افزایش فشارهای اقتصادی واشینگتن علیه تهران؛ آنچه در اول شهریورماه گذشت
همزمان با نزدیک شدن به زمان اعلام جزییات تحریم‌های تازه آمریکا علیه جمهوری اسلامی، تنش میان تهران و واشینگتن بر سر فشارهای اقتصادی و تنگه هرمز افزایش یافت. قرار است اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، دوم شهریور جزییات تحریم‌هایی را اعلام کند که مقام‌های دولت دونالد ترامپ از آنها با عنوان «سخت‌ترین تحریم‌های تاریخ» علیه جمهوری اسلامی یاد کرده‌اند. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، این اقدام را «جنگ اقتصادی» و نشانه «درماندگی» آمریکا خواند.
تشدید فشارهای آمریکا همزمان با ادامه کاهش ارزش پول ملی ایران بود و قیمت دلار در بازار آزاد از مرز ۲۰۰ هزار تومان عبور کرد. در داخل حکومت نیز نگرانی‌ها درباره پیامدهای اقتصادی جنگ و تحریم‌ها افزایش یافت. بابک نگاهداری، رییس مرکز پژوهش‌های مجلس، تورم را یکی از ابزارهای اصلی «جنگ اقتصادی» برای ایجاد نارضایتی اجتماعی خواند و شماری از نمایندگان مجلس نیز درباره گرانی، مشکلات معیشتی و احتمال افزایش قیمت بنزین هشدار دادند.
در همین حال، تنگه هرمز همچنان یکی از کانون‌های اصلی رویارویی دو طرف بود. سنتکام اعلام کرد نیروهای آمریکایی در چارچوب محاصره دریایی ایران مسیر ۷۰ کشتی تجاری را تغییر داده، سه کشتی را از کار انداخته و دو کشتی را بازرسی کرده‌اند. مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا نیز سطح تهدید امنیتی در تنگه را «شدید» ارزیابی کرد و از ادامه خطر مین‌های شناور و فشار سپاه پاسداران برای تغییر مسیر کشتی‌های تجاری خبر داد. همزمان، کمیسیون امنیت ملی مجلس دریافت هزینه بابت خدمات از کشتی‌های مجاز به عبور از تنگه هرمز را تصویب کرد.
مقام‌های جمهوری اسلامی در واکنش به فشارهای واشینگتن بر تهدیدهای اقتصادی و نظامی افزودند. محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، اعلام کرد تهران مشارکت یا حمایت کشورها از «جنگ اقتصادی آمریکا» را اقدامی جنگی تلقی خواهد کرد و تهدید کرد در صورت ادامه آن «حتی یک قطره نفت» از تنگه هرمز یا دیگر نقاط خلیج فارس صادر نخواهد شد. حمیدرضا حاجی‌بابایی، نایب‌رییس مجلس، نیز تهدید کرد در صورت حمله به اقتصاد ایران، شرکت‌های اقتصادی طرف مقابل در منطقه هدف قرار خواهند گرفت.
در عرصه سیاسی و دیپلماتیک نیز نشانه‌ای از کاهش سریع تنش دیده نشد. مایک جانسون، رییس مجلس نمایندگان آمریکا، گفت انتظار دارد جنگ ایران به‌زودی وارد «مرحله جدیدی» شود و متحدان واشینگتن برای پایان دادن به آن کمک کنند. همزمان، عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، برای گفت‌وگو درباره کاهش تنش‌ها راهی تهران شد و عراق نیز به جمهوری اسلامی و عربستان سعودی پیشنهاد تشکیل شورای مشترک هماهنگی امنیتی داد.
در داخل ایران نیز مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، با اشاره به مشکلات اقتصادی و شرایط جنگی بر اجرای تفاهم‌های صورت‌گرفته تاکید کرد و گفت نقض تصمیم‌های توافق‌شده، مسیر کشور را متزلزل خواهد کرد.
نمایش یک پهپاد تولید جمهوری اسلامی در میدان آزادی تهران
نیویورک‌تایمز گزارش داد یک استارت‌آپ آمریکایی در امارات متحده عربی رهگیرهای ارزان‌قیمتی برای مقابله با پهپادهای ایران تولید می‌کند و قصد دارد تولید جهانی خود را تا اواسط سال ۲۰۲۷ به ماهانه ۱۵ هزار رهگیر برساند.
این روزنامه آمریکایی یکشنبه یکم شهریور نوشت کارگران در کارخانه‌ای در امارات، قطعات رهگیرهای موسوم به «گاردین» را که با چاپگر سه‌بعدی ساخته شده‌اند، به یکدیگر متصل می‌کنند. نمونه معرفی‌شده در گزارش نیویورک‌تایمز حدود ۵ هزار دلار قیمت دارد. این نسخه از رهگیرهای گاردین می‌توانند با سرعتی نزدیک به ۳۲۰ کیلومتر بر ساعت پهپادهای ایرانی را در آسمان سرنگون کنند.
