زلنسکی: ایران برای حمله به پایگاههای آمریکا از پهپادهای شاهد ساخت روسیه استفاده میکند
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، اعلام کرد روسیه پهپادهای شاهد را در اختیار جمهوری اسلامی قرار میدهد تا از آنها علیه ایالات متحده و اسرائیل استفاده شود.
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، اعلام کرد روسیه پهپادهای شاهد را در اختیار جمهوری اسلامی قرار میدهد تا از آنها علیه ایالات متحده و اسرائیل استفاده شود.
زلنسکی شامگاه شنبه ۲۳ اسفند در مصاحبه با شبکه سیانان گفت گزارشها درباره استفاده حکومت ایران از پهپادهای شاهد ساخت روسیه برای حمله به پایگاههای آمریکا «۱۰۰ درصد واقعیت دارد».
خبرگزاری رویترز یکشنبه ۲۴ اسفند نوشت برخی گزارشها همچنین از بهکارگیری پهپادهای شاهد در حملات علیه کشورهای منطقه حکایت دارند، اما در بسیاری از این موارد مشخص نبوده که این تسلیحات در کدام کشور ساخته شدهاند.
حکومت ایران از زمان آغاز مناقشه کنونی ۱۲ کشور منطقه را هدف قرار داده است؛ حملاتی که تهران اغلب آنها را با استناد به فعالیت پایگاههای نظامی ایالات متحده در این کشورها توجیه میکند.
عربستان سعودی، بحرین، امارات متحده عربی، کویت، اردن، قطر، عراق، عمان، جمهوری آذربایجان و قبرس از جمله این کشورها هستند.
دیوید آلبرایت، مدیر موسسه علوم و امنیت بینالملل، ۱۲ اسفند اعلام کرد بررسی بقایای یک پهپاد که به سوی قبرس شلیک شده بود، نشان میدهد پهپاد شاهد از سوی روسیه ارتقا داده شده و در درگیریهای جاری مورد استفاده قرار میگیرد.
اظهارات زلنسکی درباره ارسال پهپادهای شاهد از روسیه به ایران در حالی مطرح میشود که جمهوری اسلامی خود پیشگام ساخت این سلاح به شمار میرود، اما به نظر میرسد اکنون در تنگنا قرار گرفته است.
کاخ سفید بامداد ۲۴ اسفند اعلام کرد توان موشکهای بالستیک حکومت ایران در مقطع کنونی حدود ۹۰ درصد و توان پهپادی آن حدود ۹۵ درصد کاهش یافته است.
پهپادهای شاهد نخستین بار در مقیاس گسترده در جریان جنگ روسیه علیه اوکراین به کار گرفته شدند. این پهپاد در مقایسه با موشکهای گرانقیمت، بسیار ارزانتر است.
مقامهای اوکراینی اعلام کردهاند از پاییز ۲۰۲۲ تاکنون، هزاران فروند از این پهپادها در حملات علیه این کشور مورد استفاده قرار گرفتهاند.
جمهوری اسلامی یکی از متحدان اصلی روسیه در جنگ اوکراین محسوب میشود و افزون بر پهپادهای شاهد، با ارائه حمایتهای موشکی نقش مهمی در این کارزار ایفا کرده است.
موسسه امنیتی «سی۴ایدیاس» خردادماه گزارش داد همکاری نظامی جمهوری اسلامی با روسیه موجب جهش چشمگیری در صنعت پهپادی این کشور شده و به مسکو این امکان را داده است که صدها پهپاد ایرانی را بهصورت بومی در منطقه تاتارستان تولید کند.
در سوی دیگر، پس از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی، گزارشها حاکی از آن است که مسکو از متحد خود، تهران، پشتیبانی میکند.
۲۰ اسفند، سیانان به نقل از یک مقام اطلاعاتی غربی گزارش داد روسیه تاکتیکهای پیشرفته استفاده از پهپاد را در اختیار جمهوری اسلامی گذاشته تا از آنها برای حمله به منافع آمریکا و کشورهای خلیج فارس بهره ببرد.
۱۵ اسفند، روزنامه واشینگتنپست نوشت روسیه در حال ارائه کمک اطلاعاتی به حکومت ایران برای هدف قرار دادن نیروهای آمریکایی است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۲۲ اسفند تایید کرد ولادیمیر پوتین، همتای روس او، «احتمالا کمی به ایران کمک میکند».
