رویترز گزارش داد کشورهای حاشیه خلیج فارس از چین خواستهاند با استفاده از نفوذ اقتصادی و سیاسی خود بر جمهوری اسلامی، برای کاهش تنشها و تضمین امنیت تنگه هرمز و دریای سرخ نقش فعالتری ایفا کند؛ مطالبهای که میزان تمایل و توانایی پکن برای اعمال فشار بر تهران را به آزمون گذاشته است.
این خبرگزاری پنجشنبه هشتم مرداد به نقل از منابع آگاه نوشت افزایش نارضایتی کشورهای عربی از وضعیت کنونی، زمینهساز درخواست آنها از چین برای ایفای نقشی پررنگتر شده است.
اگرچه جنگ اخیر به حکومت ایران، بهعنوان رقیب بسیاری از دولتهای عربی منطقه، آسیب وارد کرده، اما همزمان صادرات حیاتی انرژی این کشورها را نیز با اختلال روبهرو ساخته و آنها را بیش از گذشته در معرض تهدیدهای جمهوری اسلامی و گروههای همپیمانش قرار داده است.
سه منبع منطقهای به رویترز گفتند تهدیدهای جمهوری اسلامی و نیروهای نیابتی آن علیه کشتیرانی در بابالمندب و تنگه هرمز، کشورهای عربی را به این جمعبندی رسانده که چین بهدلیل روابط اقتصادی گستردهاش با تهران، میتواند در کاهش تنشها نقش موثرتری ایفا کند.
این منابع معتقدند تحولات اخیر محدودیتهای ایالات متحده در مدیریت بحرانهای منطقهای را آشکار کرده است.
وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، در هفتههای گذشته با انجام دهها تماس تلفنی و دیدار دیپلماتیک با مقامهای کشورهای مختلف، تلاشهای پکن برای برقراری آتشبس در جنگ ایران را پیگیری کرده است.
ژای جون، فرستاده ویژه پکن در امور خاورمیانه، نیز با مقامهای جمهوری اسلامی و کشورهای عربی درباره راههای کاهش تنش گفتوگو کرده است.
وزارت امور خارجه چین در پاسخ به پرسش رویترز اعلام کرد پکن ارتباط نزدیک خود را با همه طرفهای درگیر حفظ کرده و همواره برای توقف درگیریها و پیشبرد روند صلح کوشیده است.
چین بهعنوان بزرگترین شریک تجاری جمهوری اسلامی و یکی از مهمترین خریداران نفت کشورهای خلیج فارس، از موقعیتی برخوردار است که هم ظرفیت میانجیگری برای آن ایجاد میکند و هم ملاحظات و حساسیتهایی به همراه دارد.
یکی از منابع خلیج فارس به رویترز گفت روابط کشورهای عربی با چین بر پایه احترام متقابل و همکاری اقتصادی استوار است و به همین دلیل، گفتوگوها معمولا به دور از فضای رسانهای و در سکوت دیپلماتیک انجام میشود.
به گفته این منبع، دولتهای عربی امیدوارند چین بتواند جمهوری اسلامی را به سمت راهحلی مبتنی بر مذاکره سوق دهد، هرچند پکن معمولا «محتاطانه و کند» عمل میکند.
رویترز افزود کشورهای منطقه آگاهند که ادامه جنگ میتواند به سود چین نیز تمام شود، زیرا فشار بیشتری بر ایالات متحده وارد میآورد.
سایه تقابل چین و آمریکا بر توان میانجیگری پکن
چین از زمان برگزاری نشست مشترک با شورای همکاری خلیج فارس در سال ۲۰۲۲، روابط اقتصادی خود را با شش عضو این شورا شامل بحرین، کویت، عمان، قطر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی، بهطور چشمگیری گسترش داده است.
به نوشته رویترز، قرار است نشست بعدی دو طرف در سال جاری در ریاض برگزار شود، هرچند هنوز بهطور رسمی تایید نشده است.
با وجود این روابط نزدیک، پکن تاکنون از محکوم کردن علنی تهدیدهای جمهوری اسلامی علیه کشتیرانی در منطقه خودداری کرده؛ موضوعی که به گفته ناظران، تردیدهایی را درباره آمادگی چین برای تضمین امنیت خلیج فارس و مسیرهای صادرات انرژی به وجود آورده است.
یکی دیگر از منابع منطقهای به رویترز گفت: «چینیها میکوشند نقش پررنگتری داشته باشند و بیش از این کمک کنند، اما میزان نفوذ آنها کمتر از چیزی بوده که تصور میکردیم. هنوز مشخص نیست این موضوع ناشی از کمبود اراده سیاسی است یا محدودیت توانایی.»
او افزود هر زمان ایالات متحده بهطور مستقیم وارد بحران میشود، رقابت راهبردی میان واشینگتن و پکن بر سایر ملاحظات سایه میاندازد و محاسبات چین را پیچیدهتر میکند.
هنری توگندهات، پژوهشگر مسائل چین در موسسه واشینگتن، نیز به رویترز گفت اولویت اصلی پکن حفظ روابط با همه بازیگران منطقه است و رهبران چین تمایلی ندارند با جانبداری آشکار از هیچ طرفی، هزینه دیپلماتیک بپردازند.
