وبسایت واینت در یادداشتی تحلیلی به قلم «سور پلوکر» نوشت تجربه فروپاشی آلمان نازی در سال ۱۹۴۵ میتواند هشداری برای دونالد ترامپ باشد؛ هشداری درباره حکومتهایی که حتی در آستانه شکست نیز حاضر به عقبنشینی نیستند و تا زمانی که شکست به آنها تحمیل نشود، به جنگ ادامه میدهند.
این تحلیل میگوید ساختار رهبری جمهوری اسلامی دچار شکاف میان «واقعگرایان» و «افراطگرایان» شده و بخش تندرو - متشکل از فرماندهان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و نیروهای امنیتی - مانع هرگونه توافق یا مصالحه با آمریکا شده است.
به نوشته واینت، این جریان تندرو ویژگیهایی شبیه رهبران آلمان نازی در روزهای پایانی جنگ جهانی دوم از خود نشان میدهد؛ از جمله «گسست از واقعیت، باور به معجزه، بیتفاوتی نسبت به وضعیت واقعی مردم و آمادگی برای قربانی کردن کشور.»
نویسنده در این یادداشت با استناد به کتاب «هشت روز در ماه مه» نوشته فولکر اولریش، توضیح میدهد که حتی در واپسین ساعات حکومت نازی، زمانی که شکست آلمان قطعی شده بود، رهبران این رژیم همچنان مردم را به ادامه جنگ و مقاومت فرا میخواندند.
او یادآوری میکند در آوریل ۱۹۴۵، هواپیماهای آمریکایی بر فراز مونیخ اعلامیههایی پخش کردند و از مردم خواستند علیه حکومت نازی شورش کنند تا مانع خونریزی بیشتر شوند، اما اکثریت شهروندان سکوت کردند و وارد قیام نشدند.
بر اساس این گزارش، تنها گروه کوچکی از مخالفان ضدنازی تلاش کردند کنترل یک ایستگاه رادیویی را در دست بگیرند و مردم را به شورش دعوت کنند، اما این تلاش شکست خورد و بسیاری از آنها توسط نیروهای اساس کشته شدند.
واینت مینویسد حکومت نازی تنها زمانی سقوط کرد که نیروهای ارتش آمریکا بدون مقاومت وارد مونیخ شدند و پس از آن، ناگهان پرچمهای سفید بر ساختمانهای شهر ظاهر شد.
این تحلیل همچنین به سخنان توماس مان، نویسنده مشهور آلمانی، اشاره میکند که پس از پایان جنگ گفته بود اگر مردم آلمان زودتر علیه نازیسم شورش کرده بودند، میتوانستند «آزادی و بازگشت به انسانیت» را جشن بگیرند.
نویسنده یادداشت تاکید میکند اکثریت آلمانیها در آن زمان اعتماد خود به آدولف هیتلر را از دست داده بودند، اما با وجود این سکوت کردند و علیه حکومت اقدام نکردند.
واینت سپس این تجربه تاریخی را با وضعیت کنونی ایران مقایسه میکند و مینویسد ترامپ در هفتههای اخیر پیشنهادهایی «معقول» برای پایان دادن به جنگ به جمهوری اسلامی ارائه کرده، اما جناحهای تندرو در تهران این پیشنهادها را با تحقیر رد کردهاند.
به نوشته این تحلیل، با وجود خسارات سنگین نظامی و اقتصادی، تندروهای جمهوری اسلامی همچنان بر ادامه تقابل تاکید دارند و حاضرند بهای سنگینی را به کشور تحمیل کنند.
پلوکر در پایان هشدار میدهد اگر ترامپ تصمیم بگیرد منتظر بماند تا رهبران جمهوری اسلامی خود از «تعصب و افراطگرایی» فاصله بگیرند، ممکن است در نهایت دریابد این انتظار بیفایده بوده است.
او نتیجه میگیرد: «این همان درس سختی است که تاریخ اروپا در ۸۱ سال پیش به ما میدهد.»