این کارخانه نخستین مرکز تولید استارت‌آپ پاوراس در خاورمیانه و بخشی از برنامه این شرکت برای تبدیل‌شدن به یک تامین‌کننده جهانی فناوری مقابله با پهپاد است.
به گزارش نیویورک‌تایمز، سخنگوی پاوراس گفت کارخانه‌های وابسته به این شرکت در حال حاضر ماهانه حدود ۳ هزار رهگیر پهپادی تولید می‌کنند. پاوراس در تلاش است شبکه‌ای از کارخانه‌ها ایجاد کند تا تولید جهانی خود را تا اواسط سال ۲۰۲۷ به ماهانه ۱۵ هزار رهگیر افزایش دهد.
این شرکت هویت مشتریان و تولیدکننده طرف قرارداد خود در امارات را اعلام نکرد.
این رهگیرها به موشک‌های کوچک شباهت دارند و برای برخورد مستقیم با تهدیدهای هوابرد و انهدام آنها پیش از رسیدن به هدف طراحی شده‌اند.
پاوراس یک شرکت آمریکایی فعال در زمینه فناوری‌های دفاعی و سامانه‌های خودران است که سال ۲۰۲۵ تاسیس شد و دفتر مرکزی آن در وست پالم بیچ فلوریداست. این شرکت سامانه‌های هوایی و دریایی بدون سرنشین را برای کاربردهای دفاعی و حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی تولید و یکپارچه می‌کند.
پاوراس رهگیرهای خانواده گاردین را بر پایه طرحی اوکراینی ساخته است. این طرحی پیش‌تر در مقابله با نسخه‌های روسی پهپاد شاهد جمهوری اسلامی کارآمد بود.
راه‌اندازی این کارخانه در شرایطی صورت گرفت که با کاهش ذخایر رهگیرهای ساخت آمریکا، نیاز به تسلیحات ارزان‌تر برای مقابله با حملات پهپادی افزایش یافته است.
بیش از ۵۰۰ موشک بالستیک و ۲ هزار و ۲۰۰ پهپاد ایرانی از زمان آغاز جنگ به سوی اهدافی در امارات شلیک شده‌اند. این حملات دست‌کم ۱۵ کشته و صدها زخمی بر جای گذاشتند، یک پالایشگاه نفت را تعطیل کردند و دو مرکز داده آمازون را از بین بردند.
جنگ ایران همچنین به برنامه‌های دیرینه امارات و دیگر کشورها برای تولید تسلیحات در داخل مرزهایشان سرعت بخشیده است.
نیویورک‌تایمز نوشت پاوراس برای پاسخ‌گویی سریع به نیاز کشورهای متحد آمریکا، با تولیدکنندگان محلی در مناطقی همکاری می‌کند که به این رهگیرها نیاز دارند. این شیوه به شرکت امکان می‌دهد به‌جای ساخت کارخانه‌های جدید در آمریکا و صادرات تسلیحات، از ظرفیت کارخانه‌های موجود در نزدیکی مناطق درگیری استفاده کند.
این الگوی تولید با شیوه متعارف فعالیت در صنایع دفاعی تفاوت دارد؛ صنعتی که به کندی، دیوان‌سالاری و هزینه‌های بالا شهرت دارد.
پس از آغاز جنگ ایران، آمریکا و متحدانش در منطقه به دنبال راهکارهای کم‌هزینه‌تری برای مقابله با پهپادهای جمهوری اسلامی هستند؛ زیرا هزینه سرنگون کردن این پهپادها با موشک‌های پیشرفته پدافندی به‌مراتب بیشتر از قیمت هدف است. در همین راستا، آمریکا ۹ خرداد یک سامانه دفاع هوایی را با موفقیت آزمایش کرد که سرنگون کردن پهپادهای ارزان‌قیمت، از جمله پهپاد شاهد، را بدون استفاده از موشک‌های میلیون‌دلاری امکان‌پذیر می‌کند.
فرماندهان با استفاده از سامانه «مدیس» می‌توانند متناسب با نوع تهدید، از توپ، موشک یا اخلال الکترونیک برای مقابله با پهپادها استفاده کنند.
وال‌استریت ژورنال ۹ خرداد گزارش داد نیروی دریایی آمریکا در جریان یک رزمایش مشترک با فیلیپین در ماه آوریل، از خودروی «سامانه یکپارچه دفاع هوایی تفنگداران دریایی» یا «مدیس» برای سرنگون کردن پهپادها استفاده کرد.
این سامانه با استفاده از خودروهای تاکتیکی جدید، توپ‌ها و مهمات ویژه می‌تواند هزینه مقابله با تهدیدهای پهپادی را به شکل چشمگیری کاهش دهد.
