اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال حاکی از آن است که تردیدها درباره سطح آگاهی مجتبی خامنهای از جزییات مذاکرات تهران و واشینگتن افزایش یافته است. همچنین، میزان هماهنگی محمدباقر قالیباف و سایر اعضای تیم مذاکرهکننده با رهبر جمهوری اسلامی، در هالهای از ابهام است.
یک منبع آگاه از روند مذاکرات تهران و واشینگتن، پنجشنبه هفتم خرداد به ایراناینترنشنال گفت: «درباره میزان اطلاع مجتبی خامنهای از روند گفتوگوها و ابعاد تفاهم تیم مذاکرهکننده جمهوری اسلامی با دولت دونالد ترامپ، ابهامهای جدی وجود دارد.»
بر اساس این اطلاعات، سفر اخیر قالیباف و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، به قطر و «خودداری تیم مذاکرهکننده جمهوری اسلامی از سفر به پاکستان» یا پیشبرد گفتوگوها در تهران، بر گمانهزنیها درباره تشدید اختلافنظرها و نبود هماهنگی کامل در سطوح بالای حاکمیت افزوده است.
پیشتر در ۳۰ اردیبهشت، شبکه الحدث گزارش داد همکاری میان حکومت ایران و پاکستان با چالشهایی روبهرو شده و فضای بیاعتمادی بر سطح هماهنگیهای دو طرف سایه انداخته است.
این رسانه افزود میان تهران و اسلامآباد درباره کانالهای مذاکره و محل برگزاری گفتوگوها، اختلاف نظر وجود دارد.
بر اساس این گزارش، پاکستان از ایجاد کانالهای ارتباطی جدید میان تهران و واشینگتن ابراز نارضایتی کرده است.
اکنون اطلاعات اختصاصی رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد افزایش نقشآفرینی دوحه و سفر هیات مذاکرهکننده جمهوری اسلامی به قطر، ممکن است نشانهای از اختلافات داخلی و تغییر در مسیر هماهنگیهای دیپلماتیک جمهوری اسلامی باشد.
مجتبی خامنهای از زمان انتصاب بهعنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی، در هیچ مراسم یا مکانی عمومی حاضر نشده و هیچ پیام صوتی یا تصویری منتشر نکرده است.
پیامهای منتسب به خامنهای تنها بهصورت مکتوب منتشر میشوند.
در این بازه زمانی، برخی رسانهها و حامیان جمهوری اسلامی بارها تصاویر و ویدیوهایی از او را که با هوش مصنوعی ساخته شدهاند، به اشتراک گذاشتهاند.
اختلاف در حاکمیت بر سر مذاکره با آمریکا
در هفتههای گذشته، گزارشهای متعددی درباره بروز اختلاف نظر در ساختار حاکمیت جمهوری اسلامی بر سر نحوه پیشبرد جنگ و مذاکرات با آمریکا منتشر شده و حتی اطلاعات رسیده از توبیخ قالیباف حکایت داشته است.
ابوالفضل ابوترابی، نماینده مجلس شورای اسلامی، هفتم خرداد در مصاحبه با پایگاه خبری دیدهبان ایران، به مذاکرات تهران و واشینگتن پرداخت و گفت: «تمام خطوط قرمز رهبری از تنگه هرمز، مساله هستهای و گرفتن غرامت، نقض شده است.»
ابوترابی توافق احتمالی دو طرف را «برجام دو» خواند و با اشاره به مفاد آن افزود: «امروز دارند با یک آبنبات چوبی ما را فریب میدهند ... این ۱۴ بند با آن ۱۰ بندی که با نظر مستقیم رهبری تهیه شده بود، کاملا و ۱۸۰ درجه متفاوت است.»
این اظهارات در شرایطی مطرح شد که علیرغم در جریان بودن رایزنیهای دیپلماتیک، درگیریهای پراکنده میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی همچنان ادامه دارد.
بامداد هفتم خرداد، ارتش آمریکا اعلام کرد چند پهپاد جمهوری اسلامی را در نزدیکی تنگه هرمز سرنگون کرده و یک سایت نظامی مرتبط با پرتاب پهپادها را هدف قرار داده است.
در مقابل، سپاه پاسداران از حمله به یک پایگاه هوایی آمریکا خبر داد.
این درگیری تنها چند ساعت پس از آن رخ داد که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، گزارشها را درباره نزدیک بودن توافقی با تهران رد کرد.
تشدید دوباره درگیریها، نگرانیها را درباره آتشبس شکننده میان تهران و واشینگتن - که از ۱۹ فروردین برقرار شده - افزایش داده و امیدها به توافق صلح را تضعیف کرده است.
