در روزهای شانزدهم و هفدهم جنگ علیه جمهوری اسلامی چه گذشت؟
در حالی که جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی وارد هفته سوم خود شده و بر قیمت جهانی نفت اثر گذاشته، مقامات اسرائیلی و آمریکایی اعلام کردهاند که این جنگ همچنان ادامه دارد.
در حالی که جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی وارد هفته سوم خود شده و بر قیمت جهانی نفت اثر گذاشته، مقامات اسرائیلی و آمریکایی اعلام کردهاند که این جنگ همچنان ادامه دارد.
اسرائیل دوشنبه ۲۵اسفنداعلام کرد برای دستکم سه هفته دیگر برنامههای عملیاتی مفصلی دارد. این در حالی است که ارتش این کشور در طول شامگاه دوشنبه اهدافی در سراسر ایران را زیر حملات سنگین قرار داد. همزمان، حملات پهپادی جمهوری اسلامی فرودگاه دبی را بهطور موقت تعطیل کرد و یک تاسیسات مهم نفتی در امارات متحده عربی را هدف قرار داد.
جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی اکنون وارد هفته سوم خود شده و هنوز نشانه روشنی از پایان آن دیده نمیشود. این جنگ باعث بسته شدن تنگه هرمز شده است؛ گذرگاهی حیاتی که ۲۰ درصد نفت و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکند. این وضعیت قیمت نفت را افزایش داده و نگرانیها درباره جهش دوباره تورم جهانی را بالا برده است.
دونالد ترامپ رییسجمهوری آمریکا، یکشنبه ۲۴ اسفندخواستار تشکیل ائتلافی از کشورها برای کمک به بازگشایی این مسیر حیاتی کشتیرانی شد و هشدار داد که اگر اعضای ناتو به کمک واشینگتن نیایند، آیندهای «بسیار بد» در انتظار این ائتلاف خواهد بود.
درخواست او با واکنشی محتاطانه از سوی متحدان مواجه شد. آنها ضمن حمایت از تلاشهای دیپلماتیک برای بازگشایی مسیر، نسبت به احتمال اقدام نظامی احتیاط نشان دادند.
سرهنگ دوم نداو شوشانی، سخنگوی ارتش اسرائیل، به خبرنگاران گفت برنامههای عملیاتی دقیقی برای جنگ با حکومت ایران در سه هفته آینده وجود دارد و همچنین برنامههای دیگری نیز برای دورههای طولانیتر تهیه شده است.
ارتش اسرائیل اهداف خود را محدود به تضعیف توانایی ایران برای تهدید اسرائیل توصیف و اعلام کرده که زیرساختهای موشکهای بالستیک، تاسیسات هستهای و دستگاه امنیتی جمهوری اسلامی را هدف قرار میدهد.
شوشانی گفت: «ما میخواهیم مطمئن شویم که این رژیم تا حد ممکن ضعیف شود و تمام تواناییهای آن، همه بخشها و همه شاخههای دستگاه امنیتی آن را تضعیف کنیم.»
ارتش اسرائیل اعلام کرده است که هنوز هزاران هدف برای حمله در داخل ایران در اختیار دارد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، دوشنبه گفت تهران نه درخواست آتشبس کرده و نه پیامی با ایالات متحده رد و بدل کرده است.
حملات سنگین در سراسر ایران
رسانههای ایران گزارش دادند که در حملات شبانه به استان مرکزی در مرکز ایران پنج نفر کشته و هفت نفر زخمی شدند. این رسانهها، دوشنبه ضمن اعلام پرواز جنگندهها در مناطق مختلف تهران، گزارش دادند که انفجارهایی در مناطق شرق، مرکز و غرب تهران رخ داده است.
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، در پی تشدید حملات هوایی گسترده به مراکز حساس نظامی و حکومتی در پایتخت، فرودگاه مهرآباد تهران شامگاه یکشنبه هدف موج جدیدی از حملات قرار گرفته است.