سامانه مدیس در شرایطی طراحی شده است که ارتش آمریکا و متحدانش با یکی از چالش‌های اصلی جنگ‌های مدرن روبه‌رو هستند: چگونه می‌توان پهپادهای ارزان‌قیمت را بدون استفاده از موشک‌هایی سرنگون کرد که هزینه تولیدشان گاه بیش از ۱۰ برابر قیمت پهپاد هدف است؟
ران بوسو، تحلیلگر حوزه انرژی، در تحلیلی که خبرگزاری رویترز دوشنبه ۲۲ تیر منتشر کرد، نوشت توسعه پهپادهای ارزان‌قیمت و تولید انبوه این تسلیحات معادلات جنگ‌های مدرن را تغییر داده و زیرساخت‌های حیاتی انرژی را به یکی از آسیب‌پذیرترین بخش‌های اقتصاد جهانی تبدیل کرده است.
تجربه میدان‌های نبرد در اوکراین، روسیه و خاورمیانه نشان داده است پهپادهای کوچک و کم‌هزینه می‌توانند از سامانه‌های سنتی پدافند هوایی عبور کنند و پالایشگاه‌ها، نیروگاه‌ها، پایانه‌های صادراتی و خطوط لوله را در معرض تهدید قرار دهند.
این تحول توازن سنتی میان مهاجم و مدافع را به شکل چشمگیری بر هم زده است. تاسیساتی که ساختشان دهه‌ها زمان و میلیاردها دلار هزینه برده، اکنون در برابر حملات انبوه پهپادهایی آسیب‌پذیرند که قیمت هر یک تنها چند صد تا چند هزار دلار است.
بوسو جمهوری اسلامی را یکی از آشکارترین نمونه‌های این تغییر توصیف کرد و نوشت تهران از زمان آغاز جنگ اخیر در ۹ اسفند ۱۴۰۴، بارها با استفاده از پهپادها تلاش کرده است کشتیرانی در تنگه هرمز را مختل کند.
این حملات تصور دیرینه‌ای را به چالش کشیده‌اند که بر اساس آن، بستن این آبراه تنها با حضور گسترده نیروی دریایی امکان‌پذیر است.
تهدیدهای پهپادی همچنین کشورهای تولیدکننده نفت و گاز حاشیه خلیج فارس را واداشته‌اند برنامه‌های قدیمی خود را برای کاهش وابستگی به تنگه هرمز احیا کنند.
رقابت بر سر تولید رهگیرهای ارزان‌تر
نیویورک‌تایمیز در گزارش خود نوشت آسیب‌پذیری زیرساخت‌های حیاتی در برابر حملات پهپادی، امارات را به گسترش ظرفیت داخلی برای تولید تجهیزات دفاعی نیز سوق داده است.
مایکل سیننسکی، هم‌بنیان‌گذار و معاون اجرایی بازاریابی پاوراس، گفت این شرکت آموزش، قطعات و نرم‌افزار لازم برای مونتاژ رهگیرها برای یک مشتری در خاورمیانه را در اختیار یک تولیدکننده قراردادی اماراتی قرار داد. به گفته او، این ساز و کار برای افزایش سرعت تولید طراحی شد.
پاوراس تنها شرکت آمریکایی تولیدکننده رهگیر در امارات نیست. شرکت ریتیون در ماه اکتبر از همکاری برای تولید رهگیرهای «کایوت» در این کشور خبر داد. بر اساس گزارش مرکز امنیت نوین آمریکا، اندیشکده‌ای مستقر در واشینگتن، قیمت هر رهگیر کایوت حدود ۱۲۶ هزار و ۵۰۰ دلار برآورد می‌شود.
شرکت نوپای «نروس»، مستقر در تورنس کالیفرنیا، نیز در حال توسعه پهپاد رهگیری به نام «بندیت» است که مدل پایه آن حدود ۵ هزار دلار قیمت دارد و می‌تواند از نظر قیمت با گاردین رقابت کند.
با این همه، تولید رهگیرهای گاردین در منطقه آغاز شده است. چند هفته پس از شروع جنگ، برت ولیکوویچ، مدیر عملیاتی پاوراس، قابلیت‌های گاردین را به یک خریدار در دبی نشان داد و اندکی بعد قراردادی دریافت کرد.
در آن زمان، امارات برای انهدام پهپادهای شاهد ۴۰ هزار دلاری از رهگیرهای «پک-۳» استفاده می‌کرد که بهای هر یک چند میلیون دلار است.
۴۴ عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی شریف در نامهای به صدور احکام سنگین انضباطی برای دانشجویان، از جمله اخراج و چهار سال محرومیت از تحصیل یک دانشجو، اعتراض کردند و خواستار توقف اجرای این احکام تا بررسی دوباره روند رسیدگی به پرونده‌ها شدند.
