آمریکا تجهیزات سفر احتمالی جیدی ونس برای امضای توافقنامه با تهران را به ژنو منتقل کرد
گزارشها حاکی است ۹ فروند هواپیمای ترابری سی-۱۷ آمریکا تجهیزات مورد نیاز سفر احتمالی جیدی ونس و دونالد ترامپ به اروپا را منتقل کردهاند. این تحرکات همزمان با افزایش گمانهزنیها درباره دستیابی تهران و واشینگتن به یک توافق اولیه و احتمال برگزاری مراسم امضا در ژنو انجام شده است.
چهار فروند هواپیمای ترابری سی-۱۷ نیروی هوایی آمریکا روز پنجشنبه راهی اروپا شدند و تجهیزاتی را برای سفر احتمالی جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، به مراسم احتمالی امضای توافق با جمهوری اسلامی در ژنو در روزهای آینده، منتقل کردند.
بر اساس این گزارش، همزمان پنج فروند دیگر از همین هواپیماها تجهیزات مورد نیاز سرویس مخفی آمریکا، دفتر نظامی کاخ سفید و نیروی هوایی آمریکا را برای حضور احتمالی دونالد ترامپ در نشست گروه هفت در نزدیکی ژنو به فرودگاه بینالمللی این شهر منتقل کردهاند.
این تحرکات در حالی گزارش میشود که گمانهزنیها درباره احتمال دستیابی تهران و واشینگتن به یک توافق اولیه افزایش یافته است.
بازارهای سهام جهان پس از اظهارات دونالد ترامپ درباره لغو حملات به جمهوری اسلامی و نزدیک بودن توافق تهران و واشینگتن رشد کردند. اساندپی ۵۰۰، نزدک و داوجونز افزایش یافتند و بازارهای آسیا نیز صعودی شدند. معاملهگران این روند را نشانه کاهش ریسکهای ژئوپلیتیک ارزیابی کردند.
بازارهای سهام جهان پس از اظهارات دونالد ترامپ درباره لغو حملات برنامهریزیشده علیه حکومت ایران و نزدیک بودن توافق میان تهران و واشینگتن با رشد چشمگیری روبهرو شدند.
شاخص اساندپی ۵۰۰ در آمریکا حدود ۱.۸ درصد افزایش یافت و بهترین عملکرد روزانه خود از ماه آوریل را ثبت کرد. شاخص نزدک ۲.۵ درصد و داوجونز نیز حدود ۱.۹ درصد رشد کردند.
در بازارهای آسیا نیز جمعه روند صعودی ادامه یافت؛ به طوری که شاخص کوسپی کره جنوبی بیش از ۸ درصد و نیکی ژاپن تا ۴ درصد افزایش یافتند.
معاملهگران این تحولات را نشانه کاهش ریسکهای ژئوپلیتیک و افزایش احتمال عادی شدن تردد کشتیها در تنگه هرمز ارزیابی کردهاند.
این واکنش بازارها در حالی رخ میدهد که ترامپ از احتمال امضای توافق با حکومت ایران در روزهای آینده سخن گفته و مقامهای جمهوری اسلامی نیز اعلام کردهاند تفاهمنامه پیشنهادی با آمریکا در حال بررسی است.
بهای نفت در معاملات جمعه کاهش یافت؛ نفت برنت به ۸۹.۲۱ دلار و وست تگزاس به ۸۶.۵۴ دلار در هر بشکه رسید. کاهش نگرانیها درباره گسترش درگیریها در خلیج فارس و انتشار گزارشهایی از نزدیک شدن تهران و واشینگتن به یک تفاهم سیاسی، بخشی از ریسک قیمتی بازار نفت را کاهش داد.
بهای نفت در معاملات روز جمعه کاهش یافت؛ به طوری که نفت خام برنت با افت ۱.۳ درصدی به ۸۹.۲۱ دلار و نفت وست تگزاس اینترمدیت با کاهش ۱.۴ درصدی به ۸۶.۵۴ دلار در هر بشکه رسید. نفت مربان امارات نیز بیش از سه درصد افت کرد و به ۸۷.۲۵ دلار رسید.
این کاهش در حالی رخ میدهد که انتشار مجموعهای از گزارشها درباره نزدیک شدن تهران و واشینگتن به یک تفاهم سیاسی، بخشی از نگرانی معاملهگران درباره گسترش درگیریها در خلیج فارس و اختلال در عرضه نفت را کاهش داده است.
