به نوشته گلفنیوز، در حالی که تنشهای ژئوپلیتیکی در جهان رو به افزایش است، دونالد ترامپ و شی جینپینگ در آستانه نشستی قرار دارند که هدف اصلی آن نه دستیابی به یک توافق تاریخی، بلکه جلوگیری از تشدید رقابت و مدیریت بحران میان دو قدرت بزرگ جهان توصیف شده است.
بر اساس این گزارش، قرار است ترامپ در روزهای ۲۴ و ۲۵ اردیبهشت به چین سفر کند. این نخستین سفر یک رییسجمهوری آمریکا به چین در حدود یک دهه گذشته خواهد بود. این دیدار که ابتدا برای ۱۱ فروردین برنامهریزی شده بود، به دلیل جنگ آمریکا و اسرائیل علیه حکومت ایران به تعویق افتاد.
گلفنیوز مینویسد هرچند دو طرف به دنبال تثبیت روابط هستند، اما نشانههای فزایندهای وجود دارد که چین همزمان در حال توسعه ابزارهای فشار اقتصادی خود علیه واشینگتن است. با این حال، این نشست همچنان اهمیت دارد، زیرا میتواند رقابت ژئوپلیتیکی میان دو کشور را «کمتنشتر» کند؛ بهویژه در شرایطی که «جنگ ایران» باعث شوکهای انرژی در سطح جهانی و تشدید بیثباتی در نظم بینالمللی شده است.
این گزارش میگوید چین پیش از سفر ترامپ، با تصویب مقررات تازه برای تقویت برتری صنعتی خود، پیام روشنی به واشینگتن ارسال کرده است. این مقررات شرکتهای خارجیای را هدف قرار میدهد که از محدودیتهای صادراتی آمریکا علیه چین پیروی میکنند یا زنجیرههای تامین خود را از چین خارج میسازند.
به نوشته گلفنیوز، پکن در ماههای اخیر یک چارچوب حقوقی و اقتصادی جدید ایجاد کرده که به آن امکان میدهد شرکتها و کشورهایی را که به منافع چین آسیب میزنند، مجازات کند. این مجازاتها میتواند شامل ممنوعیت سفر، محدودیت سرمایهگذاری و حتی توقیف داراییها باشد.
چین همچنین قوانینی علیه آنچه «صلاحیت فراسرزمینی غیرموجه» آمریکا مینامد تصویب کرده است؛ قوانینی که میتوانند به اخراج یا قرار گرفتن شرکتها در فهرست سیاه منجر شوند.
این اقدامات در حالی انجام میشود که دولت ترامپ تهدید کرده به دلیل آنچه «حمایت چین از ایران» نامیده، تحریمهای اقتصادی جدیدی علیه پکن اعمال خواهد کرد. به نوشته گزارش، چین میخواهد نشان دهد که در برابر فشار آمریکا تسلیم نخواهد شد و بهطور قاطع پاسخ خواهد داد.
گلفنیوز در ادامه به تشدید فشارهای آمریکا بر روابط اقتصادی چین و ایران اشاره میکند. بر اساس این گزارش، وزارت خزانهداری آمریکا در ۴ اردیبهشت یکی از بزرگترین پالایشگاههای خصوصی چین را با هدف قطع درآمدهای نفتی تهران و مختل کردن شبکههای دور زدن تحریمها هدف تحریم قرار داد.
همچنین اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، هشدار داده است که اگر چین به حمایت از جریان درآمدی جمهوری اسلامی ادامه دهد، بانکهای چینی نیز ممکن است با تحریمهای ثانویه روبهرو شوند.
در بخش دیگری از گزارش آمده است که وابستگی اقتصادی متقابل میان آمریکا و چین اکنون بیش از گذشته بهعنوان یک «آسیبپذیری راهبردی» دیده میشود؛ موضوعی که بهویژه در بستر بحران ایران میتواند به ابزار فشار ژئوپلیتیکی تبدیل شود.
بر این اساس، هر دو کشور تلاش برای تامین امنیت زنجیرههای حیاتی تامین در حوزههایی مانند هوش مصنوعی، عناصر نادر خاکی و زیرساختهای انرژی را سرعت بخشیدهاند. آمریکا همچنان متحدان خود را برای کاهش وابستگی به فناوری و تولید چین تحت فشار قرار میدهد، در حالی که پکن نیز به سمت تقویت خودکفایی صنعتی حرکت کرده است.
