان، از برخورد سیارک جان سالم به در نبردند. انقراض آنها احتمالا فرصتهای زیستمحیطی تازهای ایجاد کرد که گروه جدیدی از مهرهداران پرنده توانست از آنها بهره ببرد.
ساختار بال خفاشها با سایر مهرهداران پرنده متفاوت است. بالهای آنها از اندامهای جلویی تغییرشکلیافته با انگشتان بسیار کشیده تشکیل شدهاند که غشای پوستی بزرگی را نگه میدارند.
رازهای حلنشده تکامل خفاشها
با وجود یافتههای تازه، ظاهر نیاکان خفاشها و ترتیب پیدایش تواناییهای پرواز و پژواکیابی همچنان نامشخص است.
تیلینگ احتمال داد نیاکان این جانوران ظاهری شبیه حشرهخوارهای درختی داشتهاند که انگشتانشان بهتدریج بلندتر شده است.
با این حال، او تاکید کرد این تصور صرفا یک حدس است، زیرا قدیمیترین فسیلهای موجود نیز به خفاشهای امروزی شباهت دارند.
به گفته پژوهشگران، بررسی ساختار گوش در فسیلها میتواند شواهدی درباره توانایی پژواکیابی ارائه دهد، اما برای مشخص شدن ترتیب پیدایش پرواز و پژواکیابی، کشف فسیلهای قدیمیتر و گونههای حد واسط ضروری است.
این پژوهش همچنین زمینه بررسی ویژگیهای ژنتیکی خفاشها، از جمله مقاومت چشمگیر برخی گونهها در برابر بیماریها و طول عمر استثنایی آنها نسبت به جثهشان را فراهم میکند.
تیلینگ معتقد است چنین مطالعاتی میتوانند در آینده به شناخت بهتر روند پیری، عملکرد دستگاه ایمنی و مقاومت انسان در برابر بیماریها کمک کنند.
خفاشهای امروزی از نظر اندازه، شکل و رژیم غذایی تنوع گستردهای دارند. بزرگترین گونه آنها، روباه پرنده غولپیکر تاجطلایی فیلیپین، بالهایی به گستردگی ۱.۷ متر دارد، در حالی که فاصله دو سر بال کوچکترین گونه، خفاش زنبوری ساکن تایلند و میانمار، تنها حدود ۱۳ سانتیمتر است.
برخی خفاشها از حشرات و برخی دیگر از میوه، شهد گلها یا ماهی تغذیه میکنند. خفاشهای خونآشام نیز به تغذیه از خون شهرت دارند.
ورنس با اشاره به تنوع شگفتانگیز این جانوران گفت: «خفاشها پیوسته ما را شگفتزده میکنند. آنها یکی از بزرگترین آزمایشهای تکامل هستند.»
خبرگزاری رویترز پنجشنبه دوم مهر گزارش داد لئو، نخستین پاپ متولد آمریکا، از آغاز دوران مسئولیت خود در کلیسای کاتولیک بارها درباره خطرهای احتمالی هوش مصنوعی سخن گفته و خواستار وضع قواعد جهانی برای کنترل توسعه این فناوری، بهویژه در حوزه تسلیحات، شده است.
او در ماه مه از رهبران جهان خواست برای نظارت بر صنعت هوش مصنوعی مقرراتی جهانی تدوین کنند. انتظار میرود پاپ لئو جمعه سوم مهر نیز در سخنرانی خود در مقر یونسکو در پاریس، بار دیگر درباره پیامدهای این فناوری هشدار دهد.
پائولو بنانتی، از مشاوران برجسته واتیکان در حوزه هوش مصنوعی، در گفتوگو با رویترز به درخواستهای اخیر برای کند کردن روند توسعه این فناوری اشاره کرد؛ مطالبهای که مدیران آنتروپیک، اوپنایآی و ایکسایآی نیز از آن حمایت کردهاند.
او گفت برای واتیکان «این موضوع از امروز آغاز نشده است» و هشدار داد قدرت دگرگونکننده هوش مصنوعی میتواند تغییرات اجتماعی عظیمی ایجاد کند که پیشبینی پیامدهای آن دشوار است.
این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که نگرانیها درباره تهدیدهای هوش مصنوعی در هفتههای اخیر افزایش یافته است.
شرکت آنتروپیک ۲۰ شهریور اعلام کرد نهادهای همسو با جمهوری اسلامی از هوش مصنوعی «کلود» برای نظارت بر شهروندان، گردآوری اطلاعات و طراحی تبلیغات حکومتی بهره گرفتهاند.