بازارها در روزهای گذشته بخشی از افزایش قیمت نفت را بر پایه ریسک تشدید تنشها و احتمال اختلال در تردد نفتکشها از تنگه هرمز قیمتگذاری کرده بودند و اکنون نشانههای پیشرفت دیپلماتیک موجب کاهش بخشی از این «حق بیمه ریسک» شده است.
ابراهیم کلانتری، تولیت شاهچراغ، با هشدار درباره تشدید اختلافات درون حاکمیت گفت بزرگنمایی رقابتهای گذشته به زیان جمهوری اسلامی است. او تاکید کرد در شرایط تقابل با آمریکا، دامن زدن به اختلافات داخلی و ارسال «پالس منفی» درباره مذاکرات میتواند از سوی طرف مقابل نشانه ضعف تلقی شود.
ابراهیم کلانتری، تولیت شاهچراغ، با هشدار نسبت به ایجاد تفرقه در درون جمهوری اسلامی گفت برخی افراد تلاش میکنند اختلافات مربوط به رقابتهای پیشین را بزرگنمایی کنند، در حالی که به گفته او همگی در موضوع «مقابله با آمریکا» تفاوتی با یکدیگر ندارند.
او تاکید کرد «در شرایط تقابل با دشمن»، حمله به نیروهای داخلی و «دامن زدن به اختلافات» به زیان حکومت است.
کلانتری همچنین از مسئولان حکومتی خواست در گفتار و تصمیمگیری هوشیار باشند و از ارسال آنچه «پالس منفی» به «دشمن» خواند، پرهیز کنند. او گفت برخی اظهارنظرها درباره مذاکره یا موضوعات هستهای میتواند از سوی طرف مقابل به عنوان نشانه ضعف تعبیر شود.
جوئیشکرونیکل گزارش داد که پس از پخش تهدیدهای مرگ علیه روزنامهنگاران ایرانی ساکن بریتانیا از یک شبکه وابسته به صداوسیمای جمهوری اسلامی، سیاستمداران بریتانیایی از احزاب مختلف و کارشناسان امنیتی خواستار تعطیلی دفتر این سازمان در لندن و آغاز تحقیقات پلیس مبارزه با تروریسم شدهاند.
بنابر این گزارش، موج تازه درخواستها برای برخورد با صداوسیمای جمهوری اسلامی پس از آن شکل گرفت که یکی از شبکههای وابسته به این سازمان در برنامهای تلویزیونی دو روزنامهنگار ایرانی مخالف حکومت را که در بریتانیا فعالیت میکنند، هدف قرار داد و در پیامی تهدیدآمیز گفت: «[تو] باید مرده باشی؛ نه مرگی آسان» و افزود: «آنها به سزای اعمالشان خواهند رسید.»
این روزنامه که از انتشار نام خبرنگاران مورد تهدید خودداری کرده، نوشت این دو نفر از کارکنان شبکه فارسیزبان «منوتو» هستند.
به نوشته جوئیشکرونیکل، اکنون فشارها بر دولت بریتانیا برای بررسی فعالیت دفتر صداوسیمای جمهوری اسلامی در منطقه اکتون لندن افزایش یافته است. کریس فیلیپ، وزیر کشور در دولت سایه بریتانیا، این رسانه را «شبکهای نفرتانگیز» توصیف کرد که از «رژیمی آدمکش و حامی تروریسم» حمایت میکند و گفت نباید اجازه فعالیت در خاک بریتانیا را داشته باشد.
مارک سواردز، نماینده حزب کارگر و رییس گروه پارلمانی حامی اسرائیل، نیز گفت رسانههای وابسته به جمهوری اسلامی تنها به انتشار نفرت بسنده نمیکنند، بلکه «آشکارا به قتل فرا میخوانند». او همچنین خواستار تسریع در اجرای برنامه دولت برای قرار دادن سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در فهرست سازمانهای ممنوعه شد.
این گزارش در حالی منتشر میشود که نگرانیها درباره فعالیتهای جمهوری اسلامی در خاک بریتانیا طی ماههای اخیر افزایش یافته است. جوئیشکرونیکل مینویسد چند حمله به اماکن مرتبط با جامعه یهودیان بریتانیا به عوامل وابسته به حکومت ایران نسبت داده شده و همین مساله موجب افزایش فشار بر دولت برای مقابله با شبکههای نفوذ جمهوری اسلامی شده است.