امضاکنندگان با اشاره به رویدادهای پس از اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۱ و اعتراضات دانشجویی سال‌های اخیر، از عملکرد معاونت دانشجویی و شورای انضباطی بدوی دانشگاه انتقاد قرار کردند.
آنها نوشتند صدور حکم اخراج و چهار سال محرومیت از تحصیل برای یکی از دانشجویان، برای نخستین بار در تاریخ دانشگاه صنعتی شریف از سوی یکی از ارکان این دانشگاه صورت گرفته است.
به گفته امضاکنندگان، از همان ابتدای صدور احکام، شمار قابل‌توجهی از اعضای هیات علمی درباره «مخدوش بودن» روند رسیدگی هشدار دادند و به ترکیب شورای انضباطی بدوی و روند بررسی پرونده‌ها اعتراض کردند.
کانال دانشجویان متحد اول شهریور گزارش داد امین هادوی، دانشجوی پیشین رشته کامپیوتر دانشگاه صنعتی شریف، حدود یک ماه است در بازداشت به سر می‌برد و تاکنون اطلاعی از محل نگهداری، دلیل بازداشت، اتهام‌ها و وضعیت پرونده او منتشر نشده است.
این رسانه دانشجویی ۲۸ مرداد نیز گزارش داد کمیته انضباطی دانشگاه صنعتی شریف برای سه دانشجوی دیگر حکم بدوی اخراج صادر کرده و شمار دانشجویانی که تاکنون چنین حکمی گرفته‌اند به ۱۰ نفر رسیده است.
بر اساس این گزارش، آریانا کوچکی، دانشجوی مهندسی صنایع، و آرش حاتمی، دانشجوی فیزیک، علاوه بر اخراج به یک سال محرومیت از تحصیل در همه دانشگاه‌های کشور و علی علیرضایی، دانشجوی علوم ریاضی، به پنج سال محرومیت از تحصیل محکوم شده‌اند.
دانشجویان متحد ۲۹ خرداد نیز از صدور حکم بدوی اخراج برای هفت دانشجوی شریف به نامهای رضا دالمن، سپنتا سعیدی، فریبرز کهن‌زاد، پرنیان خدابخشی، فاطمه خاکپور، حسین شادمان و مسیحا باقری خبر داده بود.
پرونده سه نفر از آنان با محوریت فعالیت در شبکه‌های اجتماعی و چهار نفر دیگر با محوریت اعتراضات اسفندماه بررسی شده است.
انتقاد از روند رسیدگی به پرونده‌های انضباطی
اعضای هیات علمی شریف در ادامه نامه نوشتند گفت‌وگو با دانشجویانی که احکام انضباطی گرفته‌اند، نشان می‌دهد روند رسیدگی در شورای انضباطی بدوی دارای «ابهامات و مسائل جدی» است و احکامی که به اخراج و محرومیت از تحصیل انجامیده‌اند باید بازبینی شوند.
آنها تاکید کردند دانشگاه باید محل پرسش، نقد، گفت‌وگو و آزاداندیشی باشد و اگر در مواجهه با اختلاف و اعتراض، رابطه خود با دانشجو را بر مبنای «حذف و طرد» تعریف کند، «اعتماد میان دانشجو و دانشگاه» را از دست می‌دهد.
امضاکنندگان از رییس دانشگاه صنعتی شریف خواستند روند منتهی به صدور احکام را بازبینی کند و با پیگیری موضوع در وزارت علوم، از اجرای آنها پیش از بررسی دوباره روند صدورشان در شوراهای انضباطی بدوی و تجدیدنظر جلوگیری کند.
آنها در پایان تاکید کردند نحوه رفتار دانشگاه با دانشجویان در حافظه جمعی باقی می‌ماند و نوشتند نمی‌خواهند شریف به‌عنوان جایی در یادها بماند که «در لحظه‌های دشوار، به جای گفت‌وگو، به جای شنیدن و به جای درک کردن، راه حذف دانشجو را انتخاب کرد».
صدور احکام اخراج و محرومیت از تحصیل به دانشگاه شریف محدود نیست. در ماه‌های اخیر دانشجویانی از دانشگاه‌های دیگر، از جمله علیرضا جعفرزاده، امیرمحمد کریمی، مهیار افتخاری و امیرمحمد سورمه نیز با حکم اخراج روبه‌رو شده‌اند.
جمهوری اسلامی از آغاز استقرار خود در ایران، بارها دانشجویان و استادان منتقد را بازداشت، از دانشگاه اخراج یا با برخوردهای امنیتی و قضایی مواجه کرده است.