زلنسکی ۲۰ اسفند هشدار داده بود روسیه ممکن است برای حمایت از جمهوری اسلامی حتی اعزام نیرو به ایران را در دستور کار قرار دهد.
همکاری کییف و کشورهای خلیج فارس
زلنسکی صبح ۲۴ اسفند اعلام کرد واشینگتن چند بار با کییف درباره کمک به کشورهای خاورمیانه برای مقابله با حملات پهپادی جمهوری اسلامی تماس گرفته است.
او گفت هر یک از تیمهای اعزامی اوکراین به کشورهای حوزه خلیج فارس برای تقویت دفاع در برابر پهپادهای حکومت ایران، از دهها متخصص تشکیل شدهاند.
به گفته رییسجمهوری اوکراین، این تیمها توانایی ارائه ارزیابیهای تخصصی درباره عملکرد سامانههای دفاعی مقابله با پهپاد را دارند.
او ادامه داد اوکراین در ازای کمک به کشورهای خلیج فارس، خواهان دریافت منابع مالی و فناوری است.
ترامپ در این گفتوگو گفت: «ایران میخواهد توافق کند، و من نمیخواهم آن را انجام دهم چون شروط [معامله] هنوز به اندازه کافی خوب نیست.»
او افزود که هر توافقی باید «بسیار محکم» باشد. با این حال زمانی که از او درباره جزئیات شروط احتمالی چنین توافقی پرسیده شد، گفت: «نمیخواهم آن را به شما بگویم.»
با این حال ترامپ تایید کرد که یکی از عناصر چنین توافقی میتواند تعهد حکومت ایران به کنار گذاشتن کامل هرگونه برنامه هستهای باشد.
تردید درباره زنده بودن رهبر جدید حکومت ایران
ترامپ در بخش دیگری از این مصاحبه درباره مجتبی خامنهای، رهبر جدید جمهوری اسلامی، نیز ابراز تردید کرد و گفت مشخص نیست که او زنده باشد.
او گفت: «نمیدانم اصلاً زنده است یا نه. تا حالا هیچکس نتوانسته او را نشان دهد.»
ترامپ همچنین افزود شنیده است که ممکن است او کشته شده باشد، اما این خبر را «یک شایعه» توصیف کرد. او اضافه کرد اگر خامنهای زنده باشد «باید کار بسیار هوشمندانهای برای کشورش انجام دهد، و آن تسلیم شدن است.»
ارزیابی ترامپ از توان نظامی حکومت ایران
رییسجمهوری آمریکا همچنین در این مصاحبه گفت که توان نظامی حکومت ایران بهشدت تضعیف شده است.
او گفت: «ما بیشتر موشکهای آنها را از بین بردهایم. بیشتر پهپادهایشان را نابود کردهایم. تا حد زیادی تولید موشک و پهپاد آنها را هم از بین بردهایم.»
ترامپ افزود: «تنها قدرتی که دارند - و آن هم قدرتی است که میتوان نسبتاً سریع آن را از بین برد - کار گذاشتن مین یا شلیک موشکهای نسبتاً کوتاهبرد است. اما وقتی کار ما با خط ساحلی آنها تمام شود، آن قدرت را هم نخواهند داشت.»
او همچنین گفت که طی دو روز آینده زیرساختهای نظامی باقیمانده ایران «کاملاً نابود خواهد شد».
حمله به جزیره خارک
ترامپ در این گفتوگو همچنین حملات آمریکا به جزیره خارک را تایید کرد و گفت این عملیات بخش عمدهای از جزیره را نابود کرده است.
او گفت: «ما جزیره خارک را کاملاً نابود کردیم، اما ممکن است چند بار دیگر هم برای تفریح به آنجا حمله کنیم.»
ترامپ افزود: «ما آن را کاملاً نابود کردهایم، البته همانطور که میدانید با خطوط انرژی کاری نکردم، چون بازسازی آنها سالها طول میکشد.»
برنامه آمریکا برای تامین امنیت تنگه هرمز
ترامپ همچنین اعلام کرد که با چندین کشور برای تامین امنیت تنگه هرمز همکاری میکند؛ مسیری حیاتی برای عبور نفتکشها که در پی جنگ با حکومت ایران با اختلال مواجه شده است.