گلفنیوز این روند را نشانه گذار از مدل جهانیسازی مبتنی بر کارایی اقتصادی به مدلی میداند که بر امنیت اقتصادی، تابآوری و همسویی ژئوپلیتیکی تمرکز دارد.
این گزارش همچنین تاکید میکند تعرفههایی که ترامپ در دوره نخست ریاستجمهوری خود علیه چین اعمال کرد، به کاهش تدریجی تجارت میان دو اقتصاد بزرگ جهان و تسریع روند «جدایی اقتصادی» میان واشینگتن و پکن کمک کرده است؛ روندی که اکنون پسزمینه اصلی نشست پیشروی دو رهبر را شکل میدهد.
به نوشته گزارش، هر دو طرف اکنون بیش از آنکه به دنبال حل اختلافات بنیادین باشند، تلاش میکنند رقابت ژئوپلیتیکی خود را «مدیریت» کنند تا از تبدیل آن به بحرانی گستردهتر جلوگیری شود؛ بحرانی که میتواند بر ثبات مالی، امنیت غذایی و انرژی و فناوریهای نوظهور مانند هوش مصنوعی تاثیر بگذارد.
گلفنیوز در پایان نتیجهگیری میکند که نشست ترامپ و شی احتمالاً به یک تحول اساسی در روابط دو کشور منجر نخواهد شد، اما همچنان مکانیزمی مهم برای حفظ حداقلی از ثبات در روابطی فزاینده رقابتی و شکننده به شمار میرود؛ روابطی که «جنگ ایران» نیز به پیچیدگیهای آن افزوده است.
بر اساس این گزارش، اطلاعاتی که به اسرائیل رسیده نشان میدهد جمهوری اسلامی خواستار گنجاندن بندی در توافق با واشینگتن شده که بر اساس آن هرگونه آتشبس یا تفاهم، تمام جبهههای منطقهای را در بر بگیرد. به نوشته واینت، آمریکا نیز با این بند موافقت کرده؛ موضوعی که برای اسرائیل «چندان مطلوب» توصیف نشده است.
نبیه بری، رییس پارلمان لبنان، نیز در گفتوگو با الجزیره این موضوع را تایید کرده و گفته عباس عراقچی، وزیر خارجه حکومت ایران، به او اطلاع داده است که «لبنان بخشی از هر توافق آتشبس خواهد بود.»
در پی این تحولات، کابینه امنیتی اسرائیل قرار است درباره پیامدهای تفاهمات در حال شکلگیری میان تهران و واشینگتن، بهویژه در ارتباط با لبنان، تشکیل جلسه دهد.
واینت مینویسد ارتش اسرائیل در جبهه شمالی با وضعیتی پیچیده روبهروست؛ زیرا حزبالله همچنان به سوی نیروهای اسرائیلی در جنوب لبنان شلیک میکند و ارتش اسرائیل همچنان تلفات میدهد، در حالی که آزادی عمل نظامی اسرائیل محدودتر شده است.
بر اساس این گزارش، نیروی هوایی اسرائیل برای هفتهها حملهای به بیروت انجام نداده و عملیاتهای ترور هدفمند نیز متوقف شدهاند. حتی نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله، که در طول جنگ بارها از سوی وزیر دفاع اسرائیل تهدید شده بود، اکنون به گفته گزارش «نوعی مصونیت تحت حمایت ایران» پیدا کرده است.
مقامهای ارتش اسرائیل گفتهاند تا زمانی که توافقی برای خلع سلاح حزبالله حاصل نشود - حتی اگر این روند بهصورت مرحلهای اجرا شود - نیروهای اسرائیلی در خطوط دفاعی فعلی خود باقی خواهند ماند. به گفته این مقامها، هدف جلوگیری از بازسازی توان حزبالله و ممانعت از بازگشت حملات موشکی ضدتانک به شمال اسرائیل است.
در همین حال، ایال زمیر، رییس ستاد ارتش اسرائیل، در بازدید از منطقه خیام در جنوب لبنان، که بهرغم اعلام آتشبس همچنان صحنه درگیری توصیف شده، گفت اسرائیل «فرصتی تاریخی برای تغییر واقعیت منطقهای» در اختیار دارد.
او همچنین با اشاره به [حکومت] ایران گفت: «ما همچنان مجموعهای از اهداف آماده حمله در ایران داریم» و افزود ارتش اسرائیل در «آمادهباش کامل» برای بازگشت به عملیات گستردهتر علیه جمهوری اسلامی قرار دارد؛ عملیاتی که به گفته او میتواند «دستاوردها را عمیقتر و رژیم را ضعیفتر کند.»
