گروه تحت امر السراجی که در فهرست «سازمانهای تروریستی» آمریکا قرار دارد، به کشتار غیرنظامیان عراقی و سازماندهی حملات متعدد به مراکز دیپلماتیک، پایگاههای نظامی و پرسنل ایالات متحده در عراق و سوریه متهم است.
وزارت خارجه آمریکا، جمعه چهارم اردیبهشت با انتشار بیانیهای برای دریافت اطلاعات کلیدی از «هاشم فینیان رحیم السراجی»، مشهور به ابوالاء الولائی، رهبر گروه مسلح «کتائب سیدالشهدا» (KSS)، وابسته به جمهوری اسلامی، تا سقف ۱۰ میلیون دلار پاداش تعیین کرد.
فرد گزارشدهنده علاوه بر دریافت پاداش نقدی، ممکن است واجد شرایط اسکان مجدد (پناهندگی) نیز بشود.
السراجی عضو ائتلاف «چارچوب هماهنگی» شامل احزاب حاکم در پارلمان عراق است و این موضوع، چالشهای دیپلماتیک را میان واشینگتن و بغداد افزایش داده است.
گروههای تحت حمایت جمهوری اسلامی بارها سفارت آمریکا در بغداد، تاسیسات لجستیک فرودگاه بینالمللی این شهر و میادین نفتی تحت مدیریت شرکتهای خارجی را هدف قرار دادهاند.
عراق که پس از سالها درگیری به ثباتی نسبی رسیده بود، تحت تاثیر جنگ اخیر با جمهوری اسلامی، بار دیگر به کانون درگیری بدل شده است، تا آنجا که به نوشته روزنامه والاستریت ژورنال، شبهنظامیان عراقی تحت حمایت تهران با پرتاب دهها پهپاد به سمت عربستان سعودی و دیگر کشورهای خلیج فارس، یک «جنگ پنهان» را در منطقه آغاز کردهاند.
طبق این گزارش، مقامهای سعودی برآورد کردهاند که نیمی از حدود ۱۰۰۰ حمله پهپادی انجامشده به این پادشاهی، از جمله حمله به پالایشگاه «ینبع» و میادین نفتی شرقی، از مبدا عراق صورت گرفته است.
این گروهها با ۲۵۰ هزار عضو و بودجهای میلیاردی، اکنون به قدرتی عظیم تبدیل شدهاند که تضعیف تهران را تهدیدی وجودی برای خود میبینند.
اقدام اخیر وزارت خارجه آمریکا، دومین حرکت از این نوع در ماه جاری میلادی است.
پیشتر پاداش مشابهی برای احمد حمیداوی، رهبر «کتائب حزبالله»، در پی ربودن «شلی کیتلسون»، روزنامهنگار آمریکایی، تعیین شده بود.
همزمان، واشینگتن ارسال دلار به عراق را متوقف و برنامههای همکاری امنیتی با ارتش این کشور را تعلیق کرده است تا بغداد را برای برچیدن شبهنظامیان مورد حمایت جمهوری اسلامی تحت فشار بگذارد.
آمریکا بهتازگی تحویل نزدیک به ۵۰۰ میلیون دلار را مسدود کرده است.
تقابل واشینگتن و تهران در عراق در بنبست فعلی انتخاب نخستوزیر این کشور نیز خود را نشان میدهد.
معرفی نوری المالکی به عنوان گزینه نخستوزیری، بهدلیل پیوندهای نزدیک او با تهران، با واکنش تند واشینگتن روبهرو شد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، تهدید کرده است در صورت بازگشت المالکی، حمایت خود را از عراق پس خواهد گرفت.
انتخاب نخستوزیر بهدلیل اختلافات داخلی در «چارچوب هماهنگی» (بزرگترین فراکسیون پارلمان با ۱۸۵ کرسی)، به تعویق افتاده است.
رییسجمهوری آمریکا سوم اردیبهشت در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت جمهوری اسلامی در حال حاضر با سردرگمی جدی در تعیین رهبر خود مواجه است و عملا نمیداند چه کسی در راس قرار دارد.
او افزود کشمکشهای داخلی میان «تندروها» که در صحنه نبرد بهشدت تضعیف شدهاند و «میانهروها که چندان هم میانهرو نیستند»، به آشفتگی در ساختار حاکمیت ایران دامن زده است.
ترامپ همچنین گفتوگوی مارک تیسن، تحلیلگر سیاسی، با شبکه فاکسنیوز را در تروثسوشال بازنشر کرد.
تیسن در این مصاحبه گفته بود: «اگر دو گروه در ایران وجود دارد که یکی خواهان توافق و دیگری مخالف آن است، بیایید افراد مخالف [توافق] را بکشیم.»
