شبکه انبیسی نیوز گزارش داد دونالد ترامپ در یک گفتوگوی تلفنی نزدیک به ۳۰ دقیقهای اعلام کرده است که با وجود تمایل [حکومت] ایران برای مذاکره درباره پایان جنگ، هنوز حاضر به توافق نیست زیرا به گفته او «شروط [معامله] هنوز به اندازه کافی خوب نیست».
ترامپ در این گفتوگو گفت: «ایران میخواهد توافق کند، و من نمیخواهم آن را انجام دهم چون شروط [معامله] هنوز به اندازه کافی خوب نیست.»
او افزود که هر توافقی باید «بسیار محکم» باشد. با این حال زمانی که از او درباره جزئیات شروط احتمالی چنین توافقی پرسیده شد، گفت: «نمیخواهم آن را به شما بگویم.»
با این حال ترامپ تایید کرد که یکی از عناصر چنین توافقی میتواند تعهد حکومت ایران به کنار گذاشتن کامل هرگونه برنامه هستهای باشد.
تردید درباره زنده بودن رهبر جدید حکومت ایران
ترامپ در بخش دیگری از این مصاحبه درباره مجتبی خامنهای، رهبر جدید جمهوری اسلامی، نیز ابراز تردید کرد و گفت مشخص نیست که او زنده باشد.
او گفت: «نمیدانم اصلاً زنده است یا نه. تا حالا هیچکس نتوانسته او را نشان دهد.»
ترامپ همچنین افزود شنیده است که ممکن است او کشته شده باشد، اما این خبر را «یک شایعه» توصیف کرد. او اضافه کرد اگر خامنهای زنده باشد «باید کار بسیار هوشمندانهای برای کشورش انجام دهد، و آن تسلیم شدن است.»
ارزیابی ترامپ از توان نظامی حکومت ایران
رییسجمهوری آمریکا همچنین در این مصاحبه گفت که توان نظامی حکومت ایران بهشدت تضعیف شده است.
او گفت: «ما بیشتر موشکهای آنها را از بین بردهایم. بیشتر پهپادهایشان را نابود کردهایم. تا حد زیادی تولید موشک و پهپاد آنها را هم از بین بردهایم.»
ترامپ افزود: «تنها قدرتی که دارند - و آن هم قدرتی است که میتوان نسبتاً سریع آن را از بین برد - کار گذاشتن مین یا شلیک موشکهای نسبتاً کوتاهبرد است. اما وقتی کار ما با خط ساحلی آنها تمام شود، آن قدرت را هم نخواهند داشت.»
او همچنین گفت که طی دو روز آینده زیرساختهای نظامی باقیمانده ایران «کاملاً نابود خواهد شد».
حمله به جزیره خارک
ترامپ در این گفتوگو همچنین حملات آمریکا به جزیره خارک را تایید کرد و گفت این عملیات بخش عمدهای از جزیره را نابود کرده است.
او گفت: «ما جزیره خارک را کاملاً نابود کردیم، اما ممکن است چند بار دیگر هم برای تفریح به آنجا حمله کنیم.»
ترامپ افزود: «ما آن را کاملاً نابود کردهایم، البته همانطور که میدانید با خطوط انرژی کاری نکردم، چون بازسازی آنها سالها طول میکشد.»
برنامه آمریکا برای تامین امنیت تنگه هرمز
ترامپ همچنین اعلام کرد که با چندین کشور برای تامین امنیت تنگه هرمز همکاری میکند؛ مسیری حیاتی برای عبور نفتکشها که در پی جنگ با حکومت ایران با اختلال مواجه شده است.
او گفت از «کشورهای زیادی که از زورگویی [حکومت] ایران آسیب دیدهاند» خواسته است در این طرح مشارکت کنند. به گفته ترامپ، برخی کشورها نیز برای مشارکت در این طرح اعلام آمادگی کردهاند.
ترامپ در عین حال گفت هنوز مشخص نیست که [حکومت] ایران در این تنگه مینگذاری کرده باشد یا نه، اما افزود آمریکا قصد دارد عملیات گسترده مینروبی در این مسیر انجام دهد.