او گفت از «کشورهای زیادی که از زورگویی [حکومت] ایران آسیب دیدهاند» خواسته است در این طرح مشارکت کنند. به گفته ترامپ، برخی کشورها نیز برای مشارکت در این طرح اعلام آمادگی کردهاند.
ترامپ در عین حال گفت هنوز مشخص نیست که [حکومت] ایران در این تنگه مینگذاری کرده باشد یا نه، اما افزود آمریکا قصد دارد عملیات گسترده مینروبی در این مسیر انجام دهد.
تعجب ترامپ از حملات جمهوری اسلامی به کشورهای منطقه
ترامپ همچنین گفت از اینکه [حکومت] ایران در واکنش به عملیات آمریکا و اسرائیل به کشورهای دیگر خاورمیانه حمله کرده «بسیار غافلگیر شده است».
او گفت متحدان آمریکا در منطقه از جمله امارات، قطر و عربستان «عالی عمل کردهاند» اما «بیدلیل هدف حمله قرار گرفتهاند».
تهدید ادامه عملیات علیه حکومت ایران
ترامپ در مجموع تاکید کرد که عملیات نظامی علیه حکومت ایران ادامه خواهد یافت تا زمانی که به گفته او توان نظامی تهران بهطور کامل از بین برود.
او گفت: «تنها چیزی که میخواهم این است که مطمئن شویم [حکومت] ایران دیگر هرگز نمیتواند زورگوی خاورمیانه باشد.»
بر اساس این گزارش، بسته شدن تنگه هرمز توسط حکومت ایران موجب شد نفتکشها نتوانند به بنادر منطقه نزدیک شوند و در نتیجه کشورهای صادرکننده نفت در خلیج فارس قادر به تخلیه ذخایر نفتی خود نباشند. این وضعیت به گفته تحلیلگران شوک بزرگی برای این کشورها ایجاد کرده و آنها را به بازنگری در سیاستهای منطقهای واداشته است.
هاآرتص مینویسد کشورهای مهم منطقه مانند عربستان و امارات پیشتر نیز با تردیدهایی درباره اتکای کامل به واشینگتن روبهرو شده بودند. در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ، پس از حملات موشکی و پهپادی حکومت ایران به تاسیسات نفتی عربستان در سال ۲۰۱۹- و حملات مشابه در سال ۲۰۲۲ - آمریکا به حکومت ایران پاسخ نظامی مستقیم نداد. با این حال ایالات متحده همچنان تامینکننده اصلی تسلیحات برای کشورهای خلیج فارس باقی ماند و پایگاههای نظامی خود را در منطقه حفظ کرد.
به نوشته هاآرتص، ناامیدی از این وضعیت باعث شد کشورهای خلیج فارس دو اصل مهم را در سیاست منطقهای خود دنبال کنند: نخست تلاش برای وارد کردن [حکومت] ایران به شبکهای از توافقهای دیپلماتیک و اقتصادی و دوم اتخاذ سیاست «بیطرفی محتاطانه».
به گفته خالد الخنجی، پژوهشگر قطری در شورای خاورمیانه برای امور جهانی، این سیاست به معنای تلاش برای دور نگه داشتن منطقه از تبدیل شدن به میدان رقابت قدرتهای بزرگ و منطقهای است. هدف از آن نیز حفظ ثبات کشورهای خلیج فارس بوده است؛ ثباتی که به گفته تحلیلگران تا حد زیادی بر پایه ثروت عظیم نفتی این کشورها استوار است.
اما هاآرتص مینویسد اکنون همین ثروت نفتی به نقطه آسیبپذیری تبدیل شده است. حکومت ایران با هدف قرار دادن زیرساختهای انرژی، عملاً منابع اصلی درآمد این کشورها را نشانه گرفته و تلاش میکند از این طریق بر سیاستهای منطقهای تاثیر بگذارد. به گفته تحلیلگران، این روند میتواند ثبات سیاسی این حکومتها را نیز تهدید کند.
در همین حال برخی کشورهای خلیج فارس در حال بازنگری در برنامههای اقتصادی و سرمایهگذاری خود هستند. از جمله طرح چشمانداز ۲۰۳۰ که توسط ولیعهد سعودی، محمد بنسلمان مطرح شده و همچنین پروژههای بزرگ گردشگری مورد نظر امارات و قطر در مصر ممکن است تحت تاثیر پیامدهای اقتصادی جنگ قرار بگیرند.