زمیر در جریان این بازدید وارد تونلی از حزبالله شد که به گفته ارتش اسرائیل در عمق حدود ۲۵ متری زیر یک فروشگاه لباس کودکان در یک محله غیرنظامی کشف شده بود. او این موضوع را «مدرکی دیگر» از استفاده حزبالله از غیرنظامیان بهعنوان «سپر انسانی» توصیف کرد.
رییس ستاد ارتش اسرائیل همچنین گفت از زمان آغاز عملیات «غرش شیر» بیش از دو هزار نیروی حزبالله کشته شدهاند و به نیروهای اسرائیلی دستور داده است «بدون محدودیت» به شناسایی و نابودی دشمن ادامه دهند.
واینت مینویسد با وجود آنکه ارتش اسرائیل میگوید ماموریت اصلی خود، یعنی جلوگیری از حمله نیروهای رضوان و متوقف کردن آتش ضدتانک علیه شهرکهای شمالی را محقق کرده، اما اکنون مساله اصلی، تعیین وضعیت «روز پس از جنگ» است.
بر اساس این گزارش، نیروهای اسرائیلی در امتداد «خط زرد» مستقر هستند، اما هنوز مشخص نیست چه زمانی عقبنشینی خواهند کرد. فرماندهان اسرائیلی هشدار دادهاند بازگشت ساکنان لبنانی به روستاهایی که تخلیه و پاکسازی شدهاند، میتواند دستاوردهای امنیتی اسرائیل را از بین ببرد.
در بخش دیگری از گزارش، واینت به غزه نیز پرداخته و نوشته است بندی که جبههها را در توافق آمریکا و [حکومت] ایران به هم مرتبط میکند، ممکن است اسرائیل را از ازسرگیری جنگ گسترده در غزه بازدارد؛ آن هم در شرایطی که حماس همچنان از خلع سلاح خودداری میکند.
به گفته مقامهای ارشد ارتش اسرائیل، اکنون که دیگر گروگان اسرائیلی در غزه باقی نمانده، اسرائیل باید با استفاده از قدرت آتش و عملیات زمینی برای خلع سلاح حماس و فروپاشی حکومت آن در نوار غزه اقدام کند.
این مقامها همچنین گفتهاند محدود شدن درگیری در لبنان باعث شده نیروهایی برای عملیات در غزه آزاد شوند و اسرائیل بتواند «کار را تمام کند.»
با این حال، مقامهای نظامی اسرائیل اذعان کردهاند که فرسودگی نیروهای ذخیره، نیاز به حفظ آمادگی در لبنان و احتمال تشدید تنش در کرانه باختری، در کنار ضرورت جلب موافقت کاخ سفید، از جمله محدودیتهای مهم پیش روی هرگونه عملیات گسترده جدید است.
در پیشگفتار این سند که از سوی کاخ سفید منتشر شده، دونالد ترامپ جمهوری اسلامی را «حامی شماره یک دولتی تروریسم در جهان» توصیف میکند و مینویسد عملیاتهای «چکش نیمهشب» و «خشم حماسی» ضربههایی ویرانگر به «رژیم منحوس ایران» وارد کردهاند تا اطمینان حاصل شود که تهران «هرگز به سلاح هستهای دست پیدا نکند.»
در بخش «تهدید»، سند از «خنثیسازی تهدید هستهای ایران» در قالب همین عملیاتها بهعنوان نمونهای از قدرت نظامی و بازدارندگی آمریکا یاد میکند. در این بخش آمده است که عملیاتهای یادشده علیه «تواناییهای هستهای ایران» و «ظرفیت نظامی و جاهطلبیهای هستهای» جمهوری اسلامی انجام شدهاند.
راهبرد جدید ضدتروریسم آمریکا همچنین بر مقابله با «حمایت پنهان دولتهای متخاصم» از گروههای تروریستی و اسلامگرا تاکید میکند. در این چارچوب، سند از اقداماتی مانند تحریمها، توقیف نفتکشهای «ناوگان سایه»، عملیات مخفی و حملات سایبری تهاجمی برای بالا بردن هزینه حمایت دولتی از تروریسم سخن میگوید. متن سند تصریح میکند که این اقدامات شامل مقابله با انتقال فناوریهای دوکاربردی، پهپادها و تسلیحات پیشرفته به گروههای تروریستی نیز میشود.
