آنتروپیک ارائه دو مدل پیشرفته هوش مصنوعی خود را متوقف کرد
دستور کنترل صادرات با استناد به نگرانیهای مرتبط با امنیت ملی، دسترسی «اتباع خارجی» را، چه در داخل و چه خارج از آمریکا، ممنوع کرده است.
دستور کنترل صادرات با استناد به نگرانیهای مرتبط با امنیت ملی، دسترسی «اتباع خارجی» را، چه در داخل و چه خارج از آمریکا، ممنوع کرده است.
شرکت آنتروپیک، سازنده دستیار هوش مصنوعی «کلود» (Claude)، جمعه ۲۲ خرداد اعلام کرد به دنبال دریافت یک دستور کنترل صادرات از دولت آمریکا، دسترسی به دو مدل پیشرفته خود، «فِیبل ۵» (Fable 5) و «مایتوس ۵» (Mythos 5)، را «برای همه کاربران» قطع کرده است.
این دستور با استناد به «اختیارات امنیت ملی» صادر شده و دسترسی هر «تبعه خارجی» را، چه داخل و چه خارج از خاک آمریکا و حتی کارکنان خارجیتبار خود آنتروپیک، ممنوع میکند.
آنتروپیک گفت این دستور را ساعت ۵:۲۱ بعدازظهر به وقت شرق آمریکا دریافت کرده است. از آنجا که شرکت نمیتواند بهصورت لحظهای کاربران خارجی را از دیگران جدا کند، ناچار شده هر دو مدل را برای تمام مشتریان غیرفعال کند.
دسترسی به سایر مدلهای این شرکت، از جمله Opus، بدون تغییر باقی مانده است.
بنا بر گزارش اکسیوس و والاستریت ژورنال، نامه این دستور را هاوارد لاتنیک، وزیر بازرگانی آمریکا، خطاب به داریو آمودی، مدیرعامل آنتروپیک، فرستاده و با همکاری اداره صنعت و امنیت این وزارتخانه، تنظیم شده است.
متن نامه جزییات دقیق نگرانی امنیتی را مشخص نکرده، اما به گفته یک مقام دولتی، واشینگتن پس از آن که شرکتی دیگر مدعی شد توانسته سازوکارهای ایمنی مایتوس را دور بزند («جیلبریک» کند)، نگران خطرهای امنیت ملی شده است.
همان مقام افزود دولت پیشتر کوشیده بود آنتروپیک را به تعویق عرضه این مدلها متقاعد کند و پس از ناکامی، نامه «کنترل صادرات» را صادر کرد.
آنتروپیک با این تصمیم مخالفت کرده، اما گفته است از آن تبعیت میکند.
به گفته این شرکت، روش افشاشده یک «جیلبریک محدود» است؛ در عمل یعنی درخواست از مدل برای خواندن یک کد و رفع ایرادهای آن؛ آسیبپذیریهایی جزیی و از پیششناختهشده که مدلهای عمومی دیگر، از جمله GPT-5.5 شرکت OpenAI، نیز قادر به یافتنشان هستند.
آنتروپیک تاکید کرد فِیبل ۵ با تدابیر حفاظتیای بهمراتب قویتر از هر مدل پیشین عرضه شده و پیش از انتشار، هزاران ساعت با همکاری دولت آمریکا، موسسه ایمنی هوش مصنوعی بریتانیا و گروههای مستقل آزموده شده است.
این شرکت ممانعت از دسترسی برای یک مدل تجاری در دسترس صدها میلیون کاربر را بهخاطر یک آسیبپذیری محدود «نامتناسب» خواند و هشدار داد اگر چنین معیاری به کل صنعت تعمیم یابد، عملا عرضه هر مدل پیشرفتهای متوقف خواهد شد.
این دستور، تنها سه روز پس از رونمایی فِیبل ۵ و مایتوس ۵ صادر شد. مدلهایی که آنتروپیک آنها را قدرتمندترین سامانههای خود معرفی کرده بود. هر دو بر یک بنیان فنی ساخته شدهاند، اما تنها فِیبل ۵ با محدودیتهای سختگیرانه، بهویژه در حوزههای امنیت سایبری و زیستشناسی، برای عموم منتشر شد؛ مایتوس ۵ بدون این محدودیتها و تنها در اختیار شماری از شرکای مورد اعتماد، از جمله شرکتهای امنیت سایبری و زیرساخت، قرار گرفت.