در واکنش به اظهارات ترامپ که سرنوشت نامشخص رهبری جمهوری اسلامی را برجسته کرد، حساب منتسب به مجتبی خامنهای در شبکههای اجتماعی بخشی از پیام نوروزی او را بازنشر کرد که در آن، نسبت به «عملیات روانی دشمن» برای «خدشه در وحدت و امنیت ملی» هشدار داده شده است.
سایر مقامهای حکومت نیز در تلاش برای «نمایش وحدت»، متنهایی با مضامین یکسان در شبکههای اجتماعی منتشر کردند.
مسعود پزشکیان، رییس دولت و محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، با انتشار متنی مشترک در شبکه اجتماعی ایکس نوشتند: «در ایران ما تندرو و میانهرو وجود ندارد. همه ما ایرانی و انقلابی هستیم و با اتحاد آهنین ملت و دولت، با تبعیت کامل از رهبر معظم انقلاب، متجاوز جنایتکار را پشیمان خواهیم کرد.»
در انتهای این پیام آمده است: «یک خدا، یک رهبر، یک ملت، و یک راه»
غلامحسین محسنی اژهای، رییس قوه قضاییه، نیز در ایکس نوشت: «تندرو و میانهرو واژگانی مجعول و بیمایه است که در ادبیات سیاسی غرب رواج دارد. در ایران اسلامی همه اقشار و جناحها در نهایت قوام و انسجام در ذیل اوامر رهبری معظم انقلاب هستند.»
اسماعیل قاآنی، فرمانده نیروی قدس، محسن رضایی و محمد مخبر، مشاوران مجتبی خامنهای، محمدرضا عارف، معاون اول پزشکیان، علیاکبر احمدیان، عضو شورای دفاع، محمد مرندی، عضو هیات مذاکرهکننده، فرمانده هوافضا و فرمانده نیروی دریایی سپاه پاسداران، محمدصادق معتمدیان، استاندار تهران و غلامرضا نوری قزلجه، وزیر جهاد کشاورزی، از دیگر مقامهای حکومت بودند که با انتشار پیامهایی بر تبعیت از «یک رهبر» تاکید کردند.
اختلافات درونی حاکمیت؛ از تنش بر سر جنگ تا بنبست در مذاکرات هستهای
علیرغم تلاش هماهنگ مقامهای جمهوری اسلامی برای «نمایش وحدت»، به نظر میرسد اختلافات عمیق بر سر چالشهای اساسی پیش روی حاکمیت غیرقابل کتمان است.
۱۶ اسفند و در بحبوحه جنگ، پزشکیان از حملات حکومت ایران به کشورهای همسایه عذرخواهی کرد و آن را به نیروهای «آتش به اختیار» نسبت داد. این اظهارات با انتقادات تند برخی مقامهای نظامی و چهرههای سیاسی و رسانهای نزدیک به حکومت روبهرو شد.
۲۸ فروردین و بهدنبال برقراری آتشبس در درگیریهای ایران و سپس لبنان، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، از بازگشایی تنگه هرمز خبر داد، اما مدتی بعد، سپاه پاسداران اعلام کرد بهدلیل تداوم محاصره دریایی بندرهای ایران، بار دیگر این گذرگاه را مسدود میکند.
این در حالی است که گزارشها از اختلافات شدید میان مقامهای حکومت بر سر مذاکرات با آمریکا، بهویژه در موضوع پرونده هستهای، نیز حکایت دارند.
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، اختلافات شدید میان تیم نزدیک به دولت و افراد وابسته به دفتر مجتبی خامنهای، مانع اصلی سفر هیات جمهوری اسلامی به اسلامآباد برای برگزاری دور جدید مذاکرات با آمریکا بود.
به گفته منابع آگاه، در حالی که هیات مذاکرهکننده حکومت ایران آماده عزیمت به اسلامآباد بود، پیامی از سوی حلقه نزدیک به دفتر مجتبی خامنهای مبنی بر «ممنوعیت پرداختن به پرونده هستهای» به آنها ابلاغ شد.
بر پایه این گزارش، عراقچی در واکنش به این دستور، حضور در اسلامآباد را «اساسا بیفایده» خوانده و تاکید کرده این سیاست در عمل به معنای «حکم مرگ» مذاکرات است.
پیشتر و در ۳۱ فروردین نیز ایراناینترنشنال گزارش داد قالیباف در جلسهای با مشاورانش، بهتندی از مخالفان توافق با آمریکا و «برخی فعالان همسو با جبهه پایداری» انتقاد کرده و آنان را «عامل نابودی کشور» خوانده است.
در جریان این درگیری، ایران ساختمانهای غیرنظامی، تاسیسات نفتی و زیرساختهای حساس از جمله یک مرکز داده مرتبط با شرکت اوراکل را هدف قرار داد. در واکنش، امارات سفیر خود را از تهران فراخواند. اقدامی که نشاندهنده تشدید سریع تنشهای دیپلماتیک بود.
