در پی حملات جمهوری اسلامی به سه نفتکش در نزدیکی تنگه هرمز، دستکم چهار نفتکش حامل نفت و گاز از ادامه مسیر در این آبراه منصرف شدند. همزمان یک کشتی حمل گاز مایع طبیعی قطر که هدف حمله قرار گرفت، در انتظار عملیات نجات است و سطح تهدید کشتیرانی به «شدید» افزایش یافته است.
خبرگزاری رویترز چهارشنبه ۱۷ تیر، بر اساس دادههای رهگیری کشتیها و منابع صنعت کشتیرانی گزارش داد اختلال در تردد نفتکشها پس از حملات اخیر در تنگه هرمز تشدید شده و نگرانیها درباره امنیت یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی جهان افزایش یافته است.
بر اساس این گزارش، دستکم چهار نفتکش حامل نفت و گاز که قصد عبور از تنگه هرمز را داشتند، پس از حملات سهشنبه مسیر خود را تغییر داده و از ادامه حرکت منصرف شدند.
این حملات پس از گزارشهایی درباره شلیک موشک از سوی جمهوری اسلامی به کشتیها در این آبراه رخ داد و مرکز مشترک اطلاعات دریایی تحت رهبری نیروی دریایی آمریکا، سطح تهدید برای عبور از تنگه هرمز را از «قابل توجه» به «شدید» افزایش داد.
دادههای شرکتهای رهگیری کشتیها نشان میدهد سه نفتکش خالی الانجی «الغریه»، «دحیل» و «الرویس» که تحت مدیریت قطر انرژی هستند، در حالی که برای بارگیری به پایانه راس لفان قطر میرفتند، پیش از ورود به تنگه هرمز تغییر مسیر دادند.
همچنین نفتکش «لیلا وادینار» با پرچم هند که دو میلیون بشکه نفت خام کویت را حمل میکند، چهارشنبه در ورودی تنگه هرمز و مقابل سواحل عمان دور زد و از ادامه مسیر منصرف شد.
در مقابل، برخی نفتکشها موفق به خروج از تنگه شدند. نفتکشهای «مرکوری هوپ»، «تنجون» و «پرتامینا پراید» که هر یک حدود دو میلیون بشکه نفت خام امارات متحده عربی، قطر و عربستان سعودی را حمل میکردند، سهشنبه و چهارشنبه از تنگه هرمز خارج شدند.
بر اساس دادههای کشتیرانی، فرستنده نفتکش «پرتامینا پراید» هنگام عبور از تنگه هرمز خاموش بود.
کشتی قطری در انتظار عملیات نجات
رویترز همچنین گزارش داد کشتی حمل گاز مایع طبیعی(الانجی) «الرکایات» متعلق به شرکت قطری ناقلات که شامگاه سهشنبه در نزدیکی سواحل عمان هدف پرتابه قرار گرفت، همچنان در محل حادثه متوقف است و در انتظار آغاز عملیات نجات قرار دارد.
به گفته منابع آگاه، این کشتی از سمت چپ آسیب دیده و بهدلیل آتشسوزی در موتورخانه، در معرض خطر انفجار قرار گرفته بود. با این حال، همه خدمه به سلامت تخلیه شدهاند و مخازن اصلی حامل گاز طبیعی مایع آسیب ندیده است.
یک منبع صنعت انرژی نیز به رویترز گفت تا زمانی که کشتی هدف حمله دیگری قرار نگیرد، احتمال انفجار آن پایین ارزیابی میشود.
دادههای رهگیری کشتیها نیز نشان میدهد یک یدککش و یک شناور خدماتی در نزدیکی این کشتی مستقر هستند.
شرکت قطری «ناقلات»، مالک کشتی «الرکایات»، و شرکت قطر انرژی تاکنون درباره این حادثه اظهار نظری نکردهاند. وزارت خارجه قطر نیز سهشنبه تهران را مسئول کامل حقوقی این حمله دانست و معاون سفیر جمهوری اسلامی در دوحه را برای اعتراض به هدف قرار گرفتن این نفتکش احضار کرد.