بر اساس این گزارش، تنها سه روز پس از آنکه دونالد ترامپ «پروژه آزادی» برای بازگشایی مسیر تردد کشتیهای تجاری در تنگه هرمز را متوقف کرد، تبادل حملات میان آمریکا و حکومت ایران بار دیگر از سر گرفته شد و تهران تهدید کرد «پاسخی قاطع» خواهد داد.
واینت نوشت اکنون هزاران ملوان در انتظار پاسخ نیروی دریایی حکومت ایران هستند تا مشخص شود چه زمانی اجازه خروج از تنگه را خواهند داشت.
یکی از این ملوانان، شمیم صابر، ناوبر اهل بنگلادش در یک کشتی تحقیقاتی، به والاستریت ژورنال گفته است: «ذخایر آب و غذای ما هر روز کمتر میشود. نگرانم و برای جانم میترسم. وضعیت بسیار بد است و ما درمانده شدهایم.»
او گفت مقامهای ایرانی پس از درخواست خروج از طریق رادیو به آنها گفتهاند عبور از تنگه «قرمز» و بسیار خطرناک است.
به نوشته واینت، صدها کشتی در صفی طولانی تا خروجی تنگه لنگر انداختهاند، در حالی که پهپادها بر فراز آنها پرواز میکنند و زبالههای کشتیهای دیگر روی آب شناور است.
این گزارش میافزاید خدمه کشتیها اکنون میان حفظ جایگاه خود در صف انتظار یا حرکت به سمت بنادر برای تامین دوباره آب و غذا مردد ماندهاند؛ زیرا هیچکس نمیداند چه زمانی مسیر خروج باز خواهد شد.
واینت وضعیت کنونی خلیج فارس را «زندان شناور» برای بیش از ۸۰۰ کشتی توصیف کرده که بیش از دو ماه است در منطقه گرفتار شدهاند.
بر اساس دادههای سازمان بینالمللی دریانوردی که در این گزارش به آن استناد شده، در جریان تبادل حملات میان حکومت ایران و آمریکا، بیش از ۳۰ کشتی هدف موشکها و پهپادهای ایرانی قرار گرفتهاند و دستکم ۱۰ ملوان کشته شدهاند.
این گزارش همچنین به روایت یک ملوان هندی اشاره میکند که گفته شاهد سوختن کامل کشتی مجاور خود بوده، در حالی که خدمه آن در انتظار امدادی بودند که هرگز نرسید.
او گفته داروهای کشتی به پایان رسیده و خودش نیز دیگر داروی فشار خون در اختیار ندارد.
به نوشته واینت، برخی خدمه معتقدند برای عبور از محاصره ایران باید به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی پول پرداخت شود، اما هماهنگی این پرداختها تنها میان دولتها انجام میشود و ملوانان خارجی در بلاتکلیفی به سر میبرند.
این گزارش یادآوری میکند ترامپ اوایل ماه جاری «پروژه آزادی» را با هدف ازسرگیری عبور کشتیهای تجاری از تنگه هرمز آغاز کرد؛ عملیاتی که او آن را «اقدامی بشردوستانه» توصیف کرده بود.
بر اساس اعلام فرماندهی مرکزی آمریکا، قرار بود این عملیات با پشتیبانی ناوشکنهای موشکانداز، بیش از ۱۰۰ هواگرد و حدود ۱۵ هزار نیروی نظامی اجرا شود، اما تنها پس از ۳۶ ساعت متوقف شد.
روز بعد، پس از آنکه جمهوری اسلامی به سوی ناوشکنهای آمریکایی عبوری از تنگه آتش گشود و ارتش آمریکا پاسخ داد، درگیریها بار دیگر شدت گرفت.
حکومت ایران آمریکا را به نقض آتشبس متهم کرد و تهدید به پاسخ داد. ترامپ نیز همزمان با تهدید تهران، تاکید کرد «آتشبس همچنان برقرار است.»
در ادامه این تنشها، امارات متحده عربی از فعال شدن سامانههای پدافند هوایی خود خبر داد، هرچند مشخص نشد چه اهدافی رهگیری شدهاند.
