ایراناینترنشنال
مجموعهای از حسابهای کاربری رسانههای اجتماعی پس از آنکه صاحبانشان در اعتراضات سراسری دیماه هدف گلوله نیروهای حکومتی قرار گرفتند، خاموش شدند.
پستهای پایانی آنها، اکنون به شهادتهای ناتمام و یادبودهای دیجیتالی تبدیل شدهاند که در آنها معترضان سوگواری میکنند، خشم خود را ابراز میکنند و به جاویدنامان درود میفرستند.
در شبکههای اجتماعی، این الگو تکرار میشود: یک شعار پایانی، یک هشدار، یک بیانیه - و سپس سکوت.
پروفایلها قابل جستجو باقی میمانند، جدول زمانی دست نخورده است، و بیوگرافیها بدون تغییر ماندهاند. دوستان برای سوگواری به بخشهای نظرات باز میگردند و کاربران پیامهای اعتراضی مینویسند.
آنچه به عنوان حسابهای کاربری آغاز شد، پس از مرگ، به یادبودهای عمومی تبدیل شده است.
سام رضایی: یک شعار پایانی
سام رضایی ۲۱ ساله بود که پست «جاوید شاه» را منتشر کرد.
او که در شیراز متولد شده بود، در سال ۲۰۲۴ به شبکه اجتماعی ایکس پیوست و به سرعت در محافل پادشاهیخواه فعال شد و تفسیر سیاسی را با طنز و عکس و ویدیو ترکیب میکرد.
دوستانش میگویند او موضوعات و هشتگهای روز در شبکههای اجتماعی را از نزدیک دنبال میکرد و به نحوه ارائه خود، چه به صورت دیجیتالی و چه حضوری، اهمیت بسیاری میداد.
سام ۱۸ دی در نزدیکی سینما سعدی شیراز، از ناحیه گردن و سینه هدف گلوله قرار گرفت. یک منبع نزدیک به خانواده سام تایید کرد یک ویدئو، لحظه اصابت گلوله به او را نشان میدهد.
این منبع گفت: «سام هنوز زنده بود. او را به بیمارستان بردند و بعداً در آنجا در گذشت.»
او افزود: «برای ما بسیار مهم است که به جهانیان اطلاع دهیم که سام چگونه کشته شد و با او چه کردند.»
سام از سیستم آموزشی دانشآموزان تیز هوش ایران فارغالتحصیل شده بود و در مغازه جواهرفروشی خانوادهاش کار میکرد. او قصد داشت در ایتالیا پزشکی بخواند.
این منبع گفت که مقامات برای یک هفته تحویل جسد سام را به تعویق انداختند و سعی کردند خانوادهاش را تحت فشار قرار دهند تا اعلام کنند که او وابسته به بسیج است. خانواده امتناع کردند و از آنها خواسته شد تعهدنامهای مبنی بر سکوت امضا کنند.
پیکر سام تحت نظارت امنیتی به خاک سپرده شد. حتی در مراسم یادبود چهلمین روز کشته شدن او نیز جمعیت زیادی شرکت نکرده بودند.
خط سیر زمانی او همچنان قابل مشاهده است و در آن پیام پایانی متوقف شده است.
رها بهلولیپور: بیانیه پایانی
رها بهلولیپور ۲۳ ساله بود که آخرین پیام خود را منتشر کرد.
او که دانشجوی سال اول ادبیات ایتالیایی در دانشگاه تهران بود، یک کانال تلگرامی با نزدیک به ۲۴ هزار مشترک و بیش از ۴۵۰۰ دنبال کننده در ایکس داشت.
آخرین پست تلگرامی او این بود: «یک لحظه وصل شدهم و فقط میخوام بنویسم زن، زندگی، آزادی برای همیشه.» پس از آن، او هرگز بازنگشت.
بهلولیپور در جریان اعتراضات ۱۹ دی با گلوله جنگی کشته شد و در زادگاهش، فیروزآباد در استان فارس به خاک سپرده شد.
او در روزهای قبل از مرگش، آشکارا در مورد خستگی و ترس نوشت.
«بیزارم، بیزارم، بیزارم و خیلی خسته از جمهوری اسلامی. امروز از وقتی پامو گذاشتم توی دانشکده تا لحظهی خروج فقط اشک ریختم... زیادی خسته و بیزارم از جمهوری اسلامی.»
بهلولیپور در پست دیگری نوشت: «...وقتی خوابگاه را ترک میکنم، در اعماق وجودم مطمئن نیستم که آیا شب برمیگردم یا نه. زندگی زیر سایه جمهوری اسلامی.»
دانشجویان دانشگاه تهران در یک تجمع اعتراضی یاد او را گرامی داشتند و شعار دادند: «هر یه نفر کشته شه، هزار نفر پشتشه.»
کانال تلگرام او همچنان در آن جمله باقی مانده است: «یک لحظه وصل شدهم و فقط میخوام بنویسم زن، زندگی، آزادی برای همیشه.»
وحید محمدلو: بیوگرافی بدون تغییر باقی مانده است
وحید محمدلو، ۳۹ ساله، در ایکس خود را اینگونه توصیف کرد: «نظامی سابق → سرباز رضا شاه دوم پهلوی → سرباز سرزمین ایران || زنده باد ایران، جاوید شاه.»
او در ایکس بیش از ۳۷۰۰ دنبالکننده داشت.