برخوردهای امنیتی و قضایی همراه با محرومیت‌های انضباطی علیه دانشجویان در دانشگاه‌های سراسر ایران از زمان جنبش «زن، زندگی، آزادی» در سال ۱۴۰۱ و پس از اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ تشدید شده است.
روزنامه شرق ۱۱ خرداد گزارش داد پس از اعتراضات دی‌ماه، دانشگاه‌ها تشکیل و رسیدگی به پرونده‌های انضباطی دانشجویان را افزایش داده‌اند و احکام صادرشده «کم‌سابقه» است.
همزمان با عبور قیمت دلار آمریکا از مرز ۲۰۰ هزار تومان و تشدید نگرانی‌ها درباره آینده اقتصاد ایران، جدال لفظی میان مقام‌های جمهوری اسلامی و دولت آمریکا بر سر تحریم‌های تازه ادامه دارد. فرمانده ارتش پاکستان قرار است برای گفت‌وگو درباره کاهش تنش‌ها به تهران سفر کند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، یکشنبه یکم شهریور، با انتشار ویدیویی در تلگرام، تهدید آمریکا به تحریم‌های تازه را نشانه «درماندگی» خواند. او گفت: «جنگ اقتصادی ترامپ، فیلم تکراری است که ما حفظیم. جنگ اقتصادی، همان قلدری همیشگی است که در سیاست‌های آمریکا دیده‌ایم.»
او در بخشی از این ویدیو تغییر مسیر آمریکا از عملیات نظامی به تشدید محدودیت‌های اقتصادی علیه جمهوری اسلامی را نشانه‌ای از »درماندگی» رهبران ایالات متحده خواند و تاکید کرد واشینگتن برای رسیدن به «راه‌حلی مبتنی بر عدالت و عزت» باید «محترمانه» سخن بگوید.
این سخنان پیش از نشست خبری اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، مطرح شد. قرار است بسنت دوشنبه دوم شهریور جزییات تحریم‌هایی را اعلام کند که مقام‌های آمریکایی از آن با عنوان «سخت‌ترین تحریم‌های تاریخ» علیه ایران یاد کرده‌اند.
در همین حال، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، اعلام کرد عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، دوشنبه به تهران سفر خواهد کرد. به گفته بقائی، هدف از این سفر تقویت روابط دوجانبه و «ادامه مساعی جمیله» پاکستان برای کمک به برقراری صلح و امنیت در منطقه است.
پاکستان در مذاکرات واشینگتن و تهران برای پایان دادن به جنگ نقش میانجی داشته است. پس از انتشار سخنان بقائی، خبرگزاری رویترز گزارش داد دو منبع در دولت پاکستان سفر منیر را تایید کردند. یک منبع گفت تهران و اسلام‌آباد به‌طور مستقیم با یکدیگر در تماس‌اند.
منبع دوم گفت فرمانده ارتش پاکستان درباره تحولات اخیر جنگ، تهدید آمریکا به اعمال تحریم‌های تازه، تفاهم‌نامه اسلام‌آباد، شرایط پس از توافق پاکستان، ترکیه و عربستان سعودی و مسائل مربوط به حوثی‌ها با مقام‌های جمهوری اسلامی گفت‌وگو خواهد کرد.
تشدید فشار اقتصادی و تهدید به اقدام متقابل
قیمت دلار آمریکا یکشنبه یک شهریور به ۲۰۰ هزار تومان رسید. پوند بریتانیا نیز از ۲۷۲ هزار تومان عبور کرد، یورو به مرز ۲۳۴ هزار تومان رسید و قیمت سکه طلای طرح جدید از ۲۱۸ میلیون تومان فراتر رفت.
با وجود افزایش فشار اقتصادی، مقام‌های جمهوری اسلامی تحریم‌های تازه را کم‌اثر خواندند و آمریکا و کشورهای منطقه را به اقدام متقابل تهدید کردند.
حمیدرضا حاجی‌بابایی، نایب‌رییس مجلس شورای اسلامی، گفت: «محاصره اقتصادی یعنی حمله به اقتصاد ایران و هر کسی به اقتصاد ایران حمله کند، مابه‌ازای آن، حمله به شرکت‌های اقتصادیش در منطقه و همه کسانی است که در اقتصاد و در منطقه، او را کمک می‌کنند.»
او افزود تا زمانی که «محاصره اقتصادی آمریکا» ادامه دارد، گفت‌وگو با کشورهای دیگر منطقه درباره تنگه هرمز عاقلانه نیست و این تنگه باید «قدرتمندانه در ید جمهوری اسلامی» باقی بماند.
حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، نیز گفت: «بیخ گوش آمریکا تعاملات اقتصادی داریم، آمریکا را دور می‌زنیم و نتیجه‌اش را در آینده نزدیک خواهید دید. دشمن در حال جنگ است تا ما باور کنیم او پیروز می‌شود.»