ارتش اسرائیل دوشنبه اعلام کرد در حال انجام حملات هوایی در تهران، شیراز و تبریز علیه «زیرساختهای رژیم تروریستی ایران» است.
همزمان در اسرائیل، آژیرهای هشدار حمله هوایی نسبت به موشکهای ایرانی به صدا درآمدند. سپاه پاسداران اعلام کرد تهران حملاتی را به مناطقی در تلآویو، پایگاه هوایی الظفره در ابوظبی، پایگاه دریایی در بحرین و پایگاه هوایی شیخ عیسی در بحرین انجام داده است.
بازارهای انرژی و تنگه هرمز
بازارهای انرژی نیز با اختلال بیشتری روبهرو شدند، زیرا پس از حمله پهپادی جمهوری اسلامی به بندر فجیره در امارات متحده عربی، عملیات بارگیری نفت متوقف شد. این بندر در خلیج عمان معمولا نقطه خروج حیاتی برای نفت خام امارات است؛ حجمی معادل حدود یک درصد تقاضای جهانی نفت.
پروازها در فرودگاه بینالمللی دبی، یکی از شلوغترین فرودگاههای جهان، پس از آنکه یک حمله پهپادی به یک تاسیسات ذخیره سوخت در نزدیکی آن باعث ایجاد ستونهای دود سیاه در آسمان شد، برای چند ساعت متوقف شد.
رسانههای دولتی گزارش دادند عربستان سعودی در منطقه شرقی خود طی یک ساعت ۳۴ پهپاد را رهگیری کرده است. در هیچیک از این حوادث گزارشی از تلفات منتشر نشد.
روز دوشنبه قیمت نفت همچنان بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه باقی ماند. یکشنبه ترامپ گفت کشورهایی که به نفت خلیج فارس وابستگی زیادی دارند باید برای حفاظت از تنگه هرمز کمک کنند.
اگر چین به این خواست آمریکا پاسخ مثبت ندهد، ممکن است ترامپ سفر برنامهریزیشده خود به به پکن را به تعویق بیندازد. او در پیامی در شبکههای اجتماعی گفت امیدوار است چین، فرانسه، ژاپن، کره جنوبی، بریتانیا و دیگر کشورها در این اقدام مشارکت کنند.
ترامپ یکشنبه به فایننشالتایمز گفت اگر چین برای باز کردن تنگه کمک نکند، ممکن است دیدار خود با رییسجمهوری چین، شی جینپینگ را که قرار است اواخر همین ماه انجام شود، به تعویق بیندازد.
با این حال، اسکات بسنت وزیر خزانهداری آمریکا گفت اگر این سفر به زمان دیگری موکول شود، به دلیل مسائل لجستیکی ناشی از جنگ خواهد بود و به تنگه هرمز ارتباطی ندارد.
کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، گفت کشورش وارد یک جنگ گستردهتر با ایران نخواهد شد، اما برای بازگشایی این آبراه با متحدان همکاری خواهد کرد؛ هرچند اذعان کرد که این کار آسان نخواهد بود.
ژاپن اعلام کرد برنامهای برای اعزام کشتیهای جنگی به این تنگه ندارد. استرالیا که گفته است یک هواپیمای نظارتی نظامی و موشکهایی برای کمک به دفاع از امارات ارسال خواهد کرد، اعلام کرد نیروی دریایی خود را اعزام نخواهد کرد.
بوریس پیستوریوس، وزیر دفاع آلمان نیز مشارکت کشورش در هرگونه فعالیت نظامی در جنگ ایران، از جمله تلاش برای بازگشایی تنگه، را رد کرد. او گفت: «این جنگ ما نیست؛ ما آن را آغاز نکردهایم.»
اسرائیل همچنین به حملات خود در لبنان و غزه ادامه داد و نیروهای وابسته به جمهوری اسلامی یعنی حزبالله و حماس را هدف قرار داد.
