عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، گفت مقامهای حکومت پیش از جنگ ۴۰روزه سناریویی با نام «کد ۱۱۰» را برای کشتهشدن علی خامنهای تصویب کرده بودند. او اذعان کرد اطلاع آمریکا و اسرائیل از نشستهای روز حمله به مجموعه پاستور، نشانه «حفره امنیتی» است که احتمالا هنوز برطرف نشده است.
عراقچی در گفتوگویی که یکشنبه ۲۸ تیر در قسمت دوم برنامه یوتیوبی «ماجرای جنگ»، به میزبانی جواد موگویی، منتشر شد، درباره جنگهای ۱۲روزه و ۴۰روزه، اعتراضات دیماه، حمله ۹ اسفند به مجموعه پاستور و انتخاب مجتبی خامنهای به رهبری جمهوری اسلامی سخن گفت.
بخش عمده گفتههای عراقچی، از جمله جزییات مصوبات امنیتی، محتوای مذاکرات و مفاد یادداشت تفاهم با آمریکا، روایت او از نشستهای غیرعلنی حکومت است. ایراناینترنشنال به اسناد مورد اشاره او دسترسی ندارد و نمیتواند این بخشها را بهطور مستقل تایید کند.
با توجه به جزییات طرح شده در این مصاحبه به نظر میرسد این گفتوگو پیش از شروع دور سوم درگیریها میان جمهوری اسلامی و آمریکا و در حالی که مذاکرات میان دو کشور همچنان جریان داشت، انجام شده است.
جنگ ۱۲روزه؛ توقف جنگ و آمادگی برای رویارویی بعدی
عراقچی این برداشت را که مذاکره زمینه جنگ را فراهم کرد، رد کرد و گفت: «اینکه مذاکره باعث جنگ شد یا اینکه ما مذاکره کردیم و باز هم جنگ دیدیم، تعبیر درستی نیست.»
او گفت درخواست آمریکا پیش از جنگ ۱۲روزه «غنیسازی صفر» بود و جمهوری اسلامی آن را نپذیرفت. به روایت او، پس از ناکامی مذاکرات، طرف مقابل راه نظامی را برگزید. عراقچی نتیجه این جنگ را «شکست» آمریکا و اسرائیل خواند و گفت تصمیم پایان دادن به جنگ نیز تصمیم شخصی نبود و شورای عالی امنیت ملی آن را به شکل جمعی گرفت.
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی افزود تهران در آغاز جنگ ۱۲روزه برای درگیری با آن ابعاد آماده نبود و میزان تابآوری نظامی و اجتماعی را در تصمیم به توقف جنگ در نظر گرفته شد. او این تصمیم را درست دانست و گفت فاصله میان دو جنگ به نیروهای مسلح فرصت داد سامانه پرتاب موشک را تغییر دهند و برای پرتابگرهای هدفگرفتهشده جایگزین داشته باشند.
او جنگ ۱۲روزه را «مقدمه پیروزی در جنگ ۴۰روزه» توصیف کرد. این ارزیابی در حالی مطرح شد که عراقچی هیچ داده مستقلی درباره میزان خسارت دو طرف یا معیار مورد نظرش برای «پیروزی» ارائه نکرد.
عراقچی گفت آمریکا و اسرائیل پس از جنگ نخست، خود را برای درگیری طولانیتر آماده کردند و برآوردشان این بود که باید پیش از حمله نظامی، پایگاه اجتماعی جمهوری اسلامی تضعیف شود. او اعتراضات ۱۸ و ۱۹ دی را نیز در همین چارچوب قرار داد.
مذاکره برای «اتمام حجت» در کنار آمادگی برای جنگ
عراقچی گفت مقامهای سیاسی و نظامی جمهوری اسلامی از وقوع جنگ ۴۰روزه مطمئن بودند و به همین دلیل تصمیم گرفتند یک یا دو دور مذاکره را برای «اتمام حجت» ادامه دهند. به گفته او، هدف این بود که در داخل و عرصه جهانی، حکومت به نپذیرفتن راه دیپلماتیک متهم نشود.
به گفته عراقچی، جمهوری اسلامی مذاکرات را ادامه میداد اما وقوع جنگ را نیز قطعی میدانست. از همین رو، نیروهای مسلح باید برای حمله آماده میماندند و دولت نیز باید ذخایر مورد نیاز کشور را تامین میکرد. او پاسخ نظامی تهران دو ساعت پس از آغاز حمله را نتیجه همین آمادگی و تصمیمگیری قبلی دانست.
عراقچی درباره بستهشدن تنگه هرمز در نخستین روز آغاز جنگ ۴۰روزه گفت: «تنگه هرمز از روز اول بسته شد چون از قبل طراحی شده بود که اگر رهبری هدف قرار گرفت، بلافاصله تنگه بسته شود.»
ساز و کار تصمیمگیری درباره مذاکرات
عراقچی ساز و کار تصمیمگیری درباره مذاکرات را نیز شرح داد. به گفته او، «کمیته هستهای» در دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی درباره اصل مذاکره و خطوط آن تصمیم میگرفت. علی شمخانی مدتی ریاست این کمیته را بر عهده داشت و پس از کشته شدن او علی لاریجانی، دبیر وقت شورای عالی امنیت ملی، مسئول آن شد. عراقچی گفت مصوبات این کمیته همان مسیر مصوبات شورای عالی امنیت ملی را طی میکرد.
بر اساس روایت عراقچی، آمریکا در سه دور مذاکره پیش از جنگ خواهان توقف کامل غنیسازی و تحویل مواد هستهای ایران بود. در دور سوم [مذاکراتی که پس از امضای یادداشت تفاهم در جریان بود و اکنون متوقف شده است]، واشینگتن تعلیق چندساله غنیسازی را مطرح کرد. تهران این درخواست را رد کرد اما دو طرف توافق کردند کمیتههای فنی دوشنبه بعد در وین تشکیل جلسه دهند.
«محدودیت موقت غنیسازی قابل بررسی بود»
عراقچی گفت جمهوری اسلامی حاضر بود برای مدتی محدود درباره سطح غنیسازی یا نحوه استفاده از مواد هستهای اقدام اعتمادساز انجام دهد اما حفظ اصل غنیسازی را خط قرمز میدانست. او افزود پذیرش تعلیق مورد نظر آمریکا، حتی اگر مانع جنگ میشد، به معنای تحمیل «خسارتی بزرگتر از جنگ» و فروش عزت کشور بود.