این تنشها در هفته جاری با اعلام نهادهای امنیتی امارات مبنی بر بازداشت اعضای یک «گروه تروریستی مرتبط با ساختار حاکم در ایران» در شارجه، وارد مرحله جدیدی شد. این افراد متهم شدهاند در حال «برنامهریزی برای انجام حملات، تضعیف امنیت ملی و تسهیل انتقالهای مالی غیرقانونی» بودهاند.
همزمان، تهران بهطور رسمی از چند کشور منطقه از جمله امارات خواسته است بهدلیل دادن اجازه استفاده از حریم هوایی و پایگاههایشان از سوی آمریکا و اسرائیل برای حمله به مواضعی در ایران، غرامت پرداخت کنند.
این تحولات بحرانی را تشدید کرده که میتواند یکی از مهمترین شریانهای اقتصادی ایران را مختل کند.
یک مشارکت اقتصادی ریشهدار
با وجود اختلافات دیرینه، از جمله مناقشه بر سر جزایر ابوموسی و تنب بزرگ و کوچک، تهران و ابوظبی طی چند دهه گذشته روابط اقتصادی گسترده و پایداری ایجاد کردهاند.
نزدیکی جغرافیایی، زیرساختهای پیشرفته بندری و مقررات تجاری آزاد، امارات را پس از پایان جنگ ایران و عراق به یکی از مراکز اصلی تجارت ایران تبدیل کرد. هزاران شرکت ایرانی در این کشور فعالیت خود را آغاز کردند و بخش بزرگی از واردات ایران از طریق مسیرهای صادرات مجدد مستقر در دبی انجام شده است. بهتدریج، امارات نهتنها شریک تجاری، بلکه دروازهای حیاتی برای دسترسی ایران تحت تحریم به بازارهای جهانی شد.
در بخش عمدهای از دو دهه گذشته، امارات همواره یکی از دو شریک تجاری اصلی ایران بوده و اغلب با چین رقابت نزدیکی داشته است. امروزه نیز این کشور یکی از بزرگترین تامینکنندگان کالا برای ایران به شمار میرود و سهم قابل توجهی از واردات ایران را تامین میکند.
حدود یکسوم کالاهای وارداتی به ایران - از تلفن همراه و تجهیزات الکترونیکی گرفته تا قطعات خودرو، لوازم آرایشی و پوشاک - از طریق امارات وارد میشدند. تجارتی که سالانه میلیاردها دلار ارزش داشت.
اختلال در این جریان اکنون محسوس شده است و در برخی بخشها، مانند بازار تلفن همراه، گزارش شده قیمتها پس از توقف واردات، بین ۴۰ تا ۵۰ درصد افزایش یافته است.
با توجه به اینکه گزینههای جایگزین با همان سطح از نزدیکی، زیرساخت و اتصال مالی محدود هستند، هرگونه اختلال طولانیمدت میتواند انزوای اقتصادی ایران را تشدید کرده و بازآرایی پرهزینهای در شبکههای تجاری آن ایجاد کند.
عدم توازن تجاری و ساختار صادرات
صادرات ایران به امارات عمدتا شامل فرآوردههای نفتی، محصولات پتروشیمی مانند کودها و خوراکهای صنعتی، فلزات و مواد معدنی، محصولات کشاورزی از جمله میوه تازه و خشکبار، و مصالح ساختمانی مانند سنگ بوده است. با این حال، بخش زیادی از این تجارت بهصورت غیرمستقیم انجام شده و امارات برای کالاهای ایرانی نقش یک مرکز صادرات مجدد به بازارهای ثالث را ایفا کرده است.
در مقابل، صادرات امارات به ایران همواره بیشتر از صادرات ایران به این کشور بوده و همین امر به عدم توازن قابل توجه در تجارت دو طرف انجامیده است.
نقش امارات بهعنوان واسطه، نه مقصد نهایی، عامل اصلی این عدم توازن بوده است.
تحریمها و نقش کلیدی امارات
اهمیت امارات بعد از تشدید تحریمهای آمریکا و اروپا علیه ایران، بهویژه پس از خروج واشینگتن از برجام در سال ۲۰۱۸، بهطور چشمگیری افزایش یافت.
با محدود شدن مسیرهای مستقیم تجارت، امارات به مسیر اصلی انتقال کالا، سرمایه و جریانهای مالی ایران تبدیل شد.
صادرات امارات به ایران از حدود ۵.۲ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۸ به بیش از ۲۰ میلیارد دلار در سالهای اخیر افزایش یافت. دبی نیز به مرکز مالی صرافیهای ایرانی تبدیل شد که بسیاری از آنها نقش مهمی در انتقال ارز و دور زدن تحریمها ایفا کردند.