همزمان شرکت «بحری» عربستان سعودی نیز تایید کرد نفتکش «ودیان» با پرچم این کشور ۱۶ تیر و هنگام عبور از تنگه هرمز دچار حادثه شده است. این شرکت اعلام کرد کشتی در وضعیت مناسب برای ادامه دریانوردی قرار دارد، محموله آن ایمن است و هیچیک از خدمه آسیب ندیدهاند.
رویترز همچنین گزارش داد نفتکش «سایپرس پراسپریتی» با پرچم لیبریا از دیگر شناورهایی بوده که در روزهای اخیر هدف حمله قرار گرفته است.
در پی این حملات، سازمان بینالمللی دریانوردی اعلام کرد تا زمانی که ایمنی و امنیت خدمه کشتیها تضمین نشود، باید از عبور از تنگه هرمز اجتناب کرد.
آرسنیو دومینگز، دبیرکل این سازمان، گفت هیچ دریانوردی نباید تنها بهدلیل انجام وظیفه جان خود را به خطر بیندازد.
دادههای شرکت کپلر نشان میدهد تنها چهار نفتکش بامداد چهارشنبه از تنگه هرمز عبور کردند؛ در حالی که میانگین عبور روزانه هفته گذشته ۳۴ کشتی و سهشنبه ۲۲ کشتی بود.
این رقم همچنان بسیار کمتر از میانگین روزانه ۱۲۵ تا ۱۴۰ شناور پیش از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی در ۹ اسفند ۱۴۰۴ است.
همچنین حدود ۱۴ کشتی حمل الانجی در نزدیکی پایانه راس لفان قطر در انتظار ماندهاند و به گفته تحلیلگران ورتکسا، صف کشتیهای خالی برای بارگیری در اوایل تیرماه به بیش از ۱۰ فروند رسیده بود.
هشدار درباره خطر انفجار کشتیهای حمل گاز مایع طبیعی
رویترز در گزارشی دیگر درباره خطرات حمل کشتیهای حمل الانجی نوشت با وجود نگرانیهای ایجادشده، تاکنون هیچ انفجار فاجعهباری در مخازن بار یک کشتی حمل الانجی در دریا ثبت نشده است.
کارشناسان میگویند الانجی در حالت مایع نمیسوزد و تنها در صورت نشت، تبدیل شدن به گاز، ترکیب با هوا و رسیدن به منبع جرقه میتواند موجب آتشسوزی یا انفجار شود.
بهگفته این کارشناسان، کشتیهای مدرن حمل الانجی با بدنه دوجداره، مخازن فوقعایق، سامانههای تشخیص گاز، تجهیزات کاهش فشار، سامانههای توقف اضطراری و تجهیزات اطفای حریق طراحی شدهاند. این کشتیها همچنین تابع دستورالعملهای سختگیرانه عملیاتیاند و خدمه آنها آموزش ویژه میبینند.
آتشسوزی در موتورخانه بهتنهایی به معنای انفجار کشتی نیست، مگر آنکه آتش به سامانههای حمل بار سرایت کند، به مخازن نگهداری آسیب بزند یا موجب نشت قابل توجه گاز طبیعی مایع شود.
در همین حال، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، جمهوری اسلامی را به نقض روزانه آتشبس متهم کرد و گفت ممکن است موضوع هستهای «بدون توافق» حل شود.
او همچنین با اشاره به حملات جمهوری اسلامی به شناورها در تنگه هرمز، گفت این کشتیها حق حضور در این آبراه را داشتند و آمریکا احتمالا امشب بار دیگر حملهای «بسیار شدید» علیه اهدافی در ایران انجام خواهد داد.
به این ترتیب، حملات به نفتکشها، کاهش تردد در تنگه هرمز و تهدید تازه ترامپ به حمله نظامی، نگرانیها درباره امنیت یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی جهان را بیش از پیش افزایش داده و بار دیگر باعث افزایش قیمت نفت و سوخت فسیلی شده است.