تعجب ترامپ از حملات جمهوری اسلامی به کشورهای منطقه
ترامپ همچنین گفت از اینکه [حکومت] ایران در واکنش به عملیات آمریکا و اسرائیل به کشورهای دیگر خاورمیانه حمله کرده «بسیار غافلگیر شده است».
او گفت متحدان آمریکا در منطقه از جمله امارات، قطر و عربستان «عالی عمل کردهاند» اما «بیدلیل هدف حمله قرار گرفتهاند».
تهدید ادامه عملیات علیه حکومت ایران
ترامپ در مجموع تاکید کرد که عملیات نظامی علیه حکومت ایران ادامه خواهد یافت تا زمانی که به گفته او توان نظامی تهران بهطور کامل از بین برود.
او گفت: «تنها چیزی که میخواهم این است که مطمئن شویم [حکومت] ایران دیگر هرگز نمیتواند زورگوی خاورمیانه باشد.»
بر اساس این گزارش، بسته شدن تنگه هرمز توسط حکومت ایران موجب شد نفتکشها نتوانند به بنادر منطقه نزدیک شوند و در نتیجه کشورهای صادرکننده نفت در خلیج فارس قادر به تخلیه ذخایر نفتی خود نباشند. این وضعیت به گفته تحلیلگران شوک بزرگی برای این کشورها ایجاد کرده و آنها را به بازنگری در سیاستهای منطقهای واداشته است.
هاآرتص مینویسد کشورهای مهم منطقه مانند عربستان و امارات پیشتر نیز با تردیدهایی درباره اتکای کامل به واشینگتن روبهرو شده بودند. در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ، پس از حملات موشکی و پهپادی حکومت ایران به تاسیسات نفتی عربستان در سال ۲۰۱۹- و حملات مشابه در سال ۲۰۲۲ - آمریکا به حکومت ایران پاسخ نظامی مستقیم نداد. با این حال ایالات متحده همچنان تامینکننده اصلی تسلیحات برای کشورهای خلیج فارس باقی ماند و پایگاههای نظامی خود را در منطقه حفظ کرد.
به نوشته هاآرتص، ناامیدی از این وضعیت باعث شد کشورهای خلیج فارس دو اصل مهم را در سیاست منطقهای خود دنبال کنند: نخست تلاش برای وارد کردن [حکومت] ایران به شبکهای از توافقهای دیپلماتیک و اقتصادی و دوم اتخاذ سیاست «بیطرفی محتاطانه».
به گفته خالد الخنجی، پژوهشگر قطری در شورای خاورمیانه برای امور جهانی، این سیاست به معنای تلاش برای دور نگه داشتن منطقه از تبدیل شدن به میدان رقابت قدرتهای بزرگ و منطقهای است. هدف از آن نیز حفظ ثبات کشورهای خلیج فارس بوده است؛ ثباتی که به گفته تحلیلگران تا حد زیادی بر پایه ثروت عظیم نفتی این کشورها استوار است.
اما هاآرتص مینویسد اکنون همین ثروت نفتی به نقطه آسیبپذیری تبدیل شده است. حکومت ایران با هدف قرار دادن زیرساختهای انرژی، عملاً منابع اصلی درآمد این کشورها را نشانه گرفته و تلاش میکند از این طریق بر سیاستهای منطقهای تاثیر بگذارد. به گفته تحلیلگران، این روند میتواند ثبات سیاسی این حکومتها را نیز تهدید کند.
در همین حال برخی کشورهای خلیج فارس در حال بازنگری در برنامههای اقتصادی و سرمایهگذاری خود هستند. از جمله طرح چشمانداز ۲۰۳۰ که توسط ولیعهد سعودی، محمد بنسلمان مطرح شده و همچنین پروژههای بزرگ گردشگری مورد نظر امارات و قطر در مصر ممکن است تحت تاثیر پیامدهای اقتصادی جنگ قرار بگیرند.
