دونالد ترامپ با وجود حملات متقابل آمریکا و جمهوری اسلامی، تاکید کرد آتشبس همچنان در حال اجراست. او همچنین اعلام کرد سه ناوشکن آمریکایی هنگام عبور از تنگه هرمز هدف حمله جمهوری اسلامی قرار گرفتند اما آسیبی ندیدند.
گفتوگو با علیحسین قاضیزاده، عضو تحریریه ایراناینترنشنال
رسانه مستقر در امارات متحده عربی نوشت که چارچوب تفاهمنامه مطرحشده میان آمریکا و جمهوری اسلامی، بیشتر یک توافق محدود برای مهار تنش است که بر توقف درگیریها، بازگشایی تنگه هرمز و آغاز مذاکرات کوتاهمدت تمرکز دارد و مسائل کلیدی، به مراحل بعدی موکول شدهاند.
بر اساس گزارشی که ارمنیوز جمعه ۱۸ اردیبهشت منتشر کرد، در فرمول مطرحشده برای تفاهم میان تهران و واشینگتن، اولویت با توقف درگیریها، رسیدگی به بحران تنگه هرمز و آغاز یک مسیر مذاکراتی کوتاهمدت است و موضوعاتی مانند برنامه هستهای حکومت ایران، توان موشکی و نفوذ منطقهای جمهوری اسلامی، به مراحل بعدی منتقل شدهاند.
منابع دیپلماتیک منطقهای به ارمنیوز گفتهاند این طرح پس از دو تحول همزمان در ساعات اخیر شکل گرفته است. از جمله این تحولات، توقف موقت عملیات «پروژه آزادی» از سوی دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، برای اسکورت کشتیها در تنگه هرمز بوده است.
به گفته این منابع، تمرکز واشینگتن بر موضوعات فوری و قابل سنجش در کوتاهمدت، از جمله امنیت کشتیرانی و توقف درگیریها، باعث شده است اسرائیل در ساز و کار اجرایی مرحله نخست نقشی نداشته باشد.
با این حال، هماهنگیهای سیاسی و امنیتی میان آمریکا و اسرائیل همچنان ادامه دارد.
گیلا گاملیل، وزیر علوم و فناوری اسرائیل، ۱۷ اردیبهشت گفت که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، و ترامپ درباره مذاکرات با جمهوری اسلامی به طور مداوم گفتوگو میکنند و موضوع هستهای از اهداف مشترک دو طرف است.
رسانههای اسرائیلی نیز تایید کردند نتانیاهو در جریان این روند قرار دارد و گفته است این تحولات برای او غافلگیرکننده نبوده و هماهنگیها با واشینگتن بهصورت مستمر ادامه دارد.
در این چارچوب، واشینگتن تلاش دارد مرحله نخست را بر پایه اقداماتی تنظیم کند که در کوتاهمدت قابل اجرا و ارزیابی باشند و سپس موضوعات پیچیدهتر را به مذاکرات بعدی منتقل کند. رویکردی که جایگاه اسرائیل را در سطح هماهنگیهای راهبردی حفظ کرده اما آن را از متن اجرای اولیه کنار گذاشته است.
در این میان، برخی تحلیلگران معتقدند اسرائیل همچنان بر لزوم اعمال شروط سختگیرانهتر در موضوعاتی مانند غنیسازی، برنامه موشکی و ساز و کار اجرای توافق تاکید دارد.
واکنش بازارهای جهانی به احتمال کاهش تنش سریع بوده است.
گزارشها حاکی از کاهش قیمت نفت و افزایش شاخصهای سهام در پی کاهش نگرانیها از اختلال در تردد از تنگه هرمز است.
وزارت خارجه جمهوری اسلامی در بیانیهای حمله ارتش آمریکا به دو نفتکش متعلق به ایران در حوالی بندر جاسک و تنگه هرمز و همچنین «تعرض» به چند نقطه در مناطق ساحلی مشرف به این تنگه را محکوم کرد.
در این بیانیه، این اقدامات «تجاوزکارانه و تحریکآمیز» توصیف شده و آمده است که حملات آمریکا «نقض آشکار» تفاهم آتشبس ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ به شمار میرود.
وزارت خارجه جمهوری اسلامی همچنین اعلام کرد این اقدام «نقض فاحش» بند ۴ ماده ۲ منشور سازمان ملل متحد است؛ بندی که بر منع توسل به زور علیه تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی کشورها تاکید دارد.
در ادامه این بیانیه، این حملات مصداق «عمل تجاوزکارانه» بر اساس قطعنامه ۳۳۱۴ مجمع عمومی سازمان ملل توصیف شده است.
مقتدی صدر، رهبر جریان صدر، در پیامی خطاب به علی الزیدی، نخستوزیر مکلف عراق، تاکید کرد «افراد یا جریانهای دارای شاخه مسلح» نباید در کابینه آینده این کشور حضور داشته باشند.
او خواستار آن شد که گروههای مسلح یادر قالب تشکیلاتی با عنوان «سربازان شعائر دینی» زیر نظر هیات حج سازماندهی شوند یا به «نهادهای امدادرسان و بشردوستانه» تبدیل شوند.
صدر همچنین بر حفظ استقلال عراق و دوری از هرگونه دخالت خارجی «نه شرقی و نه غربی» تاکید کرد و گفت دولت آینده باید خواستههای مردم عراق را برآورده کند.
او ادامه داد: «هیچ فردی از جریان صدر را در کابینه وزارتی نمیپذیریم و هیچ وزیری نماینده ما نخواهد بود.»
در روزهای اخیر، گمانهزنیها درباره ترکیب دولت آینده عراق بالا گرفته است. ۱۶ اردیبهشت، یک مقام ارشد وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد واشینگتن از نخستوزیر عراق انتظار دارد برای محدود کردن نفوذ گروههای مسلح نزدیک به جمهوری اسلامی، «اقدامهای عملی» انجام دهد.
او هشدار داد در غیر این صورت، کمکهای امنیتی و انتقال منابع مالی آمریکا به عراق از سر گرفته نخواهد شد.
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، در حساب ایکس خود نوشت: «هر بار که یک راهحل دیپلماتیک روی میز قرار میگیرد، آمریکا یک ماجراجویی نظامی بیپروا را انتخاب میکند. آیا این یک تاکتیک خام برای فشار است یا نتیجه فریب دوباره رییسجمهوری آمریکا از سوی یک خرابکار و کشاندن او به باتلاقی دیگر؟.»
عراقچی نوشت: «علت هرچه باشد، نتیجه یکی است، ایرانیان هرگز در برابر فشار سر خم نمیکنند و دیپلماسی همیشه قربانی است.»
او گفت: «سازمان سیا اشتباه میکند. موجودی موشکی و ظرفیت پرتابگرهای ما در مقایسه با ۹ اسفند در سطح ۷۵ درصد نیست. رقم صحیح ۱۲۰ درصد است. اما درباره آمادگی ما برای دفاع از مردممان؛ هزار درصد.»