راجر مکمیلان، کارشناس مبارزه با تروریسم و رییس پیشین بخش امنیت شبکه ایراناینترنشنال، به جوئیشکرونیکل گفته است تهدیدهای مطرحشده از سوی رسانههای حکومتی ایران با الگوی شناختهشده جمهوری اسلامی برای هدف قرار دادن مخالفان در خارج از کشور مطابقت دارد؛ الگویی که در گذشته به ترور و قتل مخالفان منجر شده است.
او توضیح داد: «ابتدا نام افراد در رسانه دولتی مطرح میشود، سپس به عنوان خائن یا عامل دشمن معرفی میشوند و در نهایت به شبکههای همسو با حکومت در سراسر جهان این پیام منتقل میشود که آن فرد هدفی مشروع است. ما بارها دیدهایم که این روند به قتل ختم شده است.»
مکمیلان همچنین صداوسیمای جمهوری اسلامی را نه یک رسانه مستقل، بلکه ابزاری حکومتی توصیف کرد که به گفته او تحت کنترل مستقیم سپاه پاسداران فعالیت میکند. او تاکید کرد مطالب پخششده علیه روزنامهنگاران ایرانی ساکن بریتانیا مصداق «تحریک مستقیم» و «تهدید» است و نمیتوان آن را در چارچوب آزادی بیان یا فعالیت رسانهای توجیه کرد.
لرد والنی، مشاور پیشین دولت بریتانیا در امور خشونت سیاسی، نیز به این روزنامه گفت فراخوان به قتل روزنامهنگاران ساکن بریتانیا «تحریک مجرمانه» محسوب میشود و نیازمند اقدام فوری نهادهای انتظامی و امنیتی است. او خواستار تعطیلی فوری دفتر صداوسیمای جمهوری اسلامی در بریتانیا شد.
جوئیشکرونیکل در ادامه گزارش خود به سابقه فعالیت صداوسیمای جمهوری اسلامی در بریتانیا پرداخته و نوشته است این سازمان در سال ۲۰۱۷ حدود ۱۰ کارمند در این کشور داشته است. برخی از کارکنان این رسانه ابتدا با ویزای صادرشده از سوی وزارت کشور بریتانیا وارد کشور شده و سپس حق اقامت دریافت کردهاند. این روزنامه همچنین گزارش داده است که شماری از کارکنان سابق صداوسیما بعدها در رسانههایی از جمله بیبیسی مشغول به کار شدهاند.
بر اساس این گزارش، دفتر کنونی صداوسیما در منطقه اکتون در غرب لندن قرار دارد و پیشتر از داخل سفارت جمهوری اسلامی فعالیت میکرد. به گفته جوئیشکرونیکل، برنامههای فارسیزبان این رسانه در لندن ضبط و برای پخش ماهوارهای به ایران ارسال میشود و بخشی از محتوای آن نیز از طریق یوتیوب منتشر میشود. مجریان این شبکه همچنین در برخی تجمعات ضداسرائیلی از جمله راهپیمایی روز قدس در بریتانیا حضور داشتهاند.
این روزنامه یادآور شده است که صداوسیمای جمهوری اسلامی علاوه بر اداره شبکههایی مانند پرستیوی، انحصار زیرساختهای ماهوارهای ایران را نیز در اختیار دارد و از زمان تاسیس پس از انقلاب ۱۳۵۷، کنترل کامل رادیو و تلویزیون داخلی و شبکههای برونمرزی ایران را بر عهده داشته است.
جوئیشکرونیکل همچنین گزارش داد که دو روزنامهنگار وابسته به این سازمان پیشتر از سوی دولت بریتانیا به دلیل ارتباط با حکومت ایران تحریم شدهاند و برخی مدیران ارشد آن، از جمله محمد سرافراز و عزتالله ضرغامی، نیز در فهرست تحریمهای لندن قرار دارند.
با این حال، به نوشته این روزنامه، بسیاری از سیاستمداران بریتانیایی معتقدند این اقدامات کافی نیست و خواهان تعطیلی کامل دفتر لندن صداوسیمای جمهوری اسلامی و اخراج کارکنانی هستند که در صورت اثبات نقششان در این فعالیتها، با ویزا در بریتانیا اقامت دارند.
وزارت کشور بریتانیا در واکنش به این گزارش اعلام کرد که از تهدیدهای ناشی از جمهوری اسلامی آگاه است و حفاظت از جان شهروندان و منافع بریتانیا را اولویت خود میداند. پلیس متروپولیتن لندن نیز گفت هرگونه ادعای مرتبط با جرائم تروریستی یا تهدیدهای امنیت ملی برای بررسی به واحد مبارزه با تروریسم ارجاع داده میشود.