به نوشته هاآرتص، این بازنگری حتی میتواند بر تعهد کشورهای خلیج فارس برای سرمایهگذاری تریلیونها دلار در اقتصاد آمریکا- در چارچوب همکاریهای نزدیک با واشینگتن- نیز اثر بگذارد.
در این میان برخی پژوهشگران منطقهای پیشنهاد کردهاند که کشورهای خلیج فارس به سمت ایجاد نوعی معماری دفاعی منطقهای مشترک حرکت کنند. ابتسام الکتیبی، رییس مرکز سیاستگذاری امارات، در مقالهای نوشته است که سیاست «بازدارندگی دفاعی» میتواند نخستین خط دفاع در برابر تهدیدهای حکومت ایران باشد. به گفته او، این راهبرد شامل اتصال سامانههای هشدار زودهنگام و تقویت همکاری اطلاعاتی میان کشورهای منطقه خواهد بود.
به نوشته هاآرتص، این ایده در عمل به طرحهایی شبیه ایجاد یک ائتلاف امنیتی میان کشورهای عربی، آمریکا و احتمالاً اسرائیل شباهت دارد؛ طرحی که گاهی از آن به عنوان نوعی «ناتوی خاورمیانه» یاد میشود.
با این حال، این روزنامه تاکید میکند که اختلافات میان کشورهای خلیج فارس - از جمله رقابت میان عربستان سعودی و امارات در بحرانهای یمن و سودان - همچنان مانعی برای شکلگیری چنین ائتلافی است.
هاآرتص همچنین به اختلاف دیدگاه در میان کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس درباره اسرائیل اشاره میکند. امارات و بحرین روابط دیپلماتیک کامل با اسرائیل دارند، در حالی که قطر رویکردی انتقادی نسبت به آن دارد، کویت از روند عادیسازی فاصله گرفته و عمان نیز سیاستی میان روابط غیررسمی و بیطرفی مثبت را دنبال میکند.
در همین حال، به گفته تحلیلگران، افکار عمومی در کشورهای خلیج فارس نیز دچار نوعی دوگانگی شده است: از یک سو مخالفت گسترده با سیاستهای اسرائیل به دلیل همبستگی با فلسطینیان و از سوی دیگر نگرانی عمیق از سیاستهای حکومت ایران که منافع حیاتی این کشورها را تهدید میکند.
در نهایت، هاآرتص مینویسد که با وجود افزایش نگرانیها، بعید است در کوتاهمدت روابط کشورهای خلیج فارس با آمریکا یا توافقهای منطقهای تغییر اساسی کند. به گفته یک پژوهشگر اماراتی، بهجز امارات که سفارت خود در تهران را بسته است، هیچیک از کشورهای منطقه روابط خود با حکومت ایران را قطع نکردهاند و احتمالاً این کشورها همچنان تلاش خواهند کرد روابط خود را با همه طرفها حفظ کنند.
این سند تایید میکند که اطلاعات سپاه در روزهای منتهی به اعلام عمومی نام مجتبی خامنهای، پیامکهایی به نمایندگان مجلس خبرگان فرستاده تا به آنها بقبولاند که او باید رهبر شود.
جمهوری اسلامی ۱۸ اسفندماه رسما اعلام کرد که مجلس خبرگان، مجتبی خامنهای، پسر علی خامنهای، را به عنوان رهبر سوم جمهوری اسلامی برگزیده است.
ایراناینترنشنال، شش روز پیشتر در ۱۲ اسفند، بهنقل از منابع خود برای اولین بار خبر داد که سپاه پاسداران با تحت فشار قرار دادن مجلس خبرگان، مقدمات انتخاب مجتبی خامنهای را فراهم کرده است.
در سند محرمانه اطلاعات سپاه، در تاریخ ۱۴ اسفندماه، گفته شده که پیامهای مورد نظر در روزهای گذشته به شماری از اعضای مجلس خبرگان ارسال شده است.