نرخ ارز تعیینشده در بازارهای دبی اغلب بر ارزش ریال ایران در داخل کشور تاثیرگذار بوده است.
با این حال، این ساز و کار اکنون تحت فشار قرار گرفته است.
گزارشها حاکی از آن است که مقامهای اماراتی صرافیهای ایرانی و شرکتهای موسوم به «اعتماد» را هدف قرار دادهاند، حسابها را مسدود کرده، دفاتر را تعطیل کرده و برخی از فعالان این حوزه را بازداشت کردهاند.
این اقدامات میتواند دسترسی ایران به کانالهای مالی بینالمللی را بهشدت محدود کند.
تاثیر بر جامعه ایرانیان مقیم
این اقدامات تنها به حوزه تجارت محدود نمیشود و جامعه بزرگ ایرانیان مقیم امارات را نیز تحت تاثیر قرار داده است. بیش از ۵۰۰ هزار ایرانی در این کشور زندگی و کار میکردند و پیش از این، ارتباطات هوایی گستردهای میان دو کشور برقرار بود که شامل حدود ۳۰۰ پرواز هفتگی میشد.
از زمان آغاز درگیریها، مقامهای اماراتی مجموعهای از اقدامات محدودکننده را اعمال کردهاند. یک بیمارستان قدیمی متعلق به جمهوری اسلامی تعطیل شده. مدارس ایرانی و شعبهای از دانشگاه آزاد اسلامی نیز بسته شدهاند.
گزارش شده برخی دانشجویان نیز بازداشت و سپس آزاد شدهاند.
همچنین داراییهای مرتبط با نهادهای دولتی حکومت ایران، از جمله سپاه پاسداران، هدف قرار گرفتهاند.
اگرچه داراییهای شهروندان عادی بهطور گسترده مصادره نشده، اما بسیاری از ایرانیان از لغو ویزا، بهویژه برای کسانی خبر دادهاند که در زمان وقوع این تحولات خارج از امارات بودهاند و برخی، برای ترک کشور تنها چند روز فرصت داشتهاند.
صاحبان کسبوکار نیز گفتهاند در برخی موارد حسابهای بانکی آنها مسدود شده و بسیاری که طی دههها برای خود کاری ایجاد کرده بودند، اکنون با جابهجایی ناگهانی مواجه شدهاند.
در نتیجه، شماری از تجار ایرانی در حال انتقال فعالیتهای خود به مراکز جایگزین مانند چین، هنگکنگ، عمان یا ترکیه هستند. روندی که میتواند منجر به تغییرات بلندمدت در الگوهای تجارت منطقهای شود.
خبرگزاری رویترز جمعه چهارم اردیبهشت گزارش داد که یک ایمیل داخلی در پنتاگون گزینههایی را برای مجازات متحدان سازمان پیمان نظامی آتلانتیک شمالی (ناتو) که به باور واشینگتن در جنگ با حکومت ایران از آمریکا حمایت نکردهاند، ترسیم کرده است؛ از جمله تعلیق اسپانیا از این ائتلاف و بازنگری در موضع آمریکا درباره ادعای بریتانیا بر جزایر فالکلند.
یک مقام آمریکایی این موضوع را به رویترز گفته است.
این گزینههای دیپلماتیک در یادداشتی مطرح شده که در آن از بیمیلی یا امتناع برخی متحدان برای اعطای دسترسی، استقرار نیرو و حق عبور هوایی به آمریکا - موسوم به ایبیاو (ABO) - در جنگ با جمهوری اسلامی، ابراز نارضایتی شده است.
این مقام که به شرط ناشناس ماندن درباره این ایمیل توضیح داده، گفت که این موضوع در سطوح بالای پنتاگون در حال بررسی است.
به گفته این مقام، در این ایمیل تاکید شده که ایبیاو «حداقل مطلق» تعهدات در ناتو محسوب میشود.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، پیشتر متحدان ناتو را بهدلیل اعزام نکردن نیروهای دریایی برای کمک به بازگشایی تنگه هرمز - که پس از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه حکومت ایران از ۹ اسفند به روی کشتیرانی جهانی بسته شد - بهشدت مورد انتقاد قرار داد.
او همچنین اعلام کرد در حال بررسی خروج آمریکا از این ائتلاف نظامی است.
ترامپ حدود یک ماه پیش در مصاحبهای در پاسخ به این پرسش که آیا خروج آمریکا از ناتو محتمل است، به رویترز گفت: «اگر شما جای من بودید، این کار را نمیکردید؟»
با این حال، این مقام گفت ایمیل مذکور چنین پیشنهادی را مطرح نکرده و همچنین شامل بستن پایگاههای آمریکا در اروپا نیست.
او از اظهارنظر درباره اینکه آیا این گزینهها شامل کاهش نیروهای آمریکایی در اروپا نیز میشود یا نه، خودداری کرد.