همزمان، قیمت نفت نیز دوباره جهش کرد.
حمله آمریکا به پهپادهای ایرانی
یک مقام آمریکایی که نخواست نامش فاش شود، به خبرگزاری رویترز گفت ارتش آمریکا چهار پهپاد تهاجمی ایران را سرنگون کرده و یک ایستگاه کنترل زمینی در بندرعباس را هدف قرار داده است. مرکزی که به گفته او در آستانه پرتاب پنجمین پهپاد قرار داشت.
این مقام گفت: «این اقدامها حسابشده، کاملا دفاعی و با هدف حفظ آتشبس انجام شدند.»
خبرگزاری تسنیم به نقل از سپاه پاسداران گزارش داد جمهوری اسلامی در پاسخ به آنچه «حمله بامداد آمریکا در نزدیکی فرودگاه بندرعباس» توصیف شد، یک پایگاه آمریکایی را هدف قرار داده است.
سپاه پاسداران اعلام کرد این حمله متوجه پایگاهی بوده که عملیات علیه ایستگاه کنترل پهپادی در نزدیکی بندرعباس از آن انجام شده بود، اما نام این پایگاه را اعلام نکرد.
هشدار در کویت و شمال اسرائیل
کویت که میزبان یکی از پایگاههای بزرگ آمریکا در منطقه است، اعلام کرد در حال مقابله با حملات موشکی و پهپادی است، اما توضیح نداد این حملات از کجا انجام شدهاند.
اسرائیل نیز از فعال شدن آژیرهای هشدار در شمال این کشور در پی «فعالیت هوایی دشمن» خبر داد.
در واکنش به تشدید تنشها، قیمت نفت که چهارشنبه حدود پنج درصد کاهش یافته بود، دوباره افزایش یافت.
بهای نفت خام آمریکا بیش از سه درصد رشد کرد، بازار سهام افت کرد و ارزش دلار بالا رفت.
ترامپ: هیچ کشوری کنترل تنگه هرمز را در دست نمیگیرد
جنگی که از ۹ اسفند ۱۴۰۴ با حملات آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی آغاز شد، تاکنون باعث جهش شدید قیمت جهانی انرژی شده است.
ترامپ بارها گفته پایان جنگ نزدیک است، اما ششم خرداد در نشست کابینه خود اعلام کرد هنوز از روند مذاکرات با ایران راضی نیست و آمریکا در حال بررسی کاهش تحریمها علیه تهران نیست.
او همچنین گزارش صداوسیمای جمهوری اسلامی را رد کرد. گزارشی که در آن گفته شده است تهران به پیشنویس غیررسمی توافقی دست یافته که بر اساس آن، کشتیرانی تجاری در تنگه هرمز ظرف یک ماه به سطح پیش از جنگ بازمیگردد و ایران و عمان بهطور مشترک مدیریت تردد را بر عهده میگیرند.
ترامپ گفت هیچ کشوری کنترل این آبراه را در اختیار نخواهد داشت و در اظهاراتی تهدیدآمیز علیه مسقط تاکید کرد: «هیچکس قرار نیست کنترل تنگه را در دست بگیرد. این آبهای بینالمللی است و عمان هم مثل بقیه رفتار خواهد کرد، وگرنه مجبور میشویم آنها را نابود کنیم.»
کاخ سفید و سفارت عمان در واشینگتن به درخواست رویترز برای اظهار نظر پاسخ ندادهاند.
اختلافها بر سر تحریمها، برنامه هستهای و تنگه هرمز
علی باقری کنی، معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی، گفت تهران خواهان آزادسازی همه داراییهای بلوکهشده ایران از سوی آمریکاست.
او به تسنیم گفت: «آزادسازی کامل و بدون قید و شرط داراییهای ایران، حق قانونی ملت ایران است.»
تحریمها، برچیدن برنامه هستهای جمهوری اسلامی و وضعیت تنگه هرمز - که پیش از جنگ حدود یکپنجم تجارت جهانی نفت و گاز طبیعی مایع از آن عبور میکرد - همچنان مهمترین نقاط اختلاف در مذاکرات برای پایان جنگ هستند.
رویترز نوشت این آبراه بر اساس قوانین بینالمللی، مشمول حق عبور آزاد کشتیهای خارجی است.
وزارت خزانهداری آمریکا نیز «سازمان مدیریت تنگه هرمز» - نهادی ایرانی که برای مدیریت عبور و مرور در این تنگه ایجاد شده - را به فهرست تحریمهای مرتبط با تهدید امنیت ملی آمریکا اضافه کرد.
