ششمین شب پیاپی حملات آمریکا به ایران با هدف قرار گرفتن دهها موضع نظامی، زیرساختهای برق و چند پل در جنوب کشور همراه شد. همزمان، کویت، بحرین و قطر از حملات، انفجارها و افزایش سطح تهدید امنیتی خبر دادند.
فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، اعلام کرد ششمین موج حملات آمریکا به ایران ساعت ۹:۴۰ پنجشنبه شب به وقت شرق آمریکا [۵:۱۰ صبح جمعه تهران] پایان یافت. به گفته این فرماندهی، جنگندهها، پهپادها و ناوهای آمریکایی با مهمات هدایتشونده دقیق، دهها هدف نظامی را در ایران مورد حمله قرار دادند.
سنتکام اعلام کرد سامانههای دیدهبانی ساحلی، پدافند هوایی، زیرساختهای لجستیکی نظامی و توانمندیهای دریایی ایران از جمله اهداف این عملیات بودهاند. این فرماندهی گفت حملات با دستور دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، برای تضعیف بیشتر توان نظامی جمهوری اسلامی و پاسخگو کردن تهران در قبال حملات اخیر به کشتیهای تجاری انجام شده است.
بر اساس اعلام سنتکام، بیش از ۵۰ هزار نیروی آمریکایی در سراسر خاورمیانه در حال عملیات هستند و در وضعیت آمادگی کامل قرار دارند.
سنتکام پیشتر اعلام کرده بود موج تازه حملات ساعت دو بعدازظهر پنجشنبه به وقت شرق آمریکا، برابر با ساعت ۲۱:۳۰ به وقت ایران، آغاز شده است.
دونالد ترامپ نیز در بخشی از سخنرانی زنده خود خطاب به مردم آمریکا گفت کشورش در ایران به «دستاوردهای بزرگی» رسیده است و افزود نتایج این اقدامات «خیلی، خیلی زود» آشکار خواهد شد. او جزئیات بیشتری درباره این دستاوردها ارائه نکرد.
حمله به پلها در هرمزگان و افزایش شمار قربانیان
خبرگزاری جمهوری اسلامی، ایرنا، گزارش داد بامداد جمعه شش پل در شهرستان خمیر استان هرمزگان در جریان حملات آمریکا آسیب دیدهاند.
بر اساس اعلام استانداری هرمزگان، پل گریوه در محور بندرعباس–خمیر–لار، پل واقع در مسیر پس از روستای لاتیدان، معروف به کلمتلی، دو پل در محور کهورستان–لار، پل نیمهکاره محور بندر خمیر–کشار–بندرعباس و پل روستای مارو هدف قرار گرفتهاند.
آمار قربانیان این حملات در ساعات نخست چند بار تغییر کرد. استانداری هرمزگان ابتدا اعلام کرد حمله به پلهای کهورستان و گریوه دو کشته و چهار زخمی بر جای گذاشته است. رسانههای حکومتی ایران سپس شمار کشتهها را سه نفر و تعداد مجروحان را ۹ نفر اعلام کردند.
دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان در تازهترین آمار، شمار کشتهشدگان حملات به پلهای بندر خمیر را هفت نفر و تعداد مجروحان را ۹ نفر اعلام کرد. این آمار بهطور مستقل قابل راستیآزمایی نیست.
استانداری هرمزگان ابتدا اعلام کرده بود محور بندرعباس–خمیر–لار و جاده کشار–کهورستان تا اطلاع ثانوی مسدود شدهاند و از شهروندان خواسته بود از تردد در این مسیرها خودداری کنند. این نهاد بعدتر گفت تردد در محورهای آسیبدیده برقرار شده، اما با کندی انجام میشود.
باشگاه خبرنگاران، وابسته به صداوسیمای جمهوری اسلامی، نیز گزارش داد «ایستگاه انشعاب راهآهن» بندرعباس هدف حمله قرار گرفته و دو نفر در این حمله مجروح شدهاند.
پیش از تایید رسمی این حملات، شهروندان با انتشار ویدیوهایی از هدف قرار گرفتن پل کهورستان در بندر خمیر خبر داده بودند. شهروندان همچنین گزارشهایی درباره حمله به فرودگاه ایرانشهر در استان سیستان و بلوچستان منتشر کردند، اما مقامهای رسمی تا آن زمان جزئیاتی در این زمینه ارائه نکرده بودند.
آسیب به شبکه برق در جنوب ایران
وزارت نیروی جمهوری اسلامی اعلام کرد حملات آمریکا به بندرعباس به بخشی از خطوط انتقال برق آسیب رسانده و موجب قطع برق در برخی مناطق شده است.
شرکت توانیر نیز گفت کارکنان صنعت برق در حال رفع اتصالیها، ترمیم خطوط آسیبدیده و بازگرداندن پایداری شبکه در مناطق جنوبی کشور هستند. این شرکت وعده داد اطلاعات تکمیلی درباره وضعیت شبکه برق و روند بازسازی را منتشر کند.
در همین حال، شرکت مهندسی آب و برق کیش گزارشها درباره حمله آمریکا به تاسیسات برق این جزیره را رد کرد. این شرکت گفت قطعی برق در بخشی از شهرک نوبنیاد یک ناشی از نقص فنی در شبکه توزیع بوده و پس از چند ساعت برطرف شده است.
به گفته مقامهای محلی کیش، جریان برق اکنون در تمامی محلههای این جزیره بهطور پایدار برقرار است.
حملات به بوشهر، اهواز و لرستان
رسانههای ایران پنجشنبه شب از شنیده شدن صدای ۱۲ انفجار در بوشهر خبر دادند. فرماندار بوشهر بعدتر اعلام کرد این شهر بامداد جمعه برای دومین بار طی چند ساعت هدف حمله آمریکا قرار گرفته و دستکم یک نفر مجروح شده است.