نارضایتی واشینگتن از «احساس استحقاق» اروپا
در پاسخ به درخواست برای اظهار نظر، کینگزلی ویلسون، سخنگوی مطبوعاتی پنتاگون، گفت: «همانطور که رییسجمهور ترامپ گفته، با وجود همه اقداماتی که ایالات متحده برای متحدان ناتوی خود انجام داده، آنها در کنار ما نبودند.»
او افزود: «وزارت جنگ اطمینان خواهد داد که رییسجمهور گزینههای قابل اتکایی در اختیار دارد تا مطمئن شود متحدان ما دیگر فقط روی کاغذ قدرتمند نیستند و سهم خود را ایفا میکنند. در مورد مباحثات داخلی اظهار نظر بیشتری نداریم.»
به گفته تحلیلگران و دیپلماتها، جنگ آمریکا و اسرائیل با حکومت ایران پرسشهایی جدی درباره آینده این ائتلاف ۷۶ ساله (ناتو) ایجاد کرده و نگرانیهای بیسابقهای را برانگیخته است مبنی بر اینکه شاید آمریکا در صورت حمله به متحدان اروپایی، به کمک آنها نشتابد.
بریتانیا، فرانسه و برخی دیگر از کشورها گفتهاند پیوستن به محاصره دریایی آمریکا به معنای ورود به جنگ است، اما در عین حال اعلام کردهاند در صورت برقراری آتشبس پایدار یا پایان درگیری، آماده کمک برای باز نگه داشتن تنگه هرمز هستند.
مقامهای دولت ترامپ تاکید کردهاند ناتو نمیتواند یکطرفه باشد.
آنها بهویژه از اسپانیا ابراز نارضایتی کردهاند؛ جایی که دولت سوسیالیست اعلام کرده اجازه استفاده از پایگاهها یا حریم هوایی خود برای حمله به ایران را نخواهد داد.
آمریکا دو پایگاه نظامی مهم در اسپانیا دارد: پایگاه دریایی روتا و پایگاه هوایی مورون.
به گفته این مقام، گزینههای مطرحشده در ایمیل با هدف ارسال پیامی قاطع به متحدان ناتو و «کاهش حس استحقاق در میان اروپاییها» طراحی شده است.
در این یادداشت آمده است تعلیق اسپانیا از ناتو تاثیر محدودی بر عملیات نظامی آمریکا خواهد داشت، اما از نظر نمادین بسیار مهم خواهد بود.
این مقام توضیح نداد آمریکا چگونه میتواند چنین تعلیقی را دنبال کند و رویترز نیز نتوانست بلافاصله مشخص کند آیا ساز و کاری در ناتو برای این کار وجود دارد یا نه.
بازنگری در حمایت از ادعاهای سرزمینی اروپا
این یادداشت همچنین گزینهای را برای بازنگری در حمایت دیپلماتیک آمریکا از «داراییهای امپراتوری» اروپا، از جمله جزایر فالکلند در نزدیکی آرژانتین، مطرح کرده است.
بر اساس اطلاعات وبسایت وزارت خارجه آمریکا، این جزایر تحت اداره بریتانیا هستند، اما آرژانتین همچنان بر آنها ادعا دارد.
خاویر میلی، رییسجمهوری آرژانتین، نیز از متحدان ترامپ به شمار میرود.
بریتانیا و آرژانتین در سال ۱۹۸۲ بر سر این جزایر وارد جنگی کوتاه شدند که در آن حدود ۶۵۰ سرباز آرژانتینی و ۲۵۵ نیروی بریتانیایی کشته شدند؛ پیش از آن که آرژانتین تسلیم شود.
ترامپ بارها کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، را بهدلیل نپیوستن به جنگ با ایران مورد انتقاد قرار داده، او را «بزدل» خوانده و گفته است «وینستون چرچیل نیست» و ناوهای هواپیمابر بریتانیا را «اسباببازی» توصیف کرده است.
بریتانیا در ابتدا با درخواست آمریکا برای استفاده از دو پایگاه خود بهمنظور حمله به اهداف مورد نظر در ایران موافقت نکرد، اما بعدا اجازه انجام ماموریتهای دفاعی برای حفاظت از ساکنان منطقه، از جمله شهروندان بریتانیایی، در برابر حملات تلافیجویانه جمهوری اسلامی را داد.
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، نیز اوایل این ماه در پنتاگون گفت جنگ با حکومت ایران «بسیاری از واقعیتها را آشکار کرده است» و افزود موشکهای برد بلند ایران نمیتوانند به آمریکا برسند، اما اروپا در تیررس آنها قرار دارد.