این دو ادامه «مایتوس پریویو» هستند. مدلی که بهار امسال با تواناییهای پیشرفته سایبری توجه والاستریت و مقامهای دولتی را جلب کرد و در چارچوب طرحی به نام «گلَسوینگ» میان گروهی محدود توزیع شد.
اما اهمیت این ماجرا فراتر از یک مدل و یک شرکت است: این نخستین بار است که واشینگتن از اهرم کنترل صادرات در مورد یک مدل تجاری پیشرفته استفاده میکند. این وضعیت نشان میدهد سرنوشت یک مدل را میتوان نه با تصمیم سازنده، بلکه با دستور دولت رقم زد.
چارچوب «ملیتمحور» این محدودیت نیز کاربران و شرکتهای غیرآمریکایی را مستقیم هدف میگیرد.
آنتروپیک میگوید توقف عرضههای ناایمن توسط دولت را میپذیرد، اما در چارچوب فرایندی قانونی، شفاف و مبتنی بر واقعیتهای فنی. اقدامی که به گفته این شرکت با چنین معیارهایی نخوانده است.
آنتروپیک این ماجرا را «سوءتفاهم» خوانده و گفته است طی ۲۴ ساعت آینده جزییات فنی بیشتری منتشر میکند و در تلاش برای بازگرداندن دسترسی است، هرچند زمان مشخصی برای آن اعلام نکرده است.
این تکذیب در حالی منتشر شد که خبرگزاری رویترز به نقل از چند منبع آگاه گزارش داده بود ابوظبی با آزادسازی بین ۱۰ تا ۲۰ میلیارد دلار برای تهران موافقت کرده و بخشی از این منابع نیز در اختیار حکومت ایران قرار گرفته است.
به گزارش رویترز، چهار منبع آگاه گفتهاند که امارات متحده عربی در چارچوب یک توافق سیاسی و امنیتی با حکومت ایران، با آزادسازی میلیاردها دلار برای تهران موافقت کرده است. این گزارش همزمان با مراحل پایانی مذاکرات گستردهتر میان جمهوری اسلامی و آمریکا برای پایان دادن به جنگ منتشر شده؛ مذاکراتی که به گفته دیپلماتها میتواند به آزادسازی دهها میلیارد دلار از درآمدهای نفتی مسدودشده حکومت ایران در بانکهای خارجی منجر شود.
دو منبع منطقهای به رویترز گفتهاند که امارات با آزادسازی مجموعاً ۱۰ میلیارد دلار موافقت کرده و بیش از ۳ میلیارد دلار از این مبلغ تاکنون در اختیار ایران قرار گرفته است. دو منبع دیگر که از جزئیات توافق آگاه بودهاند، رقم کل منابع را ۲۰ میلیارد دلار اعلام کرده و گفتهاند این توافق در ازای توقف حملات جمهوری اسلامی به امارات حاصل شده است.
با این حال، وزارت خارجه امارات متحده عربی بامداد شنبه ۲۳ خرداد در بیانیهای اعلام کرد: «این ادعاها کاملاً نادرست و بیاساس هستند» و تاکید کرد که هیچیک از داراییهای مسدودشده ایران از طریق امارات آزاد، منتقل یا تسهیل نشده است. این وزارتخانه همچنین بهطور مشخص ادعای انتقال ۳ میلیارد دلار را رد کرد، اما توضیح بیشتری ارائه نداد.
پیش از انتشار این تکذیبیه، یک مقام اماراتی در پاسخ به پرسش رویترز درباره این گزارش گفته بود که کشورش در پی کاهش تنشها و تقویت صلح در منطقه است. او گفته بود سیاست خارجی امارات متحده عربی بر «تنشزدایی، کاهش بحرانها و حمایت از صلح و ثبات پایدار» استوار است و ابوظبی از تلاشهای آمریکا برای محافظت از مردم منطقه در برابر پیامدهای جنگ حمایت میکند.
رویترز گزارش داده است که هنوز مشخص نیست منابع مالی مورد اشاره از داراییهای دولت امارات متحده عربی تامین میشود یا از حسابهای مسدودشده حکومت ایران در نظام بانکی امارات و یا سایر منابع مالی متعلق به ایران منشأ میگیرد.
بر اساس این گزارش، توافق احتمالی میان تهران و ابوظبی نشانه تغییر قابل توجهی در روابط دو کشور پس از هفتهها درگیری است. در طول جنگ اخیر، حملات جمهوری اسلامی به امارات موجب کاهش ورود گردشگران، خالی شدن بخشی از هتلهای دبی، خروج برخی اتباع خارجی و آسیب به تصویر امن این شهر به عنوان یکی از مهمترین مراکز تجاری جهان شده بود.