او این رویکرد را به جملهای از علی خامنهای نسبت داد و گفت: «جمهوری اسلامی جنگ نمیکند، چون جنگ هزینه دارد، خطر دارد و تبعات دارد. ما نمیجنگیم، مگر اینکه هزینه نجنگیدن از هزینه جنگیدن بیشتر باشد.»
۱۸ و ۱۹ دی؛ اعتراضاتی که عراقچی آن را زمینهساز جنگ دانست
عراقچی اذعان کرد حکومت برای گستردگی و سرعت اعتراضات دیماه آمادگی نداشت. او گفت مقامها از تاثیر فشار اقتصادی بر نارضایتی اجتماعی آگاه بودند اما ابعاد اعتراضات را پیشبینی نکرده بودند.
او اعتراضات هشت تا ۱۸ دی را «عمومی و مردمی» خواند و گفت حکومت آن را تحمل کرد اما از ۱۸ دی «یک توطئه خارجی» وارد اعتراضات شد. عراقچی مدعی شد از این تاریخ سلاح و نیروهای آموزشدیده وارد صحنه شدند و برای افزایش شمار کشتهشدگان، مردم و نیروهای حکومتی را هدف قرار دادند. او در این گفتوگو سندی برای این گفتهها ارائه نکرد.
او همچنین گفت چهارشنبه پس از ۱۸ دی، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی احتمال حمله را جدی میدانستند. او افزود همان شب در مصاحبه با فاکسنیوز اعلام کرد حکومت برنامهای فوری برای اعدام بازداشتشدگان ندارد زیرا محاکمهها آغاز نشده بود. عراقچی در عین حال تایید کرد شماری از بازداشتشدگان بعدا اعدام شدند.
به گفته عراقچی، اعتراضات ۱۸ و ۱۹ دی نقش زیادی در محاسبات منتهی به جنگ داشت. او مدعی شد آمریکا و اسرائیل به این نتیجه رسیده بودند که سرمایه اجتماعی جمهوری اسلامی از بین رفته است و با آغاز حمله، مردم نیز علیه حکومت به خیابان خواهند آمد. این توصیف، روایت عراقچی از محاسبات آمریکا و اسرائیل است و او منبع مشخصی برای آن ذکر نکرد.
از مذاکرات ژنو تا حمله صبح ۹ اسفند
عراقچی درباره دور سوم مذاکرات که هفتم اسفند در ژنو برگزار شد گفت این مذاکرات به نتیجه نرسید اما قرار شد کارشناسان دو طرف دوشنبه بعد در وین گفتوگو کنند. او افزود از جمعه، یک روز پس از مذاکرات، فضای سیاسی را کاملا جنگی دید و از تماسهای بدر بن حمد البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان، دریافت که احتمال حمله بسیار جدی است.
بر اساس گفته او، پیشنهاد جمهوری اسلامی «حفظ اصل غنیسازی همراه با محدودیت زمانی بر سطح غنیسازی یا نحوه استفاده از مواد هستهای» بود با این هدف که به نگرانیها درباره ساخت سلاح هستهای پاسخ داده شود، بدون آنکه تهران از غنیسازی صرف نظر کند.
او افزود البوسعیدی پس از سفر از ژنو به واشینگتن با او تماس گرفت و از فضای «سنگین» پایتخت آمریکا گفت. عراقچی روز جمعه به قطعیت رسید که جنگ آغاز خواهد شد. او صبح شنبه، ساعت هشت، این ارزیابی را به مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، منتقل کرد و ساعت ۹ صبح، درست دقایقی پیش از هدف قرار گرفتن بیت علی خامنهای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی، برای ارائه گزارش به دفتر او رفت.
حمله به مجموعه پاستور و «حفره امنیتی»
عراقچی درباره میزان آمادگی جمهوری اسلامی گفت: «ما در جنگ ۴۰روزه غافلگیر نشدیم اما غافلگیریهای تاکتیکی داشتیم.» او آمادگی نظامی و دفاعی حکومت و پاسخ دو ساعت پس از حمله را نشانه آمادگی راهبردی دانست اما افزود: «در حفاظت از خودمان و بهخصوص مسئولان، به نظرم مقداری غافلگیری وجود داشت.»
عراقچی گفت هنگام حمله در دفتر اصغر حجازی، قائممقام دفتر خامنهای، حضور داشت و گزارش مذاکرات ژنو و احتمال وقوع جنگ را توضیح میداد. او تاکید کرد این دیدار ارتباطی با نشست شورای راهبردی روابط خارجی نداشت که در ساختمانی دیگر در مجموعه پاستور برگزار میشد.
در همان زمان، علی شمخانی با تعدادی از فرماندهان در یکی دیگر از ساختمانهای مجموعه جلسه داشت. موگویی از این جلسه بهعنوان نشست شورای دفاع نام برد. جلسهای جداگانه نیز در وزارت اطلاعات و در محلی دورتر برگزار میشد. موگویی گفت علی خامنهای نیز هنگام حمله در مجموعه پاستور حضور داشت.
به گفته او، محل جلسه شمخانی، دفتر شیرازی، دفتر حجازی و بخشهایی از مجموعه هدف قرار گرفتند. عراقچی با اشاره به اطلاع آمریکا و اسرائیل از زمان و محل نشستها گفت: «این نشاندهنده وجود یک حفره امنیتی است؛ حفرهای که احتمالا هنوز هم بهطور کامل برطرف نشده و باید درمان شود.» او افزود این حفره ممکن است از دستیابی به اطلاعات فراتر رفته و بر تصمیمسازی و فضای روانی حکومت نیز اثر گذاشته باشد.
عراقچی سه انفجار پیاپی را شرح داد. به گفته او، انفجار سوم در نزدیکی ساختمانی رخ داد که دفتر حجازی در آن قرار داشت و یک سمت ساختمان را ویران کرد. عیوضی، منشی حجازی، در حمله کشته شد اما عراقچی و حجازی که جلسهشان در بخش دیگری از ساختمان برگزار میشد، از زیر آوار خارج شدند.
او افزود ورودیها و گیتهای حفاظتی مجموعه آسیب دیده بودند و خودروهای دفتر نیز قابل استفاده نبودند. در نهایت یک شهروند با خودروی شخصی عراقچی را به وزارت امور خارجه رساند. عراقچی گفت شامگاه همان روز از کشتهشدن علی خامنهای باخبر شد.