سخنگوی نیروهای نظامی جمهوری اسلامی نیز آمریکا را به «نقض آتشبس» متهم کرد و هشدار داد تهران «قاطعانه و بدون تردید» پاسخ خواهد داد.
با این حال، تلویزیون حکومت در ایران ساعاتی بعد از «بازگشت شرایط به حالت عادی» خبر داد؛ وضعیتی که به نوشته واینت، همچنان با ادامه محاصره هرمز و سرگردانی صدها کشتی همراه است.
بر اساس این گزارش، تمرکز اصلی دولت آمریکا و بسیاری از کارشناسان تاکنون بر برنامه غنیسازی اورانیوم جمهوری اسلامی بوده، اما برخی تحلیلگران هشدار میدهند جمهوری اسلامی میتواند بهصورت مخفیانه از پلوتونیوم موجود در سوخت مصرفشده نیروگاههای هستهای برای تولید بمب اتمی استفاده کند.
جیسون برودسکی، مدیر سیاستگذاری سازمان «اتحاد علیه ایران هستهای»، به فاکس نیوز گفت هر توافق احتمالی با تهران باید «مسیر پلوتونیوم» را نیز پوشش دهد.
او با اشاره به حملات اسرائیل به راکتور آب سنگین اراک در ژوئن ۲۰۲۵ و مارس ۲۰۲۶ گفت اطلاعات موجود نشان میدهد حکومت ایران حتی پس از بمباران نیز تلاش کرده این تاسیسات را بازسازی کند.
فاکسنیوز نوشت برخی کارشناسان معتقدند جمهوری اسلامی میتواند از پلوتونیوم موجود در سوخت مصرفشده نیروگاه بوشهر برای ساخت بمب هستهای استفاده کند.
هنری سوکولسکی، مقام پیشین وزارت جنگ آمریکا و مدیر مرکز «آموزش سیاست عدم اشاعه»، در مقالهای هشدار داده واشینگتن باید اطمینان حاصل کند [حکومت] ایران سوخت مصرفشده بوشهر را خارج نکرده و پلوتونیوم آن را استخراج نمیکند.
او پیشنهاد کرده است پنتاگون با استفاده از ماهوارهها و پهپادها بر نیروگاه بوشهر نظارت کند و هر توافق احتمالی با [حکومت] ایران نیز شامل نظارت تقریبا لحظهای بر راکتور و مخازن سوخت مصرفشده باشد.
سوکولسکی همچنین در مقالهای دیگر مدعی شده ایران پلوتونیوم کافی برای ساخت بیش از ۲۰۰ بمب هستهای در اختیار دارد.
به نوشته فاکسنیوز، او هشدار داده فاصله ۹۰ روزه میان بازرسیهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی از بوشهر میتواند فرصت کافی برای انتقال سوخت مصرفشده و استفاده احتمالی از آن در برنامه تسلیحاتی ایجاد کند.
سخنگوی وزارت خارجه آمریکا به فاکس نیوز گفت برنامه هستهای جمهوری اسلامی «تهدیدی برای آمریکا و کل جهان» است و تهران با عدم همکاری کامل با آژانس، تعهدات خود در معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای را نقض کرده است.
با این حال، برخی کارشناسان نسبت به عملی بودن مسیر پلوتونیوم تردید دارند.
دیوید آلبرایت، بازرس پیشین تسلیحاتی و رییس مؤسسه علوم و امنیت بینالمللی، گفت بسیار بعید است [حکومت] ایران از پلوتونیوم سوخت مصرفشده بوشهر برای ساخت سلاح هستهای استفاده کند.
او استدلال کرد [حکومت] ایران هنوز طراحی لازم برای بمب پلوتونیومی را توسعه نداده و هیچ نشانهای در اسناد هستهای جمهوری اسلامی از چنین برنامهای دیده نشده است.
آلبرایت همچنین گفت هرگونه انتقال سوخت از بوشهر بهسرعت شناسایی میشود و میتواند باعث توقف همکاری هستهای روسیه با ایران شود.
او افزود بیشتر پلوتونیوم موجود در سوخت مصرفشده بوشهر «درجه راکتوری» دارد و نه «درجه تسلیحاتی» و استفاده از آن برای ساخت بمب بسیار دشوار است.