به گفته او، پس از ورود مستقیم آمریکا به جنگ، محاسبات چین دیگر تنها به خاورمیانه محدود نماند و رقابت گستردهتر این کشور با واشینگتن نیز به بخشی از معادله تبدیل شد.
انتظار میرود شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، مهرماه برای دیدار با دونالد ترامپ، همتای آمریکایی خود، به ایالات متحده سفر کند.
وزارت امور خارجه چین اعلام کرد شی طرحی چهار مادهای برای حفظ صلح و ثبات در خاورمیانه ارائه کرده که بر توسعه، امنیت و همکاری میان کشورهای منطقه تاکید دارد.
تلاش برای حفظ توازن میان همه طرفها
رویترز نوشت چین طی سالهای اخیر با اتکا به روابط اقتصادی، حضور دیپلماتیک خود را در خاورمیانه گسترش داده است.
یکی از مهمترین دستاوردهای این رویکرد، میانجیگری برای ازسرگیری روابط دیپلماتیک میان جمهوری اسلامی و عربستان سعودی در سال ۲۰۲۳ بود؛ توافقی که اکنون با تشدید تنشهای منطقهای با آزمونی دشوار روبهرو شده است.
سه منبع پاکستانی هفته گذشته به رویترز گفتند پکن در تلاش است اسلامآباد را به میانجیگری میان واشینگتن و تهران برای ازسرگیری مذاکرات صلح ترغیب کند.
شش منبع آگاه نیز این هفته خبر دادند مقامهای چینی بهطور مستقیم با حوثیهای یمن گفتوگو کردهاند تا نفتکشهای چینی بتوانند از جنوب دریای سرخ عبور کنند؛ آن هم پس از آنکه این گروه نیابتی جمهوری اسلامی اعلام کرد مانع دسترسی کشتیها به بنادر عربستان سعودی خواهد شد.
آنا بورشفسکایا، پژوهشگر ارشد موسسه واشینگتن، معتقد است تنها نتیجه ملموس تلاشهای دیپلماتیک چین تاکنون توافقهای دوجانبهای بوده که امنیت کشتیهای مرتبط با این کشور را تامین کرده است.
او ادامه داد: «فراتر از این، دشوار است بتوان دید چین چه دستاورد دیگری داشته یا اساسا تا چه اندازه مایل بوده به نتایجی فراتر دست یابد.»
به گفته این پژوهشگر، جنگ اخیر این فرصت را برای پکن فراهم کرده است که ضمن حفاظت از منافع خود، از افزایش قیمت انرژی برای تشدید فشار افکار عمومی بر آمریکا و اروپا نیز بهره ببرد.
این در حالی است که چین از تخفیفهای قابلتوجه در خرید نفت ایران که تحت تحریمهای بینالمللی قرار دارد، سود برده است.
رویترز نوشت پکن در سالهای گذشته حمایت خود از جمهوری اسلامی را از طریق تامین قطعات دومنظوره، تجهیزات مرتبط با تراشههای الکترونیکی و سامانههای ناوبری ماهوارهای افزایش داده، اما از زمان آغاز جنگ، بهطور آشکار کمک نظامی در اختیار تهران قرار نداده است.
چین همواره گزارشها درباره ارسال تجهیزات مرتبط با تراشهها، ارائه اطلاعات امنیتی یا تحویل سامانههای دفاعی به جمهوری اسلامی را رد کرده و گفته موضع پکن «شفاف و صریح» بوده و «هرگز بر آتش بحران ندمیده است».
به باور تحلیلگران، رویکرد چین در قبال بحران کنونی ادامه همان راهبرد دیرینه این کشور است؛ رویکردی که بر پرهیز از پذیرش تعهدات امنیتی گسترده در مناطق دور از حوزه منافع اصلی پکن استوار است.
آنها میگویند برخلاف ایالات متحده که شبکه ائتلافهایش بر پایه تعهدات دفاعی متقابل شکل گرفته، چین ترجیح میدهد نفوذ خود را از مسیر تجارت، سرمایهگذاری و فروش تسلیحات گسترش دهد و حضور نظامی مستقیم را تا حد امکان به مناطق پیرامونی خود محدود نگه دارد.
نخستوزیر اسرائیل در گفتوگو با شبکه ایبیسینیوز که شامگاه چهارشنبه هفتم مرداد (به وقت شرق آمریکا) پخش شد، گفت امیدوار است تلاش رییسجمهوری آمریکا برای دستیابی به یک توافق دیپلماتیک با حکومت ایران به نتیجه برسد؛ هرچند خود او درباره نیت تهران تردید دارد.
نتانیاهو در پاسخ به پرسشی درباره تمایل ترامپ به مذاکره با [حکومت] ایران، سه گزینه پیش روی رییسجمهوری آمریکا ترسیم کرد: «یکی اینکه واقعا در دستیابی به توافق موفق شود؛ دوم اینکه به محاصره ادامه دهد؛ و سوم اینکه اقدام نظامی کند.»
او افزود هر مسیری که به پایان برنامه هستهای تهران منجر شود، با هدف مشترک آمریکا و اسرائیل همخوانی دارد.
تصمیم، تصمیم اوست!
مجری ایبیسینیوز از نتانیاهو پرسید آیا در دیدار خود با ترامپ در کاخ سفید، رییسجمهوری آمریکا را برای ازسرگیری حملات به ایران تحت فشار گذاشته است.