ارتش اسرائیل دوشنبه اعلام کرد نیروهایش عملیات زمینی محدودی را علیه مواضع حزبالله در جنوب لبنان آغاز کردهاند.
نیویورکتایمز شامگاه یکشنبه ۲۴ اسفند به نقل از مقامهای کاخ سفید نوشت از زمان آغاز کارزار نظامی علیه جمهوری اسلامی، ترامپ بهطور منظم با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل و رهبرای کشورهای عربی، بهویژه ولیعهد عربستان سعودی، گفتوگو میکند.
بر اساس این گزارش، درخواست بنسلمان از رییسجمهوری ایالات متحده برای ادامه حملات به مواضع حکومت ایران در راستای همان توصیهای است که ملک عبدالله، پادشاه سابق عربستان سعودی، پیشتر بارها خطاب به مقامهای واشینگتن مطرح کرده بود: «سر مار را قطع کنید.»
ملک عبدالله از سال ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۵ قدرت را در این کشور در دست داشت.
گزارش نیویورکتایمز درباره حمایت بنسلمان از کارزار ترامپ علیه جمهوری اسلامی در شرایطی منتشر شد که حکومت ایران همچنان به حملات خود به کشورهای منطقه ادامه میدهد.
وزارت دفاع عربستان سعودی دوشنبه ۲۵ اسفند اعلام کرد سامانههای پدافند هوایی از نیمهشب تا صبح دوشنبه، ۶۱ پهپاد را در شرق این کشور رهگیری و منهدم کردند.
شبکه العربیه نیز گزارش داد بهدنبال حمله پهپادی به منطقه صنایع نفتی در بندر فجیره امارات متحده عربی، آتشسوزی گستردهای رخ داده و تیمهای امدادی به منطقه اعزام شدهاند.
خبرگزاری رویترز نوشت عملیات بارگیری نفت در بندر فجیره پس از این حادثه به حالت تعلیق درآمده است.
بامداد ۲۵ اسفند نیز فرودگاه بینالمللی دبی با پهپاد هدف قرار گرفته بود.
حکومت ایران از زمان آغاز مناقشه کنونی، ۱۲ کشور منطقه از جمله عربستان سعودی، امارات، بحرین، کویت، اردن، قطر، عراق، عمان و جمهوری آذربایجان را هدف قرار داده است؛ حملاتی که تهران اغلب آنها را با استناد به فعالیت پایگاههای نظامی ایالات متحده در این کشورها توجیه میکند.
این در حالی است که تاسیسات غیرنظامی، از جمله فرودگاهها و هتلها، از اهداف حملات جمهوری اسلامی بودهاند.
پیشتر بنسلمان و محمد بن زاید آل نهیان، رییس امارات متحده عربی، در گفتوگویی تلفنی هشدار دادند حملات مداوم حکومت ایران به کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس، «تنشزا و خطرناک» است و امنیت و ثبات منطقه را تهدید میکند.
آنها تاکید کردند کشورهای شورای همکاری خلیج فارس «با تمام قوا به تلاش برای دفاع از خود ادامه خواهند داد و تمام منابع موجود را برای حمایت از امنیت منطقه و برقراری ثبات آن فراهم خواهند کرد».
رییس امارات متحده عربی ۱۶ اسفند در اظهاراتی کمسابقه جمهوری اسلامی را «دشمن» خوانده و هشدار داده بود امارات «طعمه آسانی» نیست.
اکسیوس به نقل از مقامهای آمریکایی نوشت که در صورت ادامه متوقف ماندن نفتکشها در خلیج فارس، ترامپ ممکن است گزینه تصرف این جزیره را بررسی کند؛ اقدامی که به استقرار نیروهای زمینی آمریکا نیاز خواهد داشت.