محبی اعلام جنگ اقتصادی ترامپ را «اعتراف ضمنی به شکست مفتضحانه دشمن در عرصه نظامی» خواند. او بدون ارائه جزییات گفت جمهوری اسلامی برای مقابله با فشار اقتصادی آمریکا «سناریو» دارد و «هیچ نگرانی در زمینه اقتصادی نیست».
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، همزمان با اعلام خبر تشدید محاصره اقتصادی علیه جمهوری اسلامی، تهدید کرد فراهم کردن «هر نوع راه نجات برای ایران» به پیامدهای اقتصادی برای کشورها منجر خواهد شد. افزون بر این، بسنت از چین، خریدار بیش از ۸۰ درصد نفت صادراتی ایران، خواسته است با واشینگتن همراه شود.
تاکید پزشکیان بر اجرای تفاهم‌نامه اسلام‌آباد
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، یکشنبه یکم شهریور در مراسمی در مقبره روح‌الله خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی، گفت: «ما در جنگ تمام‌عیار اقتصادی، نظامی و امنیتی قرار داریم.» او با اشاره به وضعیت کشور افزود: «در مقابل این سختی‌هایی که وجود دارد، شرمنده‌ایم.»
پزشکیان در عین حال بر اجرای تفاهم‌نامه اسلام‌آباد تاکید کرد و گفت: «وقتی تصمیم گرفتیم و تفاهم کردیم، همه باید پشت سر آن بایستیم و عمل کنیم.» او افزود: «اگر تصمیم بگیریم و بعد آن را نقض کنیم، راه‌مان متزلزل خواهد بود.»
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس، نیز گفت تهران «پیام‌های متعددی» از کشورهای همسایه درباره ایجاد ترتیبات امنیتی تازه در منطقه و مشارکت اقتصادی دریافت کرده است. او بدون نام بردن از این کشورها گفت یک نظم منطقه‌ای مستقل و «بومی» می‌تواند صلح و امنیت را برقرار کند.
در ادامه فشارهای قضایی بر زندانیان سیاسی، حسین شنبه‌زاده در پرونده‌ای تازه به یک سال حبس محکوم شد و سه نفر از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ به زندان قزل‌حصار کرج منتقل شدند. در همین حال، سایت هرانا از اجرای دست‌کم ۶۰ حکم اعدام در ماه مرداد خبر داد.
حسین شنبه‌زاده، زندانی سیاسی محبوس در زندان اوین، در پرونده جدیدی که در دوران حبس علیه او تشکیل شده است، به اتهام «نشر اکاذیب به قصد تشویش اذهان عمومی» به یک سال حبس تعزیری محکوم شد.
امیر رئیسیان، وکیل شنبه‌زاده، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت این حکم بدوی مربوط به یک پیام صوی است که موکلش به مناسبت روز تولد خود از زندان برای دوستانش فرستاده بود.
شنبه‌زاده شهریور ۱۴۰۴، همزمان با تولد ۳۷ سالگی‌اش، در پیامی صوتی از زندان اوین درباره دشواری‌های زندگی در زندان، خاطراتش با هم‌بندی‌ها و یاد دوستان و هم‌پرونده‌هایی که در سال‌های گذشته اعدام شده بودند، سخن گفت.
در دادنامه از جمله به گزارش‌های وزارت اطلاعات درباره انتشار فایل صوتی اظهارات شنبه‌زاده در روز تولدش، پس از اجرای حکم اعدام شماری از زندانیان سیاسی زندان اوین، پیاده‌سازی فایل صوتی و مستندات مربوط به نحوه انتشار آن در رسانه‌هایی که دادگاه «معاند» خوانده، استناد شده است.
رئیسیان در واکنش به صدور این حکم نوشت: «فقط تصور کنید یک زندانی با استناد به "نحوه انتشار در رسانه معاند فضای مجازی" به حبس محکوم شده است.»
شنبه‌زاده ۱۵ خرداد ۱۴۰۳ بازداشت و شهریور همان سال در مجموع به ۱۲ سال حبس و ۵۰ میلیون تومان جزای نقدی محکوم شد که با اعمال ماده ۱۳۴ قانون مجازات اسلامی، پنج سال از این حکم قابل اجراست.
انتقال سه بازداشت‌شده اعتراضات دی‌ماه از تهران بزرگ به قزل‌حصار
سایت حقوق بشری هرانا گزارش داد محمدرضا مجیدی‌اصل، بهروز زمانی‌نژاد و فرزندش، کوروش زمانی‌نژاد، از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه، شنبه ۳۱ مرداد از زندان تهران بزرگ به زندان قزل‌حصار کرج منتقل شدند.