محمد مظفری گفت وضعیت فرد مجروح از سوی نیروهای امدادی و درمانی پیگیری میشود.
معاون سیاسی و امنیتی استانداری بوشهر نیز اعلام کرد نقطهای در شهرستان دشتی هدف حمله قرار گرفته است. جزئیات بیشتری درباره ماهیت هدف یا خسارتهای احتمالی منتشر نشد.
در خوزستان، رسانههای ایرانی و شهروندان از شنیده شدن چند انفجار شدید در اهواز خبر دادند. پیامهای شهروندی حاکی از آن بود که حوالی ساعت ۲۲:۳۰ تا ۲۳:۳۰ دستکم دو انفجار مهیب، از جمله در محدوده سهراهی تپه، شنیده شده است.
معاون امنیتی و انتظامی استانداری خوزستان بعدتر تایید کرد نقاطی در اطراف اهواز از سوی نیروهای آمریکایی هدف قرار گرفتهاند، اما درباره اهداف، خسارتها یا تلفات احتمالی توضیح بیشتری نداد.
معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استانداری لرستان نیز اعلام کرد آمریکا نقطهای در بخش ویسیان شهرستان چگنی را هدف قرار داده است. سعید پورعلی گفت جزئیات این حمله پس از انجام بررسیهای دقیق اعلام خواهد شد.
شهروندان همچنین از شنیده شدن صدای جنگنده در آسمان شهر قدس، اراک، فریدونکنار و بروجرد خبر دادند. بر اساس پیامهای رسیده به ایران اینترنشنال، صدای جنگنده حدود ساعت ۲۱:۱۰ در شهر قدس شنیده شد و یک شهروند در اراک نیز از حرکت احتمالی جنگندهها به سوی تهران یا کرج خبر داد. ایران اینترنشنال نتوانسته است این گزارشهای شهروندی را مستقلاً تایید کند.
حملات موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی به کشورهای منطقه
همزمان با ادامه حملات آمریکا به ایران، ارتش کویت اعلام کرد سامانههای پدافند هوایی این کشور در حال مقابله با حملات موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی هستند.
ستاد کل ارتش کویت گفت صداهای انفجار شنیدهشده در این کشور ناشی از رهگیری اهداف مهاجم بهوسیله سامانههای پدافندی بوده است. ارتش از شهروندان خواست دستورالعملهای ایمنی صادرشده از سوی مقامهای مسئول را رعایت کنند.
وزارت کشور بحرین نیز اعلام کرد آژیرهای هشدار در سراسر این کشور به صدا درآمده و از شهروندان و ساکنان خواست آرامش خود را حفظ کنند و به نزدیکترین محل امن بروند.
این هشدار پس از آن صادر شد که جمهوری اسلامی اعلام کرده بود پایگاه ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در بحرین را هدف حمله قرار داده است. مقامهای بحرینی در آن زمان درباره علت به صدا درآمدن آژیرها یا خسارتهای احتمالی جزئیات بیشتری منتشر نکردند.
رویترز نیز به نقل از یک شاهد عینی گزارش داد چندین صدای انفجار در دوحه، پایتخت قطر، شنیده شده است. دولت قطر همزمان پیام هشدار امنیتی برای تلفنهای همراه شهروندان و ساکنان ارسال کرد.
وزارت کشور قطر اعلام کرد سطح تهدید امنیتی در این کشور بالا است و از شهروندان خواست تا اطلاع ثانوی در خانه یا مکانهای امن بمانند و تنها دستورالعملهای مقامهای رسمی را دنبال کنند.
آمریکا یک نفتکش را در خلیج فارس بازرسی کرد
ارتش آمریکا در تحولی دیگر اعلام کرد تفنگداران دریایی یگان اعزامی یازدهم روز ۱۶ ژوئیه [۲۵ تیر] با اجرای عملیات هلیبرن، نفتکش «امتی ون یائو» را در خلیج فارس بازرسی کردند.
به گفته ارتش آمریکا، هدف از این عملیات اطمینان از اجرای کامل محاصره دریایی ایران بوده است. واشینگتن پیشتر اعلام کرده بود این نفتکش قصد داشته محاصره دریایی ایران را نقض کند.
تاکنون اطلاعات بیشتری درباره محل ثبت، مالکیت، محموله یا مقصد نهایی این نفتکش منتشر نشده است.
به گزارش رویترز، رییسجمهوری آمریکا پنجشنبه شب (به وقت شرق آمریکا) در یک سخنرانی ۲۵ دقیقهای اعلام کرد اسناد اطلاعاتی محرمانهای را از طبقهبندی خارج کرده است که به گفته او نشان میدهد چین در انتخابات آمریکا مداخله کرده و به اطلاعات ۲۲۰ میلیون پرونده ثبتنام رایدهندگان آمریکایی، شامل نام، نشانی و سایر اطلاعات مورد استفاده در ثبتنام، دست یافته است.
ترامپ همچنین گفت برخی اعضای جامعه اطلاعاتی آمریکا عمدا اطلاعات مربوط به فعالیتهای چین را پنهان کردهاند و مانع اطلاعرسانی درباره ابعاد این اقدامات شدهاند.
رییسجمهوری آمریکا با این اقدام تلاش کرد موضوع امنیت انتخابات را بار دیگر به یکی از محورهای اصلی کارزار سیاسی خود در آستانه انتخابات میاندورهای ماه نوامبر تبدیل کند؛ انتخاباتی که جمهوریخواهان برای حفظ اکثریت خود در کنگره با رقابت دشواری روبهرو هستند.
اما به نوشته رویترز، اظهارات ترامپ با گزارش رسمی جامعه اطلاعاتی آمریکا که در سال ۲۰۲۱ منتشر شد، مغایرت دارد. در آن گزارش تصریح شده بود هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد هیچ دولت یا بازیگر خارجی توانسته یا حتی تلاش کرده باشد جنبههای فنی انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۰، از جمله ثبتنام رایدهندگان، برگههای رای، شمارش آرا یا نتایج نهایی را تغییر دهد.