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی گفت در سه روز نخست جنگ تقریبا از وضعیت دیگر مقامها بیاطلاع بود، سه روز بعد پزشکیان و پنج روز بعد لاریجانی را دید، و نخستین جلسه رسمی محدود نیز شش روز پس از آغاز جنگ تشکیل شد. به گفته او، اسماعیل خطیب، علی لاریجانی و باطنی، سه شرکتکننده آن جلسه، در ادامه جنگ کشته شدند.
سناریوی «کد ۱۱۰» برای کشتهشدن خامنهای
عراقچی گفت شورای عالی امنیت ملی پیش از حمله، سناریوهای گوناگون را بررسی کرده بود؛ از حمله آمریکا بدون مشارکت اسرائیل تا حمله مشترک، هدف قرار گرفتن زیرساختها و کشتهشدن رهبر جمهوری اسلامی.
او افزود مقامها حاضر نبودند در جلسات احتمال کشتهشدن خامنهای را بهطور صریح بیان کنند و به همین دلیل برای این سناریو کد تعیین شده بود. عراقچی گفت در جلسات گفته میشد: «اگر کد ۱۱۰ اتفاق افتاد، باید این اقدامات انجام شود.»
عراقچی تاکید کرد: «تمام این موارد بهصورت مکتوب تهیه، تصویب و ابلاغ شده بود.» به گفته او، از همین رو اقدامات از آغاز جنگ به شکل سازمانیافته اجرا شد و برای همه سناریوها آمادگی قبلی وجود داشت.
او هدف قرار دادن پایگاههای آمریکا در منطقه و بستن تنگه هرمز را از واکنشهای از پیش طراحیشده خواند و گفت از ظهر روز نخست جنگ با وزیران امور خارجه کشورهای شورای همکاری خلیج فارس تماس گرفت و به آنان اطلاع داد پایگاههای آمریکا در منطقه هدف قرار خواهند گرفت.
عراقچی: مجتبی خامنهای را هرگز ندیدهام
عراقچی درباره رابطهاش با مجتبی خامنهای گفت نه در دوران جنگ و نه پیش از آن با او دیدار یا ارتباطی نداشت. او مجتبی خامنهای را یکی از افراد شایسته رهبری خواند و گفت انتخاب او از طرف مجلس خبرگان این پیام را فرستاد که اصول جمهوری اسلامی با وجود جنگ و فشار تغییر نکرده است.
او در پاسخ به پرسشی درباره نقش مجتبی خامنهای در پذیرش آتشبس گفت ارتباط مستقیم با او در آن روزها دشوار بود و پیامها از طریق رابطها منتقل میشد. عراقچی روشن نکرد که رهبر جدید جمهوری اسلامی چه نقشی در تصمیم نهایی داشت.
پیشنهاد آتشبس و یادداشت تفاهم با آمریکا
عراقچی گفت پیشنهاد آتشبس از پایان هفته دوم جنگ از طرف آمریکا مطرح شد. به گفته او، جنگ باید زمانی با مذاکره پایان یابد که یک طرف در میدان دست برتر دارد. او مدعی شد جمهوری اسلامی در دو هفته نخست به دستاوردهای راهبردی رسیده بود و آمریکا و اسرائیل نیز به اهداف خود دست نیافته بودند، سپس افزود ادامه جنگ باید با سنجش دستاوردهای احتمالی و خسارتهای بیشتر بررسی میشد و نمیتوان «با جان مردم قمار کرد».
عراقچی همچنین گفت اگر آتشبس ۱۰ روز زودتر برقرار میشد، شاید دستاوردهای حکومت حفظ میشد و لاریجانی، خطیب و بخشی از زیرساختها از دست نمیرفتند اما تاکید کرد این ارزیابی نظری است.
به گفته عراقچی، بهدلیل خطر حمله به جلسه شورای عالی امنیت ملی، تصمیم درباره آتشبس در نشستهای کوچکتر بررسی و تایید شد. شرط تهران این بود که آمریکا ۱۰ بندی را که جمهوری اسلامی ارائه کرده بود، مبنای مذاکره قرار دهد.
عراقچی گفت شورای عالی امنیت ملی در جلسه نهایی، یادداشت تفاهم با آمریکا را تصویب کرد. بر اساس روایت او، دو کشور در این یادداشت متعهد شدند جنگی علیه یکدیگر آغاز نکنند، یکدیگر را تحریم نکنند، از زور استفاده نکنند، به حاکمیت و تمامیت ارضی طرف دیگر احترام بگذارند و در امور داخلی یکدیگر دخالت نکنند.
او دو بند نخست این یادداشت را مایه «سرافرازی» دانست و گفت ایران و آمریکا در آن بهعنوان «دو قدرت» در برابر یکدیگر قرار گرفتهاند.
یک منبع آگاه و نزدیک به خانواده عرفان اسفندیاری عصر یکشنبه ۲۸ تیر گفت خانواده اسفندیاری پس از انتقال عرفان به سلول انفرادی، تا ساعت پنجونیم صبح مقابل زندان دستگرد اصفهان منتظر ماندند، اما پس از بازگشت به منزل، مسئولان زندان با پدر او تماس گرفتند و خواستند همراه یک مرد دیگر به زندان مراجعه کند.
طبق این اطلاعات، مقامهای حکومتی از خانواده عرفان تعهد گرفتند که پیکر او در اصفهان دفن نشود و مراسم خاکسپاری نیز برگزار نکنند. پیکر او بدون حضور خانواده در بوئینمیاندشت دفن شد و به خانواده نیز اجازه برگزاری مراسم داده نشد.
خبرگزاری میزان، وابسته به قوه قضاییه جمهوری اسلامی، صبح ۲۸ تیر گزارش داد که اسفندیاری همراه با گلمحمد محمدی، یکی دیگر از معترضان بازداشتشده در جریان خیزش دیماه در اصفهان، اعدام شدند.
اسفندیاری در زمان اجرای حکم اعدام ۱۹ سال و محمدی که شهروند افغانستان بود، ۲۴ سال سن داشتند.
تایید حکم اعدام علیرضا رئیسی
یک منبع آگاه دیگر به ایراناینترنشنال گفت علیرضا رئیسی، متولد ۱۳۸۳ و تنها پسر خانواده، به اتهام «محاربه» به اعدام محکوم شده و دیوان عالی کشور نیز حکم او را تایید کرده است.
حکم اعدام علیرضا پس از اعتراض به دیوان عالی کشور، در مرحلهای نقض و به ۲۰ سال زندان تغییر یافت. با این حال، ۱۴ تیر به خانواده اعلام شد حکم اعدام بار دیگر «برقرار» شده و دیوان عالی کشور نیز آن را تایید کرده است.