یکی از منابع آگاه به رویترز گفته است این سازوکار به گونهای طراحی شده که هر یک از طرفها بتوانند آن را به عنوان یک موفقیت معرفی کنند. به گفته او، حکومت ایران میتواند مدعی دریافت غرامت جنگی شود، آمریکا میتواند تاکید کند که هیچ پولی پرداخت نکرده و امارات نیز امنیت خود و جایگاه اقتصادی دبی را حفظ خواهد کرد.
منبع دیگری گفته است در مقابل آزادسازی این منابع، حکومت ایران حملات موشکی و پهپادی علیه امارات را متوقف خواهد کرد و دو کشور روند بازسازی روابط دوجانبه، از جمله همکاریهای اطلاعاتی و اقتصادی، را آغاز خواهند کرد.
به گفته همین منبع، حکومت ایران برای دستیابی به توافقی مشابه با دستکم دو کشور دیگر عربی حوزه خلیج فارس نیز وارد گفتوگو شده است.
رویترز نوشته است آخرین حمله مستقیم شناختهشده جمهوری اسلامی به امارات در ۴ مه [۱۴ اردیبهشت] و علیه بندر فجیره در ساحل دریای عمان انجام شد.
این خبرگزاری همچنین گزارش داده است که مذاکرات میان دو طرف چند هفته پیش آغاز شد، اما پس از سفر مقامهای ارشد سپاه پاسداران به ابوظبی در هفته گذشته شتاب گرفت. به گفته یکی از منابع، این هیات با شیخ طحنون بن زاید آل نهیان، مشاور امنیت ملی امارات و جانشین حاکم ابوظبی، دیدار کرده و در اقامتگاه او مستقر شده بود. پس از آن نیز مقامهای اماراتی برای مذاکره درباره جزئیات توافق به تهران سفر کردند.
رویترز در ادامه به نقش دبی در اقتصاد ایران اشاره کرده و نوشته است که بانکهای این شهر سالها میزبان سپردهها و داراییهای مرتبط با ایران بودهاند؛ داراییهایی که بخش مهمی از آنها تحت تاثیر تحریمهای آمریکا مسدود شدهاند.
در واشنیگتن، جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، جمعه ۲۲ خرداد گفت که هیچ پولی صرفاً در ازای امضای توافق یا حضور ایران در مذاکرات در اختیار تهران قرار نخواهد گرفت. او تاکید کرد هرگونه منافع اقتصادی احتمالی برای ایران به اجرای تعهدات از سوی تهران وابسته خواهد بود.
کاخ سفید و مقامهای ایرانی تا زمان انتشار گزارش به درخواستهای رویترز برای اظهارنظر پاسخ نداده بودند.
رویترز همچنین یادآوری کرده است که یک منبع ارشد ایرانی در ماه آوریل مدعی شده بود آمریکا با آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران در قطر و برخی بانکهای خارجی موافقت کرده است؛ ادعایی که در آن زمان از سوی یک مقام آمریکایی رد شد.
به گفته آن منبع ایرانی، آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران بهطور مستقیم با تضمین عبور امن کشتیها از تنگه هرمز مرتبط بوده است؛ موضوعی که همچنان یکی از محورهای اصلی مذاکرات برای پایان دادن به درگیریهای اخیر به شمار میرود.
سهام شرکت فضایی اسپیسایکس متعلق به ایلان ماسک پس از آغاز معاملات در ظهر روز جمعه ۲۵ درصد جهش کرد؛ شروعی خیرهکننده برای بزرگترین عرضه اولیه سهام در تاریخ که ارزش دارایی بنیانگذار و مدیرعامل آن را از مرز یک تریلیون دلار عبور داد.
سهام این شرکت معاملات خود را با قیمت ۱۵۰ دلار آغاز کرد و تا حدود ساعت ۱۲:۵۰ بعدازظهر به وقت شرق آمریکا به ۱۶۸.۹۰ دلار رسید. این قیمت، ارزش بازار اسپیسایکس را به ۲.۲۱ تریلیون دلار رساند.
بر اساس برآورد فوربز، ایلان ماسک که سهامدار عمده و مدیرعامل تسلا نیز هست، اکنون حدود ۱.۱ تریلیون دلار ثروت دارد.