این سه زندانی سیاسی دی‌ماه ۱۴۰۴ به همراه بیتا همتی، نامزد مجیدی‌اصل و یکی از بستگان آنها به نام امیر همتی در تهران بازداشت و در پرونده‌ای مشترک در شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران به ریاست ایمان افشاری محاکمه شدند.
این دادگاه محمدرضا مجیدی‌اصل، بیتا همتی و بهروز و کوروش زمانی‌نژاد را به اتهام «اقدام عملیاتی برای دولت متخاصم ایالات متحده و گروه‌های متخاصم» به اعدام و به اتهام «اجتماع و تبانی علیه امنیت کشور» هر یک به پنج سال حبس محکوم کرد.
امیر همتی نیز به اتهام «اجتماع و تبانی علیه امنیت کشور» به پنج سال حبس و به اتهام «فعالیت تبلیغی علیه نظام» به هشت ماه حبس محکوم شد.
دیوان عالی کشور در تیرماه امسال احکام اعدام بهروز و کوروش زمانی‌نژاد را نقض کرد و پرونده آنان برای رسیدگی مجدد به شعبه هم‌عرض ارجاع شد.
انتقال این سه زندانی سیاسی به قزل‌حصار، با توجه به سابقه صدور حکم اعدام برای آنان، نگرانی‌ها درباره وضعیت و روند رسیدگی به پرونده‌شان را افزایش داده است.
زندان قزل‌حصار کرج یکی از مخوف‌ترین زندان‌ها و مهم‌ترین مراکز اجرای احکام اعدام در ایران به شمار می‌رود و احکام اعدام شماری از زندانیان سیاسی نیز در آن به اجرا درآمده است.
اعدام دست‌کم ۶۰ زندانی در مردادماه
سایت هرانا در تازه‌ترین گزارش ماهانه خود درباره وضعیت حقوق بشر در ایران اعلام کرد در مرداد امسال دست‌کم ۶۰ حکم اعدام اجرا شده است.
از میان اعدام‌شدگان، سه نفر زن و یک نفر کودک‌مجرم بودند و دو حکم اعدام نیز در ملاءعام اجرا شد.
این سایت حقوق بشری همچنین از صدور ۱۱ حکم اعدام و تایید هفت حکم دیگر در همین ماه خبر داد.
بنیاد حقوق بشری عبدالرحمن برومند ۲۰ مرداد اعلام کرد جمهوری اسلامی از ابتدای سال جاری میلادی، برابر با ۱۱ دی ۱۴۰۴، تا آن روز دست‌کم ۹۱۶ حکم اعدام را در زندان‌های ایران اجرا کرده است.
این بنیاد در شبکه اجتماعی ایکس تاکید کرد شمار واقعی اعدام‌ها احتمالا به مراتب بیشتر است، زیرا جمهوری اسلامی برای جلوگیری از افشاگری، نظارت بین‌المللی و واکنش افکار عمومی، آمار واقعی اجرای اعدام‌ها را پنهان می‌کند.
جمهوری اسلامی از آغاز جنگ در ۹ اسفند ۱۴۰۴ و به‌ویژه پس از آغاز آتش‌بس، سرکوب معترضان و فعالان سیاسی و اجتماعی را تشدید کرده و اجرای احکام اعدام را نیز سرعت بخشیده است.
بررسی‌های ایران‌اینترنشنال نشان می‌دهد از ابتدای سال جاری حدود ۶۰ زندانی سیاسی اعدام شده‌اند و ده‌ها نفر دیگر نیز با اتهام‌های سیاسی حکم اعدام گرفته‌اند.
در یکی از تازه‌ترین موارد، خبرگزاری میزان، وابسته به قوه قضاییه جمهوری اسلامی، اعلام کرد حکم اعدام مجید آدینه، از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴، بامداد یکشنبه اول شهریور اجرا شد.
در ادامه فشارهای امنیتی و قضایی جمهوری اسلامی بر شهروندان بهائی در ایران، شش شهروند بهائی در ساری و کرج بازداشت شدند. همزمان کامیار ملاکی به دلیل اعتقاد به آیین بهائی از دانشگاه اخراج و از ادامه تحصیل محروم شد.
بازداشت پنج شهروند بهائی در ساری
سایت هرانا اول شهریور گزارش داد پنج شهروند بهائی به نامهای ثریا منوچهرزاده، مارال روشنی، نگار بدیعی، شیما سنایی و فاخره زاهدی در ۳۰ و ۳۱ مرداد در ساری بازداشت شدند.
روشنی و بدیعی را ماموران پلیس امنیت بازداشت کردند. این دو پس از چند ساعت بازجویی با قرار تامین آزاد شدند. به آنها گفته شده است برای ادامه بازجویی دوباره مراجعه کنند.