این شرکت همچنین از شناسایی چند عملیات جداگانه علیه شهروندان ایرانی خبر داد.
آینده بشریت در خطر است
لئو در فراخوان ماه مه که نخستین سند مهم دوران پاپی او به شمار میرود، اعلام کرد سامانههای هوش مصنوعی میتوانند اطلاعات نادرست را گسترش دهند و جهان را به سوی جنگی بیپایان بکشانند.
پیترو پارولین، عالیرتبهترین مقام دیپلماتیک واتیکان، هفته گذشته در رم بار دیگر خواسته پاپ لئو را برای تدوین مقررات بینالمللی تکرار کرد و گفت کشورها نمیتوانند در برخورد با این فناوری «بهتنهایی عمل کنند».
او افزود «آینده بشریت واقعا در خطر است» و جهان برای مدیریت این پدیده به مشارکت همگانی و قواعد مشترک نیاز دارد.
کنفرانس اسقفهای کاتولیک آمریکا ۲۵ شهریور اعلام کرد پس از دیدار شماری از رهبران این نهاد با مدیران شرکتها، کارگروهی برای بررسی مسائل مرتبط با هوش مصنوعی تشکیل داده است.
این نهاد خبر داد گفتوگوها بر راههای حفظ هوش مصنوعی «در خدمت بشریت» و ضرورت مقابله فوری با خطرهای واقعی این فناوری متمرکز بوده است.
۱۹ شهریور، شرکت اوپنایآی بر لزوم وضع مقررات ملی و الزامآور برای ایمنی هوش مصنوعی در آمریکا تاکید کرد.
این درخواست پس از بروز چند مورد رفتار خارج از کنترل عاملهای هوش مصنوعی مطرح شد.
از خطر جنگ جهانی تا سلاحهای خودمختار
هشدارهای واتیکان درباره هوش مصنوعی به سال ۲۰۱۹ بازمیگردد؛ زمانی که دو کنفرانس درباره خطرهای احتمالی این فناوری برگزار کرد.
پاپ فرانسیس، رهبر پیشین کاتولیکهای جهان، در یکی از این نشستها هشدار داد اطلاعات نادرست تولیدشده با هوش مصنوعی میتواند جرقه یک جنگ جهانی دیگر را بزند.
واتیکان در سال ۲۰۲۰ با مایکروسافت، آیبیام، سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد و دولت ایتالیا همراه شد و بر توسعه هوش مصنوعی به شیوهای تاکید کرد که هدف آن صرفا افزایش سود یا جایگزینی تدریجی نیروی انسانی نباشد.
یکی از نگرانیهای اصلی پاپ لئو استفاده نظامی از هوش مصنوعی است. او خواستار نظارت بر توسعه سامانههای تسلیحاتی، از جمله سلاحهای مورد استفاده در جنگ روسیه و اوکراین، شده است.
لئو پیشتر هشدار داد این سلاحها چنان پیشرفت کردهاند که «عملا از توان انسان برای کنترل آنها خارج شدهاند».
بنانتی نیز پهپادهای مجهز به هوش مصنوعی را به مینهای زمینی تشبیه کرد که در انتخاب اهداف خود تمایزی قائل نمیشوند.
او هشدارهای واتیکان درباره هوش مصنوعی را با موضع دیرینه پاپها درباره خلع سلاح هستهای مقایسه کرد و گفت اگر تسلیحات هستهای توان نابودی بشریت را دارند، دستکاری محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی مولد در فضای اجتماعی نیز میتواند توان جوامع برای کنار هم ماندن را از بین ببرد.
بنانتی افزود سلاحهای هستهای در تاسیسات مشخصی نگهداری میشوند و میتوان آنها را شمارش و کنترل کرد، اما هوش مصنوعی تا این اندازه قابل مشاهده و رصد نیست.
روزنامه والاستریت ژورنال ۱۸ شهریور نوشت نگرانیها در آزمایشگاههای هوش مصنوعی رو به افزایش است و رقابت میان شرکتهای فناوری، آنها را به مسابقهای برای ساخت مدلهای خودبهبوددهنده سوق داده؛ مدلهایی که ممکن است از کنترل انسان خارج شوند.
بر اساس این گزارش، جیکوب کاکسون، از پژوهشگران شرکت آنتروپیک، بهدلیل نگرانی از رقابت این شرکت و رقبایش برای ساخت سامانههای هوش مصنوعی خودبهبوددهنده، از این صنعت کنارهگیری کرده است.