طبق روایتهای خانوادگی و پستهای مربوط به آگهیهای ترحیم، محمدلو ۱۸ دی در صادقیه (آریاشهر) تهران، از ناحیه چشم هدف قرار گرفت و بر اثر شدت جراحات درگذشت. دو فرزند ۹ و ۴ ساله از او به یادگار ماندهاند.
در ویدیویی که به طور گسترده منتشر شده است، دختر چهار سالهاش عکس او را در آغوش میگیرد و از اطرافیانش میخواهد که آنجا را ترک کنند. او میگوید: «برین بیرون، میخوام تنها باشم. میخوام فقط بابام پیشم باشه."
زندگینامه او همانطور که نوشته شده، باقی مانده است.
مصیب نظامی: فراخوانی برای خیابانها
مصیب نظامی، ۳۲ ساله، کشاورز اهل بروجرد در استان لرستان بود. او هفت سال پیش به ایکس پیوست و بیش از ۱۵۰۰ دنبالکننده داشت.
آخرین پست او این بود: «خشم باید به سوی خیابان بره. با توییت کردن فقط خودمون رو خالی میکنیم...»
او ۱۸ دی در میدان کوروش بروجرد، از پشت با گلولههای جنگی هدف قرار گرفت. گلولهها به شانه و قلب او اصابت کردند. او بر اثر شدت جراحات درگذشت.
نظامی در ۱۰ سالگی پدرش را از دست داده بود و به گفته همکارانش، تنها نانآور خانوادهاش شده بود و از دو خواهر و یک برادر کوچکترش حمایت میکرد.
پست آخرین او هنوز در حساب کاربریاش باقی مانده است.
علیرضا موسوینور: هشداری از قبل
علیرضا موسوینور، ۲۹ ساله، که در ایکس با نام دراکولای غمگین شناخته میشد، بیش از ۱۰ هزار دنبالکننده داشت.
او ۱۶ دی نوشت: «اگه دیگه آنلاین نشدم، منو هم فراموش نکنید! بدونید من مفت نمردم .. توی جشن آزادی اسم منو هم بیارید.»
او روز بعد در جریان اعتراضات در بهارستان اصفهان هدف گلوله قرار گرفت و کشته شد.
مسعود ذاتپرور: از اینفلوئنسر تا معترض
مسعود (مهدی) ذاتپرور، مربی بینالمللی بدنسازی و دو بار قهرمان بدنسازی کلاسیک جهان، بود.
حساب اینستاگرام او ۲۴۲ هزار دنبالکننده داشت و وبسایتی را اداره میکرد که برنامههای تمرینی و تغذیهای ارائه میداد.
او در آخرین پست خود نوشت: «فقط حق خود را میخوایم. صدایی که چهل سال ازم خفه شده، باید فریاد زده شه. خودتون باعث حال این روزهای ما هستید. خودتون جوونی، امید، آرزو و حداقلها را از ما گرفتید. امروز من هستم. هستم تا فردا تو آیینه خودمو نگاه نکنم و بگم بیرگ بودم، بیغیرت بودم. واستادم، بهاش هر چی باشه میدم. من، مسعود ذاتپرور، امروز کف خیابونم. نه ترسی دارم نه نگرانی! حقمو میخوام.»
طبق گزارشهای محلی و پستهای رسانههای اجتماعی، او ۱۸ دی در رشت پس از اصابت گلوله کشته شد.
صفحه اینستاگرام او از آن زمان بهروز نشده است.
حامد حمیدیان: درخواست از ترامپ
حامد حمیدیان، ۳۸ ساله، یکی از کاربران ایکس با بیش از ۷۳۰۰ دنبالکننده، حدود هفت سال پیش به این شبکه اجتماعی پیوست.
او در آخرین پست خود قبل از کشتار دیماه، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، را خطاب قرار داد.
«آقای رئیسجمهور از آنجا که شما گفتید اوضاع ایران را زیر نظر دارید، دستکم ۲۰ نفر کشته شدهاند! ما نمیتوانیم دست خالی شیطان را شکست دهیم، التماس میکنم که سر اصل مطلب بروید و رژیم ملاها را تمام کنید.»
بعداً گزارش شد که او در جریان اعتراضات ۱۸ دی در تهران کشته شده است.
رسانههای اجتماعی به میدان نبرد تبدیل میشوند
محققان میگویند این تحول - از جدول زمانی شخصی به زیارتگاه دیجیتال - به یکی از ویژگیهای تعیینکننده جنبشهای اعتراضی در ایران تبدیل شده است.
سحر تحویلی، محقق هوش مصنوعی و فناوری اطلاعات، گفت: «در امواج اعتراضات ضد رژیم که ایران را فرا گرفته است، رسانههای اجتماعی نقشی متناقض اما ضروری به عنوان یک خط نجات و یک میدان نبرد برای اطلاعات و هویت ایفا کردهاند.»
او به ایراناینترنشنال گفت: «در این محیط، کنترل بر رسانههای اجتماعی دیگر در حاشیه سیاست نیست - بلکه خود مبارزه سیاسی است.»
تحویلی افزود: «حتی در طول اختلالات اینترنتی، کاربران اعتراضات را از طریق اتصالات ماهوارهای، ویپیانها و شبکههای مهاجران ثبت کردهاند، در حالی که مقامات روایتهای رقیب و دستکاری دیجیتال را به کار گرفتهاند.»
حالا هر حساب کاربری به عنوان یک مهر زمانیِ منجمد باقی مانده است. شهادتهای ناتمام که در زمان معلق شدهاند. پستها باقی میمانند، مهرهای زمانیشان ثابت میشود، اما نویسندگان آنها نه.