نخستوزیر اسرائیل این برداشت را رد کرد و گفت: «در واقع نه. این یک کاریکاتور و تصویر نادرست است.»
او افزود دو طرف هر سه گزینه را «میان دوستان و متحدان» بررسی کردهاند، اما تصمیم نهایی بر عهده ترامپ است: «این تصمیم اوست.»
نتانیاهو در بخش دیگری از مصاحبه، آمریکا را «شریک ارشد» و اسرائیل را «شریک کوچکتر» این اتحاد توصیف کرد.
او در عین حال گفت بهعنوان نخستوزیر اسرائیل، هر گاه دفاع از امنیت کشورش ضروری باشد، بر اساس منافع اسرائیل عمل خواهد کرد.
تردید نسبت به دیپلماسی
نتانیاهو در پاسخ به پرسشی درباره احتمال موفقیت مذاکرات گفت نمیداند راهحل دیپلماتیک تا چه اندازه محتمل است، اما نسبت به شیوه عملکرد حکومت ایران بدبین است.
او گفت: «من نسبت به نیت ایران تردید دارم. آنها همیشه دروغ میگویند، همیشه تقلب میکنند و همیشه وقت میخرند.»
این اظهارات در حالی مطرح شد که ترامپ، به گفته ایبیسینیوز، همچنان از امکان دستیابی به توافق سخن میگوید و معتقد است [حکومت] ایران خواهان معامله است.
این در حالی است که ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، پنجشنبه هشتم مرداد اعلام کرد در تازهترین موج حملات آمریکا، دهها هدف وابسته به سپاه پاسداران، از مراکز فرماندهی نظامی و تاسیسات موشکی و پهپادی تا مراکز دیدهبانی و دفاع ساحلی، هدف قرار گرفتند.
مقامهای جمهوری اسلامی و رسانههای حکومتی نیز از حمله به دستکم پنج استان در ایران خبر دادند.
تغییر حکومت هدف اعلامشده نیست
نتانیاهو در پاسخ به پرسش مستقیم درباره اینکه آیا تغییر حکومت در ایران همچنان هدف اوست، گفت: «هدف من این است که مطمئن شوم ایران تحت این رژیم سلاح هستهای نداشته باشد.»
او تاکید کرد حکومت ایران اکنون ضعیفتر از هر زمان دیگری است، اما پذیرفت که این حکومت همچنان پابرجاست.
نتانیاهو گفت اسرائیل میتواند شرایطی برای تضعیف حکومت ایران ایجاد کند، اما تعیین سرنوشت سیاسی کشور بر عهده ایرانیان است.
نخستوزیر اسرائیل افزود: «این به مردم ایران بستگی دارد که در نهایت سرنوشت خود را رقم بزنند.»
او سپس پیشبینی کرد شکاف میان حکومت و مردم سرانجام به سقوط نظام سیاسی ایران منجر خواهد شد.
هشدار درباره پاسخ به حمله احتمالی
نتانیاهو در پاسخ به این پرسش که اسرائیل در صورت حمله جمهوری اسلامی چه خواهد کرد، گفت: «فکر میکنم آنها اشتباهی وحشتناک خواهند کرد و ما بسیار بسیار قاطعانه پاسخ خواهیم داد.»
او جزییاتی درباره ماهیت یا دامنه پاسخ احتمالی اسرائیل ارائه نکرد.
مجری ایبیسینیوز همچنین با اشاره به گزارشی از نیویورکتایمز گفت نتانیاهو پیش از آغاز جنگ، نابودی برنامه موشکی ایران در چند هفته و بسته نشدن تنگه هرمز را ممکن دانسته بود.
نخستوزیر اسرائیل این روایت را «بیان نادرست» از سخنان خود خواند.
او گفت هدف اصلیاش جلوگیری از دستیابی [حکومت] ایران به سلاح هستهای بوده و این تهدید را به «سرطان» تشبیه کرد که در صورت درمان نشدن، گسترش مییابد.
نتانیاهو همچنین اتهام گمراه کردن ترامپ برای وارد کردن آمریکا به جنگ را رد کرد و گفت: «من او را گمراه نکردم. هیچکس به رییسجمهوری ترامپ نمیگوید چه کار کند.»
به گفته نتانیاهو، ترامپ حتی پیش از بازگشت به کاخ سفید و در دیداری در مارالاگو، جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای را یکی از اهداف خود اعلام کرده بود.
تنگه هرمز و مسیرهای جایگزین انرژی
نخستوزیر اسرائیل گفت احتمال استفاده [حکومت] ایران از تنگه هرمز بهعنوان اهرم فشار را در نظر گرفته بود، اما: «پیامدهای چنین اقدامی را نمیشد با دقت پیشبینی کرد.»
او پیشبینی کرد پس از پایان جنگ، کشورها برای کاهش وابستگی به این گذرگاه، به توسعه مسیرهای جایگزین انتقال انرژی روی خواهند آورد.
نتانیاهو از انتقال انرژی به دریای سرخ و سپس از مسیر اسرائیل به مدیترانه بهعنوان یکی از گزینهها نام برد و گفت: «ما میتوانیم این گلوگاه را باز کنیم.»