این ارزیابی در دوره مدیریت جان رتکلیف بر اداره اطلاعات ملی آمریکا تهیه شده بود؛ فردی که در آن زمان از منصوبان ترامپ بود و اکنون ریاست سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) را بر عهده دارد.
نگرانی در کاخ سفید و واکنش چین
منابع آگاه به رویترز گفتند پیش از سخنرانی ترامپ، شماری از مقامهای کاخ سفید نسبت به انتشار این اسناد ابراز نگرانی کرده بودند، زیرا معتقد بودند اطلاعات ارائهشده میتواند برداشتهای نادرستی ایجاد کند.
به گزارش رویترز، موضع تند ترامپ علیه چین همچنین میتواند روابط دو کشور را که پس از جنگ پرهزینه تجاری سال گذشته تا حدی به ثبات رسیده، بار دیگر دچار تنش کند؛ آن هم در شرایطی که ترامپ امیدوار است در ماه سپتامبر با شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، برای گفتوگو درباره روابط تجاری دیدار کند.
سفارت چین در واشینگتن نیز پیش از آغاز سخنرانی ترامپ، این ادعاها را رد کرد. لیو چانگ، سخنگوی سفارت چین، گفت: «چین هرگز در انتخابات ریاستجمهوری آمریکا دخالت نکرده و هرگز نیز چنین کاری نخواهد کرد.»
اسناد منتشرشده با اظهارات ترامپ همخوانی ندارند
ترامپ همچنین اعلام کرد اسناد دیگری را منتشر میکند که به گفته او «آسیبپذیریهای تکاندهنده زیرساخت انتخاباتی آمریکا» را نشان میدهد.
اما رویترز گزارش داد بررسی اسناد منتشرشده نشان میدهد بسیاری از آنها نهتنها از «ادعاهای رییسجمهوری حمایت نمیکنند، بلکه برخی دقیقا نتیجهای خلاف گفتههای او دارند.»
یکی از اسناد سازمان سیا که ماه گذشته میلادی تهیه شده، درباره انتخابات ونزوئلاست و ارتباطی با انتخابات آمریکا ندارد. در سند دیگری نیز تصریح شده است که دستکاری سامانههای شمارش آرا در مقیاسی که بتواند نتیجه انتخابات را تغییر دهد، بسیار دشوار است.
سند دیگری که توسط سازمان سیا تهیه شده، به فعالیتهای اطلاعاتی چین علیه کارزار انتخاباتی جو بایدن اشاره میکند، اما در همان حال تاکید دارد که پکن در آن زمان قصد نداشت بهصورت مخفیانه برای تغییر نتیجه انتخابات آمریکا دخالت کند، هرچند احتمال داده شده بود ممکن است بعدا تصمیم خود را تغییر دهد.
دموکراتها: «ادعاهای ترامپ ساختگی است»
مارک وارنر، نایبرییس دموکرات کمیته اطلاعات سنا، در واکنش به سخنان ترامپ گفت «ادعاهای او» درباره چین «کاملا ساختگی» است.
او تاکید کرد همه نهادهای اطلاعاتی آمریکا اتفاقنظر داشتهاند که چین حتی برای تغییر یک رای در انتخابات ۲۰۲۰ نیز تلاشی نکرده است.
پیش از سخنرانی ترامپ نیز اعضای دموکرات کمیته دائمی اطلاعات مجلس نمایندگان در نامهای به سرپرست اداره اطلاعات ملی و مدیران افبیآی، سیا و آژانس امنیت ملی هشدار دادند اجازه ندهند رییسجمهوری از دستگاههای اطلاعاتی برای پیشبرد «ادعاهای نادرست درباره امنیت انتخابات» استفاده کند.
در اقدامی کمسابقه، دو شبکه از سه شبکه بزرگ تلویزیونی آمریکا به همراه شبکه سیانان تصمیم گرفتند سخنرانی زنده ترامپ را در ساعات پربیننده از شبکه اصلی خود پخش نکنند.
اختلاف نظر حتی در میان جمهوریخواهان
ترامپ از زمان بازگشت به کاخ سفید در ژانویه ۲۰۲۵ تلاش کرده است نقش دولت فدرال در مدیریت انتخابات را افزایش دهد؛ موضوعی که طبق قانون اساسی آمریکا عمدتا در اختیار دولتهای ایالتی است.
او همچنین جمهوریخواهان کنگره را برای تصویب لایحه «SAVE America Act» تحت فشار قرار داده است؛ طرحی که ارائه کارت شناسایی عکسدار برای رای دادن، اثبات تابعیت آمریکا هنگام ثبتنام و اشتراکگذاری اطلاعات ثبتنام رایدهندگان با دولت فدرال را الزامی میکند.
دموکراتها و گروههای مدافع حق رای میگویند تقلب انتخاباتی در آمریکا بسیار نادر است و این قانون میتواند مشارکت رایدهندگان واجد شرایط را محدود کند.
در عین حال، برخی رهبران جمهوریخواه نیز از ترامپ خواستهاند به جای بازگشت مداوم به انتخابات ۲۰۲۰، بر مسائل اقتصادی و دغدغههای روزمره آمریکاییها، از جمله افزایش هزینههای زندگی، تمرکز کند.
جان تون، رهبر اکثریت جمهوریخواه سنا، گفت تمرکز او و بیشتر همکارانش بر انتخابات میاندورهای سال ۲۰۲۶ است، نه بازنگری در شکست ترامپ در انتخابات ۲۰۲۰.
نگرانی دموکراتها از انتخابات پیشرو
به گزارش رویترز، جمهوریخواهان در حالی به استقبال انتخابات میاندورهای میروند که محبوبیت ترامپ کاهش یافته و نارضایتی عمومی از جنگ با ایران و افزایش قیمت انرژی بر فضای سیاسی آمریکا سایه انداخته است.