ماسک میگوید اسپیسایکس که در سال ۲۰۰۲ تاسیس شد، اکنون وارد بورس شده زیرا برای تامین مالی برنامههای بلندپروازانه خود، از استقرار ماهوارهها و مراکز داده در فضا گرفته تا ایجاد مستعمرهای انسانی در مریخ، به سرمایه نیاز دارد.
او پیش از آغاز معاملات سهام شرکت در بورس نزدک، که با نماد «SPCX» معامله میشود، از استاربیس، پایگاه فضایی اسپیسایکس در جنوب تگزاس، در مراسم نمادین به صدا درآوردن زنگ آغاز معاملات شرکت کرد.
ماسک بار دیگر بر هدف بلندپروازانه خود برای «چندسیارهای کردن زندگی» تاکید کرد و گفت: «منظورم فقط چند فضانورد نیست، منظورم واقعا خود شما هستید. هر کسی که اکنون مرا تماشا میکند، اسپیسایکس میخواهد بتواند شما را به ماه ببرد، به مریخ ببرد و در نهایت حتی فراتر از آن.»
ماسک که هم به خاطر دستاوردهای فناورانه و هم به دلیل وعدههای بزرگ شناخته میشود، توانست با وجود زیانده بودن میلیارددلاری اسپیسایکس، شور و اشتیاق زیادی برای عرضه اولیه سهام این شرکت ایجاد کند.
سرمایهگذاران نهادی و خرد هر دو مشتاق بودند که پیش از آغاز معاملات، سهام شرکت را با قیمت ۱۳۵ دلار خریداری کنند. مبلغ ۷۵ میلیارد دلاری که اسپیسایکس از این عرضه اولیه جذب کرد، به راحتی رکورد قبلی متعلق به شرکت نفتی سعودی آرامکو در سال ۲۰۱۹ را پشت سر گذاشت.
اسپیسایکس علاوه بر هدف ایجاد یک مستعمره یک میلیون نفری در مریخ، وعده داده است که با ایجاد پایگاههای دیگر در فضا به نجات بشریت کمک کند، مراکز دادهای به اندازه زمینهای فوتبال را به مدار زمین بفرستد و در رقابت درآمدزایی از هوش مصنوعی از رقبایی چون آنتروپیک و اوپنایآی (Anthropic و OpenAI) پیشی بگیرد.
برای تحقق این اهداف، اسپیسایکس به میلیاردها دلار بیشتر از درآمد فعلی خود از کسبوکار موشکی و ماهوارهای نیاز دارد. این شرکت بین آغاز سال ۲۰۲۵ تا ۳۱ مارس ۲۰۲۶ حدود ۸.۷ میلیارد دلار زیان ثبت کرده است.
بانکدارانی در والاستریت که اسپیسایکس را وارد بورس کردند نسبت به آینده شرکت و البته کارمزدهای هنگفت خود خوشبین هستند، اما همه معتقد نیستند قیمت فعلی سهام موجه باشد.
تحلیلگران موسسه تحقیقاتی مورنینگاستار (Morningstar) که هیچ کارمزدی از فعالیتهای بانکداری سرمایهگذاری دریافت نمیکند، در گزارشی نوشتند که عرضه اولیه اسپیسایکس «به شکل قابل توجهی بیش از حد ارزشگذاری شده است»، زیرا فناوریهای شرکت هنوز اثبات نشده و نیاز سرمایهای آن بسیار عظیم است.
آنها ارزش واقعی شرکت را حدود ۷۸۰ میلیارد دلار برآورد کردهاند؛ رقمی که کمتر از نصف ارزش تعیینشده در عرضه اولیه است.
با این حال، ماسک پیش از این نیز کارهای به ظاهر غیرممکن را به واقعیت تبدیل کرده است.
او که اکنون دستکم روی کاغذ تریلیونر شده، ثروت اولیه خود را از طریق تاسیس دو شرکت Zip2 و PayPal به دست آورد که پس از فروش آنها حدود ۲۰۰ میلیون دلار نصیبش شد. او از این پول برای تاسیس اسپیسایکس و سرمایهگذاری در تسلا استفاده کرد و برخلاف بسیاری از پیشبینیها، موفق شد شرکتی فضایی بسازد که فناوری استفاده مجدد از موشکها را عملی کند و یک شرکت خودروسازی بیافریند که خودروهای برقی را به محصولی جذاب تبدیل کرد.
ماسک بخش بزرگی از ثروت خود را از طریق سهامی به دست آورده که هنوز نقد نکرده یا پاداشهایی که تنها در صورت دستیابی تسلا یا اسپیسایکس به اهداف عملکردی بلندپروازانه به او تعلق خواهد گرفت.