اختلاف با معاون ترامپ
مجری ایبیسینیوز همچنین به سخنان جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، اشاره کرد که گفته بود افرادی در ساختار اسرائیل برای ادامه جنگ و تغییر افکار عمومی آمریکا تلاش میکنند.
نتانیاهو گفت صبح همان روز [روز انجام مصاحبه] گفتوگوی «بسیار خوبی» با ونس داشته و دو طرف موضوع را حلوفصل کردهاند.
او افزود: «این سیاست ما نیست. افراد در ساختار ما میتوانند دیدگاههای خودشان را داشته باشند، اما سیاست دولت را من تعیین میکنم.»
کابینه مصر پنجشنبه هشتم مرداد در بیانیهای اعلام کرد پس از مهار آتشسوزی، بررسیهای اولیه نهادهای مسئول نشان داد این حادثه ناشی از یک پهپاد بوده است.
در این بیانیه آمده است نهادهای مسئول تحقیقات را برای روشن شدن ابعاد حادثه ادامه میدهند و اقدامات لازم را برای حفظ منافع و امنیت ملی مصر در دستور کار قرار دادهاند.
شرکت امنیت دریایی امبری چهارشنبه هفتم مرداد در ارزیابی اولیه خود اعلام کرده بود یک پهپاد به شناور ذخیره و تبدیل گاز طبیعی مایع «انرگوس وینتر» اصابت کرده است.
سه منبع تجاری آگاه نیز به رویترز گفتند پهپاد به «انرگوس وینتر» اصابت کرد و آتشسوزی ناشی از آن به کشتی «گسلوگ سالم» سرایت کرد.
گروه مدیریت ریسک دریایی ونگارد اعلام کرد یک «پرتابه ناشناس» به سمت راست شناور «انرگوس وینتر» اصابت کرد و باعث آتشسوزی شد؛ حریقی که پس از مدتی مهار شد.
به گزارش رویترز، هنوز مشخص نیست چه طرفی مسئول این حمله است.
همزمان، نیویورکتایمز به نقل از دو مقام ایرانی که خواستهاند نامشان فاش نشود، نوشت این انفجار یک حمله پهپادی بوده که با هدف نشان دادن این موضوع انجام شده است که اگر جمهوری اسلامی تصمیم به تشدید تنش بگیرد، میتواند اختلال گستردهتری در کشتیرانی جهانی و عرضه انرژی ایجاد کند.
این دو مقام مشخص نکردند که آیا جمهوری اسلامی یا یکی از گروههای شبهنظامی همپیمانش در منطقه عامل این حمله بوده است یا نه.
آنها همچنین درباره محل پرتاب پهپاد توضیحی ندادند.
این حادثه اندکی پس از حمله موشکی جمهوری اسلامی به نیروهای آمریکایی در اردن و حملات آمریکا و عربستان سعودی به گروههای شبهنظامی مورد حمایت حکومت ایران در عراق رخ داد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، تهدید کرد علیه جمهوری اسلامی اقدام تلافیجویانه انجام دهد و حوثیهای یمن نیز از برقراری محاصره دریایی علیه عربستان سعودی خبر دادند.
رویترز نوشت به نظر میرسد این تحولات دامنه درگیری را به گستردهترین سطح از زمان آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی در اسفند ۱۴۰۴ رسانده باشد.
رویترز با بررسی زیرساختهای بندر، مخازن ذخیره و دادههای رهگیری کشتیها و تطبیق آنها با تصاویر آرشیوی و ماهوارهای، محل ضبط ویدیوی منتشرشده در شبکههای اجتماعی را راستیآزمایی کرد.
«انرگوس وینتر» یک شناور ذخیره و تبدیل گاز طبیعی مایع با ظرفیت ذخیره ۱۳۸ هزار و ۲۵۰ متر مکعب است.
مالک این شناور شرکت آمریکایی «انرگوس اینفرااستراکچر» است و مدیریت فنی، ایمنی و بازرگانی آن را شرکت «ویلهلمسن شیپ منیجمنت»، زیرمجموعه سنگاپوری گروه نروژی «ویلهلمسن»، بر عهده دارد.
وزارت نفت مصر نیز هفتم مرداد اعلام کرد نیروهای آتشنشانی و امنیتی بلافاصله آتشسوزیهای بندر دمیاط را مهار کردند و این حادثه هیچ کشته یا زخمیای بر جا نگذاشت.
به گفته این وزارتخانه، کریم بدوی، وزیر نفت مصر، برای نظارت بر عملیات امدادرسانی و مقابله با حادثه به محل رفت.
فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام)، بامداد پنجشنبه هشتم مرداد اعلام کرد نیروهای این فرماندهی ساعت ۵:۳۰ صبح به وقت ایران، موج گسترده حملات به مواضع جمهوری اسلامی را به پایان رساندند.
بر اساس اعلام پیشین سنتکام، این عملیات از ساعت ۳:۳۰ بامداد آغاز شده و دو ساعت ادامه داشته است.
به گفته سنتکام، در این عملیات دهها موضع وابسته به سپاه پاسداران هدف قرار گرفتند.
این فرماندهی هدف از حملات را کاهش بیشتر تهدیدهای جمهوری اسلامی و نیروهای نیابتی آن علیه نیروهای آمریکایی، کشتیرانی تجاری و کشورهای همسایه خلیج فارس اعلام کرد.