دموکراتها برای بازپسگیری اکثریت مجلس نمایندگان تنها به کسب سه کرسی جمهوریخواهان نیاز دارند، هرچند رقابت برای تصاحب اکثریت سنا در ایالتهای متمایل به جمهوریخواهان دشوارتر خواهد بود.
چاک شومر، رهبر دموکراتهای سنا، نیز اعلام کرد حزب دموکرات خود را برای احتمال تلاش کاخ سفید جهت تاثیرگذاری بر انتخابات نوامبر آماده میکند.
او گفت: «آنها میدانند که نمیتوانند در یک انتخابات منصفانه پیروز شوند، بنابراین بعید نمیدانیم برای رسیدن به هدف خود هر کاری انجام دهند.»
باراک راوید، خبرنگار اکسیوس، در گزارشی از پشت پرده تلاش نتانیاهو برای دیدار با ترامپ نوشت که برخلاف گزارشهای منتشرشده در رسانههای اسرائیلی، هیچ ملاقاتی میان نخستوزیر اسرائیل و رییسجمهوری آمریکا برای روز دوشنبه برنامهریزی یا تایید نشده بود.
به نوشته اکسیوس، انتشار گزارشهایی در رسانههای اسرائیلی مبنی بر اینکه ترامپ قرار است روز دوشنبه در کاخ سفید میزبان نتانیاهو باشد، مقامهای کاخ سفید را شگفتزده کرد؛ زیرا این دیدار هرگز در برنامه رسمی رییسجمهوری آمریکا قرار نگرفته بود.
نتانیاهو از زمان بازگشت ترامپ به کاخ سفید در یک سال و نیم گذشته، شش بار با او در دفتر بیضی دیدار کرده است؛ رقمی بیش از دیدارهای هر رهبر خارجی دیگری با رییسجمهوری آمریکا. دیدارهای قبلی معمولاً ظرف چند ساعت یا چند روز هماهنگ میشد، اما نتانیاهو این بار بیش از دو هفته برای گرفتن وقت ملاقات تلاش کرده بود.
اکسیوس نوشت خودداری ترامپ از شتاب برای نشستن مقابل دوربینها در کنار نتانیاهو، تنها نشانه اختلاف منافع دو طرف نیست، بلکه از سرخوردگی فزاینده کاخ سفید از نخستوزیر اسرائیل، پنج ماه پس از آغاز مشترک جنگ با حکومت ایران، حکایت دارد.
ترامپ اوایل ژوئیه [نیمه اول تیر] به اکسیوس گفته بود نتانیاهو در تماس تلفنی برای تبریک دویستوپنجاهمین سالگرد استقلال آمریکا، خواستار سفر به واشینگتن و دیدار با او شده است. رییسجمهوری آمریکا نیز گفته بود نخستوزیر اسرائیل میتواند پس از بازگشت او از نشست ناتو در آنکارا، که روزهای هفتم و هشتم ژوئیه [۱۶ و ۱۷ تیر] برگزار شد، به کاخ سفید بیاید.
با این حال، پس از بازگشت ترامپ از ترکیه نیز هیچ ملاقاتی در برنامه او ثبت نشد.
پس از انتشار خبر درگذشت لیندزی گراهام، سناتور پیشین جمهوریخواه، دفتر نتانیاهو روز یکشنبه اعلام کرد نخستوزیر اسرائیل قصد دارد برای شرکت در مراسم خاکسپاری او به آمریکا سفر کند. دستیاران نتانیاهو در روزهای بعد به خبرنگاران گفتند او آخر هفته راهی واشینگتن میشود و روز دوشنبه با ترامپ دیدار خواهد کرد.
دفتر نتانیاهو حتی از نیروی هوایی اسرائیل خواست هواپیمای دولتی نخستوزیر را آماده کند و گروهی از مقامهای امنیتی و تشریفاتی را نیز پیشاپیش به واشینگتن فرستاد.
با این حال، دفتر نخستوزیر اسرائیل صبح پنجشنبه ۲۵ تیر اعلام کرد این سفر به دلیل به تعویق افتادن مراسم خاکسپاری گراهام لغو شده است.
دو مقام کاخ سفید به اکسیوس گفتند با وجود تمایل نتانیاهو به ملاقات با ترامپ، چنین دیداری هرگز تایید نشده و در برنامه رییسجمهوری آمریکا قرار نگرفته بود.
یکی از این مقامها گفت: «برداشت ما این بود که بیبی تلاش میکرد با اصرار و مطرح کردن مداوم موضوع، دیداری را که وجود نداشت به واقعیت تبدیل کند.»
مشخص نیست کاخ سفید درخواست نتانیاهو را صریحا رد کرده یا نه، اما به نوشته اکسیوس، روشن است که نخستوزیر اسرائیل پاسخ مثبتی دریافت نکرده بود.
مقامهای کاخ سفید با این حال احتمال دیدار ترامپ و نتانیاهو را در اواخر ماه جاری میلادی، زمانی که نخستوزیر اسرائیل برای شرکت در مراسم یادبود گراهام در کلیسای جامع ملی واشینگتن به آمریکا سفر کند، رد نکردهاند.
برخی مقامهای اسرائیلی نیز گفتهاند لغو سفر نتانیاهو ممکن است به ارزیابی او از احتمال تشدید حملات آمریکا علیه [حکومت] ایران مربوط باشد. بر اساس این ارزیابی، نخستوزیر اسرائیل ترجیح داده است در صورت واکنش تلافیجویانه جمهوری اسلامی علیه اسرائیل، در داخل کشور حضور داشته باشد.
