حدود ۳ هفته از انقلاب ملی ایرانیان گذشته است. در این ۲۱ روز، مردم ایران به شکلی بیسابقه در تاریخ جمهوری اسلامی، دست به اعتراض و اعتصاب زدند. جهان در حال آماده شدن برای پذیرش انقلاب ملی ایران در سال ۲۰۲۶ است. در این مطلب، تحولات دو هفته نخست این خیزش مورد بررسی قرار میگیرد.
آنچه امروز میتوان آن را انقلاب نامید، از هفتم دی آغاز شد. بعدازظهر یکشنبه ابتدا اخباری از اعتصاب در پاساژ علاءالدین تهران منتشر شد.
کمی بعد تصاویری از تجمعات در داخل همان پاساژ و مجتمع تجاری چارسو در نزدیکی آن منتشر شد.
کسبه معترض خارج از این دو مرکز خرید، شروع به سردادن شعار کردند. پس از انتشار تصاویر و اخبار از سایر بازارها مشخص شد ابعاد اعتراضات گستردهتر بوده است.
اعتراض و اعتصاب در بازار آهن و بلوار شوش، بازار بزرگ، لالهزار و پاکدشت نیز گزارش شد.
شعار اصلی اعتراضات در روز اول «نترسید، نترسید، ما همه با هم هستیم» و «بازاری با غیرت، حمایت حمایت» بود.
روز دوم
چندین نقطه در بازارهای تهران، از جمله بازار بزرگ، در دوشنبه هشتم دی، روز دوم خیزش ملی ایرانیان، شاهد اعتراضات بود.
اعتراضاتی که از بازارها آغاز شد، خیلی زود به خیابانهای اصلی مجاور گسترش یافت.
تجمعها در میدانها و نقاط کلیدی مانند میدان فردوسی، میدان حسنآباد، بهارستان، چهارراه سیروس، چهارراه استانبول و محوطه تئاتر شهر گزارش شد و همزمان شهروندان معترض تجمعات مشابهی در کرج برگزار کردند.
در دومین روز، با ورود شعارهایی نظیر «این آخرین نبرده، پهلوی برمیگرده»، اعتراضات از شکل صنفی خارج شد.
روز سوم
سهشنبه ۹ دی، در سومین روز، علاوه بر بازار بزرگ تهران، مردم در خیابان صابونیان شوش، بازار آهن شادآباد، خیابان بنیهاشم در شرق تهران، خیابان ملاصدرا در محدوده ونک، خیابان ملت و نقاط مختلف تهران اعتراضات را شکل دادند.
درگیریهای شدیدی در کرمانشاه گزارش شد.
روز چهارم
در چهارشنبه ۱۰ دی، چهارمین روز، تجمعها و درگیریها به شهرهای بیشتری گسترش یافت و حتی به جزیره کیش در خلیج فارس رسید.
گزارشها از تیراندازی مستقیم ماموران حکومت به مردم در کوهدشت حکایت داشت. در فسا، مردم به سمت فرمانداری حرکت کردند. در شهرهایی مانند کرمانشاه، اصفهان و اراک مقاومت در برابر نیروهای امنیتی گزارش شد.
روز پنجم
سرکوب اعتراضات در پنجشنبه ۱۱ دی، روز پنجم، شدیدتر بود.
در نورآباد همدان، معترضان در برابر نیروهای سرکوبگر مقاومت کردند. تعداد بازداشتها در فارسان در استان چهارمحال و بختیاری دستکم به ۲۰ معترض که اغلب زیر ۱۸ سال بودند، رسید.
شاهزاده رضا پهلوی در پیامی ویدیویی از مردم خواست به مقاومت و اعتصاب خود ادامه دهند.
رسانههای جهان تا حدی اعتراضات مردم ایران را پوشش دادند.
روز ششم
جمعه ۱۲ دی، همزمان با ششمین روز انقلاب ملی ایرانیان، تجمعها و راهپیماییها در شهرهای کشور ادامه یافت.