از فعالان سیاسی و نویسندگان و روزنامهنگاران تا کنشگران دانشجویی و صنفی کارگر و معلم، از اهل سنت و بهائیان و دراویش گنابادی تا هنرمندان و حقوقدانان، و از ورزشکاران تا بازنشستگان و کشاورزان، گروههای مختلف اجتماعی در ۳۶ سال زمامداری دیکتاتور ایران، هدف برخورد امنیتی و قهری و سرکوب قرار گرفتند.
اعمال محدودیت در پوشش و تلاش برای تحمیل حجاب اجباری و برخورد خشونتبار با زنان، و سرکوب خونین معترضان در جنبش «زن زندگی آزادی»، یک شاهد بسیار مهم دیگر است.
نقطه اوج نقض فاحش حقوق بشر در ایران، شلیک گلوله مستقیم نیروهای نظامی و امنیتی جمهوری اسلامی به دهها هزار شهروند معترض در دیماه ۱۴۰۴ بود. قتلعامی که به دستور و با نظارت عالی دیکتاتور کشته شده، اجرا شد.
نقض گسترده حقوق اساسی و مدنی شهروندان ایران به همین سرکوبهای خشونتبار و سختافزاری محدود نبود.
۳۶ سال زمامداری خامنهای و پروژههای متوهمانه و سیاستهای ضدملی او، به تشدید تورم، فقر، بیکاری، سوءتغذیه، شکاف طبقاتی و آسیبهای اجتماعی پرشمار ازجمله رواج ناامنی، سرقت، اعتیاد و تنفروشی در ایران دامن زد.
افزون بر این همه، کاهش رفاه و قدرت اقتصادی کشور، و نیز تضعیف توان ملی و موقعیت سیاسی ایران در منطقه، به دلیل سیاستهای جنگافروزانه خامنهای، خروجی و معنایی جز اقدام علیه امنیت و منافع ملی ایران نداشت. اتهامی که در تمام ۳۶ سال دیکتاتوری او، بهانه برخورد قضایی و امنیتی، و بازداشت و زندان فعالان سیاسی و کنشگران مدنی و روزنامهنگاران و حتی فعالان صنفی بود.
صرفنظر از این، برنامههای موشکی و هستهای بسیار پرهزینه جمهوری اسلامی، و نیز سازماندادن و تقویت نیروهای منطقهای سپاه پاسداران، جملگی با هدایت و دستور خامنهای اجرایی شد. پروژههایی که صدها میلیارد دلار از ثروت و سرمایه مردم ایران را بهطور مستقیم به باد داد، و چند هزار میلیارد دلار زیان غیرمستقیم به دنبال داشت. سرمایهگذاری نجومی و بدون نظارت نمایندگان واقعی مردم در مجلس یا امکان نقد در رسانههای داخل ایران، که خروجی آن نه تنها منفعتی برای کشور و ایرانیان نداشت، بلکه بیگمان به زیان منافع و امنیت ملی ایران تمام شده است.
مرگ دیکتاتوری با این همه عارضه و خسارت، بیگمان، به معنای حذف یک عامل بسیار مهم از مدار نقض فاحش حقوق بشر و نیز فقدان یک تهدید بزرگ برای امنیت و منافع ملی ایران است.
ترامپ چهارشنبه ۱۷ تیر در مصاحبه با خبرنگاران در حاشیه دیدارش با مارک روته، دبیرکل ناتو، در آنکارا، به حملات اخیر جمهوری اسلامی علیه کشتیهای تجاری در تنگه هرمز اشاره کرد و گفت: «از نظر من، آتشبس پایان یافته است. دیگر نمیخواهم با آنها سروکار داشته باشم.»
رییسجمهوری ایالات متحده افزود: «معتقدم ادامه تعامل با آنها فقط اتلاف وقت است.»
او ادامه داد: «ما گفتیم بروید مراسم تشییع خود را برگزار کنید، اما آنها بهجای آن، دیروز شروع به شلیک موشک به سمت شناورها کردند. به همین دلیل، دیشب بسیار سخت به آنها حمله کردیم.»
ترامپ مقامهای جمهوری اسلامی را «بسیار خطرناک»، «شرور» و «بیمار» توصیف کرد و گفت حکومت ایران سالهاست او را در فهرست اهداف خود قرار داده است.
