در آستانه پایان یافتن آتشبس میان جمهوری اسلامی و آمریکا، چشمانداز ازسرگیری دور دوم گفتوگوها مبهم است. از یکسو اظهار نظرهای مقامهای تهران از تردید درباره مشارکت در مذاکرات حکایت دارد و از سوی دیگر پاکستان تلاش میکند مسیر دیپلماسی ادامه یابد و آتشبس تمدید شود.
در ساعتهای گذشته، مجموعهای از موضعگیریهای متناقض و گاه متضاد از سوی مقامهای پاکستانی، رسانههای جهانی به نقل از منابع آگاه و چهرههای سیاسی و نظامی جمهوری اسلامی منتشر شده است که همگی از شکنندگی آتشبس و ازسرگیری گفتوگوها حکایت دارد.
وبسایت آکسیوس، همینطور روزنامههای نیویورکتایمز و واشینگتنپست به نقل از منابع آگاه نوشتند که عزیمت برنامهریزیشده جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، به اسلامآباد در روز سهشنبه ساعتها به تعویق افتاد، زیرا رهبری ایران همچنان بر سر شرکت در دور جدید مذاکرات صلح اختلاف نظر دارد.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، در گفتوگو با شبکه خبر صداوسیما گفت هنوز تصمیم قطعی درباره شرکت یا عدم شرکت در مذاکرات پاکستان گرفته نشده است.
بقایی افزود این موضوع ناشی از «بیتصمیمی» نیست، بلکه به پیامهای متناقض، رفتارهای ضدونقیض و اقدامات غیرقابل قبول طرف آمریکایی مربوط میشود.
او تاکید کرد هر وقت مذاکرات «نتیجهمحور» شود، جمهوری اسلامی درباره حضور در آن تصمیم خواهد گرفت.
سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی در پایان گفت: «چیزی که مهم است این است که به این نتیجه برسیم مشارکت در روند دیپلماتیک منافع ما را تامین میکند.»
تاکید پاکستان بر تلاش برای پیشرفت دیپلماسی
در یکی از تازهترین تحولها، وزارت امور خارجه پاکستان شامگاه سهشنبه در بیانیهای اعلام کرد که از واشینگتن و تهران خواسته است آتشبس را تمدید کنند؛ درخواستی که نشان میدهد اسلامآباد، همزمان با ایفای نقش میانجی، نگران فروپاشی فرصت دیپلماتیک پیش از آغاز احتمالی مذاکرات است.
همزمان، عطاالله تارِر، وزیر اطلاعرسانی پاکستان، در شبکه اجتماعی ایکس، وضعیت موجود در ساعت ۱۹:۳۰ به وقت پاکستان (حدود ۶:۳۰ عصر به وقت ایران) را اینطور توصیف کرد: «هنوز پاسخی رسمی از سوی طرف ایرانی درباره تایید اعزام هیات برای شرکت در مذاکرات صلح اسلامآباد دریافت نشده است.»
او همچنین تاکید کرد که پاکستان بهعنوان میانجی مذاکرات همچنان بهطور مستمر با مقامهای حکومت ایران در تماس است و مسیر دیپلماسی را دنبال میکند.
تارر همچنین تصمیم جمهوری اسلامی در خصوص شرکت در مذاکرات پیش از پایان آتشبس دو هفتهای را «بسیار تعیینکننده» خواند و نوشت که این کشور «صادقانه» تلاش میکند رهبری جمهوری اسلامی را به مشارکت در دور دوم مذاکرات متقاعد کند.
پیش از انتشار این خبرها، خبرگزاری آسوشیتدپرس به نقل از «دو مقام منطقهای» گزارش داد آمریکا و جمهوری اسلامی برای شرکت در دور تازه مذاکرات در اسلامآباد اعلام آمادگی کردهاند.
بر اساس این گزارش، منابع پاکستانی تایید کردهاند که جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، و محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، صبح چهارشنبه وارد اسلامآباد خواهند شد.
مقامهای جمهوری اسلامی چه میگویند؟
با این حال، از داخل ایران نشانههای روشنی از آمادگی قطعی برای حضور در مذاکرات دیده نمیشود.
فداحسین مالکی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، همزمان با انتشار پست وزیر اطلاعرسانی پاکستان، رفتارهای دونالد ترامپ در قبال جمهوری اسلامی را ناشی از «درک غلط او» از واقعیتهای ژئوپلیتیک خواند و مدعی شد این اظهارات شرایط را پیچیدهتر کرده است.
مالکی در گفتوگو با رسانهها مذاکرات را به محاصره دریایی بندرهای ایران از سوی آمریکا مشروط کرد و افزود: «اگر سواحل ایران ناامن شود، امنیت از تمام سواحل منطقه رخت برخواهد بست و در این شرایط هیات تصمیمگیرنده در دور دوم مذاکرات شرکت نخواهد کرد.»
او تاکید کرد این موضع به طرف پاکستانی ابلاغ شده و در صورت «نپذیرفتن شروط جمهوری اسلامی» تهران مایل به مذاکره نخواهد بود.
پس از آن، احمد نادری، عضو هیاترییسه مجلس، گفت که هیچ تیم ایرانی در پاکستان حضور ندارد و خبرسازی رسانهها کذب است.
رضا طلایینیک، سخنگوی وزارت دفاع جمهوری اسلامی، نیز گفت: «باید در همه میادین اعم از میدان رزم، حوزه دیپلماسی و خیابان با قدرت دشمن را به تسلیم کامل برسانیم.»
پیش از آن، عبدالله حاجیصادقی، نماینده رهبر جمهوری اسلامی در سپاه پاسداران، گفته بود که فعلا مذاکرهای در کار نیست و «هر زمان دشمن شروط ما را قبول کرد» وارد مذاکره میشوند.
پیش از بقایی تنها عضو دولت که در این باره اظهار نظر کرد، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت پزشکیان، بود. او گفت: «مذاکرات در امتداد میدان است، اگر قرار بر تسلیم باشد، ملت ایران تسلیمناپذیر هستند، اما چنانچه موضع خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، در نیمروز سهشنبه یکم اردیبهشت بر «عدم شرکت در مذاکرات» تاکید داشت. این خبرگزاری نوشت، در حالی که برخی رسانهها طی چند روز گذشته از برگزاری دور دوم مذاکرات در اسلامآباد خبر دادهاند، تاکنون موضع جمهوری اسلامی در خصوص عدم شرکت در مذاکرات تغییری نکرده است.