بسته حقوق و مزایای اخیر او در تسلا حتی انتقادهایی از سوی واتیکان را نیز به همراه داشت. در تسلا، برخی سهامداران نگران شدهاند که درگیریهای ماسک با نهادهای نظارتی، تقسیم توجه او میان چندین شرکت و همچنین حضورش در دولت ترامپ در سال گذشته به شرکت آسیب بزند.
اما رشد قیمت سهام بسیاری از نگرانیها را از بین برده است. از زمان عرضه عمومی تسلا در سال ۲۰۱۰، سهام این شرکت حدود ۲۰ هزار درصد بازدهی داشته و بیش از ۱.۲ تریلیون دلار ثروت برای سرمایهگذاران ایجاد کرده است.
اسپیسایکس نخستین شرکت از سه «ابرشرکت» (Megacap) است که انتظار میرود امسال وارد بورس شوند. شرکتهای آنتروپیک و اوپنایآی نیز قرار است بهزودی عرضه اولیه خود در بازار بورس را انجام دهند.
بورس نزدک حتی قوانین خود را تغییر داده تا اسپیسایکس بتواند تنها ۱۵ روز پس از عرضه اولیه وارد صندوقهای سرمایهگذاری وابسته به شاخصهای این بازار شود؛ اقدامی که باعث میشود سرمایهگذاران بسیار زودتر از معمول سهام این شرکت را خریداری کنند.
با این حال، همه سرمایهگذاران از احتمال ورود اسپیسایکس به این صندوقها خوشحال نیستند.
بهگزارش آسوشیتدپرس ماه گذشته، مسئولان صندوقهای بازنشستگی آتشنشانان، معلمان و دیگر کارکنان در ایالتهای کالیفرنیا و نیویورک نامهای به اسپیسایکس ارسال و نسبت به برخی مفاد عرضه اولیه این شرکت اعتراض کردند.
از جمله این موارد میتوان به «سهام با حق رأی فوقالعاده»، الزام سهامداران به داوری اجباری به جای امکان طرح دعوی قضایی و همچنین میزان اختیارات گستردهای که ایلان ماسک پس از عرضه اولیه همچنان در شرکت حفظ خواهد کرد، اشاره کرد.
این پایگاه خبری جمعه ۲۲ خرداد نوشت طبق یادداشت تفاهم احتمالی میان تهران و واشینگتن، حکومت ایران تعهدات مشخصی را در قبال برنامه هستهای خود خواهد پذیرفت؛ از جمله اینکه هرگز در پی دستیابی به سلاح هستهای نباشد و بنبست موجود بر سر ذخایر اورانیوم خود را از میان بردارد.
یک منبع دیپلماتیک به اکسیوس گفت این یادداشت تفاهم «تمام جزییات مربوط به مسائل هستهای را در بر میگیرد» و «همه خواستههای ایالات متحده را برآورده میکند».
با این حال، اکسیوس گزارش داد هرگونه اقدام در خصوص برنامه هستهای جمهوری اسلامی به دستیابی به توافقی دیگر وابسته است.
این رسانه افزود با توجه به پیچیدگی مذاکرات بر سر یادداشت تفاهم اولیه، چشمانداز رسیدن به یک توافق جامعتر مبهم به نظر میرسد.
بر اساس این گزارش، این یادداشت تفاهم آتشبس را به مدت ۶۰ روز، از جمله در لبنان، تمدید میکند و در این مدت، مذاکرات هستهای برگزار خواهد شد.
پایگاه خبری بلومبرگ ۲۲ خرداد به نقل از منابع آگاه نوشت رسیدن تهران و واشینگتن به توافق در آستانه برگزاری نشست سران گروه ۷ محتمل است.
یک مقام گروه ۷ در مصاحبه با بلومبرگ هشدار داد هرچند نشانهها از نزدیک شدن آمریکا و جمهوری اسلامی به توافق حکایت دارند، اما در گذشته نیز پیشرفتهای دیپلماتیک مشابهی رخ داده بود که در نهایت به نتیجه عملی نرسید.
نشست سران گروه ۷ قرار است از ۲۵ تا ۲۷ خرداد در منطقه اِویان فرانسه برگزار شود.
سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده جمهوری اسلامی از مهمترین موانع دستیابی دو طرف به توافقی برای پایان دادن به جنگ بوده است.