در این پیامها ادعا شده که خامنهای سه بار به علی اصغر حجازی، معاون دفتر علی خامنهای، و دیگر اعضای بیت گفته نظرات مجتبی همان نظر اوست. همچنان که از حسین فدایی، بازرس ویژه بیت، حرف مشابهی از خامنهای درباره پسرش نقل شده است.
اطلاعات سپاه از قول علی فدوی، رییس گروه مشاورین فرمانده کل سپاه، آورده که خامنهای به او گفته: «من بعضی مطالب را از طریق مجتبی به شما میگویم.»
غلامعلی حداد عادل، پدر همسر مجتبی خامنهای، هم مدعی شده که در روز خواستگاری مجتبی از دخترش، خامنهای به او گفته از بین فرزاندنش نظر مجتبی به او نزدیکتر است.
بخش دیگری از سند محرمانه سازمان اطلاعات سپاه، به توجیه موروثی شدن رهبری جمهوری اسلامی با انتخاب مجتبی اختصاص دارد.
دو سال پیش، محمدی عراقی، عضو مجلس خبرگان، در مصاحبه با خبرگزاری ایلنا گفت شنیده که مجتبی خامنهای جزو سه گزینه مدنظر خبرگان بوده اما خامنهای وقتی باخبر شد مخالفت کرد و گفت این کار شبهه موروثی بودن رهبری را مطرح میکند و بنابراین اصلا نباید بررسی شود.
حالا اطلاعات سپاه پاسداران در پیامهای خود به اعضای مجلس خبرگان که پس از سخنان محمدی عراقی، مجتبی و میثم خامنهای سراغ پدرشان رفتند و از او در این مورد پرسیدند و خامنهای گفت چنین حرفی نزده است.
سپاه از قول مجید یزدی، دبیر کمیسیون تحقیق مجلس خبرگان هم آورده که متن جلسه را خوانده و به گفته او «حضرت آقا چنین نفرمودهاند.»
در این سند، همچنین بر همان نقل قولی تاکید شده که ۲۰ سال پیش، بعد از انتخابات ریاستجمهوری سال ۱۳۸۴، مهدی کروبی، نامزد انتخابات، و علی اکبرناطق نوری، بازرس پیشین بیت، از قول خامنهای گفتند؛ اینکه مجتبی آقازاده نیست، آقاست.
دوشنبه گذشته، محمد قمی، رییس سازمان تبلیغات اسلامی، در تلویزیون جمهوری اسلامی همین نقل قول را تکرار کرد.
در بخش سوم سند محرمانه اطلاعات سپاه تلاش شده با جعل نقل قولهایی از خامنهای، مجتبی فردی دارای وجاهت فقهی معرفی شود. برای مثال از قول محمدعلی جزایری، عضو مجلس خبرگان، گفته شده که با مجتبی بحث علمی کرده و او چیزی از بقیه کم ندارد.
یا گفته شده که خامنهای در سالهای اخیر بارها از مجتبی پرسیده چرا بر عروه حاشیه نمیزنی؟ اشاره به کتاب عروهالوثقی نوشته محمدکاظم طباطبایی یزدی از مراجع تقلید شیعه، که نوشتن حاشیه بر کتاب او، یکی از پیشنیازها برای رسیدن به عالیترین مراتب اجتهاد است
اما مهمترین بخش سند اطلاعات سپاه جایی است در آن اجرای پروژه دخالت سپاه در انتخاب رهبر سوم نظام فاش شده. اطلاعات سپاه گفته این کار نه تنها ایرادی ندارد بلکه واجب است، و باید این موارد حضوری به اعضای مجلس خبرگان توضیح داده شود، چون بهزعم این نهاد امنیتی در شرایط حاضر ایجاد خلل احتمالی در انتخاب مجتبی توجیهپذیر نبود.
در بند پایانی این سند که گروه سایبری لب دوختگان آن را در اختیار ایراناینترنشنال قرار داده، اطلاعات سپاه بهطور ضمنی تهدید کرده که اگر عضوی از مجلس خبرگان همچنان با مجتبی خامنهای مخالف باشد، سازمان موظف است دلیل مخالفت مشکوک او را بررسی کند.