اهمیت موضوع
بر اساس این گزارش، ادامه مسدود شدن مسیر کشتیرانی در تنگه هرمز باعث افزایش قیمت نفت و گاز شده و بخش قابل توجهی از عرضه جهانی نفت خام را تحت تاثیر قرار داده است. اکسیوس مینویسد حکومت ایران در حال جلوگیری از صادرات نفت کشورهای حوزه خلیج فارس از این مسیر است، در حالی که نفتکشهایی که نفت ایران را حمل میکنند اجازه عبور دارند و در نتیجه صادرات نفت ایران به چین و دیگر کشورها ادامه یافته است.
یک منبع آگاه از وضعیت به اکسیوس گفته است: «تا زمانی که این محاصره ادامه داشته باشد و صادرات نفت خلیج فارس محدود بماند، ترامپ حتی اگر بخواهد هم نمیتواند جنگ را پایان دهد.»
تلاش برای تشکیل ائتلاف بینالمللی
اکسیوس گزارش داد که ترامپ روز شنبه در شبکه تروث سوشیال اعلام کرده است آمریکا و چند کشور دیگر قصد دارند برای بازگشایی مسیر کشتیرانی در خلیج فارس ناوهای جنگی اعزام کنند و از چین، فرانسه، ژاپن، کره جنوبی و بریتانیا خواسته در این اقدام مشارکت کنند.
ترامپ روز یکشنبه نیز در گفتوگو با خبرنگاران در هواپیمای ایرفورسوان گفت از کشورهای عضو ناتو و دیگر کشورهای واردکننده نفت، از جمله چین، میخواهد برای تامین امنیت تنگه هرمز به آمریکا کمک کنند.
او در این باره گفت: «ما با کشورهای دیگر درباره گشتزنی در تنگهها صحبت میکنیم. خوب است که کشورهای دیگر هم همراه ما این کار را انجام دهند. ما کمک میکنیم. پاسخهای خوبی هم دریافت کردهایم.»
به گفته ترامپ، آمریکا با هفت کشور در حال مذاکره است، هرچند برخی کشورها پیشنهاد مشارکت را رد کردهاند. او همچنین تأکید کرد این ماموریت «کوچک» خواهد بود زیرا ایران «قدرت آتش بسیار کمی» در اختیار دارد.
رایزنیهای فشرده دیپلماتیک
اکسیوس به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داد که ترامپ و مقامهای ارشد دولت او در روزهای شنبه و یکشنبه تماسهای متعددی برای تشکیل این ائتلاف چندملیتی انجام دادهاند.
در همین راستا ترامپ روز یکشنبه با کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا نیز درباره این تلاشها گفتوگو کرده است؛ اقدامی که به گفته اکسیوس چرخشی قابل توجه محسوب میشود، زیرا ترامپ چند روز پیش گفته بود برای کمک بریتانیا «خیلی دیر شده است».
یک منبع آگاه به اکسیوس گفته است: «آخر هفتهای بسیار پرکار از نظر دیپلماسی میان آمریکا و متحدان اروپایی، خلیج فارس و آسیایی آن بود. تمرکز اصلی دولت ترامپ ایجاد تعهد سیاسی از سوی متحدان برای تشکیل یک گروه ویژه در تنگه هرمز است.»
یک مقام ارشد دولت آمریکا نیز گفته است ترامپ انتظار دارد برخی کشورها همین هفته حمایت خود را اعلام کنند و آنچه کاخ سفید «ائتلاف هرمز» مینامد شکل بگیرد.
نقش کشورهای عضو احتمالی
بر اساس این طرح، از کشورها خواسته خواهد شد ناوهای جنگی، پهپادها، سامانههای فرماندهی و دیگر تجهیزات نظامی برای این ماموریت فراهم کنند. به گفته منابع آگاه، در حال حاضر تمرکز بر جلب تعهد سیاسی کشورهاست و جزئیات اینکه «کدام کشور چه چیزی و چه زمانی ارسال کند» در مراحل بعدی مشخص خواهد شد.