مراسم خاکسپاری سه تن از معترضان کشتهشده به صحنههای اعتراضی تبدیل شد.
در زاهدان، مردم پس از نماز جمعه با شعارهایی مانند «قسم به خون یاران، ایستادهایم تا پایان» و «ایرانی داد بزن، حقتو فریاد بزن» به خیابانها آمدند.
در مرودشت، کوهدشت و فولادشهر، حاضران در مراسم خاکسپاری جانباختگان، شعارهایی چون «این گل پرپر شده، هدیه به میهن شده» و «این آخرین نبرده، پهلوی برمیگرده» سردادند.
دونالد ترامپ در تروثسوشال هشدار داد اگر جمهوری اسلامی معترضان مسالمتجو را بکشد، آمریکا برای نجات آنها اقدام خواهد کرد و ایالات متحده در حالت آمادهباش کامل است.
روز هفتم
شنبه ۱۳ دی، با وجود تبلیغات گسترده حکومت در رابطه با پایان آنچه پایان «اعتراضات معیشتی» خوانده شد، خیزش ملی ایرانیان ادامه یافت.
بازارهای تهران و شهرستانها همچنان در اعتصاب بودند. معترضان کازرون به گونهای خشن سرکوب شدند. در ملکشاهی نیز سرکوب خونین اعتراضات در جریان بود.
مردم در شهرهایی چون تهران، شیراز و کرمانشاه، شعار شبانه سردادند و گزارشهای متعددی نیز از تجمعات منتشر شد.
شعار غالب در سراسر کشور همچنان «این آخرین نبرده، پهلوی برمیگرده» بود.
علی خامنهای معترضان را «مزدور دشمن» خواند و بر تمایز بین اعتراض معیشتی بازاریان و «اغتشاش» و لزوم سرکوب «اغتشاشگران» تاکید کرد.
در سوی دیگر، بازاریان تهران برای یکشنبه ۱۴ دی فراخوان تجمع در بازار دادند و خواستار ادامه اعتراض تا دستیابی به هدف نهایی شدند.
شاهزاده رضا پهلوی بر ماندن در خیابانها، گسترش حضور و پیوستن نیروهای نظامی به مردم تاکید کرد و گفت خامنهای سرنگون خواهد شد.
روز هشتم
با وجود تهدید خامنهای، یکشنبه ۱۴ دی خیزش مردم ایران ادامه یافت. درگیریهای متعددی در بازار تهران گزارش شد.
در باغ سپهسالار شعار «این است شعار ملی، رضا رضا پهلوی» و مقابل پاساژ چارسو فریاد «بیشرف» علیه ماموران سرداده شد.
مراسم خاکسپاری کشتهشدگان ملکشاهی و هفشجان به صحنه جدیدی برای اعتراضات تبدیل شد. آنها شعار «این گل پرپرشده، هدیه به میهن شده» سردادند.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، با خیزش ملی ایرانیان اعلام همبستگی کرد و گفت: «بسیار محتمل است ملت ایران سرنوشت خود را به دست بگیرد.»
روز نهم
دوشنبه ۱۵ دی، در نهمین روز، اعتصاب بازاریان و تجمعهای اعتراضی در چندین شهر، از جمله تهران، کازرون و بندر گناوه، ادامه یافت.
حکومت با خشونت، آمادهباش نیروهای امنیتی و محدودیت اینترنت سعی در مهار آن داشت.
غلامحسین محسنی اژهای، رییس قوه قضاییه، بر عدم مماشات با «اغتشاشگران» تاکید کرد و اعتراضات را به اسرائیل و آمریکا نسبت داد.
روز دهم
سهشنبه ۱۶ دی، دهمین روز خیزش ملی ایران در جریان بود.
اعتصاب بازاریان و تجمعهای اعتراضی در دهها شهر از جمله تهران، مشهد، آبدانان، ایلام، و کرمانشاه با خشونت نیروهای سرکوبگر مواجه شد. سرکوبگران به بیمارستان سینا در تهران یورش بردند.