ترامپ ۲۵ اردیبهشت هشدار داد اگر جمهوری اسلامی اورانیوم غنیشده را تحویل ندهد، آمریکا در «مقطعی مناسب» وارد ایران خواهد شد.
کانال ۱۲ اسرائیل پیشتر در ۱۷ اردیبهشت گزارش داده بود خروج ذخایر اورانیوم از ایران یکی از شروط اصلی رییسجمهوری آمریکا در مذاکرات است و بدون تحقق آن، توافقی در کار نخواهد بود.
بازگشایی تنگه هرمز در برابر معافیت موقت از تحریمها
اکسیوس در ادامه به نقل از یک مقام آمریکایی و دیپلماتی از یکی از کشورهای میانجی در مذاکرات گزارش داد یادداشت تفاهم احتمالی خواهان آن است که تنگه هرمز فورا و بدون دریافت عوارض عبور بازگشایی شود و حجم تردد کشتیها در این گذرگاه ظرف ۳۰ روز به سطح پیش از جنگ بازگردد.
در مقابل، ارتش ایالات متحده محاصره بنادر جنوبی ایران را لغو خواهد کرد.
به گفته مقامهای آمریکایی، پس از بازگشایی تنگه هرمز، واشینگتن بهصورت موقت حکومت ایران را از تحریمها معاف خواهد کرد تا بتواند به مدت ۶۰ روز نفت خود را صادر کند. اقدامی که میتواند درآمد قابل توجهی برای جمهوری اسلامی به همراه داشته باشد.
بر اساس این گزارش، در صورتی که تهران به تعهدات اولیه پایبند بماند و در مذاکرات بعدی «حسن نیت» نشان دهد، دامنه لغو تحریمها گسترش خواهد یافت.
یک منبع دیپلماتیک به اکسیوس گفت: «هیچ تاریخ مشخصی برای رفع تحریمها تعیین نشده است و این موضوع به نحوه اجرای توافق بستگی خواهد داشت.»
بازارهای جهانی سهام پس از اظهارات ترامپ مبنی بر احتمال نهایی شدن توافق تهران و واشینگتن در آیندهای نزدیک، شاهد رشد چشمگیری بودند.
فعالان بازار این تحولات را نشانه کاهش تنشهای ژئوپلیتیک و افزایش احتمال بازگشایی تنگه هرمز ارزیابی کردهاند.
تنگه هرمز گذرگاه باریکی میان ایران و عمان است که حدود یکپنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکند.
جمهوری اسلامی از زمان آغاز جنگ اخیر، تردد کشتیها را در این آبراه راهبردی مختل کرده است. اقدامی که به افزایش بهای جهانی انرژی انجامیده و به نگرانیها درباره امنیت کشتیرانی در منطقه دامن زده است.
سرنوشت مبهم داراییهای مسدودشده تهران
اکسیوس در ادامه گزارش داد هنوز مشخص نیست یادداشت تفاهم احتمالی شامل جزییات روشنی درباره سرنوشت میلیاردها دلار از داراییهای مسدودشده جمهوری اسلامی در خارج از کشور خواهد بود یا نه.
به نوشته این رسانه، تهران خواستار دسترسی فوری به بخشی از این منابع مالی پس از امضای هر توافق اولیه است، اما واشینگتن تاکید دارد آزادسازی این داراییها باید بهصورت مرحلهای و متناسب با میزان پایبندی جمهوری اسلامی به تعهداتش انجام شود.
یک منبع آمریکایی خارج از دولت ترامپ نسبت به احتمال گنجانده شدن موضوع داراییهای بلوکهشده حکومت ایران در یک توافق محرمانه جانبی ابراز نگرانی کرد.
با این حال، یک مقام آمریکایی در گفتوگو با اکسیوس، این احتمال را رد کرد.
اکسیوس افزود ایالات متحده، جمهوری اسلامی و قطر، در روزهای اخیر درباره سازوکاری گفتوگو کردهاند که بر اساس آن، تهران بتواند برای خرید کالاهای بشردوستانه به بخشی از داراییهای مسدودشده خود در قطر دسترسی پیدا کند.
۱۴ خرداد، روزنامه اورشلیمپست نوشت پافشاری جمهوری اسلامی بر آزادسازی داراییهای مسدودشدهاش به یکی از مهمترین موانع در مسیر مذاکرات تهران و واشینگتن تبدیل شده است.
خبرگزاری رویترز جمعه ۲۲ خرداد گزارش داد دادگاه مرکزی ناحیه سئول اعلام کرد یون در پرونده مربوط به پرواز پهپادهای نظامی بر فراز پیونگیانگ در مهر ۱۴۰۳ مجرم شناخته شده است.