او گفت: «ما با پرسشها، موانع یا تردیدها مواجه میشویم ... اگر کشورهایی نباشند که وقتی به آنها نیاز دارید در کنار شما بایستند، دیگر نمیتوان از یک ائتلاف واقعی گفت.»
او گفت تنها «قایقهای کوچک مسلح» باقی ماندهاند و افزود: «وقتی آنها را ببینیم، از بین میبریم.»
ترامپ با تشریح ارزیابی خود از توان نظامی حکومت ایران گفت: «نیروی دریاییشان از بین رفته، نیروی هواییشان از بین رفته، پدافندشان از بین رفته؛ تمام تجهیزات ضدهواییشان نابود شده است.» او در عین حال افزود: «شاید در این وقفه دو هفتهای کمی خودشان را تقویت کرده باشند، اما اگر چنین کرده باشند، ما در حدود یک روز آن را از بین خواهیم برد.» او این عملیات را «فوقالعاده» توصیف کرد و گفت «رهبرانشان از بین رفتهاند» و ساختار رهبری جدید در ایران «درگیر کشمکش داخلی» است: «مثل سگ و گربه با هم میجنگند که چه کسی کنترل را به دست بگیرد.»
رییسجمهوری آمریکا در ادامه با اشاره به نقش حکومت ایران در حملات علیه نیروهای آمریکایی طی دهههای گذشته، گفت: «در ۴۷ سال گذشته بسیاری از مردم ما را کشتهاند» و به قاسم سلیمانی اشاره کرد که به گفته او «نابغهای شرور» بوده و افزود: «اگر او را از بین نمیبردم، شاید امروز اینقدر جلو نبودیم.» ترامپ همچنین از توافق هستهای دوران باراک اوباما بهعنوان «توافقی بسیار بد» یاد کرد و گفت این توافق «راهی برای دستیابی ایران به سلاح هستهای» فراهم کرده بود.
ترامپ تاکید کرد هدف اصلی واشینگتن جلوگیری از دستیابی [حکومت] ایران به سلاح هستهای است و گفت: «این موضوع کاملا درباره سلاح هستهای است. آنها نباید بمب هستهای داشته باشند و نخواهند داشت.» او افزود آمریکا «حدود ۷۵ تا ۷۸ درصد اهداف» را هدف قرار داده و زیرساختهای نظامی، موشکی و پهپادی [حکومت] ایران را در برخی موارد «تا ۷۰، ۸۰ یا ۹۰ درصد» نابود کرده است. او گفت توقف عملیات پیش از تکمیل حملات به این دلیل بوده که «آنها خواهان صلح بودند.»
ترامپ با اشاره به محاصره اقتصادی علیه ایران گفت: «ما یک محاصره داریم که ۱۰۰ درصد مؤثر است و آنها هیچ تجارتی انجام نمیدهند» و افزود وضعیت اقتصادی ایران «بهشدت تضعیف شده است.» او همچنین تاکید کرد ایالات متحده «کنترل کامل تنگه هرمز» را در اختیار دارد و گفت: «آنها سه روز پیش پیشنهاد دادند تنگه را باز کنیم، اما من مخالفت کردم، چون این به معنای درآمد روزانه ۵۰۰ میلیون دلار برای آنها بود.» به گفته او، تنگه «تا زمانی که توافقی حاصل نشود یا اتفاق مثبتی رخ ندهد، بسته خواهد ماند.»
رییسجمهوری آمریکا با رد گزارشهایی مبنی بر عملکرد موفق [حکومت] ایران در جنگ، گفت: «آنها خوب نمیجنگند، کاملاً نابود شدهاند» و تاکید کرد کل ناوگان ۱۵۹ کشتیای ایران «به کف دریا رفته است.» او همچنین تاکید کرد ایالات متحده «تحت هیچ فشاری نیست» و افزود: «این آنها هستند که تحت فشارند، چون اگر نتوانند نفتشان را منتقل کنند، زیرساخت نفتیشان از بین خواهد رفت.»
ترامپ در ادامه گفت اگر [حکومت] ایران به توافق نرسد، آمریکا میتواند «۲۵ درصد باقیمانده اهداف» را هدف قرار داده و عملیات نظامی را تکمیل کند، اما تاکید کرد که ترجیح میدهد به یک توافق «ماندگار» دست یابد: «میتوانم همین حالا توافقی انجام دهم، اما نمیخواهم؛ میخواهم توافقی باشد که برای همیشه ادامه داشته باشد.»
او با اشاره به پیامدهای احتمالی هستهای شدن ایران هشدار داد: «هیچ چیز بدتر از سلاح هستهای نیست. سلاحی که میتواند شهرها را نابود کند، خاورمیانه را ویران کند یا حتی اروپا را هدف قرار دهد.» ترامپ همچنین گفت واشینگتن در حال حاضر «نمیداند دقیقاً با چه کسی در ایران طرف است» زیرا ساختار رهبری این کشور «در آشفتگی» قرار دارد.