اختلاف بر سر پرونده هستهای
صداوسیمای جمهوری اسلامی گزارش داد پیشنویس توافق با واشینگتن شامل خروج نیروهای آمریکایی از مناطق نزدیک به ایران است؛ هرچند مساله حضور نظامی آمریکا در منطقه همچنان نیازمند مذاکره بیشتر توصیف شد.
کاخ سفید این گزارش را «کاملا ساختگی» خواند و تهران نیز به آن واکنش رسمی نشان نداد.
گزارش تلویزیون جمهوری اسلامی درباره پیشنویس توافق، اشارهای به برنامه هستهای تهران نداشت. برنامهای که آمریکا خواهان برچیدن آن است.
منابع ایرانی به رویترز گفتهاند مذاکرات درباره پرونده هستهای قرار است در مرحله دوم گفتوگوها انجام شود. موضوعی که ممکن است برای برخی از نزدیکترین حامیان ترامپ، قابل قبول نباشد.
جمهوری اسلامی میگوید برنامه هستهایاش صرفا اهداف صلحآمیز دارد.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در نشست کابینه دولت ترامپ گفت: «اصل ماجرا این است که ایران هرگز نباید به سلاح هستهای دست پیدا کند.»
روابط عمومی سپاه پاسداران در اطلاعیهای اعلام کرد «به دنبال تعرض سحرگاه امروز ارتش متجاوز آمریکا به نقطهای در حاشیه فرودگاه بندرعباس با پرتابههای هوایی»، پایگاه هوایی آمریکا که «مبدا تجاوز» بوده، ساعت ۴:۵۰ بامداد [به وقت محلی] هدف قرار گرفته است.
سپاه در این بیانیه تاکید کرد این حمله «اخطاری جدی» به آمریکا بوده و «تجاوز بدون پاسخ نخواهد ماند». در ادامه این اطلاعیه آمده است: «در صورت تکرار، پاسخ ما قاطعتر خواهد بود و مسئولیت عواقب آن با متجاوز است.»
در بیانیه سپاه اشارهای به محل دقیق پایگاه هدف قرار گرفته نشده است، اما ساعاتی پیش از انتشار این بیانیه، ستاد کل ارتش کویت اعلام کرد سامانههای پدافند هوایی این کشور در حال رهگیری حملات موشکی و پهپادی «خصمانه» هستند.
ارتش کویت در بیانیه خود اعلام کرده بود صداهای انفجار شنیدهشده در برخی مناطق ناشی از عملیات رهگیری و انهدام این اهداف توسط سامانههای پدافندی بوده است. مقامهای کویتی جزئیات بیشتری درباره منشا حملات یا میزان خسارت احتمالی منتشر نکرده بودند.
این تحولات پس از آن رخ میدهد که بامداد پنجشنبه هفتم خرداد گزارشهایی از شنیده شدن چند انفجار در شرق بندرعباس و فعال شدن پدافند هوایی در این شهر منتشر شد. مقامهای آمریکایی بعدا اعلام کردند ارتش ایالات متحده در عملیاتی که آن را «دفاعی» توصیف کردند، چند پهپاد ایرانی را در نزدیکی تنگه هرمز سرنگون و یک سایت نظامی مرتبط با کنترل و پرتاب پهپادها در بندرعباس را هدف قرار داده است.
آمریکا تاکید کرده بود این عملیات در واکنش به تهدید علیه نیروهای آمریکایی و تردد تجاری در تنگه هرمز انجام شده است.
در همین رابطه، خبرگزاری تسنیم، وابسته به نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی، به نقل از یک منبع نظامی نامشخص اعلام کرده بود نیروهای آمریکایی پس از آنکه سپاه پاسداران با یک «نفتکش آمریکایی که قصد عبور از تنگه هرمز را داشت» مقابله کرد، مناطقی در اطراف بندرعباس را هدف قرار دادهاند.
ساعاتی بعد، شبکه خبر وابسته به صدا و سیمای جمهوری اسلامی به نقل از «یک مقام آگاه نظامی» خبر داد که «ساعت ۳۵ دقیقه بامداد امروز، ۴ فروند شناور بدون هماهنگی با نیروهای امنیتی تنگه هرمز، قصد عبور از تنگه و ورود به خلیج فارس را داشتند، به آنها اخطار داده شد، به دنبال بی اعتنایی، شلیک اخطار به سمت آنان صورت گرفت و آنها را وادار به بازگشت کرد.»
یک مقام آمریکایی در گفتوگو با سیبیاس این عملیات را «دفاعی» توصیف کرده و گفته بود حمله علیه یک سایت نظامی انجام شده که تهدیدی برای نیروهای آمریکایی و مسیرهای تجاری در تنگه هرمز بوده است. او در عین حال تاکید کرد آتشبس میان حکومت ایران و آمریکا همچنان برقرار است.