او پس از تایید حکم، به یکی از سلولهای انفرادی زندان دستگرد اصفهان منتقل شده و در خطر اجرای حکم اعدام قرار دارد.
علیرضا، پسرعموی رامین رئیسی، جوان ۲۸ ساله و از کشتهشدگان اعتراضات دیماه در اصفهان است که شامگاه ۱۹ دی ۱۴۰۴ در جریان اعتراضات محله بهارستان این شهر ناپدید شد.
خانواده او پس از ۹ روز جستوجو، پیکرش را با آثار چهار گلوله در قفسه سینه در غسالخانه باغ رضوان پیدا کردند.
بازداشت و روند پرونده
علیرضا ۲۹ دی ۱۴۰۴، یک روز پس از خاکسپاری رامین، مقابل ورودی باغ رضوان اصفهان از سوی ماموران وزارت اطلاعات که سوار بر دو خودرو بودند، بازداشت شد.
به گفته افراد نزدیک به خانواده رئیسی، نهادهای امنیتی چند روز مسئولیت بازداشت علیرضا را نپذیرفتند و خانوادهاش را میان نهادهای مختلف سرگردان کردند؛ سرانجام، خانواده مطلع شد که او در زندان است.
همچنین خانواده رئیسی برای تعیین وکیل اقدام کردند، اما به آنها گفته شد علیرضا حق انتخاب وکیل ندارد و تنها میتواند از وکیل تسخیری استفاده کند.
بر اساس اطلاعات رسیده، یکی از مستندات پرونده، یک پیام صوتی است که علیرضا برای رامین فرستاده و در آن از او خواسته بود در اعتراضات شرکت کنند.
ماموران پس از ردیابی تلفن همراه علیرضا، او را به پرونده کشتهشدن چهار نفر از نیروهای انتظامی در میدان علیخانی اصفهان مرتبط کردند؛ اتهامی که خانواده آن را رد میکنند.
مادر علیرضا که به بیماری اماس مبتلاست، همراه با دو دخترش در انتظار بازگشت او هستند و قرار بود در آغاز سال جاری جشن نامزدیاش را برگزار کنند.
پرونده میدان علیخانی و موج احکام اعدام
بر اساس گزارش رسانه قوه قضاییه، در این پرونده، برای ۱۶ نفر کیفرخواست و برای شماری از متهمان آن حکم اعدام صادر شده بود.
ایراناینترنشنال ۱۷ تیر گزارش داده بود در جریان اعتراضات و سرکوب شدید دیماه ۱۴۰۴ در میدان علیخانی اصفهان، در مرحله نخست ۵۹ نفر بازداشت شدند و از میان آنان، ۲۳ نفر به پنج تا ۱۰ سال حبس محکوم شدند.
در این پرونده ۱۲ نفر به نامهای ابوالفضل ابراهیمی، امیرحسین ابراهیمیانالوچه، عرفان اسفندیاری، شروین باقریان، قائم حسینی، علی دشتی، علیرضا رئیسی، ابوالفضل سپاهی، علیرضا سپاهی، امیرحسین صفری، گلمحمد محمدی و امیرحسین ملکی، به اعدام محکوم شدهاند.
در این گزارش آمده بود که احکام اعدام این افراد ۱۴ تیر در دیوان عالی کشور تایید شده و پرونده برای اجرای حکم به شعبه اجرای احکام دادگاه انقلاب اصفهان ارجاع شده است.
طی یک سال گذشته، بهویژه پس از اعتراضات دی ۱۴۰۴ و جنگهای ۱۲ روزه و ۴۰ روزه، صدور، تایید و اجرای حکم اعدام علیه زندانیان سیاسی در ایران بهطور چشمگیری افزایش یافته است.
علی صالحی، دادستان تهران، ۲۳ تیر گفت پروندههای مرتبط با اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ و جنگهای ۱۲ روزه و ۴۰ روزه در شعب ویژه رسیدگی شده و برای متهمان آنها مجازاتهایی از جمله حبس و اعدام صادر و در مواردی اجرا شده است.
دستگاه قضایی جمهوری اسلامی از ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ تاکنون دستکم ۵۰ زندانی سیاسی را اعدام کرده و برای صدها نفر دیگر نیز احکام اعدام، حبسهای سنگین و مصادره اموال صادر کرده است.
این روند، نگرانیها درباره محاکمههای شتابزده و افزایش خطر صدور و اجرای احکام سنگین برای بازداشتشدگان پروندههای تازه را تشدید کرده و اعتراضهای گستردهای را در داخل و خارج از ایران به دنبال داشته است.
یک منبع آگاه به ایران اینترنشنال گفت اعتصاب غذای زندانیان واحد دو زندان قزلحصار کرج که در اعتراض به اجرای احکام اعدام و انتقال شماری از زندانیان محکوم به اعدام به سلولهای انفرادی آغاز شده، یکشنبه ۲۸ تیر وارد هفتمین روز متوالی شد.
سایت کانون حقوق بشر ایران نیز به نقل از گزارشهای دریافتی از داخل زندان نوشت با وجود وخامت وضعیت جسمانی شماری از اعتصابکنندگان، آنها اعلام کردهاند تا زمان رسیدگی به خواستههایشان به اعتصاب غذا ادامه خواهند داد.
این اعتراضها از ۲۲ تیر و پس از انتقال شش زندانی محکوم به اعدام در پروندههای مرتبط با مواد مخدر به سلولهای انفرادی برای اجرای حکم آغاز شد. در پی این اقدام، زندانیان واحد دو با اعتصاب غذا و تحصن در بند، مخالفت خود را با اجرای احکام اعدام اعلام کردند.
به گفته یک منبع آگاه از رویدادهای زندان، زندانیان معترض در طول یک هفته گذشته از دریافت جیره غذایی خودداری و در سالن بند تحصن کردهاند. شماری از آنها نیز با در دست داشتن دستنوشتههایی با شعار «نه به اعدام»، خواستار توقف اجرای احکام اعدام شدهاند.
تجمع خانوادهها و برخورد نیروهای امنیتی
با ادامه این اعتراضها، تعدادی از خانوادههای زندانیان محکوم به اعدام که برای اجرای حکم به قرنطینه زندان قزلحصار منتقل شدهاند، ۲۸ تیر مقابل این زندان تجمع اعتراضی برگزار کردند.