در همین حال، آندرهآ استریکر، از کارشناسان بنیاد دفاع از دموکراسیها، به فاکس نیوز گفت آمریکا باید در هر توافق آینده با تهران بر «ممنوعیت دائمی و قابل راستیآزمایی بازفرآوری پلوتونیوم» اصرار کند.
او افزود روسیه پس از حملات سال ۲۰۲۵ بر بازگشت بازرسان آژانس به بوشهر تاکید کرده و این بازرسیها دوباره آغاز شده است.
استریکر همچنین گفت [حکومت] ایران از اوایل دهه ۲۰۰۰ تمرکز چندانی بر مسیر پلوتونیوم نداشته و برای حرکت در این مسیر به تاسیسات بازفرآوری و تجهیزات پیچیده شیمیایی نیاز دارد؛ مسائلی که به گفته او موانع مهمی در برابر استفاده نظامی از پلوتونیوم ایجاد میکنند.
فاکسنیوز در پایان نوشت برخی کارشناسان پیشنهاد کردهاند آژانس بینالمللی انرژی اتمی با افزایش دفعات بازرسی از بوشهر و انتقال سوخت مصرفشده توسط روسیه، خطر اشاعه هستهای را کاهش دهد.
اکسیوس با اشاره به دیدار وزیر خارجه آمریکا و فرستاده ویژه کاخ سفید با مقام قطری نوشت آمریکا و جمهوری اسلامی در حال مذاکره بر سر یک «یادداشت تفاهم یکصفحهای» هستند که هدف آن پایان دادن به جنگ و ایجاد چارچوبی برای مذاکرات مفصلتر در آینده است.
بر اساس این گزارش، قطر نقش مهمی در میانجیگری میان تهران و واشینگتن ایفا میکند و مقامهای آمریکایی، دوحه را یکی از موثرترین بازیگران منطقهای در مذاکرات با حکومت ایران میدانند.
به نوشته اکسیوس، تا بعدازظهر شنبه ۱۹ اردیبهشت، دولت آمریکا همچنان در انتظار آخرین پاسخ حکومت ایران به پیشنهاد ارائهشده بود.
این گزارش میافزاید هرچند از آغاز جنگ، پاکستان بهعنوان میانجی رسمی میان آمریکا و حکومت ایران عمل کرده، اما قطریها نیز بهطور فعال و پشت صحنه در روند مذاکرات حضور داشتهاند.
یکی از منابع آگاه به اکسیوس گفته است الثانی روز جمعه ۱۸ اردیبهشت در واشینگتن با جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، دیدار کرده بود و قرار داشت بلافاصله به دوحه بازگردد، اما برنامه سفر خود را تغییر داد و به میامی رفت.
بر اساس این گزارش، نخستوزیر قطر در جریان حضورش در میامی با وزیر خارجه عربستان سعودی نیز تماس گرفته و درباره تلاشهای میانجیگرانه گفتوگو کرده است.
اکسیوس نوشت وزارت خارجه آمریکا در پاسخ به درخواست برای اظهار نظر درباره این دیدار، واکنشی فوری ارائه نکرد.
به گفته منابع آگاه، محور اصلی نشست میامی بررسی مسیر دستیابی به یادداشت تفاهمی برای پایان جنگ بوده است.
یکی از منابع همچنین به اکسیوس گفته قطر، پاکستان، مصر، ترکیه و عربستان سعودی بهطور هماهنگ در تلاش برای پیشبرد توافق میان تهران و واشینگتن هستند.
این منبع افزود: «میانجیها هر دو طرف را به کاهش تنش و تمرکز بر دستیابی به توافق تشویق میکنند.»
پایگاهی که به گفته این منابع برای پشتیبانی از عملیات هوایی علیه جمهوری اسلامی ایران، استقرار نیروهای ویژه و تیمهای جستوجو و نجات مورد استفاده قرار میگرفت.