۱۶ تیر، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، هشدار داد تضعیف حکومت ایران به معنای پایان تهدیدهای آن نیست.
او همانند ترامپ، جمهوری اسلامی را به «سرطان» تشبیه کرد و گفت: «زمانی که تودهای سرطانی را از بدن خارج میکنید، ممکن است دوباره بازگردد. اما از یک چیز مطمئن هستید: اگر آن را خارج نکنید، ممکن است جانتان را از دست بدهید.»
این اظهارات پس از آن مطرح شد که شماری از مقامهای جمهوری اسلامی و حامیان حکومت در مراسم تشییع جنازه علی خامنهای، دیکتاتور پیشین ایران، خواستار «گرفتن انتقام» و ترور ترامپ و نتانیاهو شدند.
در پی حملات جمهوری اسلامی به سه کشتی تجاری در تنگه هرمز طی ۴۸ ساعت گذشته، تنشها در منطقه بار دیگر شدت گرفته است.
بامداد ۱۷ تیر، ارتش آمریکا به دهها هدف نظامی جمهوری اسلامی حمله کرد و سپاه پاسداران نیز از حمله به پایگاههای نظامی ایالات متحده در بحرین و کویت خبر داد.
ترامپ در ادامه اظهارات خود با اشاره به درگیریهای اخیر گفت: «هر بار که آنها حمله کنند، ما پاسخ خواهیم داد.»
او افزود پاسخ ایالات متحده به حملات جمهوری اسلامی «۲۰ برابر شدیدتر» بود.
در میان واکنشهای گسترده و محکوم کردن حملات حکومت ایران، جاسم محمد البدیوی، دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس، حملات به بحرین و کویت را بهشدت محکوم کرد و گفت این اقدامات نشان میدهند تهران همچنان در پی تضعیف تلاشهای بینالمللی و منطقهای برای برقراری امنیت و صلح است.
دبیرکل ناتو: در موضوع ایران با ترامپ همنظر هستم
دبیرکل ناتو در دیدار با ترامپ، از حملات اخیر آمریکا به مواضع جمهوری اسلامی حمایت کرد و آن را «کاملا ضروری» توصیف کرد.
روته خطاب به رییسجمهوری آمریکا گفت: «این یک پاسخ بسیار قوی بود و من در این موضوع با شما همنظر هستم.»
دبیرکل ناتو همکاری نکردن برخی اعضای این ائتلاف با واشینگتن در جریان جنگ ایران را «موارد استثنایی» خواند و افزود پنج هزار هواپیما از فرودگاههای اروپا در حمایت از عملیات «خشم حماسی» به پرواز درآمدند و اروپا به سکویی بزرگ برای «نمایش و اعمال قدرت آمریکا» تبدیل شد.
کارزار نظامی آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی به یکی از مهمترین محورهای اختلاف میان واشینگتن و متحدان اروپاییاش در ناتو تبدیل شده است.
ترامپ در ماههای اخیر بارها اعضای ناتو را به حمایت ناکافی از ایالات متحده در جنگ با حکومت ایران متهم کرده است.
نتانیاهو شامگاه سهشنبه ۱۶ تیر در مصاحبه با شبکه «نیوزمکس» گفت: «آنها قطعا سلاح شیمیایی دارند. این را میتوانم به شما بگویم. این هم تهدید دیگری است که از جانب آنها وجود دارد.»
او همچنین اعلام کرد برنامه هستهای جمهوری اسلامی در پی کارزار نظامی اخیر بهشدت آسیب دیده و تهران قادر به تولید سلاح اتمی نیست.
نتانیاهو ادامه داد: «ما بخش بزرگی از زیرساختهای آنها، تعداد زیادی از سانتریفیوژها و بسیاری از کارخانهها و تاسیسات مرتبطی را که برای تولید سلاح هستهای استفاده میکردند، نابود کردیم. همچنین ۲۰ نفر از برجستهترین دانشمندان هستهای آنها را از میان برداشتیم.»