بر اساس گزارش کانون حقوق بشر ایران، تجمعکنندگان که حدود ۵۰۰ نفر برآورد شدهاند، با در دست داشتن پلاکارد و سر دادن شعار، خواستار توقف اجرای احکام اعدام و لغو احکام صادرشده علیه زندانیان، بهویژه محکومان پروندههای مرتبط با مواد مخدر شدند.
در این گزارش آمده است معترضان همچنین با شعارهای «حق جوانان ایران زندان و اعدام نیست» و «نه به اعدام» از اعتصاب غذای زندانیان واحد دو قزلحصار حمایت کردند.
شبکه اسناد حقوق بشر بلوچستان گزارش داد حدود ۲۰۰ نفر از نیروهای امنیتی و نظامی با یورش به این تجمع، معترضان را مورد ضرب و شتم قرار دادند.
همچنین، به گزارش کانون حقوق بشر ایران، ماموران با تهدید و برخورد فیزیکی با شماری از خانوادهها، مانع ادامه تجمع شدند و در نهایت معترضان را متفرق کردند.
بر اساس گزارش شبکه اسناد حقوق بشر بلوچستان، یکی از شهروندانی که از صحنه تجمع فیلمبرداری میکرد، گفته است نیروهای امنیتی پس از مشاهده فیلمبرداری قصد داشتند تلفن همراه او را ضبط کنند، اما او ناچار به فرار شد.
خانوادههای زندانیان اعلام کردهاند هدف از برگزاری این تجمع، جلب توجه افکار عمومی و مسئولان به افزایش اجرای احکام اعدام و وضعیت زندانیان اعتصابکننده در زندان قزلحصار کرج است.
هشدارها درباره موج اعدامها
محمد سرگزی، رییس کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس، ۲۵ تیر در گفتوگو با خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، از بررسی اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر با رویکرد محدود کردن مجازات اعدام خبر داد.
او گفت در قانون فعلی، مجازات اعدام در حدود هشت مورد پیشبینی شده است، اما بر اساس جمعبندی جلسات کمیسیون با دولت و قوه قضاییه، این مجازات در کنترل جرائم مرتبط با مواد مخدر و ایجاد بازدارندگی «کارگشا نبوده» و به همین دلیل اصلاح این قانون در دستور کار کمیسیون قرار گرفته است.
سایت حقوق بشری هرانا ۲۴ تیر گزارش داد عارف خوشکار، زندانی سیاسی بازداشتشده در جنبش «زن، زندگی، آزادی» که پیشتر از بابت اتهام «محاربه از طریق حمل و استفاده از سلاح» و قتل یک عضو بسیج، به اعدام محکوم شده بود، همراه با چهار زندانی دیگر که در پروندههایی جداگانه از بابت اتهام قتل به اعدام محکوم شده بودند، در زندان قزلحصار اعدام شدند.
کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» در بیانیه هفته صدوبیستونهم خود که ۲۳ تیر منتشر شد، نسبت به خطر اجرای حکم زندانیان محکوم به اعدام در زندان قزلحصار هشدار داد و از افکار عمومی خواست صدای این زندانیان باشد.
این کارزار با اشاره به ادامه اعدامها در زندانهای ایران، خواستار اقدام فوری برای نجات جان زندانیان محکوم به اعدام در قزلحصار شد و نسبت به افزایش صدور و اجرای احکام اعدام، از جمله علیه زندانیان سیاسی، هشدار داد.
در این بیانیه آمده بود طی دو سال نخست دولت مسعود پزشکیان، شمار اعدامها بهشدت افزایش یافته و در این مدت دستکم سه هزار و ۸۸۸ نفر در ایران اعدام شدهاند.
دستگاه قضایی جمهوری اسلامی از ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ تاکنون دستکم ۵۰ زندانی سیاسی را اعدام کرده و برای صدها نفر دیگر نیز احکام اعدام، حبسهای سنگین و مصادره اموال صادر کرده است.
روند اعدامها در سالهای اخیر شتابی کمسابقه گرفته است و طبق آمار هرانا، تنها در سهماهه نخست سال جاری حدود ۲۰۰ نفر با اتهامهای مختلف در ایران اعدام شدند.
بر اساس گزارش سالانه این وبسایت حقوق بشری، در سال ۱۴۰۴ دستکم دو هزار و ۴۸۸ نفر با اتهامهای مختلف اعدام شدند و دستکم ۱۳۰ نفر دیگر به اعدام محکوم شدند.
طبق گزارشهای هرانا، شمار اعدامهای ثبتشده از بیش از ۳۵۱ مورد در سال ۱۴۰۰ به بیش از ۶۲۰ مورد در سال ۱۴۰۱، بیش از ۷۷۱ مورد در سال ۱۴۰۲، بیش از هزار و ۶۹ مورد در سال ۱۴۰۳ و بیش از دو هزار و ۴۸۸ مورد در سال ۱۴۰۴ افزایش یافت.
زندانیان واحد دو زندان قزلحصار، مهر ۱۴۰۴ نیز در اعتراض به اجرای احکام اعدام به مدت یک هفته اعتصاب کردند و در نهایت، در پی وعده مسئولان زندان برای رسیدگی به خواستههایشان، به اعتصاب خود پایان دادند.
زندان قزلحصار کرج یکی از مخوفترین زندانها و اصلیترین مراکز اجرای احکام اعدام در ایران به شمار میرود و شمار زیادی از احکام اعدام، بهویژه در پروندههای مرتبط با مواد مخدر، در این زندان اجرا میشود.
بر اساس این مقاله که یکشنبه ۲۸ تیر منتشر شد، حملات جمهوری اسلامی عملا مرز میان رویارویی اسرائیل با تهران و تهدیدهای امنیتی پیش روی کشورهای منطقه را از میان برده است.
به نوشته اورشلیمپست، کشورهای حاشیه خلیج فارس سالها ضمن اتکا به حمایت نظامی آمریکا و حفظ روابط امنیتی غیرعلنی با اسرائیل، کانالهای دیپلماتیک خود با تهران را نیز باز نگه داشتهاند.
این کشورها عمدتا از همکاری علنی با اسرائیل خودداری کردهاند، زیرا نگران بودهاند چنین اقدامی به تحریک تهران، افزایش حساسیتهای داخلی و پیچیدهتر شدن روابط با دیگر کشورهای عربی بینجامد.