سنتکام افزود نیروهای سپاه پاسداران هفتم مرداد چندین موشک بالستیک را از خاک ایران - در تلاش برای انجام حملهای غافلگیرانه به نیروهای آمریکایی مستقر در خاورمیانه - شلیک کردند، اما همه این موشکها رهگیری شدند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، شامگاه هفتم مرداد و پیش از آغاز حملات گفت واشینگتن در پاسخ به اقدام جمهوری اسلامی «ضربه بسیار سختی» وارد خواهد کرد.
او گفت جمهوری اسلامی پنج موشک شلیک کرده که همگی سرنگون شدهاند و افزود: «با این حال، آنها شلیک کردند؛ بنابراین اکنون نوبت ماست.»
ترامپ در عین حال گفت همچنان احتمال دستیابی به توافق با تهران وجود دارد.
بر اساس بیانیه سنتکام، بیش از ۵۰ هزار نظامی آمریکایی اکنون در خاورمیانه مستقرند و در سطح بالایی از آمادگی و هوشیاری قرار دارند.
مناطق هدف قرارگرفته در ایران
مقامهای جمهوری اسلامی و رسانههای حکومتی اعلام کردند حملات بامداد هشتم مرداد چندین نقطه در استانهای بوشهر، خوزستان، فارس، گیلان و هرمزگان را هدف قرار داد.
در بوشهر، دو نقطه در حوالی چغادک هدف حمله قرار گرفت که به گفته فرماندار، تلفات جانی نداشت.
در خوزستان، اطراف آبادان، اروندکنار، اهواز و شادگان هدف حملات موشکی قرار گرفت.
در فارس، مقامهای استانی از حمله به مناطقی در فراشبند و کازرون خبر دادند و گفتند این حملات تلفات جانی نداشته است.
برای اطلاع از تازهترین تحولات جنگ آمریکا و جمهوری اسلامی، گزارش لحظهبهلحظه هشتم مرداد ایراناینترنشنال را در این لینک دنبال کنید.
رسانههای حکومتی همچنین از وقوع حمله در محدوده بندر انزلی در استان گیلان خبر دادند، اما تا زمان تنظیم این گزارش، مقامهای محلی جزییات بیشتری درباره محل اصابت یا خسارات احتمالی منتشر نکردند.
در هرمزگان، حمله به حوالی قشم تایید شد. به گفته مقامهای استانی، یک منزل مسکونی در محله چاهتنگو هدف قرار گرفت که در نتیجه آن سه تن کشته و دو تن دیگر زخمی شدند.
مقامهای هرمزگان حمله به بندرعباس، بستک و سیریک را رد کردند.
در کیش نیز دو انفجار شنیده شد، اما سازمان منطقه آزاد کیش اعلام کرد آسیبی به اماکن شهری و مسکونی وارد نشده است.
زمینه دور تازه حملات
این حملات در ادامه جنگی انجام شد که ۹ اسفند ۱۴۰۴ با حمله آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شد و جمهوری اسلامی نیز با حمله به اسرائیل و کشورهای میزبان پایگاههای آمریکا در منطقه به آن پاسخ داد.
پس از فروپاشی آتشبس موقت در ۲۸ خرداد، ارتش آمریکا طی ۱۳ شب پیاپی، به اهدافی در ایران حمله کرد.
واشینگتن پس از پایان سیزدهمین شب حملات، عملیات را برای چند روز متوقف کرد.
جمهوری اسلامی بامداد هفتم مرداد حمله به پایگاههای آمریکا در اردن و همچنین حمله به شناورهایی در تنگه هرمز را تایید کرد.
تهران همچنین پیشنهاد عمان برای مدیریت مشترک تنگه هرمز، یکی از مهمترین مسیرهای انتقال نفت و گاز جهان، را رد کرد.
آمریکا اعلام کرد حملات بامداد هشتم مرداد در پاسخ به حملات هفتم مرداد جمهوری اسلامی علیه نیروهای آمریکایی انجام شده است.
تشدید دوباره درگیریها نگرانیها را درباره امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز افزایش داد و بهای نفت برنت نیز هفتم مرداد با بیش از هشت درصد افزایش، از ۹۰ دلار در هر بشکه گذشت.
بهنوشته این روزنامه اکنون و پس از تازهترین حمله موشکی سپاه، ترامپ باید تصمیم بگیرد که آیا عملیات رزمی گسترده را از سر بگیرد یا نه.
بهنوشته والاستریت ژورنال برد کوپر اغلب زیر سایه دن کین، رییس ستاد مشترک ارتش، و پیت هگست، وزیر جنگ، قرار گرفته است؛ دو مقامی که بهطور منظم در دفتر بیضیشکل به ترامپ گزارش میدهند و نقش بسیار پررنگتری در بحثهای کاخ سفید درباره جنگ داشتهاند.
این روزنامه بهنقل از منابع خود نوشت با این حال این کوپر است که گزینهای برای اجرای یک کارزار هوایی سنگین علیه جمهوری اسلامی آماده کرده است.
بهنوشته والاستریت ژورنال اکنون، پس از آنکه ترامپ در پی حمله موشکی غافلگیرانه جمهوری اسلامی در بامداد چهارشنبه وعده واکنش داده است، رییسجمهوری باید تصمیم بگیرد تا چه اندازه پیش برود.