پیشتر «مرکز مطالعات راهبردی بگین-سادات» دانشگاه بار-ایلان اسرائیل گزارش داد جمهوری اسلامی ممکن است در شرایطی که در ساخت سلاح هستهای ناکام مانده، بهدنبال تقویت چشمگیر ظرفیتهای خود در حوزه تسلیحات شیمیایی و بیولوژیک باشد.
این اندیشکده هشدار داد چنین روندی میتواند تهدیدی برای اسرائیل، منطقه و مردم ایران به شمار آید.
ایراناینترنشنال دیماه ۱۴۰۴ از تلاش جمهوری اسلامی برای استفاده از عوامل شیمیایی و بیولوژیک در کلاهک جنگی موشکهای بالستیک دوربرد خبر داد.
حکومت ایران را به حال خود رها نخواهیم کرد
نتانیاهو در ادامه مصاحبه خود گفت: «ایران در آستانه فروپاشی است. سپاه پاسداران که عملا کنترل ایران را در دست دارد، بخش زیادی از منابع مالی خود را از دست داده است؛ یعنی همان صنایعی که از آنها برای تامین مالی خود بهرهبرداری میکرد.»
نخستوزیر اسرائیل در عین حال هشدار داد تضعیف حکومت ایران به معنای پایان تهدیدهای آن نیست.
او افزود: «این بدان معنا نیست که آنها را به حال خود رها کنیم، چون دوباره به سراغ آن [برنامه هستهای] خواهند رفت. زمانی که تودهای سرطانی را از بدن خارج میکنید، ممکن است دوباره بازگردد. اما یک چیز را میدانید: اگر آن را خارج نکنید، ممکن است جانتان را از دست بدهید.»
او همچنین گفت جمهوری اسلامی با تهدید آمریکا و تلاش برای دستیابی به موشکهای بالستیک دوربرد و سلاح هستهای، امنیت ایالات متحده را به خطر انداخته است و این موضوع یکی از دلایل ورود واشینگتن به جنگ بود.
نتانیاهو مشارکت آمریکا را در کارزار نظامی اخیر علیه تهران «ضروری» دانست و افزود دونالد ترامپ این تصمیم را بر اساس منافع ایالات متحده اتخاذ کرد.
این اظهارات در شرایطی مطرح شد که در پی حملات جمهوری اسلامی به سه کشتی تجاری در تنگه هرمز طی ۴۸ ساعت گذشته، تنشها در منطقه بار دیگر شدت گرفته است.
بامداد ۱۷ تیر، ارتش آمریکا و سپاه پاسداران در ادامه این تنشها، دست به حملات متقابل زدند.
مردم ایران جمهوری اسلامی را سرنگون میکنند
نتانیاهو در ادامه مصاحبه خود با اشاره به سرکوب مردم ایران به دست جمهوری اسلامی گفت: «این حکومتی است که در کشوری با حدود ۹۰ میلیون جمعیت بر سر کار است و اکثریت قاطع مردم، چیزی حدود ۸۰ درصد، از آن متنفرند.»
نخستوزیر اسرائیل افزود: «مردم این حکومت را در واقع گروهی از اراذل و اوباش مذهبی میدانند که کشور را تصرف کردهاند و با زور اسلحه آنها را در کنترل خود نگه داشتهاند و به سوی مردم شلیک میکنند.»
به گفته نتانیاهو، در حالی که مردم ایران در «فقر مطلق» به سر میبرند، دیکتاتورها و عوامل سرکوب مانند «پادشاهان» زندگی میکنند.
او در پایان تاکید کرد: «فکر نمیکنم این وضعیت دوام بیاورد. در نهایت مردم آنها را کنار خواهند زد. ما فقط باید اندکی به آنها کمک کنیم.»
در هفتههای گذشته، حکومت ایران موجی از سرکوب شهروندان را از طریق احضارها و بازداشتهای گسترده، صدور احکام سنگین حبس و افزایش چشمگیر اجرای حکم اعدام به راه انداخته است.
کنشگران بر این باورند که جمهوری اسلامی بهویژه پس از درگیری نظامی اخیر قصد دارد با ایجاد فضای رعب و وحشت، مانع از فوران دوباره خشم عمومی علیه بحرانهای فزاینده معیشتی و سیاسی شود.