اورشلیمپست افزود این سیاست شاید در دورههای آرامتر امکان مانور بیشتری در اختیار کشورهای منطقه قرار میداد، اما در شرایطی که موشکها و پهپادهای حکومت ایران تهدیدی علیه خاک کشورهای عربی، پایگاههای آمریکا، بنادر، فرودگاهها، تاسیسات انرژی و آبشیرینکنها به شمار میروند، دیگر چنین رویکردی کافی نیست.
تحولات اخیر نشان دادهاند کشورها برای هدف قرار گرفتن از سوی جمهوری اسلامی لزوما نباید در جنگ مستقیم با تهران باشند و میزبانی از نیروهای آمریکایی، مشارکت در ترتیبات دفاعی منطقهای یا مقابله با اهداف راهبردی حکومت ایران نیز میتواند آنها را در معرض حمله قرار دهد.
در روزهای اخیر، حملات سپاه پاسداران به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز به تشدید درگیریها در منطقه انجامیده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۱۷ تیر این حملات را نقض تفاهمنامه اسلامآباد دانست و از پایان آتشبس با جمهوری اسلامی خبر داد.
از آن زمان، ارتش ایالات متحده حملاتی را علیه مواضع جمهوری اسلامی، بهویژه در جنوب ایران، به انجام رسانده است.
در سوی دیگر، جمهوری اسلامی شماری از کشورهای منطقه از جمله بحرین، کویت، قطر و اردن را هدف قرار داده است.
تهران اغلب حملات خود را با استناد به فعالیت پایگاههای نظامی ایالات متحده در کشورهای منطقه توجیه میکند.
این در حالی است که تاسیسات غیرنظامی نیز از جمله اهداف حملات حکومت ایران از زمان آغاز درگیریها بودهاند.
ضرورت ایجاد ساختار دفاعی منطقهای
شورای سردبیری اورشلیمپست در ادامه نوشت اسرائیل، آمریکا و کشورهای حاشیه خلیج فارس هماکنون بخش عمدهای از توانمندیهای لازم برای ایجاد یک سامانه دفاعی مشترک را در اختیار دارند.
اسرائیل از تجربه گسترده در شناسایی و رهگیری موشکهای بالستیک، موشکهای کروز و پهپادها برخوردار است و کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز سرمایهگذاری گستردهای در سامانههایی مانند پاتریوت و تاد انجام دادهاند. آمریکا نیز در سراسر منطقه رادارها، سامانههای پدافند هوایی و زیرساختهای فرماندهی در اختیار دارد.
به نوشته این روزنامه، همکاریهای موجود در دورههای بحرانی موثر بودهاند، اما همچنان عمدتا غیرعلنی، پراکنده و متکی بر تصمیمهایی هستند که پس از آغاز حملات و در شرایط اضطراری اتخاذ میشوند.
اورشلیمپست هشدار داد چنین سازوکاری ممکن است در برابر تهدیدهای محدود کارآمد باشد، اما زمانی که چند کشور بهطور همزمان هدف حملات موشکی و پهپادی قرار میگیرند و زیرساختهای حیاتی ممکن است ظرف چند دقیقه مورد حمله واقع شوند، کافی نیست.
بر اساس این مقاله، نخستین گام برای ایجاد یک چارچوب دفاعی رسمی باید تبادل لحظهای اطلاعات و راهاندازی سامانه مشترک هشدار زودهنگام باشد. دادههای راداری باید بهسرعت میان اسرائیل، کشورهای حاشیه خلیج فارس و نیروهای آمریکایی به اشتراک گذاشته شوند و سازوکار مشخصی برای شناسایی تهدیدها و انتخاب مناسبترین سامانه رهگیری وجود داشته باشد.
همزمان با شدت گرفتن درگیریها، مقامهای جمهوری اسلامی به تهدیدهای خود علیه کشورهای منطقه ادامه میدهند.
۲۷ تیر، محمد مرندی، تحلیلگر حکومتی و از اعضای هیات رسانهای جمهوری اسلامی در مذاکرات اسلامآباد، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت اگر آمریکا به هدف قرار دادن زیرساختهای غیرنظامی ادامه دهد، جمهوری اسلامی با حمله به زیرساختهای حیاتی حامیان واشینگتن تلافی خواهد کرد.
او افزود کویت بهای این حملات را پرداخته است و در صورت ادامه این روند، مردم امارات متحده عربی نیز باید از اهداف احتمالی حملات تهران فاصله بگیرند.
لزوم آمادگی برای حملات تهران به زیرساختهای حیاتی
شورای سردبیری اورشلیمپست تاکید کرد رزمایشهای مشترک نباید تنها به رهگیری موشکها و پهپادها محدود شوند و کشورهای منطقه باید برای پیامدهای گستردهتر حملات نیز آمادگی داشته باشند.
به نوشته این روزنامه، بسته شدن فرودگاهها، حملات سایبری، افزایش ناگهانی شمار مراجعهکنندگان به بیمارستانها، قطع برق و آب و حمله به تاسیسات نفتی، بنادر و آبشیرینکنها از جمله سناریوهایی هستند که باید در رزمایشهای مشترک مورد توجه قرار گیرند.
نهادهای دفاع غیرنظامی نیز باید در کنار نیروهای نظامی در این برنامهها مشارکت کنند و برای مدیریت همزمان بحرانهای احتمالی آموزش ببینند.
اورشلیمپست افزود ایجاد چنین چارچوبی مستلزم عادیسازی فوری روابط همه کشورهای مشارکتکننده با اسرائیل نیست و همکاریها میتوانند بهتدریج توسعه یابند و آمریکا نقش هماهنگکننده و تضمینکننده را بر عهده بگیرد.
به نوشته این روزنامه، بخشی از این همکاریها ممکن است در مراحل نخست غیرعلنی باقی بماند، بهویژه تا زمانی که مساله فلسطین همچنان بر افکار عمومی کشورهای عربی تاثیرگذار است.
شورای سردبیری اورشلیمپست همچنین به نگرانی برخی دولتهای منطقه درباره احتمال تحریک جمهوری اسلامی در نتیجه ایجاد یک ساختار دفاعی رسمی اشاره کرد و نوشت حملات اخیر تهران این استدلال را تضعیف کردهاند، زیرا حتی کشورهایی که برای جلوگیری از تشدید تنشها کوشیده بودند، هدف قرار گرفتهاند.
در پایان این مطلب آمده است: «ایران از پیش یک میدان نبرد مشترک ایجاد کرده است. اکنون اسرائیل، کشورهای حاشیه خلیج فارس و ایالات متحده باید سامانه دفاعی منطقهای و دائمی مورد نیاز برای حفاظت از این منطقه را ایجاد کنند.»