جوئیشکرونیکل در پایان نوشت که برای دریافت نظر صداوسیمای جمهوری اسلامی با این سازمان تماس گرفته اما تا زمان انتشار گزارش پاسخی دریافت نکرده است.
رییسجمهوری آمریکا، عصر پنجشنبه ۲۱ خرداد، اعلام کرد که شامگاه این روز بار دیگر به ایران حمله میکند و در «آیندهای نهچندان دور» جزیره خارک را «تصرف» خواهد کرد. او بلافاصله پس از آن به فاکسنیوز گفت: «ترجیح میدهم خارک را بگیرم اما مطمئن نیستم مردم آمریکا آماده پذیرش آن باشند.»
دونالد ترامپ، در پستی در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «ایالات متحده امشب بهشدت به ایران حمله خواهد کرد؛ ایرانی که نیروی دریایی، نیروی هوایی، رادار، پدافند هوایی و همه توان دفاعیاش، همراه با بخش عمده توان تهاجمیاش، از بین رفتهاند.»
او در ادامه این پست به تصرف جزیره خارک اشاره کرد: «در آیندهای نهچندان دور، جزیره خارک و دیگر مراکز زیرساختی نفتی را تصرف خواهیم کرد و کنترل کامل بازار نفت و گاز آنها را در دست خواهیم گرفت؛ درست مانند کاری که در ونزوئلا انجام دادیم و نتیجه آن هم برای ونزوئلا و هم برای ایالات متحده آمریکا فوقالعاده بوده است.»
رییسجمهوری آمریکا دقایقی بعد از انتشار این پست در برنامه صبحگاهی شبکه خبری فاکس حاضر شد و درباره این پست و تنشهای جاری و فزاینده میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی توضیح داد.
«ترجیح من تصرف خارک است»
او در این گفتوگو تاکید کرد که شامگاه پنجشنبه حملاتی شدیدتر از شامگاه چهارشنبه، ۲۰ خرداد در انتظار حکومت ایران خواهد بود.
او با اعلام اینکه در حملات چهارشنبه «۲۵۰ میلیون دلار» بمب بر ایران ریخته شد، افزود: «آنها [حکومت ایران] واقعا در حال تسلیم شدناند، فقط هنوز خودشان این را نمیدانند.»
او همزمان گفت واشینگتن همچنان با تهران در حال گفتوگو است.
ترامپ در پاسخ به پرسش مجری برنامه درباره تصرف بخشهایی از ایران گفت ترجیح او «تصرف جزیره خارک» است، اما تردید دارد که افکار عمومی آمریکا آمادگی پذیرش چنین اقدامی را داشته باشد.
او افزود: «با این کار ثروت هنگفتی به دست خواهیم آورد، اما فکر میکنم مردم آمریکا دوست دارند ببینند ما به خانه برمیگردیم.»
ترامپ در ادامه تصرف خارک و تاسیسات نفتی ایران را با تجربه ونزوئلا مقایسه کرد و گفت آمریکا «میلیونها و میلیونها بشکه نفت» از آن کشور خارج و به پالایشگاههایی در هیوستون، لوئیزیانا و دیگر نقاط منتقل کرده است؛ پالایشگاههایی که به گفته او «شبانهروزی کار میکنند و ثروت هنگفتی به دست میآورند».
ترامپ گفت از اجرای همین الگو در مورد ایران نیز استقبال میکند، اما مطمئن نیست «کشور آمادگی آن را داشته باشد».
«اکنون تمایل کمتری به توافق دارم»
ترامپ همچنین گفت اکنون نسبت به سه یا چهار هفته پیش، تمایل کمتری به دستیابی به توافق با جمهوری اسلامی دارد.
او افزود: «نمیدانم آمریکا آمادگی انجام کاری را که من واقعا ترجیح میدهم انجام دهم، داشته باشد.»
در بخش دیگری از گفتوگو، مجری فاکسنیوز از ترامپ پرسید آیا از جمهوری اسلامی عصبانی است؟ او پاسخ داد: «من عصبانی نیستم. من عصبانی نمیشوم.»
او درباره توافق هستهای مورد نظر خود گفت: «توافق من راهی به سوی نداشتن سلاح هستهای است.»
ترامپ افزود که ایران نباید اجازه داشته باشد سلاح هستهای «توسعه دهد یا خریداری کند» و گفت در متن توافق پیشنهادی او، هر دو مورد گنجانده شده و حکومت ایران نیز با آن موافقت کرده است.