بر اساس بیانیه دادگاه، یون از همان ابتدا در طراحی و اجرای این عملیات مشارکت داشته و قضات دادگاه، او را به اتهام «همکاری با دشمن» و «سوءاستفاده از قدرت» گناهکار شناختند.
تلاش برای ایجاد بحران و توجیه حکومت نظامی
همزمان، خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش داد کیم یونگ هیون، وزیر دفاع وقت کره جنوبی و از نزدیکترین متحدان یون نیز در همین پرونده به ۳۰ سال زندان محکوم شده است.
بر اساس این گزارش، دادگاه به این نتیجه رسیده است که یون و کیم در پی آن بودند که کره شمالی را به انجام حملات مسلحانه یا دیگر اقدامات تحریکآمیز جدی علیه کره جنوبی وادار کنند تا از این طریق یک وضعیت اضطراری ملی ایجاد و زمینه برای اعلام حکومت نظامی فراهم شود.
به گفته دادگاه، این اقدامات به منافع نظامی کره جنوبی آسیب رساند، زیرا توانمندیهای عملیاتی این کشور را آشکار کرد، توانایی انجام عملیاتهای آینده را تضعیف کرد و کره شمالی را به تقویت آمادگیهای دفاعی خود واداشت.
این حکم به مجموعه احکام صادرشده علیه رییسجمهور محافظهکار برکنارشده کره جنوبی افزوده میشود؛ فردی که فرمان حکومت نظامی او کره جنوبی را با شدیدترین بحران سیاسی چند دهه اخیر روبهرو کرد.
طبق گزارش آسوشیتدپرس، یون هنگام اعلام حکومت نظامی در ۱۳ آذر ۱۴۰۳، در یک سخنرانی تلویزیونی، نمایندگان لیبرال پارلمان را نیروهای «ضد دولت» و همسو با کره شمالی خواند و از استیضاح مقامهای ارشد دولتش و کاهش بودجه پیشنهادی دولت بهوسیله مخالفان انتقاد کرد.
حکومت نظامی تنها حدود شش ساعت دوام آورد و پس از آن که نمایندگان پارلمان با عبور از محاصره نیروهای پلیس و نظامیان وارد مجلس شدند و به لغو آن رای دادند، دولت ناچار به عقبنشینی شد.
دفاعیات یون و سوابق پرونده
یون همواره هرگونه تخلف در ارتباط با عملیات پهپادی را رد کرده است. وکلای او نیز پس از صدور حکم اعلام کردند رییسجمهوری پیشین نه دستور اجرای این عملیات را صادر کرده و نه آن را پس از اجرا، تایید کرده است.
به گفته وکلای مدافع، پرواز پهپادها ارتباطی با اعلام حکومت نظامی نداشته و در واکنش به ماهها ارسال بالنهای حامل زباله از سوی کره شمالی به این سوی مرز انجام شده است.
دادستانهای کره جنوبی در فروردینماه خواستار محکومیت یون به ۳۰ سال زندان شده بودند.
به گزارش آسوشیتدپرس، دادستانهای ویژه یون را متهم کرده بودند که با تلاش برای ایجاد شرایطی شبیه جنگ میان دو کره، قصد داشته زمینه حذف مخالفان سیاسی خود و تمرکز قدرت در دست دولتش را فراهم کند.
در بهمن ۱۴۰۴ نیز یک دادگاه کره جنوبی، یون را پس از مجرم شناختن او به اتهام رهبری شورشی مرتبط با تلاش برای اجرای حکومت نظامی، به حبس ابد محکوم کرده بود.
یون علاوه بر این پرونده، با چندین پرونده قضایی دیگر نیز روبهروست. از جمله، دادگاه تجدیدنظر کره جنوبی در ۹ اردیبهشت حکم پنج سال زندان او را در پروندهای مرتبط با جلوگیری از اجرای حکم بازداشت و تخلفات مربوط به روند اعلام حکومت نظامی، به هفت سال افزایش داد.
یون سال گذشته پس از آن از مقام ریاستجمهوری برکنار شد که دادگاه قانون اساسی کره جنوبی حکم استیضاح او را تایید کرد. این تصمیم به برگزاری انتخابات زودهنگام منجر شد که در نهایت لی جائه میونگ، نامزد جریان لیبرال، در آن پیروز شد.