به نوشته والاستریت ژورنال، این تحول نگرانیهایی را درباره احتمال دریافت کمک اطلاعاتی تهران از چین یا روسیه ایجاد کرده، هرچند این روزنامه شواهد مستقلی برای اثبات این ادعا ارائه نکرده است.
والاستریت ژورنال در گزارشی درباره حمله اخیر [حکومت] ایران به پایگاه هوایی موفقالسلطی در اردن نوشت این پایگاه با سامانه ضدموشکی تاد محافظت میشود، اما رادار این سامانه پیشتر در ماه مارس بر اثر حمله پهپادی جمهوری اسلامی آسیب دیده بود. آمریکا پس از آن مجبور شد قطعه خسارتدیده را تعویض کند.
به گفته مقامهای آمریکایی، نیروهای [حکومت] ایران در ماههای گذشته شیوههای خود را با سامانههای پدافندی آمریکا تطبیق دادهاند. آنها اکنون از موشکهایی استفاده میکنند که با سرعت بسیار بالا حرکت میکنند و هنگام حرکت به سوی هدف قابلیت مانور دارند؛ ویژگیهایی که رهگیری آنها را دشوارتر میکند.
در تازهترین حمله به پایگاه موفقالسلطی، دو نظامی آمریکایی کشته، چند نفر زخمی و یک نظامی مفقود شد. افراد مطلع به والاستریت ژورنال گفتند شماری از هواپیماهای سرنشیندار و بدون سرنشین نیز در این حمله هدف قرار گرفتند.
سنتکام اعلام کرد چهار نظامی زخمی برای درمان به بیمارستانهایی در اردن منتقل شدند و پس از مداوا مرخص شدند. نیروهای دیگری که جراحات جزئی داشتند نیز پس از معاینه به محل خدمت خود بازگشتند. به گفته این فرماندهی، تلفات زمانی رخ داد که نیروهای آمریکا و متحدانش در حال مقابله با حملات موشکی و پهپادی بودند.
پایگاه موفقالسلطی محل استقرار هواپیماهای جنگی آمریکایی است که در عملیات علیه جمهوری اسلامی به کار گرفته میشوند. حکومت ایران طی ماههای گذشته بارها این پایگاه را با موشکهای بالستیک و پهپاد هدف قرار داده است. در حمله دیگری در اوایل هفته نیز تعدادی از نظامیان آمریکایی جراحات جزئی برداشتند.
این نخستین بار از زمان اعلام آتشبس از سوی دونالد ترامپ در فروردین ماه است که نظامیان آمریکایی بر اثر حملات خصمانه کشته میشوند. پنتاگون پیش از این حمله اعلام کرده بود ۱۴ نظامی آمریکایی در جریان درگیری با [حکومت] ایران بر اثر حملات یا حوادث جان باختهاند و یک نظامی دیگر نیز در پی یک وضعیت اضطراری پزشکی جان خود را از دست داده است.
سنتکام پس از حمله به پایگاه موفقالسلطی اعلام کرد آمریکا برای مجازات جمهوری اسلامی به دلیل هدف قرار دادن نظامیان آمریکایی و تضعیف توانایی آن برای حمله به کشتیرانی، عملیات تازهای را علیه [حکومت] ایران آغاز کرده است. پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، نیز گفت کشتهشدن این نظامیان عزم واشینگتن را راسختر خواهد کرد.
ترامپ پیشتر گفته بود در صورت کشتهشدن نیروهای آمریکایی به دست ایران، بازگشت به جنگ را بررسی خواهد کرد. مایک جانسون، رییس مجلس نمایندگان، و شماری دیگر از قانونگذاران آمریکایی به خانوادههای قربانیان تسلیت گفتند. جین شاهین، عضو ارشد دموکرات کمیته روابط خارجی سنا، نیز از رییسجمهوری آمریکا خواست برای پایان دادن به آنچه «جنگ فاجعهبار» خواند، مذاکره کند.
همزمان با تشدید حملات، آمریکا در حال اعزام هواپیماهای جنگی بیشتری به منطقه است. جنگندههای اف۱۶ از پایگاه اشپانگدالم در آلمان و جنگندههای رادارگریز اف۳۵ از پایگاه لیکنهیث در بریتانیا به خاورمیانه فرستاده میشوند. هواپیماهای سوخترسان نیز راهی منطقهاند. اف۱۶ها میتوانند، در کنار ماموریتهای دیگر، رادارهای ایران را که برای شلیک موشکهای زمینبههوا استفاده میشوند، هدف قرار دهند.
مجتبی خامنهای که به نوشته والاستریت ژورنال قدرت را در تهران در دست گرفته، اما از زمان آغاز جنگ در انظار عمومی دیده نشده است، هشدار داد ادامه حملات آمریکا با «درسهایی فراموشنشدنی» پاسخ داده خواهد شد. تحلیلگران نیز نگراناند افزایش مرحلهبهمرحله حملات دو طرف، به چرخهای مهارنشدنی از تشدید درگیری منجر شود.
درگیریهای اخیر بر سر کنترل تنگه هرمز آغاز شد و سپس به کشتیها، تاسیسات برق و پلها در ایران و دیگر نقاط خلیج فارس گسترش یافت. یادداشت تفاهمی که ترامپ در خرداد با [حکومت] ایران برای بازگشایی تنگه و کاهش جنگ امضا کرد، در پی اختلاف بر سر نحوه تردد کشتیها فروپاشید.
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی اعلام کرد ایران به دلیل نقض توافق از سوی آمریکا، از جمله تلاش واشینگتن برای ایجاد مسیری مستقل در تنگه هرمز، رسما از این تفاهم خارج شده است. به نوشته والاستریت ژورنال، افزایش استفاده دو طرف از نیروی نظامی، تردد کشتیها در این آبراه را محدود و قیمت نفت را بهشدت افزایش داده است.
ادامه اختلال در تنگه هرمز، که حدود یکپنجم نفت جهان از آن عبور میکند، میتواند ذخایر جهانی نفت را به سطوحی خطرناک کاهش دهد. با وجود افزایش حملات در هفته گذشته، دو طرف تاکنون از بازگشت به جنگی تمامعیار خودداری کردهاند.
فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، اعلام کرد حملات جدید ساعت شش عصر شنبه به وقت شرق آمریکا [۱:۳۰ بامداد تهران] و به دستور دونالد ترامپ آغاز شد. به گفته سنتکام، هدف این عملیات تضعیف توانایی [حکومت] ایران برای تهدید کشتیرانی تجاری در تنگه هرمز و «مجازات سریع» نیروهای سپاه پاسداران است که نظامیان آمریکایی را در اردن هدف قرار دادند.