او میتواند حتی با وجود هشدارهایی مبنی بر اینکه ذخایر مهمات پدافند هوایی آمریکا رو به کاهش است، با گزینه کوپر برای اجرای ۱۰ تا ۱۴ روز حملات هوایی فشرده موافقت کند؛ حملاتی که با هدف فلج کردن توان موشکی جمهوری اسلامی طراحی شدهاند. یا ممکن است حملهای نظامی با دامنه محدودتر را انتخاب کند، با این امید که همچنان بتوان مسیر دیپلماسی را دنبال کرد.
بهنوشته والاستریت ژورنال منتقدان در کنگره میگویند هرگونه کارزار هوایی جدید میتواند دولت را عمیقتر در جنگ فرو ببرد. ترامپ طی هفتهها میان دیپلماسی منقطع و تهدیدهای آکنده از الفاظ رکیک برای بازگشت به عملیات رزمی گستردهای که در آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران دیده شد، در نوسان بوده است.
یک مقام ارشد دولت چهارشنبه گفت ترامپ «در حالوهوای تشدید تنش» قرار دارد، اما هنوز درباره «عمق این واکنش» در حال تصمیمگیری است.
بهگفته افرادی که با دیدگاه کوپر آشنا هستند، منطق پشت گزینه حداکثری او این است که آمریکا باید از حملات تلافیجویانه محدود و موردی فراتر برود؛ حملاتی که در بازداشتن تهران از تهدید کشتیها در تنگه هرمز و شلیک موشک به سوی نیروهای آمریکایی در منطقه تاثیر چندانی نداشتهاند. بر اساس این طرح، واشنگتن باید جنگ را بهشدت تشدید کند.
کوپر گفته است اگر آمریکا میخواهد اقدام نظامی موثر باشد، باید حملات هوایی خود را افزایش دهد و با وارد کردن ضربهای جدی به تهدید موشکی جمهوری اسلامی، برای شکستن بنبست تلاش کند.
این رویکرد «با تمام توان وارد شو»، که یکی از چندین گزینه طراحیشده از سوی اوست، نیاز آمریکا به استفاده از مهمات دفاعی را کاهش خواهد داد، زیرا جمهوری اسلامی توان کمتری برای حمله خواهد داشت.
والاستریت ژورنال بهنقل از این افراد افزود کین که محتاطتر توصیف میشود، اغلب کاخ سفید را نسبت به «پیامدهای مرتبه دوم و سوم» گزینههای نظامی آگاه میکند.
او نگرانیهایی درباره کاهش ذخیره موشکهای رهگیر پدافند هوایی آمریکا مطرح کرده است؛ مهماتی که برای دفاع از پایگاهها و متحدان آمریکا در دیگر نقاط جهان و همچنین مقابله با حملات موشکی جمهوری اسلامی ضروری هستند.
بهگفته این افراد، کین معتقد است پایین بودن سطح ذخایر مانع ازسرگیری عملیات رزمی گسترده علیه جمهوری اسلامی نمیشود، اما خطرات آن را افزایش میدهد.
سخنگویان کین و کوپر از اظهارنظر درباره رایزنیهای داخلی خودداری کردند.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، چهارشنبه یک روز پس از دیدار با ترامپ، با هگست ملاقات کرد.
مقامها گفتهاند اگر دولت ترامپ تصمیم بگیرد به عملیات رزمی گسترده بازگردد، ممکن است نیروهای اسرائیلی نیز در یک حمله بزرگ احتمالی آمریکا مشارکت داشته باشند.
ترامپ چهارشنبه نشان داد که از هماکنون برای ازسرگیری حملات مصمم است، هرچند جزئیات را مشخص نکرد و راه مذاکره را نیز باز گذاشت.
ترامپ به فاکسنیوز گفت: «حسابی پدرشان را درمیآوریم.»
او افزود: «ضربات سختی به آنها وارد خواهیم کرد.»
ترامپ ادامه داد: «اجازه میدهیم همچنان به گفتوگو ادامه دهند.»
ماموریت کوپر، بهعنوان فرمانده ارشد نیروهای آمریکایی در خاورمیانه، هدایت جنگ با جمهوری اسلامی و حفاظت از منافع امنیتی آمریکا در منطقه بوده است.
وظیفه کین این است که تصویر جهانی را نیز در نظر بگیرد؛ از جمله تهدیدهای چین، کره شمالی و روسیه که آنها هم بر منابع نظامی آمریکا فشار وارد میکنند.
بهنوشته والاستریت ژورنال کوپر مدتها با یک نقطهضعف بوروکراتیک روبهرو بوده است: برخلاف کین، دسترسی آسانی به دفتر بیضیشکل ندارد. بخش عمده گزارشهایی که ترامپ درباره جنگ دریافت کرده، از سوی کین و هگست ارائه شده است. کوپر از زمان آغاز جنگ تنها چند بار حضوری به رییسجمهوری گزارش داده و ترامپ و این فرمانده نیز فقط گاهبهگاه تلفنی گفتوگو کردهاند. آخرین دیدار حضوری کوپر با ترامپ، نشست هفته گذشته در ایرفورس وان بود.