در ادامه، در بخش مربوط به ابعاد جدید تهدیدهای تروریستی، بهطور مشخص از حکومتهای ایران، چین و روسیه بهعنوان کشورهایی نام برده میشود که فناوریهایی مانند پهپادها را در اختیار تروریستها قرار میدهند. سند میگوید: «استفاده تروریستها و جهادیها از سلاحهای جدید مانند پهپادها، و همچنین انتقال این فناوریها به تروریستها از سوی دولتهایی چون ایران، چین و روسیه» یکی از تهدیدهای کلیدی پیشروی آمریکاست.
در بخش «ضدتروریسم و دیپلماسی ریاستجمهوری»، سند به موضوع بازداشت شهروندان آمریکایی توسط دولتها میپردازد و هشدار میدهد کشورهایی که آمریکاییها را «بهطور غیرقانونی» بازداشت میکنند، ممکن است در فهرست «حامیان دولتی بازداشت غیرقانونی» قرار بگیرند. در پایان این بخش آمده است: «همانطور که رژیمهای ایران و افغانستان میدانند، قرار گرفتن در این فهرست پیامدهای واقعی دارد.»
یکی از بخشهای مهم سند، پیوند دادن جمهوری اسلامی به شبکههای فراملی تروریسم و کارتلها در نیمکره غربی است. در بخش «نیمکره ما»، سند درباره عملیات «عزم مطلق» میگوید نیکلاس مادورو، رهبر ونزوئلا، «رییس یک کارتل در ارتباط با ایرانِ حامی تروریسم و نیروی نیابتی آن، حزبالله» بوده است.
اما مهمترین و صریحترین مواضع سند درباره ایران در بخش «خاورمیانه» مطرح میشود. در این بخش، سند تصریح میکند: «بزرگترین تهدید علیه ایالات متحده که از خاورمیانه سرچشمه میگیرد، مشخصاً از سوی [حکومت] ایران است؛ بهطور مستقیم از طریق تواناییهای هستهای و موشکی، و بهطور غیرمستقیم از طریق میلیاردها دلاری که به نیروهای نیابتی تروریستی، از جمله حزبالله، منتقل میکند.»
سند سپس به عملیاتهایی اشاره میکند که علیه جمهوری اسلامی انجام شدهاند؛ از جمله حمله به قاسم سلیمانی در دوره نخست ترامپ و عملیاتهای «چکش نیمهشب» و «خشم حماسی». در متن آمده است: «این اقدامات تا زمانی ادامه خواهد یافت که رژیم تهران دیگر تهدیدی برای ایالات متحده نباشد.»
در ادامه، راهبرد آمریکا بر ادامه عملیات «نظامی، اطلاعاتی و سایبری» علیه نیروهای نیابتی مورد حمایت حکومت ایران تاکید میکند. سند میگوید واشینگتن به عملیات علیه «نیروهای نیابتی مورد حمایت ایران که علیه آمریکاییها توطئه میکنند» ادامه خواهد داد و همچنین «علیه عوامل رژیم که برای حمله به آمریکاییها در خاک آمریکا، مخالفان ایرانی و اسرائیلیها در کشور ما برنامهریزی کنند» اقدام قاطع انجام خواهد داد.
در بخش مربوط به امنیت دریایی نیز نام ایران و تنگه هرمز مطرح شده است. سند تاکید میکند آزادی کشتیرانی برای اقتصاد آمریکا حیاتی است و واشینگتن «اجازه نخواهد داد آبراههای راهبردی مانند تنگه هرمز یا دریای سرخ به گروگان بازیگران دولتی یا غیردولتی گرفته شوند.»
همچنین در همین بخش، آمریکا اعلام میکند اگر کشتیهایش از سوی حوثیها تهدید شوند، «بار دیگر آماده اقدام نظامی قاطع در یمن» خواهد بود.
در بخش «آسیا» نیز جمهوری اسلامی بار دیگر در ارتباط با گروههای جهادی مطرح میشود. سند میگوید القاعده و داعش همچنان در کشورهای مختلف آسیایی فعالاند و از فضاهای بیحکومت سوءاستفاده میکنند تا پناهگاه امن ایجاد کنند؛ سپس اضافه میکند این گروهها «یا در ایران تحت حمایت مستقیم قرار دارند، یا در دیگر رژیمهای متخاصم خارج از آسیا پناه گرفتهاند.»
در بخش «تروریستها و سلاحهای کشتار جمعی» نیز اگرچه نام ایران بهطور مستقیم تکرار نمیشود، اما سند تاکید میکند آمریکا کشورهایی را که «از تروریسم مرتبط با سلاحهای کشتار جمعی حمایت، آن را تسهیل یا تامین میکنند» پاسخگو خواهد کرد و برای مقابله با این تهدید از ابزارهای «دیپلماتیک، اطلاعاتی، نظامی، اقتصادی و علمی» استفاده خواهد کرد.