رییسجمهوری پیشین کره جنوبی که هماکنون در بازداشت به سر میبرد، میتواند نسبت به حکم جمعه دادگاه بدوی، درخواست تجدیدنظر کند.
او پیشتر نیز به احکام صادرشده در پروندههای قبلی اعتراض کرده است.
بر اساس این گزارش، نخستین پرواز در چارچوب این توافق ممکن است از پنجشنبه انجام شود و حدود ۲۰ نفر را شامل شود. فاکسنیوز نوشت که در میان این افراد، شهروندانی از ایران، سوریه و افغانستان و همچنین یک شهروند ترکیه حضور دارند.
این گزارش میگوید دولت ترامپ در ماههای اخیر استفاده از توافقهای اخراج به کشورهای ثالث را گسترش داده است؛ سازوکاری که به دولت آمریکا امکان میدهد مهاجرانی را که امکان بازگرداندن آنها به کشورهای مبدا وجود ندارد، به کشورهای دیگر منتقل کند. واشنگتن پیشتر نیز توافق مشابهی با جمهوری دموکراتیک کنگو برای پذیرش برخی مهاجران اخراجی منعقد کرده بود.
فاکسنیوز در تشریح شرایط جمهوری آفریقای مرکزی نوشت که این کشور از زمان استقلال از فرانسه در سال ۱۹۶۰ با بیثباتی سیاسی گسترده، کودتاهای متعدد، ضعف حاکمیت مرکزی و شورشهای مسلحانه روبهرو بوده است. به نوشته این رسانه، خشونتهای طولانیمدت در این کشور خطر وقوع جنایتهای گسترده علیه غیرنظامیان را افزایش داده است.
در همین حال، وکلای مدافع حقوق مهاجران نسبت به توافق جدید اعتراض کردهاند. فاکسنیوز گزارش داد که در میان افراد در نظر گرفتهشده برای این پرواز، دو زن ایرانی نیز حضور دارند که در نوامبر ۲۰۲۴ وارد ایالات متحده شدند و از سوی یک قاضی مهاجرت حکم «تعلیق اخراج» دریافت کردهاند.
امیلی تروستل، وکیل این دو زن، به فاکسنیوز گفته است که موکلانش در صورت بازگردانده شدن به ایران با خطر شکنجه و آزار و اذیت روبهرو خواهند شد. به گفته او، یکی از این زنان پس از گرویدن به مسیحیت غسل تعمید گرفته و دیگری از فعالان دموکراسیخواه ایرانی است.
بر اساس این گزارش، هر دو زن پس از ورود به آمریکا بازداشت شدند، اما با ارائه درخواست پناهندگی موفق شدند از یک قاضی مهاجرت حکم حمایت در برابر اخراج دریافت کنند.
فاکسنیوز به نقل از رویترز نوشت که توافق میان واشینگتن و جمهوری آفریقای مرکزی در جریان سفر یک هیئت آمریکایی به بانگی، پایتخت این کشور، در ماه مه نهایی شده است. با این حال، هنوز اطلاعات دقیقی درباره تعداد نهایی مهاجران، ملیت آنها و زمانبندی پروازهای بعدی منتشر نشده است.
طبق این گزارش، افرادی که به جمهوری آفریقای مرکزی منتقل میشوند در آپارتمانهایی در شهر بانگی اسکان خواهند یافت و در کوتاهمدت به کشورهای مبدا خود بازگردانده نخواهند شد.
فاکسنیوز همچنین گزارش داد که سازمان بینالمللی مهاجرت (IOM)، که امسال ۸۵ میلیون دلار بودجه از آمریکا دریافت کرده، اعلام کرده است تنها در زمینه ارائه کمکهای بشردوستانه داوطلبانه پس از ورود مهاجران فعالیت خواهد کرد و هیچ نقشی در روند انتقال یا اخراج آنها ندارد.
این گزارش میافزاید که جمهوری آفریقای مرکزی تنها کشوری نیست که مهاجران اخراجی آمریکا را میپذیرد. به گفته فاکسنیوز، دستکم هشت کشور آفریقایی از جمله اسواتینی، جمهوری دموکراتیک کنگو، غنا و سیرالئون نیز در سالهای اخیر در ازای دریافت کمکهای مالی یا پشتیبانی لجستیکی از واشینگتن، پذیرای برخی مهاجران اخراجی بودهاند.
وزارت خارجه آمریکا و وکیل این دو زن ایرانی تا زمان انتشار گزارش به درخواست رسانهها برای اظهار نظر پاسخ نداده بودند.