شان پارنل، سخنگوی ارشد پنتاگون، در بیانیهای گفت: «وزیر هگست، دریاسالار کوپر فرمانده سنتکام و ژنرال کین رییس ستاد مشترک، کاملا همسو هستند و در ماموریت، راهبرد و عزم خود درباره عملیات برونمرزی مرتبط با ایران وحدت دارند.»
او افزود: «وزارت جنگ کاملا آماده و مهیای اقدام است و میتواند دستورات رییسجمهوری را در هر لحظه اجرا کند.»
کوپر مدتها بر این باور بوده است که اگر زمان کافی در اختیار داشته باشد، نیروی نظامی میتواند ضربهای سنگین به جمهوری اسلامی وارد کند؛ حتی در شرایطی که برخی کارشناسان نظامی استدلال میکنند قدرت هوایی بهتنهایی هرگز جنگی را نبرده است.
زمانی که ترامپ در اوایل اسفند در حال بررسی آغاز جنگ بود، کوپر برآورد کرده بود برای تکمیل عملیات ممکن است به شش هفته یا بیشتر زمان نیاز داشته باشد. اما زمان کمتری در اختیارش قرار گرفت.
کارزار هوایی مشترک آمریکا و اسرائیل روز ۹ اسفند آغاز شد، با این حال، تا فروردین ماه، رییسجمهوری دیگر بیتاب شده بود.
جمهوری اسلامی تنگه هرمز را بسته و مینگذاری دریایی در این آبراه راهبردی را آغاز کرده بود. افزایش شدید قیمت نفت اقتصاد جهانی را متلاطم کرد و آمریکا را واداشت برای کاهش قیمتها از ذخایر نفتی خود استفاده کند.
والاستریت ژورنال بهنقل از فردی که با دیدگاه کوپر آشناست، او در ۱۱ فروردین محاسبه کرد که برای تکمیل ماموریت هنوز به حدود ۲۰ روز دیگر نیاز دارد.
اما در ۱۴ فروردین، یک جنگنده اف-۱۵ئی آمریکا بر فراز جنوب غربی ایران سرنگون شد و ماموریتی پرخطر برای نجات دو خدمه آن آغاز شد.
بهنوشته والاستریت ژورنال، هرچند هر دو خلبان نجات یافتند، این حادثه در تصمیم ترامپ برای نهایی کردن توافق آتشبس تنها چند روز بعد نقش داشت.
هگست اندکی پس از اعلام آتشبس در یک نشست خبری مدعی شد برنامه موشکی جمهوری اسلامی «از نظر عملیاتی نابود شده» و پرتابگرها و موشکهای آن «بهشدت کاهش یافته و متلاشی شدهاند».
اما بر اساس ارزیابی اطلاعاتی آمریکا، نیروی موشکی جمهوری اسلامی بهطور کامل نابود نشده بود.
ترامپ در مصاحبهای در اوایل ژوئن با شبکه انبیسی گفت ایران ممکن است حدود ۲۱ تا ۲۲ درصد از موشکهای خود را در اختیار داشته باشد.
بهنوشته والاستریت ژورنال برخی تحلیلگران برآورد میکردند این میزان بیشتر باشد.
در حالی که کین کاخ سفید را از محدود بودن شمار موشکهای رهگیر پدافند هوایی در ذخایر آمریکا مطلع کرده بود، استدلال کوپر این بود که حملات هوایی قدرتمند میتواند توان موشکی جمهوری اسلامی و قابلیت آن برای تلافی را بهشدت کاهش دهد.
بر اساس رویکرد کین، سامانههای پدافند هوایی آمریکا میتوانند در منطقه بازآرایی شوند تا دفاع از نقاط کلیدی تقویت شود.
والاستریت ژورنال بهنقل از افراد آگاه نوشت که کوپر در تدوین گزینههای مربوط به یک کارزار هوایی فشرده از حمایت هگست برخوردار بوده است.
او در گفتوگو با خبرنگاران در اتاق بیضی کاخ سفید افزود: «آنها میدانند که این اتفاق خواهد افتاد. آنها از ما میخواهند این کار را نکنیم، اما خب، آنها شامگاه سهشنبه تلاش کردند حملاتی انجام دهند.»
ترامپ گفت: «آنها (جمهوری اسلامی) پنج موشک شلیک کردند که با سرعت هشت هزار و ۵۰۰ مایل بر ساعت حرکت میکردند و هر پنج موشک سرنگون شدند. اما با این حال، آنها شلیک کردند؛ بنابراین اکنون نوبت ماست. خواهیم دید که آیا در مقطعی به توافقی دست پیدا میکنیم یا نه.»
فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، بامداد چهارشنبه به وقت تهران اعلام کرد جمهوری اسلامی چندین موشک بالستیک به سوی یک پایگاه آمریکایی در اردن شلیک کرده است.
سنتکام این حمله را «حملهای غافلگیرانه» خواند اما تاکید کرد که تمامی موشکها رهگیری و منهدم شدهاند.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز در بیانیهای اعلام کرد موشکهایی بالستیک به سمت پایگاه هوایی موفق السلطی و همچنین مقر فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا در اردن شلیک شدهاند.
ارتش اردن اعلام کرد پنج موشک شلیک شده از خاک ایران رهگیری و منهدم شده و هیچ گزارش فوری از تلفات یا خسارات منتشر نشده است.