انتقاد نتانیاهو از سیاست ترامپ در قبال ترکیه
کشمکش بر سر دیدار احتمالی نتانیاهو و ترامپ اندکی پس از آن رخ داد که نخستوزیر اسرائیل، درست پیش از سفر رییسجمهوری آمریکا به آنکارا، در مصاحبه با شبکه فاکسنیوز از قصد ترامپ برای فروش جنگندههای اف-۳۵ به ترکیه انتقاد کرد.
یکی از مقامهای کاخ سفید به اکسیوس گفت ترامپ از این مصاحبه «بهشدت عصبانی» شده بود. مقام دوم نیز گفت رییسجمهوری آمریکا معتقد بود «بیبی هیچ حقی نداشت» درباره فروش این جنگندهها اظهارنظر کند.
اطلاعات اسرائیل درباره تهدید جمهوری اسلامی علیه ترامپ
در جریان سفر ترامپ به ترکیه، اسرائیل اطلاعاتی در اختیار آمریکا قرار داد که بر اساس آن، یک مقام ارشد ایرانی به یکی از همکارانش گفته بود تهران باید هنگام حضور رییسجمهوری آمریکا در آنکارا برای کشتن او تلاش کند.
مقامهای آمریکایی و اسرائیلی به اکسیوس گفتند این اطلاعات جدید باعث شد سرویس مخفی آمریکا تدابیر احتیاطی بیشتری اتخاذ کند؛ از جمله اینکه هواپیمای مورد استفاده ترامپ تغییر داده شود و او با مدل قدیمی «ایرفورس وان» پرواز کند.
با این حال، چند مقام آمریکایی گفتند این اطلاعات تنها بر یک منبع استوار بود و منابع مستقل دیگری آن را تایید نکرده بودند.
یکی از این مقامها گفت تهدید مطرحشده «بیشتر جنبه آرزومندانه داشت تا عملیاتی»؛ به این معنا که نشانهای از وجود یک برنامه مشخص و قابل اجرا برای ترور ترامپ در دست نبود.
دو منبع آگاه نیز گفتند سرویسهای امنیتی ترکیه این موضوع را بررسی کردند و به این نتیجه رسیدند که هیچ طرح مشخصی برای ترور رییسجمهوری آمریکا در آنکارا وجود نداشته است.
اختلاف بر سر جنگ ایران
به گزارش اکسیوس، نتانیاهو این روزها نهتنها در میان دموکراتهای واشینگتن، بلکه در حلقه نزدیکان ترامپ و بخشی از پایگاه سیاسی جنبش «ماگا» نیز بهشدت نامحبوب شده است.
شماری از مقامهای آمریکایی، از جمله جیدی ونس، معاون رییسجمهوری، نتانیاهو را متهم کردهاند که پیش از آغاز یا در جریان جنگ با ایران، پیشبینیهای بیش از حد خوشبینانهای ارائه کرده که در عمل تحقق نیافته است.
ونس روز چهارشنبه در پادکست جو روگان، برخی اعضای دولت نتانیاهو را متهم کرد که برای طولانیتر کردن جنگ، تلاش کردهاند سیاست دولت ترامپ در قبال ایران را تضعیف کنند.
این اظهارات نشاندهنده شکاف فزاینده میان واشینگتن و تلآویو درباره اهداف و مدت جنگ با حکومت ایران است. به نوشته اکسیوس، مقامهای نزدیک به ترامپ معتقدند برخی اعضای دولت اسرائیل خواهان ادامه جنگ هستند، در حالی که دولت آمریکا در پی اجرای سیاستی متفاوت در برابر تهران است.
همزمان، روز چهارشنبه ۱۰۳ نماینده دموکرات مجلس نمایندگان آمریکا به کاهش سه میلیارد دلار از کمکهای ایالات متحده به اسرائیل رای دادند؛ اقدامی که اکسیوس آن را اعتراضی کمسابقه به دولت نتانیاهو توصیف کرد.
یک رهبر یهودی نزدیک به حزب دموکرات به اکسیوس گفت این رایگیری کمتر درباره اصل کمکهای آمریکا به اسرائیل و بیشتر راهی برای ابراز مخالفت شمار زیادی از دموکراتها با نتانیاهو و دولت او بود.
اکسیوس در جمعبندی گزارش خود نوشت ماجرای دیدار برنامهریزینشده در کاخ سفید فراتر از اختلاف بر سر یک ملاقات بود و نشانه دیگری از متزلزلتر شدن موقعیت نتانیاهو در واشینگتن به شمار میرود؛ موقعیتی که بهویژه در پی اختلافها درباره جنگ ایران، پیشبینیهای تحققنیافته دولت اسرائیل و تلاش برخی مقامهای آن برای تاثیرگذاری بر سیاست تهران دولت ترامپ، بیش از گذشته تضعیف شده است.
در حالی که واشینگتن از موج تازه حملات به اهداف نظامی و زیرساختی ایران خبر داد، تهران تاکید کرد حملات آمریکا توان این کشور برای کنترل تنگه هرمز را تضعیف نخواهد کرد و آزادی یک زندانی آمریکایی را نیز رد کرد.
به گزارش رویترز، تشدید دوباره درگیریها که از هفته گذشته و پس از حملات حکومت ایران به کشتیهای عبوری از تنگه هرمز آغاز شد، آتشبس شکنندهای را که ماه گذشته میلادی میان دو طرف برقرار شده بود، تا حد زیادی از میان برده است. همزمان، افزایش تنشها بار دیگر عبور کشتیها از تنگه هرمز را متوقف کرده و قیمت جهانی نفت و انرژی را افزایش داده است، هرچند بهای نفت هنوز به اوج خود در دوران جنگ نرسیده است.
ارتش آمریکا اعلام کرد ششمین شب متوالی حملات خود علیه جمهوری اسلامی را با هدف «تضعیف بیشتر توانمندیهای نظامی ایران» انجام داده است. به گفته ارتش آمریکا، برای نخستین بار از زمان امضای تفاهمنامهای که ماه گذشته میلادی به درگیریها وقفه داده بود، روز چهارشنبه دو موج گسترده حملات هوایی در یک روز ایران را هدف قرار داد که عمدتاً مناطق ساحلی جنوب این کشور را دربر گرفت.