شاهزاده رضا پهلوی در پیامی ویدیویی مردم را به تداوم حضور در خیابانها دعوت کرد. او برای اولین بار در فراخوانی از مردم خواست پنجشنبه و جمعه ۱۸ و ۱۹ دی ساعت ۸ شب در خیابانها حضور داشته باشند یا از منازل شعار دهند.
همزمان گزارشهایی از اعزام حدود ۸۰۰ شبهنظامی شیعه عراقی به ایران برای کمک به سرکوب منتشر شد.
روز یازدهم
چهارشنبه ۱۷ دی، در یازدهمین روز انقلاب ملی ایرانیان، اعتراضات و اعتصابات به دستکم ۲۸ شهر گسترش یافت.
برای اولین بار تجمعات گسترده در تبریز شکل گرفت. از عسلویه خبر رسید که کارگران پالایشگاه پارس جنوبی دست به اعتصاب زدند.
اینترنت در بسیاری از شهرها محدود یا قطع شد.
لیندزی گراهام، سناتور آمریکایی، هشدار داد اگر سرکوب ادامه یابد، ترامپ دستور قتل خامنهای را صادر خو
همزمان استرالیا از شهروندانش خواست فورا ایران را ترک کنند.
شاهزاده رضا پهلوی در پیامی ویدیویی نیروهای امنیتی و نظامی را به انتخابی تاریخی فراخواند: ایستادن در کنار مردم یا جنایتکاران.
او تاکید کرد سرنگونی رژیم حتمی و نزدیک است و از آنها خواست سلاح را برای حفاظت از ملت به کار گیرند.
روز دوازدهم
در پاسخ به فراخوان شاهزاده رضا پهلوی، پنجشنبه ۱۸ دی، در دوازدهمین روز خیزش ملی ایرانیان، اعتصاب عمومی و اعتراضات خیابانی به اوج خود رسید. بازارها در بیش از ۶۰ شهر کشور در ۲۰ استان، دست به اعتصاب زدند.
۱۸ دی شاهد فراگیرترین اعتراضات از زمان آغاز انقلاب ملی ایرانیان بود.
ویدیوی فراخوان شاهزاده رضا پهلوی بیش از ۸۰ میلیون بازدید داشت که نسبت به سایر ویدیوهای حساب کاربری او بیسابقه بود.
گزارشهایی از حضور گسترده نیروهای امنیتی در مدارس و بیمارستانها (مانند مدرسه امام علی اراک که در خیزشهای قبلی نیز پایگاه سرکوب بود) منتشر شد.
ناظران آن را نقض حریم غیرنظامی و آمادهسازی برای یورش احتمالی به معترضان توصیف کردند.
اینترنت در اواخر پنجشنبه در سراسر کشور قطع شد.
روز سیزدهم
جمعه ۱۹ دی، در سیزدهمین روز خیزش ملی ایرانیان، با وجود قطعی سراسری اینترنت، اعتراضات خیابانی و تجمعها ادامه یافت.
تصاویر تجمعات و حضور کمسابقه شهروندان در رسانههای جهان بازتاب یافت.
نماز جمعه زاهدان توسط مولوی عبدالحمید اقامه شد و او از فراخوان شاهزاده رضا پهلوی حمایت کرد.
پس از نماز جمعه، شهروندان این شهر شعار «این آخرین نبرده، پهلوی برمیگرده» سردادند. نیروهای نظامی و امنیتی اطراف مسجد مکی به سوی معترضان آتش گشودند.
در تهران، علی خامنهای تهدید کرد که در برابر «تخریبگران» کوتاه نخواهد آمد.
سایر مقامات و نهادهای قضایی و امنیتی جمهوری اسلامی نظیر محسنی اژهای و شورای عالی امنیت ملی اظهارات و بیانیههایی مشابه خامنهای داشتند.
اکسیوس گزارش داد نهادهای اطلاعاتی آمریکا در حال بررسی مجدد ارزیابی پیشین خود هستند و احتمال سقوط جمهوری اسلامی را جدیتر رصد میکنند.