در روزهای گذشته برخی از مقامهای جمهوری اسلامی، مفاد این سند را در برنامههای تلویزیون جمهوری اسلامی عینا نقل کردند. علی فدوی گفت مجتبی خامنهای در حوزه نظامی، سیاسی، علم و فناوری سرآمد است.
مجید تلخابی، عضو پیشین مجلس خبرگان رهبری، هم گفت خامنهای چند بار برخی اعضای دفتر خود را جمع کرده و به آنها اعلام کرده بود که حرف آقا مجتبی حرف اوست.
به نوشته این گزارش، یکی از نشانههای حضور عوامل وابسته به سپاه در برخی کشورهای خلیج فارس، انتشار ویدئوهایی از حملات موشکی یا پهپادی حکومت ایران است که حتی پیش از رسیدن موشک یا پهپاد به هدف ضبط و منتشر شدهاند. این ویدئوها بلافاصله پس از حمله در شبکههای اجتماعی مانند ایکس و اینستاگرام منتشر میشوند؛ حتی پیش از آنکه مقامات رسمی وقوع حمله را اعلام کنند.
انتقال مختصات اهداف به ایران
به گفته یک منبع نظامی آگاه که نامش فاش نشده، سلولهای خفته حکومت ایران در کشورهای خلیج فارس از ملیتهای مختلف تشکیل شدهاند؛ از جمله شهروندان عرب، برخی اتباع آسیایی و نیز شهروندان شیعه این کشورها. این منبع به «مدیا لاین» گفته است که در میان این افراد اتباع هند، پاکستان و بنگلادش و همچنین شماری از شهروندان الجزایر و تونس نیز حضور دارند.
طبق این گزارش، این شبکهها مختصات پایگاههای نظامی و پالایشگاههای نفت را در کشورهایی مانند، عربستان، کویت، امارات، بحرین و قطر در اختیار حکومت ایران قرار دادهاند. علاوه بر این، اطلاعاتی درباره ساختمانهای مهم نظامی و غیرنظامی نیز منتقل شده است.
گزارش همچنین میگوید برخی از این شبکهها محل اقامت شماری از شهروندان آمریکایی در کشورهای خلیج فارس را نیز افشا کردهاند؛ موضوعی که باعث حمله به برخی ساختمانهای مسکونی، هتلها و دیگر املاک شده است. علاوه بر این، اطلاعات مربوط به مراکز اقتصادی مهم، بانکها، پالایشگاههای نفت و کارخانهها نیز در میان این شبکهها دست به دست شده است.
انتشار گسترده ویدئوهای حملات
در این گزارش آمده است که از زمان آغاز عملیات نظامی علیه حکومت ایران، صدها حساب کاربری جدید در شبکههای اجتماعی ایجاد شدهاند که ویدئوهای حملات جمهوری اسلامی را به صورت زنده منتشر کرده و همزمان شایعات و اطلاعات گمراهکننده را پخش میکنند.
به گفته منابع مطلع، این ویدئوها- که برخی با تلفن همراه و برخی با دوربینهای حرفهای ثبت شدهاند- نشان میدهد تهیهکنندگان آنها از پیش از هدف قرار گرفتن این مکانها اطلاع داشتهاند. این رویدادها در چند کشور منطقه از جمله بحرین، کویت، قطر و امارات گزارش شده است.
هشدار دولتهای خلیج فارس
در واکنش به این وضعیت، وزارتخانههای کشور و دفاع در چند کشور خلیج فارس از جمله کویت، قطر، بحرین، امارات و عربستان سعودی بیانیههایی صادر کرده و شهروندان را از فیلمبرداری از محل حملات جمهوری اسلامی یا انتشار اطلاعات درباره آنها منع کردهاند. این وزارتخانهها همچنین نسبت به فیلمبرداری از سامانههای دفاع هوایی، سایتهای موشکی و عملیات نظامی هشدار دادهاند.