در مقابل، حکومت ایران حملات موشکی و پهپادی خود به پایگاههای نظامی آمریکا در کشورهای همسایه را ادامه داد. تهران اعلام کرده است یکی از اهداف آن، پایگاه هوایی توسعهیافته آمریکا در اردن بوده که به گفته مقامهای ایرانی، در حمله چهارشنبه شب آمریکا به بیمارستان کودکان مبتلا به سرطان در ایران مورد استفاده قرار گرفته بود.
حملات آمریکا شامگاه پنجشنبه نیز ادامه یافت. بر اساس گزارش رسانههای ایرانی، حملات آمریکا جزیره قشم و مناطقی در نزدیکی بندرعباس، محل استقرار بزرگترین بندر ایران و تاسیسات مهم نیروی دریایی و سپاه پاسداران در ساحل تنگه هرمز را هدف قرار دادند. خبرگزاری مهر گزارش داد چندین نقطه در بندرعباس هدف اصابت قرار گرفته است.
رسانههای ایران همچنین از حمله آمریکا به سه پل و ایستگاه راهآهن بندر خمیر در سواحل خلیج فارس و نیز حمله موشکی به فرودگاه ایرانشهر در جنوبشرق ایران خبر دادند. رویترز اعلام کرد که هنوز نتوانسته است این گزارشها را به طور مستقل تایید کند.
همزمان، اختلافی تازه میان تهران و واشینگتن بر سر سرنوشت یک شهروند آمریکایی شکل گرفت. دونالد ترامپ روز چهارشنبه از آنچه آزادی یک شهروند آمریکایی بازداشتشده در ایران توصیف کرد استقبال و این اقدام را «نشانه حسن نیت» جمهوری اسلامی خواند. این فرد از سوی یک وکیل حقوق بشر «دنا کراری» معرفی شده است.
اما قوه قضاییه جمهوری اسلامی روز پنجشنبه این موضوع را رد کرد و رسانههای دولتی به نقل از این نهاد گزارش دادند که هیچ زندانی آمریکایی از زندانهای ایران آزاد یا با آمریکا مبادله نشده است.
بازگشت تنش به تنگه هرمز
به گزارش رویترز، تهران از روز چهارشنبه بار دیگر مسدود کردن تنگه هرمز را از سر گرفته و در مقابل، آمریکا نیز محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار کرده است. این وضعیت باعث شده تردد کشتیها در مهمترین مسیر انتقال نفت و گاز جهان بار دیگر تا حد زیادی متوقف شود.
منابع آگاه همچنین به رویترز گفتند [حکومت] ایران این پیام را منتقل کرده است که اگر آمریکا حملات خود به زیرساختهای ایران را گسترش دهد، ممکن است متحدان حوثی خود در یمن را برای بستن تنگه بابالمندب در ورودی دریای سرخ ترغیب کند.
جمهوری اسلامی هفته گذشته نیز چند کشتی عبوری از کریدور دریایی تنگه هرمز را هدف حمله قرار داده بود.
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، روز پنجشنبه گفت ترامپ «اجازه نخواهد داد اقدامات تروریستی در تنگه هرمز بدون آنکه ایران هزینه آن را بپردازد، ادامه یابد.»
او در عین حال تاکید کرد که ربیسجمهوری آمریکا «همزمان همواره برای دیپلماسی نیز آمادگی دارد.»
تهران: کنترل تنگه هرمز را از دست نمیدهیم
منابع ایرانی به رویترز گفتند هدف تهران از اقدامات اخیر، تثبیت اقتدار خود بر تنگه هرمز است، اما جمهوری اسلامی تمایلی به گسترش بیشتر جنگ ندارد؛ زیرا چنین روندی میتواند تفاهمنامه ماه خرداد را که همچنان آن را تامینکننده بخش عمده خواستههای خود میداند، از بین ببرد.
بر اساس این گزارش، حکومت ایران همچنان اصرار دارد همه کشتیهای عبوری از تنگه هرمز از مسیری نزدیک به سواحل این کشور عبور کنند و آشکارا اعلام کرده است که پس از پایان دوره ۶۰ روزه مذاکرات پیشبینیشده در تفاهمنامه ماه گذشته میلادی، از کشتیهای عبوری عوارض دریافت خواهد کرد.
در مقابل، آمریکا شرکتهای کشتیرانی را به استفاده از مسیر جایگزین در جنوب و در امتداد سواحل عمان تشویق کرده است.
ارتش آمریکا میگوید حملات هوایی اخیر مواضع نظامی حکومت ایران در امتداد سواحل را هدف قرار داده تا توان این کشور برای کنترل تنگه هرمز را از بین ببرد، اما محمد اکرمینیا، سخنگوی ارتش جمهوری اسلامی، روز پنجشنبه گفت این راهبرد هرگز موفق نخواهد شد، زیرا ایران از هر نقطه از خاک خود قادر است تنگه هرمز را هدف قرار دهد.
نگرانی از ادامه جنگ و تهدیدهای تازه ترامپ
در داخل ایران نیز ادامه حملات موجب افزایش نگرانی شهروندان شده است. یک کارمند ۴۶ ساله دولت در تهران که خود را «مهلقا» معرفی کرد، به رویترز گفت: «زندگی با این ترس که هر لحظه ممکن است جنگ دوباره آغاز شود، بسیار فرساینده است. نمیشود اینطور زندگی کرد. من شخصا میخواهم دیپلماسی پیروز شود.»
در همین حال، ترامپ احتمال استفاده از نیروهای زمینی، از جمله برای تصرف جزیره خارک، محل اصلی صادرات نفت ایران، را رد نکرده و بار دیگر هشدار داده است که اگر تهران مذاکرات را از سر نگیرد، هفته آینده نیروگاههای برق و پلهای ایران را هدف حمله قرار خواهد داد.