سند «راهبرد ضدتروریسم ۲۰۲۶ آمریکا» جمهوری اسلامی ایران را نه صرفاً یک رقیب منطقهای، بلکه تهدیدی چندوجهی برای امنیت ملی آمریکا معرفی میکند؛ تهدیدی که از نگاه این سند، برنامه هستهای و موشکی، حمایت از نیروهای نیابتی، تهدید آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز، عملیات علیه مخالفان ایرانی و اسرائیلیها در خاک آمریکا، و پشتیبانی از شبکههای تروریستی و جهادی را در بر میگیرد.
به گزارش هیل، این انتقادها پس از آن مطرح شد که دونالد ترامپ شامگاه سهشنبه عملیات دریایی آمریکا موسوم به «پروژه آزادی» در تنگه هرمز را متوقف کرد؛ اقدامی که همزمان با انتشار گزارشهایی درباره نزدیک شدن دو طرف به یک چارچوب اولیه برای پایان جنگ صورت گرفت.
بر اساس گزارشی که وبسایت اکسیوس منتشر کرده، پیشنویس یک یادداشت یکصفحهای میتواند به اعلام رسمی پایان جنگ منجر شود و یک دوره ۳۰ روزه را برای مذاکرات تفصیلیتر میان تهران و واشینگتن آغاز کند.
هیوئیت در واکنش به این گزارش در شبکههای اجتماعی نوشت: «این توافق، توافقی وحشتناک خواهد بود.» او تاکید کرد که هرگونه توافق با [حکومت] ایران باید «بسیار سختگیرانهتر» باشد و افزود: «هیچ غنیسازی، هرگز. اورانیوم بسیار غنیشده باید به آمریکا تحویل داده شود.»
این مجری محافظهکار همچنین خواستار پایان فعالیت گروههای نیابتی وابسته به جمهوری اسلامی شد و نوشت: «دیگر هیچ نیروی نیابتی نباید وجود داشته باشد. اینترنت را باز کنید. رییسجمهوری ترامپ هرگز اهرم فشار را رها نمیکند. چرا باید حالا که [حکومت] ایران در موضع ضعف قرار دارد، این کار را انجام دهد؟»
هیوئیت هشدار داد که پذیرش چنین توافقی از سوی آمریکا به معنای «ربودن شکست از دل پیروزی» خواهد بود.
طبق گزارش اکسیوس، توافق پیشنهادی شامل توقف روند غنیسازی هستهای ایران در قالب یک دوره موقت است و در مقابل، ایالات متحده تحریمهای خود علیه [حکومت] ایران را لغو خواهد کرد. همچنین دو کشور بخشی از محدودیتها و فشارهای خود در تنگه هرمز را کاهش خواهند داد.
این گزارش همچنین میگوید مقامهای آمریکایی انتظار دارند جمهوری اسلامی ظرف ۴۸ ساعت آینده به پیشنهاد ۱۴ بندی واشینگتن پاسخ دهد.
ترامپ شامگاه سهشنبه هشدار داده بود که اگر این توافق شکست بخورد، حملات علیه [حکومت] ایران از سر گرفته خواهد شد. با این حال، به نوشته هیل، تصمیم او برای تعلیق «پروژه آزادی» نشانهای از افزایش تمایل دولتش به حلوفصل بحران از مسیر مذاکره تلقی شده است.
ترامپ در پیامی در شبکه تروثسوشال نوشت که تصمیم به توقف عملیات دریایی را بر اساس «درخواست پاکستان و دیگر کشورها»، «موفقیت عظیم نظامی آمریکا در کارزار علیه ایران» و همچنین «پیشرفت چشمگیر به سوی یک توافق کامل و نهایی با نمایندگان ایران» اتخاذ کرده است.
ترامپ دوشنبه گذشته نیز در گفتوگو با برنامه «هیو هیوئیت شو» گفته بود که آمریکا «عملاً از پیش در عملیات علیه ایران پیروز شده است.»
در همان مصاحبه، هیوئیت با استفاده از استعارهای برگرفته از ورزش گلف، از ترامپ خواسته بود فشار بر جمهوری اسلامی را ادامه دهد و گفته بود: «برای رسیدن به گرین ضربه بزن. روی ایران، تا رسیدن به گرین پیش برو.»