این کمیسیون دوشنبه ۳۰ شهریور اعلام کرد تحقیقاتش نشان میدهد گوگل در فاصله سالهای ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۰، در سه قابلیت مشخص خود، مقررات عمومی حفاظت از دادههای اتحادیه اروپا، موسوم به GDPR، را نقض کرده است.
این سه قابلیت شامل «فعالیت وب و برنامهها»، «تاریخچه موقعیت مکانی» و «دقت موقعیت مکانی» میشوند.
خبرگزاری رویترز گزارش داد جریمه گوگل چهارمین جریمه بزرگ در میان بیش از چهار میلیارد یورو جریمهای است که کمیسیون حفاظت از دادههای ایرلند تاکنون اعمال کرده است.
از زمان اجرایی شدن مقررات عمومی حفاظت از دادهها در سال ۲۰۱۸، ایرلند بهدلیل میزبانی از مقر فعالیتهای اروپایی بسیاری از شرکتهای بزرگ فناوری آمریکایی، به نهاد ناظر اصلی اتحادیه اروپا بر عملکرد این شرکتها در حوزه حفاظت از دادهها تبدیل شده است.
کمیسیون حفاظت از دادههای ایرلند همچنین به گوگل دستور داد ظرف شش ماه شیوه پردازش دادههای خود را با مقررات اتحادیه اروپا منطبق کند.
گراهام دویل، معاون کمیسر این نهاد، گفت: «در نتیجه کوتاهیهای گوگل در این زمینه، ممکن بود کاربران از این موضوع بیاطلاع باشند که از اطلاعات مکانی آنها، برای مثال، برای تاثیرگذاری بر آنها از طریق تبلیغات یا تشخیص علایقشان استفاده میشود.»
او افزود نگهداری دادههای مکانی کاربران بیش از مدت لازم، باعث شد آنها کنترل کمتری بر اطلاعات شخصی خود داشته باشند.
گوگل تاکنون به درخواست رویترز برای اظهارنظر درباره این جریمه پاسخ نداده است.
پیشتر در شهریور ۱۴۰۴، دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، اروپا را به انجام «اقدامات تبعیضآمیز» علیه شرکتهای فناوری آمریکایی متهم کرده و هشدار داده بود در صورت ادامه این روند، واشینگتن اقدامات تلافیجویانه را در دستور کار قرار خواهد داد.
کمیسیون اروپا در آن زمان گوگل را بهدلیل تخلفات ضدرقابتی در بازار تبلیغات دیجیتال به پرداخت ۳.۵ میلیارد دلار جریمه محکوم کرده بود.
ترامپ این جریمه را «ناعادلانه» خوانده و گفته بود پولی که باید صرف سرمایهگذاری و ایجاد شغل در آمریکا شود، به اروپا منتقل میشود و «مالیاتدهندگان آمریکایی چنین رفتاری را تحمل نخواهند کرد».
تحقیقات درباره دادههای مکانی گوگل چگونه آغاز شد؟
کمیسیون حفاظت از دادههای ایرلند سال ۲۰۲۰ و پس از شکایت چند سازمان اروپایی مدافع حقوق مصرفکنندگان، از جمله سازمان مصرفکنندگان اروپا (BEUC)، تحقیق درباره نحوه پردازش دادههای مکانی کاربران از سوی گوگل را آغاز کرد.
بخشی از موارد نقض مقررات به قانونی و منصفانه بودن نحوه پردازش دادههای مکانی کاربران در قابلیتهای «فعالیت وب و برنامهها» و «تاریخچه موقعیت مکانی» مربوط میشد.
«فعالیت وب و برنامهها» یکی از تنظیمات حساب کاربری گوگل است که اطلاعات مربوط به فعالیت کاربران در سرویسهای این شرکت را پردازش میکند.
«تاریخچه موقعیت مکانی» نیز موقعیت کاربران را از طریق دستگاههای همراه آنها ثبت و دنبال میکند.
کمیسیون حفاظت از دادههای ایرلند همچنین اعلام کرد سه تحقیق قانونی دیگر درباره گوگل در جریان است که همگی به مراحل پیشرفته رسیدهاند.
این نهاد در سال ۲۰۲۳ نیز متا، مالک فیسبوک، را بهدلیل انتقال دادههای شخصی کاربران از اتحادیه اروپا به ایالات متحده، ۱.۲ میلیارد یورو جریمه کرده بود.