ترامپ همچنین مدعی شد «کار حکومت ایران تمام است» و افزود: «آنها دیگر نیروی دریایی، نیروی هوایی و پدافند هوایی ندارند.»
او همچنین اشاره کرد که هواپیماهای آمریکایی بر فراز مرکز تهران پرواز میکنند و مقامهای جمهوری اسلامی «اصلا نمیدانند ما آنجا هستیم».
بهگفته ترامپ، آمریکا همه رادارها و سامانههای پدافند هوایی جمهوری اسلامی، بخش زیادی از موشکها و بیشتر پرتابگرهای موشکی حکومت را از کار انداخته و توان پهپادی آنها نیز «بهشدت کاهش یافته است».
«نمیخواهم نیروگاههای برق آسیب ببینند»
در ادامه، وقتی مجری برنامه از احتمال هدف قرار دادن یک نیروگاه برق پرسید، ترامپ گفت: «بله احتمال دارد، اما ترجیح میدهم این کار را نکنم، چون وقتی چنین کاری میکنید، مردم رنج میبرند.»
او همچنین درباره تاسیسات آب گفت قطع آب «ضربهای ویرانگر» برای مردم ایران خواهد بود و افزود: «میتوانم در یک دقیقه بگویم آن را از کار بیندازند، اما مشکل این است که مردم دیگر نمیتوانند آب بنوشند.»
ترامپ در بخش پایانی این مصاحبه کوتاه گفت مردم ایران از اعتراض میترسند، زیرا به گفته او «سلاح ندارند» و طرف مقابل مسلح است. او بار دیگر طی ماههای گذشته به کشتار گسترده مردم در اعتراضهای دیماه اشاره کرد و گفت نیروهای حکومت ایران به معترضان شلیک میکنند و وقتی مردم با مسلسل یا تکتیرانداز مواجه باشند، برگزاری تجمع دشوار است.
او اظهار کرد جمهوری اسلامی دستکم «۴۰ تا ۵۰ هزار نفر» را کشته است و افزود نمیتوان مردم ایران را به دلیل ترس از اعتراض سرزنش کرد.
«از کردها ناامید شدم»
رییسجمهوری ایالات متحده در ادامه گفت آمریکا برای مردم ایران سلاح فرستاده بود، اما از کردها «بسیار ناامید» شده است.
او افزود با تحویل سلاح به کردها مخالف بوده و باور داشته است کردها این سلاحها را تحویل نخواهند داد.
ترامپ گفت: «فکر میکنم آنها سلاحها را برای خودشان نگه داشتند. این مایه ننگ است و من این را به یاد خواهم داشت.»
گروههای کرد مخالف جمهوری اسلامی، از جمله حزب دموکرات کردستان، حزب کومله کردستان ایران، حزب کومله زحمتکشان و حزب آزادی کردستان (پاک) در هفتههای گذشته دریافت سلاح از آمریکا را تکذیب کردهاند.
ترامپ: مذاکرات ادامه دارد؛ فارس: تکذیب میکنیم
ترامپ در این گفتوگو تاکید کرد که با وجود حملات شب گذشته و برنامه برای حملات تازه، مذاکرات با جمهوری اسلامی همچنان ادامه دارد، اما ساعتی پیش از پخش این مصاحبه، خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، به نقل از «منبعی نزدیک به تیم مذاکرهکننده جمهوری اسلامی»، گزارشها درباره مذاکرات جدید میان تهران و واشینگتن را رد کرد.
فارس نوشت: «جمهوری اسلامی در روند مذاکرات بر مواضع و خطوط قرمز اعلامشده خود ایستادگی کرده و از مطالبات اصلی خود عقبنشینی نکرده است.»
سیانان صبح پنجشنبه ۲۱ خرداد به نقل از یک منبع دیپلماتیک گزارش داد گفتوگوها برای دستیابی به توافق میان آمریکا و جمهوری اسلامی با وجود تبادل حملات میان دو کشور که میتوانست تلاشهای دیپلماتیک را پیچیده کند در طول شب ادامه یافت.
رویترز نیز پیش از آن به نقل از سه منبع ایرانی نوشته بود که تلاشها برای دستیابی به توافق اولیه میان آمریکا و جمهوری اسلامی با وجود حملات، افزایش یافته و دو طرف درباره سازوکاری برای آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران گفتوگو میکنند.