الکس وطنخواه، مدیر برنامه ایران در موسسه خاورمیانه در واشینگتن، به رویترز گفت دو طرف اکنون «به نقطه اول بازگشتهاند» و در نهایت ناچار خواهند شد میان عقبنشینی یا تشدید بیشتر درگیریها یکی را انتخاب کنند.
به گزارش نیویورکتایمز، با وجود آنکه پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، طی روزهای اخیر درباره موضوعات مختلفی از جمله اجرای برنامه سنجش سطح تستوسترون نیروهای نظامی، تشکیل کارگروه رسیدگی به درز اطلاعات محرمانه و لغو بررسیهای انضباطی هشت خلبان بالگرد آپاچی سخن گفته است، درباره تشدید دوباره جنگ با [حکومت] ایران اظهارنظر چندانی نکرده است.
این روزنامه مینویسد از زمان فروپاشی آتشبس شکننده میان حکومت ایران و آمریکا، پنتاگون اطلاعات اندکی درباره راهبرد نظامی ایالات متحده منتشر کرده و جز اطلاعیههای کوتاه درباره حملات، توضیح بیشتری درباره اهداف و برنامههای جنگ ارائه نداده است.
در مقابل، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، بارها به طور علنی درباره جنگ سخن گفته است. او اوایل هفته جاری در گفتوگو با هیو هیویت، مجری رادیویی، گفت: «امشب به شدت آنها را هدف قرار میدهیم، فردا هم به شدت حمله خواهیم کرد و آنها هیچ کاری از دستشان برنمیآید. آنها چیزی ندارند، جز اینکه زبان درازی میکنند.»
همزمان، حملات متقابل جمهوری اسلامی و آمریکا پنجشنبه برای ششمین روز متوالی ادامه یافت.
فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) چهارشنبه اعلام کرد «موج حملات شبانهای» را علیه اهدافی در ایران انجام داده است. به گفته سنتکام، این حملات مراکز فرماندهی، سامانههای پدافند هوایی، توانمندیهای موشکی و پهپادی و تاسیسات پایش ساحلی را هدف قرار داده تا «توان ایران برای تهدید دریانوردان و کشتیهای تجاری عبوری از تنگه هرمز بیش از پیش تضعیف شود.»
نیویورکتایمز مینویسد این اطلاعیهها از الگوی ثابتی پیروی میکنند؛ بیانیههایی کوتاه که تنها به اعلام حملات موشکی و انتشار تصاویر و ویدئوهایی از نیروها و تجهیزات آمریکایی در خاورمیانه محدود میشوند.
این روزنامه با اشاره به رویه معمول وزارت جنگ آمریکا در زمان جنگ مینویسد که پنتاگون در گذشته نشستهای خبری منظمی برگزار میکرد. برای نمونه، در پنج هفته نخست جنگ عراق در سال ۲۰۰۳، بیش از ۳۰ نشست خبری با حضور مقامهای ارشد نظامی برگزار شد؛ اما در شش هفته نخست جنگ با [حکومت] ایران، تنها هشت نشست خبری رسمی برگزار شده است.
شان پارنل، سخنگوی پنتاگون، در دفاع از عملکرد این وزارتخانه گفت فرماندهی مرکزی آمریکا «به صورت جامع و لحظهای» اطلاعات مربوط به حملات و عملیات در ایران و تنگه هرمز را منتشر کرده است.
او همچنین گفت ترامپ و هگست نیز «به طور مستمر از طریق رسانهها و فضای مجازی مردم آمریکا را در جریان اهداف و اقدامات قاطع ایالات متحده قرار دادهاند.»
بر اساس این گزارش، آخرین نشست خبری مهم پنتاگون درباره جنگ در اوایل ماه مه برگزار شد؛ زمانی که هگست و ژنرال دن کین، رییس ستاد مشترک ارتش آمریکا، درباره «پروژه آزادی» توضیح دادند؛ عملیاتی که هدف آن بازگشایی تنگه هرمز پس از آن بود که [حکومت] ایران، در واکنش به آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ۹ اسفند، عملا این آبراه راهبردی را مسدود کرد.
هگست در آن نشست گفته بود: «آنچه با پروژه آزادی نشان میدهیم این است که [حکومت] ایران کنترل تنگه هرمز را در اختیار ندارد.»
با این حال، نیویورکتایمز مینویسد این عملیات کمتر از ۴۸ ساعت بعد متوقف شد، زیرا عربستان سعودی، از بیم واکنش تلافیجویانه [حکومت] ایران، اجازه استفاده از حریم هوایی خود را برای اجرای این ماموریت به نیروهای آمریکایی نداد. به نوشته این روزنامه، تنگه هرمز همچنان عملا بسته باقی مانده است.
از آن زمان تاکنون نیز نشست خبری مهم دیگری درباره روند جنگ برگزار نشده است. هگست و ژنرال کین در اواخر ماه مه برای دفاع از بودجه وزارت جنگ در کمیتههای مجلس نمایندگان و سنای آمریکا حاضر شدند و در پاسخ به پرسش برخی قانونگذاران درباره ایران توضیحاتی ارائه کردند.
ژنرال کین در آن جلسات گفت اهداف نظامی آمریکا «از ابتدا روشن بوده است» و تاکید کرد عملیات ارتش بر هدف قرار دادن سامانههای موشکهای بالستیک ایران و زیرساختهای صنعتی-نظامی این کشور متمرکز است. او همچنین از عملکرد نیروهای آمریکایی در این جنگ تمجید کرد.