به نوشته هاآرتص، این بازنگری حتی میتواند بر تعهد کشورهای خلیج فارس برای سرمایهگذاری تریلیونها دلار در اقتصاد آمریکا- در چارچوب همکاریهای نزدیک با واشینگتن- نیز اثر بگذارد.
در این میان برخی پژوهشگران منطقهای پیشنهاد کردهاند که کشورهای خلیج فارس به سمت ایجاد نوعی معماری دفاعی منطقهای مشترک حرکت کنند. ابتسام الکتیبی، رییس مرکز سیاستگذاری امارات، در مقالهای نوشته است که سیاست «بازدارندگی دفاعی» میتواند نخستین خط دفاع در برابر تهدیدهای حکومت ایران باشد. به گفته او، این راهبرد شامل اتصال سامانههای هشدار زودهنگام و تقویت همکاری اطلاعاتی میان کشورهای منطقه خواهد بود.
به نوشته هاآرتص، این ایده در عمل به طرحهایی شبیه ایجاد یک ائتلاف امنیتی میان کشورهای عربی، آمریکا و احتمالاً اسرائیل شباهت دارد؛ طرحی که گاهی از آن به عنوان نوعی «ناتوی خاورمیانه» یاد میشود.
با این حال، این روزنامه تاکید میکند که اختلافات میان کشورهای خلیج فارس - از جمله رقابت میان عربستان سعودی و امارات در بحرانهای یمن و سودان - همچنان مانعی برای شکلگیری چنین ائتلافی است.
هاآرتص همچنین به اختلاف دیدگاه در میان کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس درباره اسرائیل اشاره میکند. امارات و بحرین روابط دیپلماتیک کامل با اسرائیل دارند، در حالی که قطر رویکردی انتقادی نسبت به آن دارد، کویت از روند عادیسازی فاصله گرفته و عمان نیز سیاستی میان روابط غیررسمی و بیطرفی مثبت را دنبال میکند.
در همین حال، به گفته تحلیلگران، افکار عمومی در کشورهای خلیج فارس نیز دچار نوعی دوگانگی شده است: از یک سو مخالفت گسترده با سیاستهای اسرائیل به دلیل همبستگی با فلسطینیان و از سوی دیگر نگرانی عمیق از سیاستهای حکومت ایران که منافع حیاتی این کشورها را تهدید میکند.
در نهایت، هاآرتص مینویسد که با وجود افزایش نگرانیها، بعید است در کوتاهمدت روابط کشورهای خلیج فارس با آمریکا یا توافقهای منطقهای تغییر اساسی کند. به گفته یک پژوهشگر اماراتی، بهجز امارات که سفارت خود در تهران را بسته است، هیچیک از کشورهای منطقه روابط خود با حکومت ایران را قطع نکردهاند و احتمالاً این کشورها همچنان تلاش خواهند کرد روابط خود را با همه طرفها حفظ کنند.
این سند تایید میکند که اطلاعات سپاه در روزهای منتهی به اعلام عمومی نام مجتبی خامنهای، پیامکهایی به نمایندگان مجلس خبرگان فرستاده تا به آنها بقبولاند که او باید رهبر شود.
جمهوری اسلامی ۱۸ اسفندماه رسما اعلام کرد که مجلس خبرگان، مجتبی خامنهای، پسر علی خامنهای، را به عنوان رهبر سوم جمهوری اسلامی برگزیده است.
ایراناینترنشنال، شش روز پیشتر در ۱۲ اسفند، بهنقل از منابع خود برای اولین بار خبر داد که سپاه پاسداران با تحت فشار قرار دادن مجلس خبرگان، مقدمات انتخاب مجتبی خامنهای را فراهم کرده است.
در سند محرمانه اطلاعات سپاه، در تاریخ ۱۴ اسفندماه، گفته شده که پیامهای مورد نظر در روزهای گذشته به شماری از اعضای مجلس خبرگان ارسال شده است.
در این پیامها ادعا شده که خامنهای سه بار به علی اصغر حجازی، معاون دفتر علی خامنهای، و دیگر اعضای بیت گفته نظرات مجتبی همان نظر اوست. همچنان که از حسین فدایی، بازرس ویژه بیت، حرف مشابهی از خامنهای درباره پسرش نقل شده است.