حمایت برخی فعالان از جمهوری اسلامی
این گزارش همچنین به اختلاف نظرها در میان برخی شیعیان منطقه اشاره میکند. برای نمونه، محمد حسن، یک شیعه بحرینی که در عراق زندگی میکند، گفته است از جمهوری اسلامی حمایت میکند و معتقد است اگر حکومت ایران سقوط کند، اسرائیل بر کشورهای عربی مسلط خواهد شد. او همچنین گفته است باید از کسانی که در کشته شدن علی خامنهای نقش داشتهاند انتقام گرفته شود.
در مقابل، برخی فعالان رسانهای منطقه انتشار ویدئوها را جاسوسی نمیدانند. یکی از فعالان رسانهای خلیج فارس که با حروف اختصاری «F.A.» معرفی شده، گفته است انتشار این تصاویر برای نشان دادن قدرت حکومت ایران است و اطلاعات نظامی مورد نیاز از طریق منابع عمومی مانند نقشههای آنلاین قابل دسترسی است.
شبکهای گسترده و غیرمتمرکز
به گفته بدر العجی، تحلیلگر نظامی سعودی، کشورهای خلیج فارس مدتها از وجود چنین شبکههایی آگاه بودهاند، اما ساختار غیرمتمرکز آنها باعث شده شناسایی کامل آنها دشوار باشد. او گفته است اعضای این شبکهها اغلب تنها با رهبران خود در تماس هستند تا در صورت بازداشت یک نفر، سایر افراد شناسایی نشوند.
العجی همچنین گفته بسیاری از این افراد از نظر ایدئولوژیک به حکومت ایران وابستهاند و جمهوری اسلامی را «پدر معنوی» خود میدانند و به همین دلیل از مجازات احتمالی هراسی ندارند.
بازداشت شبکههای جاسوسی
در هفتههای اخیر چند کشور خلیج فارس اقدام به بازداشت افراد مرتبط با این شبکهها کردهاند. قطر اعلام کرده است دو شبکه جاسوسی مرتبط با سپاه پاسداران را بازداشت کرده است. به گفته آژانس خبری قطر، یکی از این شبکهها تصاویر و مختصات پایگاههای نظامی را در اختیار داشت و شبکه دیگر قصد انجام عملیات خرابکارانه علیه تاسیسات حیاتی را داشت.
کویت نیز اعلام کرده چند نفر را به دلیل فیلمبرداری از تحرکات نظامی و حملات حکومت ایران بازداشت کرده است. وزارت کشور بحرین نیز تقریباً بهطور روزانه از بازداشت افرادی خبر میدهد که متهم هستند تصاویر حملات موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی را منتشر کرده یا این حملات را ستایش کردهاند.
از جمله مهمترین موارد بازداشت، دستگیری چند تبعه آسیایی - از جمله پنج پاکستانی و یک شهروند بنگلادشی - در بحرین بوده است که اطلاعات مربوط به حملات حکومت ایران را ثبت و منتشر کرده بودند.
احتمال مجازات اعدام برای متهمان
وزارت کشور بحرین همچنین اعلام کرده چهار شهروند بحرینی را به اتهام جاسوسی برای سپاه پاسداران بازداشت کرده و فرد پنجم که در خارج از کشور است شناسایی شده است. به گفته مقامات، این افراد با استفاده از تجهیزات تصویربرداری حرفهای تصاویر و مختصات اهداف را از طریق نرمافزارهای رمزگذاریشده برای سپاه ارسال کردهاند.
با آغاز روند محاکمه این افراد، دادستانی بحرین در نخستین جلسه دادگاه آنها را به جاسوسی برای حکومت ایران متهم کرده و خواستار اعمال شدیدترین مجازات شده است؛ مجازاتی که طبق قوانین این کشور میتواند به اعدام منجر شود.
به نوشته اورشلیمپست، قوانین کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس معمولاً برای جرایمی مانند جاسوسی یا افشای اطلاعات حساس - بهویژه در زمان جنگ - مجازات اعدام را پیشبینی کردهاند، و به همین دلیل احتمال صدور چنین احکامی در این پروندهها وجود دارد.