منوچهرزاده، سنایی و زاهدی به دست ماموران وزارت اطلاعات بازداشت و به بازداشتگاه اداره اطلاعات ساری، موسوم به بازداشتگاه «کشویی»، منتقل شدند.
یک منبع نزدیک به خانواده یکی از این شهروندان به هرانا گفت احکام قضایی ارایه‌شده از سوی ماموران صرفا مربوط به تفتیش بوده و دستور بازداشت را شامل نمی‌شده است، اما ماموران با این حال آنان را بازداشت کردند.
به گفته این منبع، بخش عمده پرسش‌ها از روشنی و بدیعی درباره فعالیت‌های شغلی آنان و آنچه «استفاده از حرفه برای تبلیغ دین بهائی» خوانده شده، بوده است.
روشنی و سنایی فروشنده لوازم بهداشتی، بدیعی مربی زبان انگلیسی، منوچهرزاده مربی مونته‌سوری و زاهدی خانه‌دار است.
بازداشت ارسلان یزدانی برای اجرای حکم حبس
یک منبع آگاه به ایران‌اینترنشنال گفت ارسلان یزدانی، طراح و گرافیست بهائی، ۳۱ مرداد در منزل خود به دست نیروهای امنیتی بازداشت و برای اجرای حکم حبس به زندان تهران بزرگ منتقل شد.
به گفته این منبع، ماموران هنگام بازداشت یزدانی شماری از وسایل شخصی اعضای خانواده او، از جمله تلفن همراه و لپ‌تاپ، را ضبط کردند.
ارسلان یزدانی و همسرش سمیرا ابراهیمی
این شهروند ۴۳ ساله آبان ۱۴۰۲ در شعبه ۲۹ دادگاه انقلاب تهران به ریاست علی مظلوم به شش سال حبس محکوم شد و حکم او نهایتا در دادگاه تجدیدنظر به سه سال زندان کاهش یافت.
یزدانی در ویدیویی که پیش از بازداشت ضبط کرد، گفت به دلیل بهائی بودن زندانی می‌شود و افزود به اتهام عضویت در جامعه جهانی بهائی و «تبلیغ علیه نظام» به حبس محکوم شده است.
اخراج کامیار ملاکی از دانشگاه به دلیل بهائی بودن
سایت هرانا گزارش داد کامیار ملاکی، شهروند بهائی و دانشجوی ترم دوم کارشناسی مهندسی معماری دانشگاه آزاد بیرجند، به دلیل اعتقاد به آیین بهائی از دانشگاه اخراج و از ادامه تحصیل محروم شده است.
بر اساس این گزارش، ملاکی به حراست دانشگاه احضار شد و نامهای محرمانه که از تهران برای دانشگاه ارسال شده بود، به او ابلاغ شد. در این نامه با استناد به «عدم احراز صلاحیت عمومی»، اخراج او از دانشگاه و محرومیتش از ادامه تحصیل اعلام شده است.
در کارنامه تحصیلی ملاکی نیز وضعیت او «خروج دائم از تحصیل و منع از تحصیل به دلیل عدم احراز صلاحیت‌های عمومی» ثبت شده است.
یک منبع مطلع نزدیک به خانواده ملاکی به هرانا گفت محرومیت او از تحصیل به دلیل اعتقادش به آیین بهائی صورت گرفته است.
این موارد در حالی گزارش شده‌اند که در ماه‌های گذشته فشارهای امنیتی و قضایی جمهوری اسلامی بر جامعه بهائی در شهرهای مختلف ایران، از جمله از طریق احضار، بازداشت و اجرای احکام حبس، افزایش یافته است.
۱۳ کارشناس سازمان ملل نیز ۱۲ مرداد با اشاره به بازداشت یا زندانی بودن ۵۷ شهروند بهائی، درباره شکنجه، ناپدیدسازی قهری و افزایش سرکوب بهائیان در ایران هشدار دادند.
بر اساس گزارش‌های سالانه مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، ۶۲.۴۱ درصد گزارش‌های مربوط به نقض حقوق اقلیت‌های مذهبی در سال ۲۰۲۵ به موارد نقض حقوق شهروندان بهائی اختصاص داشته است.
برآوردهای غیررسمی جمعیت بهائیان ایران را بیش از ۳۰۰ هزار نفر نشان می‌دهد، اما قانون اساسی جمهوری اسلامی این آیین را، برخلاف اسلام، مسیحیت، یهودیت و زرتشتی، به رسمیت نمی‌شناسد.
بهائیان، به‌عنوان بزرگ‌ترین اقلیت دینی غیرمسلمان ایران، از زمان انقلاب ۱۳۵۷ به‌طور سیستماتیک با سرکوب، محرومیت از تحصیل، تعطیلی کسب‌وکارها، تخریب اموال و نفرت‌پراکنی حکومتی روبه‌رو بوده‌اند.