در پایان، ترامپ تاکید کرد که ایالات متحده از سلاح هستهای استفاده نخواهد کرد و گفت: «چرا باید چنین کاری کنم؟ ما بدون آن هم آنها را کاملاً نابود کردهایم. سلاح هستهای نباید هرگز توسط هیچکس استفاده شود.»
وزارت جنگ آمریکا پنجشنبه سوم اردیبهشت در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که این کشتی کانتینری در محدوده فرماندهی ایندوپکام (INDOPACOM) توقیف شده اما به مکان دقیق آن اشارهای نکرد. ایندوپکام بر بخش گستردهای از اقیانوس آرام، آبهای اطراف شرق آسیا، جنوبشرق آسیا و اقیانوسیه، دریای چین جنوبی و شرقی، بخشهای بزرگی از دریای فیلیپین و دریای مرجان، و نیز بخش مهمی از اقیانوس هند در سمت شرق تا نزدیکی هندوستان کنترل دارد.
وزارت جنگ همچنین نوشت: «ما به اجرای قوانین و مقررات دریایی در سراسر جهان ادامه خواهیم داد تا شبکههای غیرقانونی را مختل کنیم و کشتیهایی را که به ایران پشتیبانی مادی ارائه میکنند، هر جا که فعالیت داشته باشند، توقیف کنیم.»
همزمان دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده در شبکه اجتماعی تروث سوشال از صدور دستوری به نیروی دریایی این کشور مبنی بر شلیک به «هر قایقی» خبر داد که در تنگه هرمز مینگذاری میکند. او نوشت: «به آنها دستور دادهام به قایقهای در حال مینگذاری شلیک کنند و آن را از بین ببرند».
او همچنین گفت آمریکا در حال افزایش عملیات مینروبی در این تنگه است.
این تحولات پس از آن رخ میدهد که ترامپ روز سهشنبه یکم اردیبهشت آتشبس با جمهوری اسلامی را برای مدتی نامحدود تمدید کرد و چهارشنبه دوم اردیبهشت به فاکسنیوز گفت نه برای این آتشبس و نه برای تعیین تاریخی تازه برای گفتوگوها بهمنظور پایان دادن به جنگ، «فشار زمانی» وجود ندارد.
وزارت جنگ آمریکا هم یکم اردیبهشت از توقیف یک نفتکش تحریمشده و بدون تابعیت به نام تیفانی در حوزه اقیانوس آرام خبر داد که دو بار در محدوده سنگاپور با خاموش کردن سامانه رهگیری خود، نفت ایران را بارگیری کرده بود.
نخستین کشتی توقیفشده از سوی آمریکا یک کشتی باری به نام توسکا بود که در دریای عمان متوقف شد. ۳۰ فروردین دونالد ترامپ از توقیف کشتی باری ایرانی به نام توسکا در دریای عمان خبر داده بود. احتمال داده میشود این کشتی که از چین به مقصد ایران در حرکت بود، با محمولههای شیمیایی مرتبط با برنامه موشکی ایران ارتباط داشت.
سپاه پاسداران در واکنش به این توقیفها چهارشنبه دوم اردیبهشت به دستکم سه کشتی شلیک و دو فروند از آنها را توقیف کرد.
کشتی اول با پرچم لیبریا در ۲۸ کیلومتری سواحل شمالشرق عمان هدف قرار گرفت و آسیبهای سنگینی به آن وارد شد. کشتی دوم با پرچم پاناما نیز جایی در ۱۴ کیلومتری سواحل ایران هدف تیراندازی قرار گرفت.
چه کسی در آبهای پیرامون ایران دست بالا را دارد؟
چهارشنبه دوم اردیبهشت، سپاه پاسداران در واکنش به این توقیفها به دستکم سه کشتی شلیک و دو فروند از آنها را توقیف کرد. کشتی اول با پرچم لیبریا در ۲۸ کیلومتری سواحل شمالشرق عمان هدف قرار گرفت و آسیبهای سنگینی به آن وارد شد. کشتی دوم با پرچم پاناما نیز جایی در ۱۴ کیلومتری سواحل ایران هدف تیراندازی قرار گرفت.
از آغاز محاصره دریایی بندرهای جنوب ایران بهدست آمریکا در بعدازظهر ۲۳ فروردین، آمریکا اصرار دارد که کنترل آبهای منطقه در اختیار اوست، مقامهای جمهوری اسلامی نیز مدعیاند که همچنان عبور و مرور کشتیها در تنگه هرمز را تحت کنترل دارند و تنها به کشتیهایی اجازه عبور میدهند که مشخصات آنها در اختیار نهادهای ایرانی قرار گرفته باشد. این جدال از ابتدای محاصره تا امروز پا برجاست.
فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) ۲۷ فروردین با انتشار ویدیویی از بازگردندن ۱۴ کشتی از مبدا بندرهای ایرانی طی ۷۲ ساعت نخست محاصره دریایی خبر داد. این تعداد ۲۹ فروردین ۲۱ کشتی، یکم اردیبهشت ۲۸ و سوم اردیبهشت ۳۳ کشتی اعلام شد.
فروردین در ادامه تنشها در تنگه هرمز، دستکم دو کشتی تجاری اعلام کردند هنگام تلاش برای عبور از این گذرگاه در روز شنبه، هدف تیراندازی از سوی جمهوری اسلامی قرار گرفتند و مجبور به بازگشت بهسوی غرب شدند.
۳۰ فروردین دونالد ترامپ از توقیف کشتی باری ایرانی به نام توسکا در دریای عمان خبر داد.
یک روز بعد رویترز نوشت که طی ۲۴ ساعت، بیش از ۲۰ کشتی از تنگه هرمز عبور کردند که بیشترین تعداد کشتیهای عبوری از آغاز جنگ ایران به شمار میآمد.
سپاه پاسداران در واکنش به این توقیفها چهارشنبه دوم اردیبهشت به دستکم سه کشتی شلیک و دو فروند از آنها را توقیف کرد. کشتی اول با پرچم لیبریا در ۲۸ کیلومتری سواحل شمالشرق عمان هدف قرار گرفت و آسیبهای سنگینی به آن وارد شد. کشتی دوم با پرچم پاناما نیز جایی در ۱۴ کیلومتری سواحل ایران هدف تیراندازی قرار گرفت.
محاصره و توقیف کشتیها به معنای توقف کامل فروش نفت جمهوری اسلامی است؟
فاکسنیوز ۲۶ فروردین به نقل از شرکتهای اطلاعات دریایی نوشت که جمهوری اسلامی در حال یافتن راههایی برای دور زدن محاصره دریایی است و برای فروش نفت خود از شبکههای مخفی انتقال نفت در دریا استفاده میکند. به نوشته شرکت «ویندوارد» تا ۲۴ فروردین دستکم ۱۱ نفتکش حامل حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت ایران در آبهای فراساحلی مالزی مستقر بودهاند. این منطقه یکی از مراکز اصلی انتقال کشتیبهکشتی است و ناوگان سایه جمهوری اسلامی در این منطقه تردد قابل توجهی دارند.
سه روز بعد واشینگتنپست نیز نوشت که تحلیل تصاویر ماهوارهای، دادههای رهگیری کشتیها و گفتههای منابع آگاه نشان میدهد که پس از محاصره جریان فروش نفت از سوی جمهوری اسلامی نهتنها متوقف نشده، نفتکشها همچنان در حال بارگیری و جابهجایی محمولههای نفتی در محدوده محاصرهاند.
این رسانه نوشت در روزهای اخیر دستکم پنج نفتکش خالی وارد بنادر ایران در خلیج فارس شده و بارگیری میلیونها بشکه نفت را آغاز کردهاند. همزمان، پنج نفتکش دیگر که در نزدیکی بندر چابهار مستقر بودند و در مجموع حدود ۹ میلیون بشکه نفت حمل میکردند، از منطقه خارج شدهاند، اما مقصد فعلی آنها مشخص نیست.
از این پنج کشتی، سه کشتی «هیلدا ۱»، «سیلویا ۱» و «امبر» در جزیره خارک در مجموع حدود ۵ میلیون بشکه نفت خام بارگیری کرده بودند.
در بندر ماهشهر نیز یک نفتکش دیگر در حال بارگیری سوخت سنگین مشاهده شده و در بندر عسلویه، یک کشتی با پرچم پاناما و مالکیت چینی در حال بارگیری فرآوردههای نفتی بوده است.
یکم اردیبهشت نیز گزارش دیگری مبنی بر موفقیت ناوگان سایه جمهوی اسلامی در عبور از محاصره دریایی آمریکا منتشر شد. نشریه «لویدز لیست» با استناد به دادههای تردد دریایی نوشت که دستکم ۲۶ کشتی مرتبط با جمهوری اسلامی با وجود اظهارات مقامهای آمریکایی درباره بازگرداندن کشتیهای عازم ایران، از محاصره دریایی آمریکا عبور کرده و خود را به سواحل ایران رساندهاند.
بلومبرگ دوم اردیبهشت در گزارشی به «ناکامی بخشی از محاصره دریایی آمریکا» پرداخت و نوشت که ظرف یک هفته دستکم دو نفتکش ایرانی به نامهای هیرو ۲ و هِدی با حدود ۹ میلیون بشکه نفت، در حالی که سامانههای دریاییشان را خاموش کرده بودند تا رهگیری نشوند، از سد محاصره آمریکا عبور کردند.