با این حال، به نوشته نیویورکتایمز، مقامهای ارشد نظامی آمریکا درباره راهبرد کلان واشینگتن برای ادامه یا پایان جنگ، توضیح چندانی ارائه نکردهاند؛ موضوعی که به گفته این روزنامه، باعث شده پرسشهایی درباره اهداف بلندمدت آمریکا در این درگیری همچنان بیپاسخ بماند.
رویترز چنین تهدیدی را تازه و قدرتمند ارزیابی کرده و افزوده است که این اقدام میتواند عرضه جهانی انرژی را با خطر بیشتری روبهرو کند.
بهنوشته رویترز منابع آگاه به این خبرگزاری گفتهاند که حوثیها در انتظار دستور برای حمله کشتیها در دریای سرخ و بستن تنگه بابالمندب هستند و عربستان سعودی این تهدید را جدی گرفته است.
دو منبع ارشد جمهوری اسلبامی و یک منبع منطقهای آگاه از موضوع که بهدلیل حساسیت آن نخواستند نامشان فاش شود، گفتند این طرح در داخل رهبری جمهوری اسلامی بررسی شده و پیام آن به متحدان حوثی ایران منتقل شده است.
این منابع گفتند حوثیها اخیرا از درخواست تهران مطلع شدهاند؛ موضوعی که پیشتر گزارش نشده بود.
این منابع جزئیات بیشتری درباره نحوه انتقال پیام ارائه نکردند و نگفتند آیا این درخواست پس از تهدید روز سهشنبه دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، برای حمله به زیرساختهای برق و پلها در ایران مطرح شده است یا نه.
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی و سخنگوی گروه حوثی به پرسشهای رویترز در این زمینه پاسخ ندادهاند.
استقرار موشکها و پهپادها در نزدیکی بابالمندب
یک منبع نزدیک به حوثیها گفت این گروه با استقرار موشکها و پهپادها در نزدیکی تنگه بابالمندب، ورودی دریای سرخ، در ارتفاعات یمن مشرف به حدیده و خلیج عدن، آمادهسازیهای لازم برای حمله به کشتیها را تکمیل کرده و در انتظار دستور آغاز عملیات است.
هرگونه تهدید در دریای سرخ و ورودی آن در بابالمندب میتواند بحران جهانی انرژی ناشی از بسته شدن تنگه هرمز به دست جمهوری اسلامی را بهشدت وخیمتر کند و خطرات انفجاری ناشی از دور تازه جنگ را برجسته سازد.
بهنوشته رویترز، با توجه به اینکه تنگه هرمز هماکنون بسته است، هرگونه حمله حوثیها به کشتیها یا بنادر دریای سرخ به معنای اختلال همزمان در دو مسیر اصلی صادرات نفت خاورمیانه خواهد بود و جبههای تازه هم در بحران انرژی و هم در مناقشه گستردهتر جمهوری اسلامی با ایالات متحده باز خواهد کرد.
این منبع نزدیک به حوثیها گفت نمایندگان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که هماکنون در یمن حضور دارند، تصمیمگیری درباره زمان بستن تنگه بابالمندب را در اختیار خواهند داشت.
در نشانهای از تشدید تنشها در منطقه، حوثیها پس از آنکه عربستان سعودی را به بمباران فرودگاهی تحت کنترل خود در روز دوشنبه متهم کردند، به این کشور موشک شلیک کردند و به آتشبسی چهار ساله در مناقشه میان عربستان و این گروه پایان دادند.
دو منبع منطقهای نزدیک به ریاض به رویترز گفتند عربستان سعودی تهدیدهای تهران و حوثیها را بسیار جدی گرفته است. آنهت افزودند ریاض آگاه است که این گروه یمنی اکنون درباره دریای سرخ هماهنگی نزدیکی با حکومت ایران دارد.
تنشها از زمان فروپاشی آتشبس شکننده اخیر میان تهران و واشینگتن افزایش یافته و بار دیگر نگرانی از آغاز جنگی تمامعیار و اختلال در جریان انرژی از تنگه هرمز را زنده کرده است.
بستن دریای سرخ دشوار نخواهد بود
از آن زمان، حجم قابل توجهی از نفت خلیج فارس از طریق یک خط لوله عربستان سعودی به دریای سرخ منتقل شده و این آبراه اکنون حدود هفت درصد از عرضه جهانی انرژی را جابهجا میکند.
هنگامی که حوثیها در جریان جنگ غزه به کشتیها حمله کردند، شرکتهای بزرگ کشتیرانی محمولههای خود را به مسیر بسیار طولانیتر و پرهزینهتر دور آفریقا منتقل کردند.
با توجه به اینکه عربستان سعودی خود ۷۰ درصد صادرات انرژیاش را از طریق بندر ینبع در دریای سرخ انجام میدهد، هرگونه حمله مستقیم به آنجا نیز مشکل بزرگی برای بازارهای نفت ایجاد خواهد کرد.
یکی از منابع منطقهای گفت رهبران جمهوری اسلامی میکوشند با افزایش هزینه احتمالی برای اقتصاد جهانی، تهدید کشتیرانی در دریای سرخ و جریان صادرات نفت عربستان از این آبراه، ایالات متحده را تحت فشار قرار دهند؛ اقدامی که این منبع آن را بخشی از «تفکر ایرانی» توصیف کرد.
این منبع گفت مسدود کردن تنگه دشوار نخواهد بود.
او افزود: «هر کسی که یک تفنگ برای شلیک داشته باشد میتواند کشتیرانی را مختل کند. برای ایجاد اختلال در کشتیرانی نیازی به موشکهای پیشرفته نیست.»
جمهوری اسلامی حوثیها را بخشی از «محور مقاومت» منطقهای خود میداند؛ ائتلافی که حزبالله لبنان و گروههای مسلح شیعه عراقی را نیز در بر میگیرد. این گروهها پیشتر به مناقشه منطقهای میان تهران و واشینگتن پیوستهاند. با این حال، شورشیان حوثی هنوز بهطور رسمی وارد این درگیری نشدهاند.