این نخستین حمله علنی اعلامشده از زمان تصمیم ترامپ برای توقف حملات علیه جمهوری اسلامی در آخر هفته گذشته بود. این تشدید تنش تنها چند ساعت پس از دیدار ترامپ با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در کاخ سفید رخ داد و حملات مشترک آمریکا و عربستان به نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی در عراق بر میزان تنشها افزود.
واکنشها به حمله عربستان و آمریکا به نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی در عراق
ارتش آمریکا اعلام کرد جنگندههای آمریکایی و سعودی در پاسخ به حملات پهپادی علیه عربستان، چندین مرکز لجستیکی و انبار تسلیحات گروههای شیعه مورد حمایت ایران را در شرق عراق هدف قرار دادهاند.
وزارت دفاع عربستان نیز اعلام کرد: «به دنبال تشدید تنش نیستیم، اما به هرگونه تجاوز پاسخ خواهیم داد.»
ترامپ در گفتوگو با فاکسنیوز گفت حملات مشترک شبانه آمریکا و عربستان علیه گروههای شیعه مورد حمایت ایران در عراق با هماهنگی دولت عراق انجام شده است.
او این گروهها را «سرطانی برای جهان» توصیف کرد و گفت در حال بررسی هشدارهای بیشتری علیه نیروهای نیابتی ایران است.
شورای امنیت ملی عراق چهارشنبه در نشستی اضطراری اعلام کرد که حملههای هوایی مرگبار آمریکا و عربستان سعودی به چند گروه شبهنظامی عراقی دستکم ۲۰ کشته برجای گذاشته است.
این شورا حملات آمریکا و عربستان را محکوم و در عین حال طرحی امنیتی برای مقابله با هرگونه نقض حاکمیت عراق و جلوگیری از تهدید کشورهای همسایه از سوی هر طرفی تصویب کرد.
یک مقام آمریکایی به شبکه سیانان گفت کشتهها ترکیبی از اعضای سپاه پاسداران و مشاوران فنی بودند.
این مقام که به دلیل حساسیت موضوعات عملیاتی نخواست نامش فاش شود، گفت این مراکز در عراق هم به دلیل حضور این افراد و هم برای از بین بردن توانایی گروههای مورد حمایت جمهوری اسلامی در شلیک موشک و پهپاد، به طور عمدی هدف قرار گرفتند.
حمله به گروه حشد شعبی که تحت حمایت تهران است، واکنش تند فرماندهان سپاه و رهبران جمهوری اسلامی را در پی داشته است.
محمد مخبر، دستیار مجتبی خامنهای، حملات به نیروهای حشد شعبی را «تجاوز به تمامیت ارضی عراق، نقض صریح منشور ملل متحد، مصداق آشکار ماهیت شرارت و برهم زدن نظم منطقهای» خواند و گفت: «حاکمیت عراق و نیروهای مسلح آن بخشی از منظومه بازدارندگی امت اسلامی هستند که هرگونه تعرض به این ساختار، تعادل راهبردی را به زیان آمران تغییر خواهد داد.»
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی نیز با انتشار بیانیهای این حملات را محکوم کرد.
کتائب حزبالله عراق، دیگر گروه شیعه تحت حمایت جمهوری اسلامی اعلام کرد که پاسخ به حملات آمریکا و عربستان سعودی «اجتنابناپذیر» است.
جنبش النجباء، گروهی وابسته به سپاه پاسداران، در واکنش به حملات آمریکا و عربستان سعودی علیه مواضع حشد شعبی در عراق، با انتشار بیانیهای خواستار اخراج نیروهای آمریکایی از عراق، قطع کامل همکاری بغداد با ریاض و تقویت سامانههای پدافند هوایی این کشور شد.
هادی العامری، دبیرکل سازمان بدر، از گروههای مورد حمایت جمهوری اسلامی، در واکنش به حملات عربستان سعودی و آمریکا به مواضع حشد الشعبی در عراق، با انتشار بیانیهای این حملات را «گناهکارانه و بدون توجیه» خواند، و گفت عربستان با این اقدام در پی شعلهور کردن جنگ و تضعیف نقش عراق در برقراری ثبات منطقه است.
تاکید دوباره ترامپ بر مذاکره
با وجود تشدید تنشها از بامداد، ترامپ چهارشنبه هفت مرداد بار دیگر تاکید کرد که مذاکرات با جمهوری اسلامی ادامه خواهد یافت.
او گفت: «اجازه میدهیم آنها همچنان به گفتوگو ادامه دهند.»
ترامپ روز جمعه دستور توقف حملات به جمهوری اسلامی را صادر کرده بود تا فرصت بیشتری برای مذاکرات دیپلماتیک میان واشنگتن و تهران فراهم شود.
رئیسجمهوری آمریکا دوشنبه به خبرنگاران گفته بود که تهران خواستار برگزاری نشست با ایالات متحده شده است. مقامات جمهوری اسلامی بعدا این سخن ترامپ را تکذیب کردند.
اوایل همین ماه، ترامپ در حال بررسی آغاز یک عملیات نظامی گسترده علیه ایران بود؛ اقدامی که از حمایت جناحهای تندرو در کنگره برخوردار بود. با این حال، او پس از هشدار مشاورانش درباره کاهش ذخایر مهمات و خطر گسترش جنگ در سراسر منطقه، از اجرای این حمله صرفنظر کرد.