اکسیوس همچنین گزارش داد که ترامپ قرار است روز پنجشنبه در دیدار با نخستوزیر ژاپن درباره ایران و امنیت عبور نفتکشها در تنگه هرمز گفتوگو کند. او همچنین از چین خواسته پیش از سفرش به پکن در پایان ماه برای دیدار با شی جینپینگ به این ائتلاف بپیوندد.
ترامپ در گفتوگو با فایننشیال تایمز هشدار داده است: «اگر پاسخی داده نشود یا پاسخ منفی باشد، فکر میکنم این موضوع برای آینده ناتو بسیار بد خواهد بود.»
احتمال حمله یا تصرف جزیره خارک
اکسیوس مینویسد آمریکا در عین حال به حملات خود به اهداف ایرانی ادامه میدهد و تمرکز ویژهای بر سواحل خلیج فارس و جزیره خارک دارد؛ پایانهای راهبردی در فاصله حدود ۲۴ کیلومتری ساحل ایران که حدود ۹۰ درصد صادرات نفت خام این کشور از آنجا انجام میشود.
ترامپ روز جمعه اعلام کرد دستور حمله به تاسیسات نظامی در این جزیره را صادر کرده اما تاسیسات نفتی آن را هدف قرار نداده است. او یک روز بعد به شبکه انبیسینیوز گفت آمریکا «ممکن است چند بار دیگر هم آنجا را بزند، فقط برای تفریح.»
با این حال یک مقام ارشد کاخ سفید به اکسیوس گفته است: «نباید بیش از آنچه رییسجمهوری اعلام کرده برداشت شود. رییسجمهوری هنوز تصمیمی درباره جزیره خارک نگرفته است.»
این مقام افزود اگر تلاش برای بازگشایی تنگه هرمز طولانی شود ممکن است این وضعیت تغییر کند: «رییسجمهوری قرار نیست منتظر بماند و اجازه دهد ایرانیها سرعت درگیری را تعیین کنند.»
ارزیابیها درباره پیامدهای این اقدام
به نوشته اکسیوس، ترامپ به ایده تصرف کامل جزیره خارک علاقه نشان داده است زیرا چنین اقدامی میتواند «ضربه اقتصادی مرگباری به رژیم» وارد کند و عملاً منابع مالی تهران را قطع کند.
اما مقامهای آمریکایی هشدار دادهاند چنین اقدامی به حضور نیروهای زمینی آمریکا نیاز دارد و میتواند به حملات تلافیجویانه ایران علیه تاسیسات نفتی و خطوط لوله در کشورهای خلیج فارس، بهویژه عربستان منجر شود.
یکی از مقامها به اکسیوس گفته است: «ریسکهای بزرگی وجود دارد. اما پاداشهای بزرگی هم هست. رییسجمهوری هنوز به آن نقطه نرسیده و ما هم نمیگوییم حتماً خواهد رسید.»
واکنشها
اکسیوس همچنین گزارش داد لیندزی گراهام، سناتور جمهوریخواه آمریکا از تصمیم ترامپ برای «کشاندن جنگ به جزیره خارک» حمایت کرده و گفته است اگر حکومت ایران کنترل این پایانه نفتی را از دست بدهد اقتصاد این کشور «نابود خواهد شد».
او در شبکه ایکس نوشت: «در جنگ به ندرت پیش میآید که دشمن هدفی واحد مانند جزیره خارک در اختیار شما بگذارد که بتواند نتیجه جنگ را به شکل چشمگیری تغییر دهد. هر کس خارک را کنترل کند، سرنوشت این جنگ را کنترل خواهد کرد.»
اکسیوس پیشتر نیز گزارش داده بود که ارتش آمریکا در حال بررسی طرح تصرف جزیره خارک و همچنین اعزام نیروهای ویژه برای تامین امنیت ذخایر احتمالی اورانیوم با غنای بالا در ایران است.