اطلاعات سپاه از قول علی فدوی، رییس گروه مشاورین فرمانده کل سپاه، آورده که خامنهای به او گفته: «من بعضی مطالب را از طریق مجتبی به شما میگویم.»
غلامعلی حداد عادل، پدر همسر مجتبی خامنهای، هم مدعی شده که در روز خواستگاری مجتبی از دخترش، خامنهای به او گفته از بین فرزاندنش نظر مجتبی به او نزدیکتر است.
بخش دیگری از سند محرمانه سازمان اطلاعات سپاه، به توجیه موروثی شدن رهبری جمهوری اسلامی با انتخاب مجتبی اختصاص دارد.
دو سال پیش، محمدی عراقی، عضو مجلس خبرگان، در مصاحبه با خبرگزاری ایلنا گفت شنیده که مجتبی خامنهای جزو سه گزینه مدنظر خبرگان بوده اما خامنهای وقتی باخبر شد مخالفت کرد و گفت این کار شبهه موروثی بودن رهبری را مطرح میکند و بنابراین اصلا نباید بررسی شود.
حالا اطلاعات سپاه پاسداران در پیامهای خود به اعضای مجلس خبرگان که پس از سخنان محمدی عراقی، مجتبی و میثم خامنهای سراغ پدرشان رفتند و از او در این مورد پرسیدند و خامنهای گفت چنین حرفی نزده است.
سپاه از قول مجید یزدی، دبیر کمیسیون تحقیق مجلس خبرگان هم آورده که متن جلسه را خوانده و به گفته او «حضرت آقا چنین نفرمودهاند.»
در این سند، همچنین بر همان نقل قولی تاکید شده که ۲۰ سال پیش، بعد از انتخابات ریاستجمهوری سال ۱۳۸۴، مهدی کروبی، نامزد انتخابات، و علی اکبرناطق نوری، بازرس پیشین بیت، از قول خامنهای گفتند؛ اینکه مجتبی آقازاده نیست، آقاست.
دوشنبه گذشته، محمد قمی، رییس سازمان تبلیغات اسلامی، در تلویزیون جمهوری اسلامی همین نقل قول را تکرار کرد.
در بخش سوم سند محرمانه اطلاعات سپاه تلاش شده با جعل نقل قولهایی از خامنهای، مجتبی فردی دارای وجاهت فقهی معرفی شود. برای مثال از قول محمدعلی جزایری، عضو مجلس خبرگان، گفته شده که با مجتبی بحث علمی کرده و او چیزی از بقیه کم ندارد.
یا گفته شده که خامنهای در سالهای اخیر بارها از مجتبی پرسیده چرا بر عروه حاشیه نمیزنی؟ اشاره به کتاب عروهالوثقی نوشته محمدکاظم طباطبایی یزدی از مراجع تقلید شیعه، که نوشتن حاشیه بر کتاب او، یکی از پیشنیازها برای رسیدن به عالیترین مراتب اجتهاد است
اما مهمترین بخش سند اطلاعات سپاه جایی است در آن اجرای پروژه دخالت سپاه در انتخاب رهبر سوم نظام فاش شده. اطلاعات سپاه گفته این کار نه تنها ایرادی ندارد بلکه واجب است، و باید این موارد حضوری به اعضای مجلس خبرگان توضیح داده شود، چون بهزعم این نهاد امنیتی در شرایط حاضر ایجاد خلل احتمالی در انتخاب مجتبی توجیهپذیر نبود.
در بند پایانی این سند که گروه سایبری لب دوختگان آن را در اختیار ایراناینترنشنال قرار داده، اطلاعات سپاه بهطور ضمنی تهدید کرده که اگر عضوی از مجلس خبرگان همچنان با مجتبی خامنهای مخالف باشد، سازمان موظف است دلیل مخالفت مشکوک او را بررسی کند.
در روزهای گذشته برخی از مقامهای جمهوری اسلامی، مفاد این سند را در برنامههای تلویزیون جمهوری اسلامی عینا نقل کردند. علی فدوی گفت مجتبی خامنهای در حوزه نظامی، سیاسی، علم و فناوری سرآمد است.
مجید تلخابی، عضو پیشین مجلس خبرگان رهبری، هم گفت خامنهای چند بار برخی اعضای دفتر خود را جمع کرده و به آنها اعلام کرده بود که حرف آقا مجتبی حرف اوست.