خبرگزاری مهر گزارش داد منطقهای در نزدیکی سیریک در جنوب ایران هدف حمله آمریکا قرار گرفت، اما تلفاتی بهجا نماند و زیرساختها نیز آسیب ندیدند. سنتکام پیشتر اعلام کرده بود مراکز نظارتی، زیرساختهای لجستیکی نظامی، انبارهای زیرزمینی تسلیحات و توانمندیهای دریایی [حکومت] ایران را هدف قرار داده است.
تلویزیون حکومتی ایران نیز گزارش داد حملات هوایی بامداد شنبه در هرمزگان، در مجاورت تنگه هرمز، سه کشته و هشت زخمی بر جا گذاشت و به دو پل و یک تونل جادهای آسیب رساند. وزارت بهداشت جمهوری اسلامی شمار قربانیان حملات سه هفته گذشته آمریکا را ۵۰ کشته و بیش از ۵۰۰ زخمی اعلام کرده است.
سنتکام گفت دو نظامی آمریکایی روز جمعه در اردن کشته و یک نظامی دیگر در عملیات مفقود شد. به نوشته خبرگزاری رویترز، با احتساب این تلفات، شمار نظامیان آمریکایی کشتهشده از آغاز جنگ به ۱۶ نفر و شمار زخمیها به بیش از ۴۲۰ نفر رسیده است. پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، در واکنش نوشت: «فداکاری آنها فقط عزم ما را راسختر میکند.»
پیش از آغاز حملات جدید آمریکا، مجتبی خامنهای گفت واشینگتن بهای «تلاش برای تشدید درگیری» را خواهد پرداخت. او در بیانیهای که رسانههای حکومتی و حسابهای رسمی رهبر جمهوری اسلامی منتشر کردند، گفت اقدامات واشینگتن نشان داده است امضای ترامپ «کاملا بیارزش و فاقد اعتبار» است و درباره تحمیل «هزینههایی سنگینتر و تحقیر بیشتر» به آمریکا هشدار داد. کاخ سفید به درخواست رویترز برای اظهارنظر پاسخ نداد و محل حضور خامنهای نیز همچنان نامشخص است.
همزمان با حملات آمریکا به پلها، تاسیسات برق و دیگر زیرساختهای ایران، جمهوری اسلامی حملات خود را به کشورهای میزبان نیروها و تجهیزات نظامی آمریکا گسترش داد. کویت روز شنبه با موجی از حملات روبهرو شد و نیروهای مسلح این کشور اعلام کردند موشکهای بالستیک و پهپادهای ایرانی را رهگیری کردهاند. شماری از آتشنشانان و کارکنان صنعت نفت نیز هنگام مقابله با پیامدهای حملات زخمی شدند.
سپاه پاسداران اعلام کرد یک مرکز پشتیبانی نظامی آمریکا در اردوگاه عریفجان کویت را هدف قرار داده و یک مرکز راداری در پایگاه هوایی علیالسالم را «منهدم» کرده است. شرکت نفت کویت نیز گفت یکی از تاسیسات نفتی این کشور در «حملات مکرر ایران» هدف قرار گرفت و خسارت قابلتوجه و تعدادی زخمی بر جا گذاشت.
رسانههای ایران همچنین از حمله سپاه به محل استقرار هواپیماهای رزمی آمریکا در پایگاه هوایی شیخ عیسی بحرین و یک مرکز دادههای اطلاعاتی خبر دادند. تلویزیون حکومتی ایران نیز مدعی شد در حمله موشکی و پهپادی به پایگاه آمریکا در ازرق اردن، دستکم دو جنگنده آمریکایی و سه هواپیمای دیگر «منهدم» شدند. رویترز اعلام کرد نتوانسته است این ادعاها را مستقلا تایید کند.
سامانه هشدار زودهنگام عربستان سعودی نیز از ساکنان الخرج و ینبع خواست به پناهگاه بروند. الخرج در شرق ریاض میزبان یک پایگاه نظامی محل استقرار نیروهای آمریکایی است و در ینبع، در ساحل دریای سرخ، یک پایانه مهم صادرات نفت قرار دارد. دو منبع مطلع گفتند این هشدارها پس از حمله موشکی [حکومت] ایران، نخستین حمله از این نوع به عربستان در بیش از سه ماه گذشته، صادر شد. به نوشته رویترز، دولت عربستان اظهارنظر نکرد و سپاه پاسداران نیز اشارهای به حمله به این کشور نداشت.
وزارت خارجه آمریکا در پی این تحولات، با اشاره به افزایش تنشها و احتمال «تشدید تنش پیشبینینشده» در خاورمیانه، برای شهروندان آمریکایی در سراسر جهان هشدار مسافرتی صادر کرد. این وزارتخانه هشدار داد لغو پروازها و بستهشدن دورهای حریمهای هوایی میتواند در سفرها اختلال ایجاد کند.
درگیری کنونی پس از آن آغاز شد که آمریکا و اسرائیل در اسفند سال گذشته، با هدف از کار انداختن برنامه موشکی جمهوری اسلامی و نیروهای نیابتی منطقهای آن، به ایران حمله کردند. جنگ از آن زمان به اختلال گسترده در عرضه انرژی، افزایش نگرانیها درباره تورم جهانی و رقابت بر سر کنترل تنگه هرمز منجر شده است.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، آمریکا را متهم کرد که در پی تسلط بر تنگه هرمز است؛ آبراهی که حدود یکپنجم نفت جهان در شرایط عادی از آن عبور میکند. واشینگتن میگوید در حال اجرای محاصره دریایی است و تهران نیز اعلام کرده کشتیهایی را هدف میگیرد که مقررات تعیینشده از سوی جمهوری اسلامی برای عبور از تنگه را رعایت نکنند.
اتحادیه اروپا و کشورهای خلیج فارس نیز در بیانیهای مشترک از [حکومت] ایران خواستند حملات و مداخله در کشتیرانی را فوری و بدون قیدوشرط متوقف کند و تنگه هرمز را بدون شرط یا دریافت هزینه باز نگه دارد. این تحولات در حالی رخ میدهد که توافق موقت آتشبس امضاشده در ماه گذشته میلادی، هفته پیش فروپاشید و حملات جمهوری اسلامی و آمریکا از آن زمان شدت گرفته است.