بر اساس این گزارش، این پایگاه با اطلاع آمریکا و اندکی پیش از آغاز جنگ ساخته شد و بهعنوان مرکز لجستیکی نیروی هوایی اسرائیل عمل میکرد.
والاستریت ژورنال نوشت تیمهای جستوجو و نجات اسرائیلی در این پایگاه مستقر بودند تا در صورت سقوط خلبانان اسرائیلی در خاک ایران وارد عمل شوند، هرچند به گفته منابع، تاکنون هیچ خلبان اسرائیلی سرنگون نشده است.
این گزارش همچنین میگوید زمانی که یک جنگنده اف-۱۵ آمریکایی در نزدیکی اصفهان سقوط کرد، اسرائیل پیشنهاد کمک در عملیات نجات را مطرح کرد، اما نیروهای آمریکایی خود دو خلبان را نجات دادند. با این حال، اسرائیل برای حفاظت از عملیات، حملات هوایی انجام داد.
به نوشته والاستریت ژورنال، این پایگاه مخفی در اوایل ماه مارس نزدیک بود فاش شود. رسانههای دولتی عراق گزارش داده بودند یک چوپان محلی فعالیتهای مشکوک نظامی، از جمله پرواز بالگردها، را مشاهده و گزارش کرده و نیروهای عراقی برای بررسی به منطقه اعزام شده بودند.
منابع آگاه به این روزنامه گفتند اسرائیل برای جلوگیری از نزدیک شدن نیروهای عراقی، حملات هوایی انجام داد. در نتیجه این درگیری، یک سرباز عراقی کشته و دو نفر دیگر زخمی شدند.
قیس المحمداوی، معاون فرمانده ستاد عملیات مشترک عراق، در آن زمان گفته بود: «این عملیات بیپروا بدون هماهنگی یا مجوز انجام شد.»
عراق بعدتر در شکایتی به سازمان ملل، آمریکا را مسئول حمله معرفی کرد، اما یکی از منابع آگاه به والاستریت ژورنال گفت واشینگتن در این حمله دخالتی نداشته است.
این روزنامه نوشت جزئیات این پایگاه نشان میدهد اسرائیل برای اجرای عملیات هوایی علیه اهدافی در فاصله حدود هزار مایلی [حدود هزار و ۶۰۰ کیلومتر]، تا چه اندازه ریسک و برنامهریزی عملیاتی انجام داده است.
بر اساس این گزارش، حضور این پایگاه در عراق به اسرائیل اجازه میداد به میدان نبرد نزدیکتر شود و در صورت نیاز، عملیات نجات اضطراری را سریعتر اجرا کند. همچنین نیروهای ویژه نیروی هوایی اسرائیل که برای عملیات کماندویی در خاک دشمن آموزش دیدهاند، در این پایگاه حضور داشتند.
والاستریت ژورنال یادآوری کرد نیروی هوایی اسرائیل در طول کارزار پنجهفتهای خود هزاران حمله علیه اهدافی در ایران انجام داده است.
این گزارش همچنین به سابقه استفاده نیروهای آمریکایی از صحرای غرب عراق برای عملیات نظامی اشاره میکند. به گفته مایکل نایتس، کارشناس امنیتی و رییس بخش تحقیقات شرکت «هورایزن اینگیج»، این منطقه به دلیل وسعت زیاد و جمعیت اندک، محل مناسبی برای ایجاد پایگاههای موقت و مخفی است.
او گفت ساکنان محلی طی سالها به مشاهده فعالیتهای غیرعادی، از گروههای مسلح تا نیروهای ویژه، عادت کردهاند و در جریان جنگ اخیر نیز برخی از آنها از فعالیت غیرمعمول بالگردها در منطقه خبر داده بودند.
والاستریت ژورنال در پایان نوشت مقامهای اسرائیلی طی جنگ بارها به عملیاتهای مخفی اشاره کردهاند. از جمله «بار تومر»، فرمانده وقت نیروی هوایی اسرائیل، اوایل مارس در پیامی به نیروهایش گفته بود: «نیروهای واحدهای ویژه نیروی هوایی در حال انجام ماموریتهایی هستند که میتواند تخیل را شعلهور کند.»
